“Chúng tôi đang nói chuyện với họ. Họ muốn đóng eo biển lần nữa. Nhưng như các bạn biết đó, như đã làm trong nhiều năm, họ không thể tống tiền chúng tôi”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Phòng Bầu dục ngày 18/4.
Ông cho biết sẽ có “một số thông tin” về Iran được công bố vào cuối ngày và thêm rằng “mọi chuyện đang diễn ra rất tốt”. Ông cũng cho biết Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn với Iran.
Bình luận của lãnh đạo Mỹ được đưa ra sau khi Iran ngày 18/4 thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz, đảo ngược quyết định mở cửa hoàn toàn với tàu thương mại mà Tehran đưa ra ngày hôm trước.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) nhấn mạnh Tehran sẽ tiếp tục giám sát và kiểm soát chặt chẽ eo biển cho đến khi cuộc chiến của Mỹ – Israel hoàn toàn kết thúc và nền hòa bình lâu dài được thiết lập.
Họ giải thích rằng phần lớn sự hỗ trợ hậu cần cho các căn cứ quân sự của Mỹ ở vịnh Ba Tư được cung cấp thông qua eo biển Hormuz và điều này gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Iran cùng khu vực.
Việc kiểm soát eo biển được thực hiện bằng cách thu thập đầy đủ thông tin từ các tàu thuyền đi qua, cấp giấy chứng nhận quá cảnh theo các quy định do Iran ban hành, phù hợp với điều kiện thời chiến. Đồng thời, các tàu cũng phải thanh toán các khoản phí liên quan đến dịch vụ an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường, cũng như di chuyển dọc theo các tuyến đường do Iran chỉ định.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh “chừng nào đối thủ còn tìm cách gây gián đoạn lưu thông tàu thuyền hoặc áp đặt các biện pháp như phong tỏa đường biển”, Iran sẽ coi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ không để eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) đã ghi nhận ít nhất 2 vụ tấn công vào tàu ở eo biển Hormuz sau khi Iran thông báo tái áp đặt hạn chế.
SNSC cho biết các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột gần đây thất bại vì phía Mỹ đưa ra thêm các yêu cầu mà Iran bác bỏ, khẳng định Tehran sẽ không thỏa hiệp về các lập trường cốt lõi. Do đó, các cuộc đàm phán tiếp theo bị hoãn lại cho tới khi Washington điều chỉnh lập trường phù hợp với thực tế trên chiến trường.
Tuyên bố của SNSC thêm rằng Iran gần đây đã nhận các đề xuất mới thông qua bên trung gian Pakistan và đang xem xét. Họ nhấn mạnh nhóm đàm phán của Iran sẽ không nhượng bộ về lợi ích quốc gia và sẽ tiếp tục “bảo vệ quyền lợi cùng sự hy sinh của người dân nước này”.
Hải quân Mỹ ngày 2/4 thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã rời cảng Split ở Croatia, sau khi hoàn tất chuyến cập cảng kéo dài 5 ngày. "Tàu Ford vẫn sẵn sàng thực hiện đầy đủ nhiệm vụ hỗ trợ các mục tiêu quốc gia tại bất cứ khu vực nào", quân chủng này cho hay.
Hiện chưa rõ điểm đến tiếp theo USS Gerald R. Ford. Nhóm tác chiến tàu sân bay Ford rời căn cứ Norfolk, bang Virginia từ cuối tháng 6/2025, đã hoạt động ngoài khơi 282 ngày và sẽ lập kỷ lục về đợt triển khai kéo dài nhất trong nhiều thập kỷ nếu không trở về cảng nhà trước ngày 15/4.
USS Gerald R. Ford tới vịnh Souda, Hy Lạp ngày 23/3 để sửa chữa sau vụ cháy khu giặt là trước đó 11 ngày. Sự cố khiến hàng trăm thủy thủ phải chuyển chỗ nghỉ và hải quân Mỹ phải đưa đệm dành cho tàu USS John F. Kennedy tới bổ sung cho USS Gerald R. Ford. Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra.
Trong quá trình sửa chữa tại vịnh Souda, 7 khoang ngủ của tàu Ford đã được tân trang. Sau 5 ngày neo đậu tại Hy Lạp, USS Gerald R. Ford tới cảng Split của ngày 28/3 để nhận thêm vật tư. Trong thời gian này, thủy thủ tàu Ford được nghỉ phép.
