Quyết định của Bộ Tài chính Mỹ cho phép các nước mua dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga được vận chuyển trên tàu kể từ ngày 17.4 – 16.5. Quyết định này thay thế cho quyết định miễn trừ 30 ngày đã hết hạn hôm 11.4 và không bao gồm các giao dịch liên quan Iran, Cuba và CHDCND Triều Tiên.
Động thái này là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm kiểm soát giá năng lượng toàn cầu, vốn tăng vọt do xung đột ở Trung Đông. Các quốc gia châu Á, chịu ảnh hưởng nặng nề từ cú sốc năng lượng toàn cầu, đã gây áp lực để Mỹ cho phép các nguồn cung thay thế tiếp cận thị trường.
“Bộ Tài chính muốn đảm bảo dầu mỏ có thể cung cấp cho những bên đang cần”, một phát ngôn viên của Bộ Tài chính Mỹ cho biết. Chỉ 2 ngày trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington sẽ không gia hạn miễn trừ đối với dầu của Nga.
Giá dầu cao đang là mối đe dọa đối với các thành viên đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Ông Trump cũng đối diện áp lực từ các nước đối tác về giá dầu. Một nguồn tin của Mỹ cho biết các nước đối tác bên lề những cuộc họp của G20, Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ quốc tế tại Washington D.C tuần này đã đề nghị Mỹ gia hạn miễn trừ. Ông Trump đã đề cập vấn đề dầu mỏ trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Ấn Độ là một khách hàng lớn mua dầu của Nga.
Các nghị sĩ lưỡng đảng Mỹ chỉ trích chính quyền về quyết định miễn trừ nêu trên, cho rằng điều đó sẽ giúp ích cho nền kinh tế Nga trong khi nước này đang có xung đột với Ukraine. Việc miễn trừ có thể cản trở nỗ lực của phương Tây nhằm ngăn chặn nguồn thu của Nga cho cuộc chiến ở Ukraine và khiến Washington mâu thuẫn với các đồng minh.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng hiện không phải là lúc nới lỏng các lệnh cấm vận đối với Nga. Trong khi đó, Đặc phái viên Kirill Dmitriev của Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết việc gia hạn miễn trừ của Mỹ sẽ tác động thêm 100 triệu thùng dầu của Nga, nâng tổng số dầu liên quan 2 lần miễn trừ lên 200 triệu thùng.
Liên quan diễn biến chiến sự Ukraine, giới chức Nga ngày 18.4 cho biết Ukraine phóng UAV tấn công 2 thành phố công nghiệp Syzran và Novokuibyshevsk (vùng Samara) ven sông Volga, đồng thời tấn công cảng Vysotsk gần thành phố St.Petersburg của Nga chuyên xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ.
Cùng ngày, giới chức Ukraine cho biết Nga tấn công gây thiệt hại hạ tầng cảng ở tỉnh Odesa và khiến khoảng 380.000 người bị mất điện. Theo Không quân Ukraine, Nga đã phóng 219 UAV tầm xa trong đêm, trong đó có 190 chiếc bị bắn rơi.
Hãng Reuters ngày 7.5 đưa tin Đài Loan vừa tiến hành vụ phóng thử ngư lôi đầu tiên từ tàu ngầm tự sản xuất đầu tiên của hòn đảo, một cột mốc quan trọng trong dự án nhằm tăng cường khả năng răn đe và bảo vệ các tuyến đường biển quan trọng trong trường hợp cần thiết.
Chương trình tàu ngầm của Đài Loan đã tận dụng chuyên môn và công nghệ từ nhiều bên, bao gồm cả Mỹ và Anh, được xem là một bước đột phá đối với Đài Loan.
Tập đoàn CSBC của Đài Loan, đơn vị dẫn đầu việc đóng dự kiến tổng cộng 8 tàu ngầm, cho biết trong một thông cáo ngày 7.5 rằng chiếc tàu đầu tiên mang tên Narwhal vừa thực hiện cuộc thử nghiệm ngư lôi đầu tiên một ngày trước đó.
Cuộc thử nghiệm đã xác minh khả năng hoạt động của hệ thống chiến đấu về mặt phát hiện và theo dõi, điều khiển hỏa lực, phóng và dẫn hướng ngư lôi, theo thông cáo.
Hồi tháng 1, tàu ngầm Narwhal đã thực hiện cuộc thử nghiệm dưới nước đầu tiên trên biển.
Đài Loan bày tỏ hy vọng triển khai ít nhất hai tàu ngầm tự sản xuất vào năm 2027 và có thể trang bị tên lửa cho các mẫu sau này.
Tàu ngầm đầu tiên, với giá 49,36 tỉ Đài tệ (1,57 tỉ USD), sẽ sử dụng hệ thống chiến đấu của Lockheed Martin và mang theo ngư lôi hạng nặng Mark 48 do Mỹ sản xuất. Thông cáo của CSBC không nói rõ loại ngư lôi nào đã được thử nghiệm.
