Ngày 18-4, Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo quốc tế “Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ khía cạnh pháp lý”, thu hút nhiều đại biểu các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp tại TP.HCM và cả nước.
Phát biểu khai mạc, GS.TS Đỗ Văn Đại – Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM – thông tin hội thảo không đi tìm định nghĩa dữ liệu cá nhân là gì, phân loại ra sao, mà thông qua các kinh nghiệm của nước ngoài và thực tiễn tại Việt Nam đi sâu trả lời câu hỏi: Làm thế nào để bảo vệ dữ liệu cá nhân hiệu quả?
TS Trần Thanh Thảo (Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ rõ tại Việt Nam chưa có các tội danh riêng đối với dữ liệu cá nhân, trong khi Bộ luật Hình sự hiện hành đã quy định 9 tội phạm riêng biệt. Từ đó ông Thảo đề xuất bổ sung các quy định, thiết kế theo hướng bao quát toàn bộ vòng đời của dữ liệu, từ thu thập, ghi nhận, lưu trữ, xử lý, sử dụng, chia sẻ hoặc công bố, chuyển giao cho đến xóa, hủy hoặc khử nhận dạng dữ liệu.
Bên cạnh đó cần dựa trên tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi để xác định trách nhiệm hình sự, thay vì quy định dấu hiệu hậu quả là bắt buộc để cấu thành tội phạm.
TS Trần Thị Thu Hà (Trưởng bộ môn Luật Hành chính, Khoa Luật hành chính – Nhà nước, Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ ra thêm Việt Nam chưa có một nghị định chuyên biệt về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vi phạm dữ liệu cá nhân. Bản chất các quy định hiện hành còn phân tán, chủ yếu tiếp cận dưới khái niệm “thông tin cá nhân”.
Từ kinh nghiệm các nước, PGS.TS Phan Hoài Nam (Phó trưởng khoa luật quốc tế, Trường đại học Luật TP.HCM) đề xuất các kiến nghị liên quan đến cải thiện các quy định xác định thiệt hại và mở rộng phạm vi trách nhiệm của bên kiểm soát và bên xử lý dữ liệu cá nhân. Đặc biệt là vấn đề chấp nhận sự thỏa thuận liên quan đến bồi thường thiệt hại ước tính, chế tài đối với các vi phạm.
PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa (Trưởng khoa luật hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cho biết pháp luật Việt Nam về quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân ghi nhận chủ thể dữ liệu có một hệ thống quyền cơ bản, quan trọng. Tuy nhiên theo bà Hoa, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Cụ thể, xây dựng một cơ chế độc lập về việc tiến hành khởi kiện tập thể trước hiện trạng các vi phạm dữ liệu thường ảnh hưởng đến nhiều người, trong khi thiệt hại của từng người khó xác định và không đủ lớn để khởi kiện riêng lẻ.
Ngoài ra nghiên cứu bổ sung quyền được thông báo về vi phạm dữ liệu cá nhân và các biện pháp khắc phục cho chính chủ thể dữ liệu, thay vì chỉ giới hạn ở cơ quan quản lý nhà nước.
TS Nguyễn Thị Ánh Hồng (Trưởng bộ môn luật hình sự, khoa luật hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cũng nêu một số giải pháp tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan. Trong đó tăng cường nghĩa vụ công khai, minh bạch trong quản lý dữ liệu. Quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể trong các lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm. Đồng thời tăng cường năng lực cho cơ quan thực thi, nâng cao nhận thức và trách nhiệm tuân thủ…
Nghị định 168/2024 mới đây vừa được hoàn thiện sửa đổi lần 3 để trình Chính phủ ký, ban hành tháng này.
Trong số các đề xuất có việc bãi bỏ yêu cầu buộc phương tiện phải hạ tải (tháo, bốc dỡ hàng hóa) ngay "tại nơi phát hiện vi phạm" đối với các trường hợp chở hàng quá khổ, quá tải nhằm tăng tính linh hoạt trong xử lý vi phạm.
Quy định hiện hành yêu cầu với vi phạm về tải trọng, kích thước phương tiện (tại điều 21) ngoài tiền phạt, tài xế buộc phải hạ phần hàng quá tải hoặc dỡ phần hàng vượt quá kích thước quy định ngay tại nơi phát hiện vi phạm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng.
Do đó, nếu đề xuất trên được thông qua, quy trình hạ tải sẽ có thể thực hiện tại một địa điểm khác phù hợp hơn.
Việc này dự kiến áp dụng với ôtô tải, máy kéo (bao gồm cả rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo theo) và các loại xe tương tự xe ôtô vận chuyển hàng hóa.
Bộ Công an giải thích yêu cầu hạ tải tại chỗ hiện không phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông hiện nay. Việc buộc chiếc xe tải lớn dừng lại và bốc dỡ hàng hóa ngay trên mặt đường gây khó cho chủ phương tiện và cản trở phương tiện khác qua khu vực.
