“Chúng tôi cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman. Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công”, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 18/4 cho biết trong tuyên bố đăng trên trang tin Sepah News của lực lượng này.
IRGC lưu ý các tàu thuyền chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến trên Kênh 16. “Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào”, lực lượng này cho hay.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 đăng trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz đã “mở cửa hoàn toàn” cho tàu thương mại. Tuy nhiên, quân đội Iran sau đó tuyên bố tái áp đặt hạn chế với eo biển, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.
Vài giờ sau, xuồng vũ trang của IRGC đã tiếp cận và nổ súng vào tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran cho biết nước này có quyền ngăn việc sử dụng Hormuz cho các hành động tấn công quân sự nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định luật pháp quốc tế không cấm Tehran áp dụng các biện pháp để ngăn chặn những cuộc tấn công như vậy.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố nước này “quyết tâm áp đặt giám sát và kiểm soát lưu thông qua eo biển Hormuz cho đến khi chiến sự chấm dứt hoàn toàn”. Cơ quan này nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến Iran không thể mở lại tuyến đường, dù chỉ ở mức hạn chế hay có điều kiện.
Trong trường hợp Hormuz được mở lại, Iran sẽ yêu cầu tàu thuyền phải xin giấy phép đi qua và trả các khoản phí liên quan đến an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường.
Một quan chức cấp cao của Iran nói với CNN rằng Iran sẽ ưu tiên cho những tàu thuyền chấp nhận trả phí khi đi qua eo biển Hormuz.
“Do số lượng được phép đi qua bị hạn chế, Iran quyết định ưu tiên những tàu phản hồi nhanh hơn với các quy định mới của eo biển Hormuz và thanh toán chi phí cho dịch vụ an ninh và an toàn”, quan chức này cho biết. Đây là một phần trong nỗ lực của Iran nhằm quản lý lưu lượng tàu “trong bối cảnh trật tự mới”.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ngày 18/4 cho biết nước này đang xem xét “những đề xuất mới” từ phía Mỹ những ngày gần đây, nhưng chưa đưa ra phản hồi. Cơ quan này tuyên bố phái đoàn đàm phán của Tehran “sẽ không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, dù là nhỏ nhất, và nỗ lực hết sức để bảo vệ lợi ích của quốc gia Iran”.
Trong khi đó, trang tin Axios dẫn nguồn thạo tin cho biết Tổng thống Donald Trump đã triệu tập một cuộc họp cùng các quan chức nội các, tình báo và quân sự để bàn về cuộc khủng hoảng ở Hormuz cùng tiến trình đàm phán với Iran.
Trả lời báo giới tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump nói rằng Iran không được “tống tiền” Mỹ bằng cách liên tục thay đổi lập trường về eo biển Hormuz, nhưng thêm rằng hai bên đang đối thoại.
"Chiếc máy bay đang bay trong không phận quốc tế mà không có kế hoạch bay đã đăng ký và đã tắt bộ phát đáp. Không có sự vi phạm không phận Ba Lan", quân đội Ba Lan thông báo trên mạng xã hội ngày 13.5.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz viết trên mạng xã hội X giải thích rằng các chuyến bay không bật bộ phát đáp có thể gây ra mối đe dọa cho những máy bay khác nên cần phản ứng ngay lập tức.
"Máy bay của chúng tôi đã chặn một máy bay trinh sát Il-20 của Nga trên vùng biển quốc tế ở biển Baltic. Đây là một hành động gây hấn khác của Liên bang Nga và là một cuộc thử nghiệm hệ thống phòng không của chúng tôi", ông Kosiniak-Kamysz viết trên X.
Trước đó vào ngày 13.5, quân đội Ba Lan tuyên bố đã tiến hành các hoạt động quân sự trong không phận Ba Lan như một biện pháp phòng ngừa trước các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine.
Cũng trong ngày 13.5, Tổng thống Volodymyr Zelensky viết trên ứng dụng nhắn tin Telegram rằng Moscow đã phóng ít nhất 800 máy bay không người lái, nhắm vào những khu vực gần biên giới các nước NATO nhất, theo Reuters.
Ông Zelensky nói 6 người đã thiệt mạng và hàng chục người bị thương trong cuộc tấn công nói trên. Một cố vấn của vị tổng thống này còn nói rằng cơ sở hạ tầng đường sắt của Ukraine đã bị tấn công 23 lần trong cuộc oanh tạc đó.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Nga đối với tuyên bố trên của Ba Lan và cáo buộc từ Tổng thống Zelensky. Nga luôn bác bỏ các cáo buộc tấn công vào dân thường.
Bộ Quốc phòng Nga tối 13.5 tuyên bố trong 24 giờ, quân đội Nga đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải do quân đội Ukraine sử dụng cũng như các khu vực triển khai quân của đối phương, theo Hãng tin TASS.
Kết quả khảo sát được Trung tâm Nghiên cứu Pew, trụ sở tại thủ đô Washington của Mỹ, công bố ngày 15/7 cho thấy người dân tại 25 trong 36 quốc gia và vùng lãnh thổ được hỏi có cái nhìn tích cực về Trung Quốc hơn Mỹ. Chỉ có 6 quốc gia gồm Ba Lan, Philippines, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Israel đánh giá Mỹ tích cực hơn Trung Quốc.