Tàu ngầm Narwhal vốn dự kiến được bàn giao cho lực lượng phòng vệ biển Đài Loan vào năm 2024, bên cạnh hai tàu ngầm hiện có được mua từ Hà Lan vào thập niên 1980, nhưng chương trình đã bị trì hoãn.
Ngày 23-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên nền tảng X: "Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn và tiêu diệt bất kỳ tàu thuyền nào - dù là tàu nhỏ đi chăng nữa - nếu chúng đang rải thủy lôi trong khu vực eo biển Hormuz. Không được do dự.
Ngoài ra, các tàu rà phá thủy lôi của chúng tôi đang làm nhiệm vụ dọn sạch eo biển. Tôi ra lệnh tiếp tục hoạt động này, nhưng với cường độ tăng gấp ba".
Nhà lãnh đạo Mỹ còn cho rằng hàng loạt tàu chiến của Iran "đều đã nằm dưới đáy biển".
Theo báo Washington Post, các nhà lập pháp Mỹ mới đây nhận được thông tin Iran có thể đã đặt 20 quả thủy lôi hoặc nhiều hơn trong và xung quanh eo biển Hormuz, trong đó một số được thả trôi và điều khiển từ xa bằng công nghệ GPS, khiến chúng khó bị phát hiện hơn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã cảnh báo về một "vùng nguy hiểm" rộng khoảng 1.400 km² trong khu vực (tức gấp 14 lần diện tích Paris), nơi có thể có thủy lôi.
Hiện nay ông Trump vẫn kiên quyết duy trì lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, trong khi Iran yêu cầu Mỹ phải chấm dứt phong tỏa trước khi có thể xem xét bất kỳ thỏa thuận nào nhằm kết thúc cuộc chiến do Israel và Mỹ phát động vào ngày 28-2.
Hãng tin AFP bình luận rằng bằng việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran vô thời hạn, Tổng thống Trump dường như đang tìm cách thoát ra khỏi cuộc chiến tốn kém này, nhưng Tehran có thể không sẵn sàng trao cho ông chiến thắng.
Sáng 23-4 (theo giờ Việt Nam), Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) bác tin nhiều tàu Iran vượt qua được vòng phong tỏa.
Cùng ngày, Bộ Chiến tranh Mỹ (tức Bộ Quốc phòng) thông báo các lực lượng của họ đã tiến lên kiểm tra tàu M/T Majestic X ở Ấn Độ Dương bị cáo buộc hỗ trợ cho Iran, đánh dấu lần thứ hai trong vòng ba ngày họ thực hiện hành động này. Chiếc tàu này không quốc tịch, bị trừng phạt, và đang vận chuyển dầu mỏ từ Iran.
Hãng thông tấn Pháp AFP ngày 1/5 công bố đánh giá dựa trên thống kê của Bộ tư lệnh không quân Ukraine, theo đó Nga dùng tổng cộng 6.583 máy bay không người lái (UAV) trong các cuộc tập kích vào tháng 4.
Con số trên cao hơn 2% so với lượng UAV trong tháng 3, vốn là kỷ lục trước đó. Ukraine đã tuyên bố hạ tổng cộng 88% tên lửa và UAV của Nga.
Các chuyên gia phương Tây nhận định Nga trước đây gần như chỉ phóng UAV vào ban đêm, song những tuần gần đây tăng cường tần suất tập kích vào ban ngày và dường như nhằm gây ra thêm nhiều thiệt hại cho Ukraine.
"Nga áp dụng chiến thuật mới là kết hợp đòn tấn công lớn vào ban đêm và một cuộc tập kích với quy mô tương đương vào ban ngày, có nguy cơ gây thương vong dân sự", Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ đánh giá.
Pavlo Palisa, phó chánh văn phòng của Tổng thống Volodymyr Zelensky, cáo buộc đây là nỗ lực của Nga nhằm gây hoảng loạn cho người dân Ukraine khi mùa đông kết thúc. "Đây cũng là vấn đề kinh tế khi các vụ tập kích quy mô lớn vào giờ hành chính làm tê liệt đáng kể hoạt động kinh doanh", ông Palisa nói.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Bộ Quốc phòng Nga nhiều lần tuyên bố lực lượng nước này không tấn công hạ tầng dân sự và dân thường, chỉ nhắm mục tiêu quân sự và các cơ sở năng lượng phục vụ hoạt động quốc phòng của Ukraine.
Quân đội Nga bắt đầu dùng UAV tầm xa tấn công Ukraine từ tháng 10/2022, trong đó có mẫu Geran được cho là phát triển dựa trên Shahed-136 của Iran. Ukraine tuyên bố sở hữu hệ thống chống UAV tốt nhất thế giới sau 4 năm đối phó các cuộc tập kích của Nga.
Drone đánh chặn của Ukraine gần đây được dùng để hạ UAV Iran tại Trung Đông. Hãng Reuters ngày 22/4 đưa tin quân đội Mỹ đã triển khai hệ thống chỉ huy phòng không Sky Map, chuyên làm nhiệm vụ tổng hợp dữ liệu từ radar và cảm biến để đối phó UAV, cũng như điều khiển drone đánh chặn.
