Hành trình ấy không phải mới bắt đầu, mà đã âm thầm diễn ra từ lâu, xuất phát từ đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, từ trách nhiệm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong việc đi tìm những người hùng chưa trở về.
Không phải ngẫu nhiên mà Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chọn Thành cổ Quảng Trị để tổ chức lễ phát động. Bởi nơi đây từng được ví là “nghĩa trang không mộ bia” lớn nhất cả nước, nơi nằm lại của các anh hùng liệt sĩ…
Đã rất nhiều lần, khi đặt chân đến Thành cổ Quảng Trị, tôi cố để trong đầu mình thôi văng vẳng những câu hát của nhạc sĩ Tân Huyền: Cỏ non Thành cổ một màu xanh non tơ/Nào có ai ngờ nơi đây một thời máu đổ…, nhưng chưa bao giờ làm được. Nhìn những thảm cỏ xanh mọc tràn ra cả lối đi, phất phơ theo từng đợt gió thổi từ bờ sông Thạch Hãn, lòng chợt tự hỏi: liệu có nơi nào cỏ xanh hơn mảnh đất này?
Quá khứ đã lùi xa, khi máu đã tan trong nước, xương đã quyện vào đất, bước trên những mét đất này giờ chỉ còn thấy màu cỏ xanh. Khu di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 1994. Do phải gánh chịu khối lượng bom đạn khổng lồ (riêng trận chiến Thành cổ được ước tính hứng chịu lượng bom tương đương sức công phá của nhiều quả bom nguyên tử), sau ngày hòa bình lập lại, nơi đây chỉ còn dấu tích của một số đoạn thành, lao xá, cổng tiền, cổng hậu…
Cách Thành cổ không xa là dòng sông Thạch Hãn, nơi những câu thơ của nhà thơ Lê Bá Dương dường như đã khắc sâu vào tâm khảm bao người: Đò lên Thạch Hãn, ơi… chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó, bạn tôi nằm/Có tuổi hai mươi thành sóng nước/Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm.
Ở Thành cổ, người ta bảo rằng mỗi nhát cuốc cũng có thể chạm phải hài cốt liệt sĩ. Vì thế, hầu như không có gia đình nào ở vùng đất này không lập bàn thờ vọng, bái vọng vong linh các anh hùng liệt sĩ, những người vì hoàn cảnh mà chưa được tìm thấy, chưa được trở về với gia đình hay chưa được nằm cạnh đồng đội nơi nghĩa trang linh thiêng.
Ở đây, cứ vào các dịp 30.4, 27.7, 2.9 và những ngày cận tết, người ta lại tìm thấy di hài của các anh. Bà con vẫn nói với nhau rằng các anh “về”. Càng vào những ngày kỷ niệm, các anh lại “về” nhiều hơn, để những người đang sống nhận ra, quy tập, cất bốc và an táng các anh chu toàn.
Gần đây nhất, vào tháng 9.2025, trong quá trình cải tạo khuôn viên di tích lịch sử Trường Bồ Đề (khu phố 3, phường Quảng Trị), lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ. Sau khi nhận thông tin, Đội tìm kiếm hài cốt 584 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị) lập tức có mặt tại hiện trường. Các hài cốt được chôn sâu khoảng 60 cm, bọc trong tăng võng của bộ đội, cùng nhiều di vật như xẻng bộ binh, mũ cối, hộp tiếp đạn AK… Đây là khu vực gắn liền với chiến dịch Thành cổ Quảng Trị năm 1972.
Sau đó không lâu, cơ quan chức năng tiếp tục tìm thấy 32 hài cốt liệt sĩ trong khu vực khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị. Cụ thể, từ ngày 14.9 – 16.10.2025, trong quá trình tu bổ, tôn tạo các hạng mục tại đây, đơn vị thi công phát hiện nhiều di vật của bộ đội. Chính quyền địa phương đã báo cáo UBND tỉnh và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh để tổ chức khảo sát, tìm kiếm. Kết quả, Đội 584 đã quy tập được 32 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như mũ cối, xẻng bộ binh, hộp tiếp đạn AK…
Toàn bộ hài cốt sau đó được quàn tại Nhà tiếp đón khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp với cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể địa phương tổ chức hương khói, bảo quản chu đáo trước khi an táng.
Thêm 34 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy trong khu vực Thành cổ là thêm những mảnh ký ức thiêng liêng được nối lại. Mỗi hài cốt, mỗi di vật được trao trả là một sự trở về – trở về với đồng đội, với quê hương trong sự mong ngóng của người thân.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 vẫn in đậm trong tâm khảm nhiều thế hệ. Nơi đây đã trở thành vùng đất linh thiêng, thấm đẫm máu xương của hàng vạn người con trên khắp mọi miền đất nước.