Khảo sát được tiến hành ngày 8/2-13/5 với 42.151 người tại 35 quốc gia cùng Bờ Tây và Đông Jerusalem.
Ở cấp độ lãnh đạo, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng được đánh giá tích cực hơn Tổng thống Mỹ Donald Trump tại 22 trong 36 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhóm này có cả những láng giềng của Mỹ là Canada và Mexico, cùng các cường quốc châu Âu như Pháp, Đức và Anh. Tuy nhiên, Pew lưu ý mức độ tin tưởng dành cho cả hai lãnh đạo nhìn chung đều ở mức thấp.
Laura Silver, Phó giám đốc bộ phận Nghiên cứu Thái độ Toàn cầu của Pew và đồng tác giả báo cáo, cho biết đây là lần đầu Trung Quốc vượt Mỹ một cách rõ rệt kể từ khi tổ chức này bắt đầu theo dõi xu hướng vào năm 2002. Sự thay đổi diễn ra khi ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 dần phai nhạt và hình ảnh quốc tế của Mỹ cũng suy giảm.
Bà Silver cho rằng xung đột Trung Động diễn ra trong thời gian khảo sát khiến nhiều người nhận định Washington "không còn đóng góp cho hòa bình và ổn định", đồng thời làm giảm niềm tin đối cá nhân với Tổng thống Trump.
Những yếu tố khác tác động đến dư luận gồm loạt tuyên bố mong muốn kiểm soát Greenland, chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và cách Washington xử lý xung đột Israel - Hamas ở Dải Gaza.
Theo bà Silver, ngoài việc không còn chịu tác động từ ký ức về đại dịch, hình ảnh quốc tế của Trung Quốc còn hưởng lợi khi đặt trong đối chiếu với Mỹ. "Trung Quốc được xem là đối tác đáng tin cậy hơn ở nhiều nơi và có nhiều khả năng đóng góp cho hòa bình, ổn định toàn cầu", bà nói.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ cho rằng kết quả khảo sát thể hiện "những thành tựu trong quản trị và phát triển của Trung Quốc được cộng đồng quốc tế ghi nhận rộng rãi".
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về kết quả này.
Canada là một trong những nước có sự thay đổi rõ nhất. Tỷ lệ người Canada có thiện cảm với Mỹ giảm từ 57% năm 2023 xuống còn 33%, trong khi tỷ lệ có cái nhìn tích cực về Trung Quốc tăng từ 14% lên 44%.
Nhiều đồng minh khác của Mỹ tại châu Âu như Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Italy, Thụy Điển và Hà Lan cũng chuyển từ đánh giá Mỹ tích cực hơn sang đánh giá Trung Quốc tích cực hơn hoặc tương đương.
Về vai trò quốc tế, phần lớn người được hỏi vẫn cho rằng Mỹ can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác nhiều hơn Trung Quốc. Trung vị 75% số người tham gia khảo sát nhận định Mỹ can thiệp "rất nhiều" hoặc "ở mức đáng kể" vào các quốc gia khác, trong khi tỷ lệ này đối với Trung Quốc là 45%.
Theo những nguồn tin này, chính quyền Tổng thống Donald Trump không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn, đồng thời cũng không muốn để Iran tiếp tục kéo dài các cuộc đàm phán mà không có kết quả.
Do đó, ông Trump dự kiến cho Tehran một khoảng thời gian giới hạn để họ đưa ra đề xuất thống nhất và đưa các cuộc đàm phán trở lại đúng hướng.
Những nguồn tin này cho hay ông chủ Nhà Trắng mong muốn có một thỏa thuận được hoàn tất càng sớm càng tốt, cũng như hy vọng sức ép hạn chót sẽ buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Các nguồn tin cho biết việc cho Iran thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất phản ánh mong muốn của chính quyền Mỹ trong việc giải quyết cuộc xung đột Trung Đông bằng con đường ngoại giao. Đồng thời cho thấy sự miễn cưỡng trong việc nối lại các cuộc không kích quân sự.
Ngoài ra, đội ngũ của ông Trump cũng thừa nhận rằng việc kéo dài phong tỏa càng lâu sẽ càng gây thiệt hại lớn hơn cho nền kinh tế toàn cầu.
Trong khi đó, các nguồn tin của Hãng tin Reuters tiết lộ Tổng thống Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn, song ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về mốc thời gian này.
“Ông Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn để họ thống nhất nội bộ. Tuy nhiên khoảng thời gian này sẽ không kéo dài vô thời hạn”, một nguồn tin cho hay.
Trước đó, ngày 21-4 giờ Mỹ, Tổng thống Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Trump cho rằng các vòng đàm phán tiếp theo với Tehran bị đình trệ là do “tình trạng đấu đá nội bộ” tại Iran, đồng thời quốc gia trung gian Pakistan đã đề nghị Washington gia hạn lệnh ngừng bắn.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
