Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5. Trong số các đề xuất có việc mở rộng phạm vi tội danh mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm, nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng hơn.
Dự thảo chưa nêu chi tiết danh sách các tội được đề xuất song gợi mở về các nhóm tội bao gồm: nhóm tội về thuế, lao động, tài chính và bảo hiểm. Thực tiễn cho thấy các sai phạm của doanh nghiệp trong lĩnh vực này thường có quy mô lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hàng nghìn người lao động và ngân sách nhà nước.
Thứ hai là nhóm tội về xâm phạm sở hữu, cụ thể là tội Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự và Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Thứ ba, nhóm tội về quản lý đất đai. Do các vi phạm liên quan đến sử dụng đất đai của pháp nhân đang là điểm nóng nhưng Bộ luật Hình sự hiện hành còn bỏ ngỏ trách nhiệm hình sự đối với doanh nghiệp vi phạm.
Thứ tư là nhóm các tội phạm về tư pháp. Bộ Công an kiến nghị bổ sung hành vi “Không chấp hành bản án” vào diện pháp nhân phải chịu trách nhiệm.
Tại sao cần siết trách nhiệm hình sự với pháp nhân thương mại
Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của doanh nghiệp bao gồm 33 tội danh, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực kinh tế và môi trường, như bảng dưới.
Báo cáo tổng kết thi hành pháp luật của Bộ Công an chỉ rõ: 8 năm qua, cả nước chỉ khởi tố 16 vụ đối với pháp nhân thương mại phạm tội, chiếm tỷ lệ “siêu nhỏ” – 0,0023% trên tổng số hơn 688.000 vụ án hình sự.
Nguyên nhân dẫn đến số vụ án pháp nhân bị xét xử rất thấp, được xác định do quy định hiện hành còn quá hẹp và chưa rõ ràng, khiến các cơ quan tố tụng lúng túng trong áp dụng. Điều này dẫn đến “đa số các trường hợp chỉ xử lý vi phạm hành chính” mà không bị xử lý hình sự, dù tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi là rất cao.
Thực tế này cho thấy hệ thống chế tài hiện tại chưa đủ sức răn đe đối với những doanh nghiệp cố tình vi phạm để trục lợi.
Bộ Công an cho rằng cơ chế siết trách nhiệm hình sự với pháo nhân thay vì chỉ phạt hành chính, sẽ mang lại nhiều lợi ích trong thu hồi tài sản. Do tài sản của pháp nhân thường lớn hơn cá nhân rất nhiều.
Đây là một so sánh thực tế quan trọng, bởi trong nhiều vụ án kinh tế nghìn tỷ, việc chỉ phạt tù cá nhân lãnh đạo mà không thể tước đi nguồn lực tài chính bất chính của chính doanh nghiệp đó là một sự thiếu sót lớn. Hơn nữa, chính sách này giúp “xác định rõ ranh giới giữa lỗi của cá nhân lãnh đạo và lỗi của doanh nghiệp”.
Quy định hiện hành tại Điều 75 Bộ luật Hình sự cho phép việc pháp nhân chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân.
Sự tách bạch này bảo vệ những cá nhân thực hiện đúng chức trách, đồng thời ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp lấy cá nhân ra làm “bình phong” để né tránh trách nhiệm tài chính của tổ chức.
Tạo sân chơi minh bạch cho doanh nghiệp chân chính
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc mở rộng trách nhiệm hình sự không nên được nhìn nhận như một rào cản, mà là một cơ chế bảo vệ. Dự thảo đánh giá chính sách này sẽ góp phần “loại bỏ các doanh nghiệp dùng thủ đoạn phi pháp để trục lợi, tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp chân chính”.
Những doanh nghiệp tuân thủ tốt luật pháp về lao động, bảo hiểm, môi trường sẽ không còn phải chịu sự cạnh tranh bất bình đẳng từ những đối tượng sẵn sàng “phá rào” để giảm chi phí sản xuất.
Tất nhiên, thách thức đi kèm là không nhỏ. Doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với việc “tăng chi phí tuân thủ”, đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro pháp lý chặt chẽ hơn.