Thời gian triển khai kéo dài của USS Gerald R. Ford làm dấy lên lo ngại nguy cơ thủy thủ đoàn gặp vấn đề về tinh thần và suy giảm năng lực sẵn sàng chiến đấu của chiến hạm. Cựu chuẩn đô đốc Mỹ Mark Montgomery cho biết trang thiết bị trên tàu sẽ bắt đầu hỏng hóc sau khoảng 8 tháng không được về cảng bảo dưỡng và sửa chữa.
Giới lãnh đạo hải quân Mỹ từng thừa nhận về những thách thức mà thủy thủ đoàn phải đối mặt trong thời gian dài làm nhiệm vụ trên biển.
"Các đợt triển khai kéo dài đòi hỏi sức chịu đựng. Điều đó khiến các thủy thủ bỏ lỡ nhiều lễ kỷ niệm và những khoảnh khắc thường nhật ở nhà, cũng như khiến gia đình họ phải gánh vác thêm trách nhiệm. Sự hy sinh đó là có thật và chúng tôi không xem nhẹ điều này", tư lệnh hải quân Mỹ Daryl Caudle phát biểu hồi tháng 2.
Hải quân Mỹ hiện chỉ có một tàu sân bay là USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông và tham gia chiến dịch tấn công Iran. Tàu sân bay USS George H.W. Bush đã rời Norfolk ngày 1/4 và dường như sẽ tới Trung Đông.
Trong một diễn biến đáng quan ngại giữa lúc Washington và Tehran thảo luận khuôn khổ chấm dứt cuộc xung đột, quân đội Mỹ hôm qua thông báo đã triển khai các đợt không kích mang tính phòng vệ tại Iran.
Hôm qua, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả "chính đáng và chắc chắn" đối với bất kỳ hành động nào vi phạm thỏa thuận ngừng bắn của Mỹ, theo Reuters. IRGC bổ sung các đơn vị phòng không của mình đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ và khai hỏa vào một tiêm kích xâm nhập không phận nước này.
Thông báo trên được đưa ra sau khi quân đội Mỹ cho biết đã tiến hành các đợt tấn công mang tính phòng vệ ở miền nam Iran, với các mục tiêu bao gồm những địa điểm tập trung bệ phóng tên lửa và tàu bè rải thủy lôi. Những hành động quân sự trên nhằm "bảo vệ lực lượng Mỹ trước những mối đe dọa từ phía Iran", AFP dẫn lời đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Phát ngôn viên này cũng khẳng định quân đội Mỹ vẫn thi hành chính sách kiềm chế hành động trong thời gian ngừng bắn.
Trang tin Tabnak (Iran) ghi nhận 4 binh sĩ IRGC tử vong trong các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào tàu bè. Còn Đài truyền hình quốc gia Iran đưa tin về những vụ nổ xung quanh Bandar Abbas, thành phố bên bờ eo biển Hormuz với quân cảng và một phi trường lưỡng dụng. Sau hành động quân sự trên của CENTCOM, Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei cảnh báo Washington sẽ không còn nơi trú ẩn an toàn trong khu vực, và các căn cứ quân sự Mỹ sẽ đánh mất lá chắn tại các nước vùng Vịnh, theo Hãng thông tấn Tasnim.
Vẫn chưa rõ mức độ ảnh hưởng của những diễn biến mới ở thực địa đối với cuộc đàm phán, mà theo cập nhật của Tổng thống Donald Trump là đang diễn ra một cách thuận lợi. Al Jazeera hôm qua dẫn lời ông Samir Puri, giảng viên thỉnh giảng của ĐH Kings College London (Anh), nhận định các đợt không kích mới nhất của Mỹ tại Iran đã tạo ra một tình huống vô cùng nguy hiểm mà các nhà đàm phán buộc phải vượt qua.
Tuy nhiên, tín hiệu đáng mừng là Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf đã đến Qatar để tham gia nỗ lực đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Reuters dẫn lời một quan chức nắm thông tin về chương trình nghị sự ở Qatar tiết lộ các cuộc thảo luận tập trung vào eo biển Hormuz và kho làm giàu uranium cao của Iran.