Về mặt không gian, thực tế, nhiều trường hợp vi phạm bị phát hiện tại những địa điểm không đủ điều kiện diện tích để thực hiện việc hạ tải, như trong các khu vực nội đô chật hẹp hoặc trên các tuyến đường có bề ngang hạn chế.
Do đó, thay vì hạ tải tại chỗ, Bộ Công an cho rằng phương án tối ưu là lực lượng chức năng sẽ hướng dẫn phương tiện di chuyển đến các trạm dừng nghỉ, bến bãi hoặc vị trí kho bãi đủ điều kiện an toàn gần nhất để thực hiện việc dỡ hàng.
Điều này cũng giúp việc bảo quản hàng hóa sau khi hạ tải được tốt hơn, tránh thất thoát hoặc hư hỏng.
Nghị định 168/2024 hiện xác định: Phương tiện vi phạm tải trọng là khi chở quá 10% mức cho phép (với hàng thông thường), hoặc trên 20% (với xe chở chất lỏng). Xe chở hàng cồng kềnh là chở hàng vượt phía trước hoặc sau thùng xe quá 10% chiều dài toàn bộ xe theo thiết kế.
Trước đó, Công an tỉnh Lạng Sơn chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ 84 tấn quặng Monazite của Công ty Cổ phần Đường Lâm khi đang làm thủ tục xuất khẩu ra nước ngoài. Qua giám định và căn cứ tài liệu điều tra, xác định số quặng trên là chất phóng xạ.
Ngày 13/5, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trần Văn Quận (SN 1957; trú tại phường Tân Hưng, Tp.HCM) về tội Vận chuyển trái phép chất phóng xạ. Đồng thời, đến ngày 16/5, Cơ quan An ninh điều tra công an tỉnh đã thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trần Văn Quận, các quyết định trên đã được VKSND tỉnh Lạng Sơn phê chuẩn.
Mở rộng điều tra, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã khám xét văn phòng làm việc của Công ty Cổ phần Đường Lâm tại tỉnh Lâm Đồng và Nhà máy tinh tuyển Ilmenit - Zircon của công ty tại xã Hòa Thắng, tỉnh Lâm Đồng. Qua khám xét, lực lượng chức năng đã thu giữ nhiều đồ vật, tài liệu có liên quan đến vụ án để phục vụ công tác điều tra.
Theo đánh giá, số quặng Monazite bị thu giữ có tỷ lệ cao thành phần oxit đất hiếm, có thể sử dụng trong sản xuất thiết bị điện tử, sản phẩm công nghệ cao và ứng dụng trong công nghệ hạt nhân.
Ngày 2/5, Dũng (39 tuổi, quê xã Đức Thọ, trú TP HCM) và Linh (46 tuổi, trú TP Cần Thơ) đang bị Công an tỉnh Hà Tĩnh tạm giữ hình sự để điều tra hành vi Cướp giật tài sản, theo Điều 171 Bộ luật Hình sự.
Theo điều tra, khoảng 12h30 ngày 1/5, Dũng lái xe máy Exciter màu xanh xám biển Hà Tĩnh chở Linh đến tiệm vàng Huế Thương trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, thuộc thôn 4, xã Đức Thọ (trước đây thuộc huyện Đức Thọ). Linh sau đó đeo balô đi vào tiệm, giả vờ hỏi mua hai nhẫn vàng 9999 (loại 5 chỉ).
Nhà chức trách cáo buộc, khi vừa cầm được hai nhẫn vàng với tổng trọng lượng 10 chỉ (trị giá 154 triệu đồng), Linh bất ngờ đẩy cửa tháo chạy ra ngoài. Bà Huế (chủ tiệm) đuổi theo, giằng co và hô hoán.
Dũng lúc này đang đứng chờ sẵn trên xe máy cách đó vài mét, đã nhảy xuống, dùng dao nhọn dài 40 cm tấn công chị Huế và những người xung quanh để giải vây cho đồng phạm. Mọi người né tránh nên không ai bị thương.
Trước sự truy cản quyết liệt của người dân, Dũng và Linh bỏ lại xe máy tại hiện trường, chạy bộ vào các khu dân cư rồi tẩu thoát.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh phối hợp công an các xã, phường trên địa bàn, cử nhiều tổ công tác chốt chặn các ngả đường để truy tìm hai nghi phạm. Đầu giờ tối cùng ngày, Linh bị bắt khi đang lẩn trốn tại một ngôi nhà hoang trên địa bàn xã Đức Thọ, cách hiện trường gây án hơn một km.
Đến hơn 21h30, Dũng sa lưới tại khu vực gần quốc lộ 1, đoạn qua ngã ba Thạch Long, xã Thạch Hà (trước đây thuộc huyện Thạch Hà), cách hiện trường hơn 50 km. Theo trinh sát, thời điểm này hắn đang tìm cách bắt xe khách ra miền Bắc.
Hiện toàn bộ tang vật đã được nhà chức trách thu hồi. Vụ án đang được mở rộng điều tra, cảnh sát chưa công bố lời khai của hai nghi phạm.