Tuy nhiên, đây là cái giá cần thiết cho một nền kinh tế thị trường hiện đại, minh bạch, tuân thủ luật pháp.
Tại lần sửa đổi gần nhất, tháng 7/2025, Bộ Công an cũng từng đề xuất bổ sung 35 tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong đó có các hành vi tham nhũng như: Tham ô tài sản (Điều 353), Nhận hối lộ (Điều 354), Đưa hối lộ (Điều 364), Môi giới hối lộ (Điều 365), Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi (Điều 358) và 7 tội liên quan đến hành vi về ma túy; Ngoài ra có tội mua bán người, làm giả tài liệu trong hồ sơ chào bán, niêm yết chứng khoán, gian lận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế… Song đề xuất không được thông qua.
Ngày 7/5, TAND Tp.HCM tiếp tục phiên tòa xét xử bị cáo Nguyễn Thị Hoài (còn gọi là Hoài DJ, SN 1992, ngụ Tp.HCM) và 8 đồng phạm về 3 tội danh: Mua bán trái phép chất ma túy; Tàng trữ trái phép chất ma túy và Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Bị cáo Nguyễn Thị Hoài bị truy tố, xét xử về cả ba tội danh nêu trên. Trong đó, tội Mua bán trái phép chất ma túy, Hoài DJ bị truy tố theo khoản 4, Điều 251 BLHS có khung hình phạt có mức án lên đến tử hình.
Bị cáo Thạch Hoàng Minh (SN 1981, quê tỉnh Vĩnh Long) bị xét xử 2 tội danh là Mua bán trái phép chất ma túy và Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Các bị cáo còn lại, gồm: Đào Hoàng Nam (SN 1988, ngụ Tp.HCM); Mạc Đức Vinh (SN 1989, ngụ Tp.Hải Phòng); Nguyễn Hưng Long (SN 1988, ngụ Tp.HCM); Võ Thị Quỳnh Trang (SN 1997, ngụ Tp.Đà Nẵng); Huỳnh Văn Tân (SN 1991, quê tỉnh Đồng Tháp); Lê Quang Hiền (SN 1998, ngụ Tp.HCM) và Nguyễn Xuân Trang (SN 2005, ngụ Tp.HCM) bị xét xử về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Trong vụ án này, Hoài DJ được xác định vai trò chủ mưu, cầm đầu nên phải chịu trách nhiệm chính về hành vi mua bán hơn 106kg ma túy. Các bị cáo còn lại đồng phạm đóng vai trò thực hiện hành vi phạm tội.
Trước đó vào năm 2020, Hoài sang Campuchia làm nghề DJ (chỉnh nhạc) tại các quán bar, vũ trường và có quan hệ tình cảm với người đàn ông tên Zin (không rõ lai lịch).
Khi biết Zin chuyên sản xuất ma túy dạng "nước vui", Hoài nghỉ làm DJ để hỗ trợ việc sổ sách, đóng gói, vận chuyển ma túy từ kho đi nhiều vùng ở Campuchia, được trả lương 50 triệu đồng/tháng.
Hoài sau đó thuê nhiều người tham gia, trả công 10 - 20 triệu/tháng, trong đó có Võ Thị Quỳnh Trang và Thạch Hoàng Minh.
Đầu năm 2023, Hoài về Việt Nam chữa bệnh thì được Zin nói sẽ gửi bột ma túy nguyên liệu về Việt Nam để Hoài tổ chức đóng gói rồi giao lại cho người của Zin. Loại ma túy được Zin yêu cầu đóng gói thường gọi là "nước vui" với một số nhãn, mác khác nhau. Zin trả công cho Hoài là 2 USD/gói ma túy "nước vui" thành phẩm.
Hoài được người của Zin cung cấp bột ma túy, bao bì để pha chế, đóng gói thành phẩm. Thời gian sau, Hoài trực tiếp liên hệ qua Telegram để đặt hàng, thuê người in ấn bao bì và giao đến nhà mình.
Số "nước vui" Hoài và đồng phạm chế tạo ra được giao cho các đầu mối do Zin chỉ định, thông qua Telegram. Đường dây này sử dụng app đặt giao hàng, giao đi nhiều nơi trên địa bàn Tp.HCM.