Hãng tin Fars News cho hay Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnasser Hemmati cũng đến Qatar tham gia cuộc thảo luận nhằm dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Iran như là một phần của thỏa thuận cuối cùng. Giá trị tài sản được đề cập lên đến 24 tỉ USD, theo các nguồn thạo tin. Và Tasnim đưa tin đến hôm qua cuộc đàm phán ở Qatar đã thu được kết quả tích cực.
Còn theo AP, ông Trump nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được cũng nên bao gồm yêu cầu bắt buộc một số nước khác, trong đó có Ả Rập Xê Út và Pakistan, tham gia Hiệp định Abraham. Đây là hiệp định do Mỹ làm trung gian trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump với mục tiêu bình thường hóa quan hệ với Israel.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cập nhật diễn biến đàm phán rằng các cuộc thương thuyết có thể mất vài ngày, theo Reuters. Còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói rằng các bên đạt được kết luận về nhiều vấn đề trong dự thảo bản ghi nhớ gồm 14 điểm, nhưng điều đó không có nghĩa là một thỏa thuận chấm dứt xung đột đang trong tầm với.
"Thương vụ đó sẽ phá hủy cán cân quyền lực ở Trung Đông, vì theo tôi nghĩ thì Thổ Nhĩ Kỳ có những tham vọng mang tính gây hấn", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 7/7 cho biết, đề cập khả năng Mỹ bán chiến đấu cơ F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ không phải là nhân tố giúp thúc đẩy hòa bình và ổn định ở khu vực. "Hành động gây hấn sẽ xuất hiện nếu họ được trao quyền lực đó", Thủ tướng Netanyahu nói.
Lãnh đạo này cho rằng nếu Washington bán tiêm kích F-35 cho Ankara, điều đó cũng không giúp Thổ Nhĩ Kỳ trở thành quốc gia thân thiện với Mỹ. Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ chịu ảnh hưởng của Anh em Hồi giáo, tổ chức có quan điểm đối địch với Mỹ.
"Ông ấy không hẳn là đồng minh kiểu mẫu của Mỹ", Thủ tướng Israel nói, đề cập Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan. "Ông ấy đã đe dọa hủy diệt đất nước của tôi, quốc gia Do Thái duy nhất trên thế giới".
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cùng ngày cho biết đang cân nhắc dỡ bỏ lệnh cấm bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, vốn được ông ban hành trong nhiệm kỳ đầu tiên. Lãnh đạo Mỹ thêm rằng sẽ hủy các biện pháp trừng phạt mà nước này áp đặt với Thổ Nhĩ Kỳ liên quan thương vụ Ankara mua tổ hợp tên lửa S-400 từ Nga.
"Chúng tôi có quan hệ tốt hơn với Thổ Nhĩ Kỳ. Về nhiều mặt, quốc gia này trung thành hơn nhiều so với những nước khác mà Mỹ nghĩ là sẽ trung thành", ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ chưa bình luận về tuyên bố của Thủ tướng Netanyahu. Bất kỳ thương vụ bán vũ khí nào cho Thổ Nhĩ Kỳ đều phải được quốc hội Mỹ phê duyệt, không chỉ phụ thuộc vào ý chí của Tổng thống Trump.
Mỹ loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình phát triển chiến đấu cơ F-35 vào năm 2019, cũng như áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với nước này. Quyết định được đưa ra sau khi Thổ Nhĩ Kỳ đạt thỏa thuận mua hệ thống phòng không S-400 của Nga, loại khí tài Washington cho là "nền tảng thu thập thông tin tình báo" của Moskva và có thể đe dọa tới chương trình F-35.
Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã mong muốn được Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt, vốn gây ảnh hưởng tới các dự án quốc phòng ở nước này, cũng như tái gia nhập chương trình F-35.
Thủ tướng Netanyahu từng phản đối Mỹ bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, song Tổng thống Erdogan đang trông cậy vào mối quan hệ tốt đẹp với người đồng cấp Trump để giúp Ankara có thể sở hữu mẫu tiêm kích trên.
Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên NATO và quốc gia láng giềng với Iran, đã nhiều lần cáo buộc Israel tìm cách phá hoại thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, cũng như lên án các chiến dịch của nước này ở Dải Gaza, Lebanon và Syria.
Trong cuộc phỏng vấn tuần trước, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho biết Israel đã "trở thành gánh nặng mà nhân loại không còn có thể chịu đựng". Ngoại trưởng Israel Gideon Saar chỉ trích tuyên bố này là hành động "kích động diệt chủng điển hình".