Khoảng 8h30 ngày 5/6/2023, Tổ công tác của Cục CSĐT tội phạm về ma túy Bộ Công an phối hợp cùng lực lượng chức năng Tp.HCM phát hiện 2 đối tượng gồm 1 nam, 1 nữ mang theo thùng carton, valy đi vào hẻm 200 Cống Quỳnh (phường Phạm Ngũ Lão, quận 1) có nhiều biểu hiện nghi vấn nên đã kiểm tra.
Kiểm tra chiếc valy, tổ công tác phát hiện thấy có nhiều túi nilon màu xanh và màu cam. Đối tượng nữ là Võ Thị Quỳnh Trang (28 tuổi, ngụ quận Thanh Khê, Tp.Đà Nẵng) khai, đây là các gói ma túy thường gọi là "nước vui".
Đối tượng nam là Thạch Hoàng Minh (44 tuổi, quê tỉnh Vĩnh Long), khai được Trang gọi đến để chở Trang cùng số ma túy trên.
Kiểm tra thùng carton và 2 vali của 2 đối tượng này, cảnh sát đã thu giữ được hơn 55kg ma túy các loại. Khám xét nơi ở cả hai, cảnh sát thu thêm nhiều loại ma túy.
Đặc biệt, khi khám nơi ở của Trang, cảnh sát phát hiện đối tượng Nguyễn Thị Hoài đang ở trong phòng. Hoài khai nhận, chính bị cáo là người thuê căn phòng này cho Trang và Minh ở. Ngoài ra, Hoài còn thuê 1 căn nhà tại quận 5 để các đối tượng gồm: Đào Hoàng Nam, Mạc Đức Vinh, Nguyễn Hưng Long tiến hành việc đóng gói "nước vui".
Ngày 9/7, Công an Tp.Hà Nội cho biết, thực hiện công tác nắm tình hình và quản lý Nhà nước trên lĩnh vực giáo dục, đào tạo, Phòng An ninh Chính trị nội bộ - Công an Tp.Hà Nội đã chủ động rà soát hoạt động của các trung tâm ngoại ngữ trên địa bàn.
Qua đó, lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, xác minh và làm rõ một số sai phạm trong hoạt động đào tạo, sử dụng lao động cũng như bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy tại Công ty cổ phần đào tạo AMES chi nhánh Hà Nội.
Công ty cổ phần đào tạo AMES chi nhánh Hà Nội có địa chỉ đăng ký tại số nhà 92/1 Nguyễn Khánh Toàn, phường Nghĩa Đô, Tp.Hà Nội. Qua kiểm tra rà soát, 14 cơ sở trực thuộc hệ thống này trên địa bàn Thành phố, cơ quan công an đã làm rõ các hành vi vi phạm.
Cụ thể, lực lượng chức năng phát hiện, trong tổng số 14 cơ sở đang vận hành có 2 cơ sở hoạt động khi chưa được cấp phép của cơ quan chức năng, bao gồm: Cơ sở tại số 53A Lê Văn Hưu, phường Hai Bà Trưng, Tp.Hà Nội và Cơ sở tại số 154 phố Yên Phụ, phường Tây Hồ, Tp.Hà Nội.
Đồng thời, có 2 cơ sở đã hết hạn giấy phép hoạt động đào tạo ngoại ngữ nhưng vẫn tiếp tục mở cửa đón học sinh, gồm: Cơ sở Sài Đồng (Tầng 1, tòa nhà N017-3, Khu đô thị Sài Đồng, phường Phúc Lợi, Tp.Hà Nội; Giấy phép hết hạn từ tháng 4/2023) và Cơ sở Oceanpark (BH 9A-SP.05-59 Vinhomes Ocean Park, xã Gia Lâm, Hà Nội; Giấy phép hết hạn từ tháng 7/2023).
Công an Tp.Hà Nội cho biết, các hành vi trên đã vi phạm quy định tại điểm b, khoản 5, Điều 6 Nghị định số 04/2021/NĐ-CP ngày 22/01/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục.
Đáng chú ý, về chất lượng nhân sự chuyên môn, qua đối soát hồ sơ, hệ thống này đã sử dụng tới 54/63 trường hợp giáo viên Việt Nam không đủ điều kiện, tiêu chuẩn để tham gia giảng dạy ngoại ngữ tại 14 cơ sở. Hành vi này vi phạm trực tiếp các quy định tại Thông tư số 21/2018/TT-BGDĐT ngày 21/8/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học.
Cùng với đó, cơ sở AMES English tại địa chỉ số 154 phố Yên Phụ (phường Tây Hồ) chưa được cơ quan chức năng thẩm định, nghiệm thu về các điều kiện bảo đảm an toàn PCCC, đặt ra vấn đề an toàn cho người học trong quá trình học tập tại trung tâm.
Ngoài ra, theo thông tin trao đổi từ Bảo hiểm xã hội (BHXH) Cầu Giấy, Công ty cổ phần đào tạo AMES chi nhánh Hà Nội thuộc diện chậm đóng bảo hiểm kéo dài từ tháng 3/2024.
Mặc dù đã nhiều lần được cơ quan bảo hiểm nhắc nhở nhưng Công ty thường xuyên nợ tiền BHXH với số tiền lớn. Tại thời điểm tháng 5/2026, tổng số tiền bảo hiểm Công ty chậm nộp là hơn 5 tỷ đồng, kéo theo số tiền lãi phải trả là hơn 800 triệu đồng. Việc Công ty chậm đóng bảo hiểm xã hội kéo dài không chỉ ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người lao động mà còn thể hiện ý thức thiếu tôn trọng pháp luật của đơn vị trên.
Trước những vi phạm có tính chất hệ thống và kéo dài nêu trên, để bảo đảm kỷ cương pháp luật cũng như quyền lợi chính đáng của học viên và người lao động, Công an Tp.Hà Nội đã có văn bản kiến nghị Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.Hà Nội tiến hành thanh, kiểm tra toàn diện hoạt động của các cơ sở đào tạo ngoại ngữ thuộc Công ty cổ phần đào tạo AMES chi nhánh Hà Nội, xử lý vi phạm theo quy định.
Tài xế giao hàng Walton đang bị tạm giam tại nhà tù hạt Callaway (bang Missouri) mà không được bảo lãnh tại ngoại với các cáo buộc về hành vi phạm tội có vũ trang, tấn công cấp độ một hoặc cố ý tấn công và rời khỏi hiện trường tai nạn.
Theo hồ sơ, 19h21 ngày 29/4, các sĩ quan thuộc Sở Cảnh sát Fulton nhận được trình báo về một tài xế giao hàng, được xác định là Walton, đã nổi nóng và lái xe tông khách hàng trước cửa nhà.
Cảnh sát cho biết nạn nhân (danh tính chưa được tiết lộ) có những vết thương rõ ràng ở tay. Người này cáo buộc Walton đã "tranh cãi bằng lời nói" sau khi không nhận được tiền bo, cố ý lái xe về phía trước và đâm vào nạn nhân, khiến nạn nhân phải nhảy lên mui xe để tránh bị thương nặng hơn.
Video thu được từ hiện trường cho thấy Walton khơi mào tranh chấp bằng cách la hét những lời tục tĩu vào nạn nhân và nhân chứng. Walton sau đó lùi xe về phía lòng đường, trong khi nạn nhân đi bộ trên lối đi vào nhà, không chặn đường hay ngăn cản tài xế rời đi.
Lúc này, Walton tăng tốc về phía trước, tông vào nạn nhân, sau đó bỏ trốn khỏi hiện trường với tốc độ cao.
Khi cảnh sát liên lạc với Walton tại cửa hàng pizza Domino's, anh ta thừa nhận lái xe về phía nạn nhân nhằm mục đích "dọa dẫm" và thừa nhận đã rời khỏi hiện trường sau đó.
Walton bị tạm giữ không được bảo lãnh vì lo ngại anh ta không tuân thủ lệnh triệu tập của tòa.
Hồ sơ cho thấy Walton từng bị kết án về tội bạo lực gia đình và giam cầm trái phép, đã phải thụ án tù cho các tội danh này.
Phiên điều trần dự kiến của Walton được lên lịch vào ngày 6/5.