Dưới lớp cỏ xanh hôm nay, vẫn còn đó biết bao linh hồn chưa trở về với quê hương, gia đình. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vì thế trở thành hành trình tri ân sâu sắc đối với những người đã anh dũng hy sinh. Trên từng tấc đất Thành cổ, dấu tích chiến tranh vẫn còn hiện hữu. Công việc tìm kiếm chưa bao giờ ngơi nghỉ. Đó không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là lời tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Trung tá Nguyễn Trung Thành, Phó đội trưởng Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, chia sẻ: “Tìm được hài cốt liệt sĩ ở khu vực này, chúng tôi rất xúc động. Đây vừa là nhiệm vụ, vừa là trách nhiệm để đền đáp công lao của các liệt sĩ đã hy sinh bảo vệ Tổ quốc…”. Trong quá trình tìm kiếm không ngơi nghỉ đó, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng. Những di vật của người lính giải phóng quân vẫn còn nằm bên các anh, gần như nguyên vẹn. Mỗi di vật không chỉ là vật chứng, mà còn là minh chứng cho lịch sử, cho sự anh dũng của các thế hệ đi trước…
Dưới lớp cỏ non Thành cổ, vẫn còn những linh hồn bất tử nằm lại, nhắc nhở chúng ta về một thời hoa lửa không thể nào quên. Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục, với “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” và lâu hơn nữa, như một hành trình tri ân không dừng lại, như niềm tin rằng ngày trở về của các anh sẽ không còn xa.(còn tiếp)
Ngày 10.5, theo nguồn tin của PV Thanh Niên, Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau có vừa có văn bản gửi Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau liên quan việc điều chỉnh kế hoạch quỹ tiền lương, thù lao năm 2026 sau khi rà soát hồ sơ, kế hoạch và báo cáo do doanh nghiệp này gửi trước đó.
Theo văn bản, Sở Nội vụ cho rằng việc công ty xác định tiền lương, thù lao thực hiện năm 2025 và kế hoạch năm 2026 của các kiểm soát viên là "0 đồng" với lý do chưa bầu lại Ban kiểm soát là chưa phù hợp quy định pháp luật.
Sở này dẫn khoản 3 điều 168 luật Doanh nghiệp năm 2020, quy định trường hợp kiểm soát viên hết nhiệm kỳ nhưng chưa bầu được người thay thế thì vẫn tiếp tục thực hiện quyền, nghĩa vụ cho đến khi có nhân sự mới nhận nhiệm vụ. Do đó, tiền lương, thù lao của Trưởng ban kiểm soát vẫn phải được tính và chi trả theo chức danh trong thời gian chưa kiện toàn bộ máy.
Từ đó, Sở Nội vụ đề nghị công ty rà soát, xác định đầy đủ và điều chỉnh lại chế độ tiền lương, thù lao của Trưởng ban kiểm soát và các kiểm soát viên trong quỹ tiền lương thực hiện năm 2025 cũng như kế hoạch năm 2026.
Sở Nội vụ cũng đặt vấn đề về việc có thành viên Hội đồng quản trị chỉ nhận 6 tháng thù lao trong năm 2025 nhưng hồ sơ chưa thể hiện căn cứ pháp lý rõ ràng. Theo cơ quan này, việc chi trả thù lao Hội đồng quản trị phải căn cứ điều lệ công ty, nghị quyết đại hội đồng cổ đông và thời gian thực tế đảm nhiệm chức danh.
Sở Nội vụ yêu cầu doanh nghiệp làm rõ căn cứ pháp lý của việc chi trả 6 tháng thù lao, đồng thời cung cấp các tài liệu liên quan như điều lệ, nghị quyết hoặc quyết định làm cơ sở chứng minh. Trường hợp không có căn cứ hợp lệ thì phải điều chỉnh lại số liệu.
Một nội dung khác được cơ quan chức năng lưu ý là việc xác định tiền lương tăng thêm do vượt lợi nhuận năm 2025. Theo báo cáo của công ty, khoản tiền lương tăng thêm theo cơ chế có phát sinh nhưng không thực hiện chi trả và cũng không hạch toán vào báo cáo tài chính với lý do tránh làm sai lệch số liệu tài chính.
Tuy nhiên, Sở Nội vụ cho rằng cách xử lý này chưa phù hợp quy định vì tiền lương tăng thêm, nếu đủ điều kiện, là khoản phải trả của doanh nghiệp; việc không ghi nhận sẽ làm sai lệch chi phí và nghĩa vụ phải trả.
Cơ quan này đề nghị công ty rà soát lại điều kiện hưởng tiền lương tăng thêm theo Nghị định 248/2025/NĐ-CP và quy chế nội bộ; trường hợp đủ điều kiện thì phải hạch toán đúng quy định, không phụ thuộc việc đã thực hiện chi trả hay chưa. Đồng thời, doanh nghiệp phải báo cáo rõ phương án xử lý và chịu trách nhiệm về số liệu tài chính.
Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau yêu cầu Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau khẩn trương rà soát, điều chỉnh toàn bộ kế hoạch quỹ tiền lương, thù lao năm 2026 và gửi lại hồ sơ đã hoàn chỉnh để cơ quan này xem xét theo quy định.
Những ngày gần đây, cá voi (ngư dân gọi là cá Ông) liên tục xuất hiện, vẫy vùng ở vùng biển Mũi Né. Ngư dân phấn khởi reo hò, ghi lại hình ảnh cá voi tung tăng trên mặt nước.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Bảo tàng cổ vật Mũi Né, một nhà nghiên cứu văn hóa địa phương, việc cá voi xuất hiện ở vùng biển này không phải hiếm. Tuy nhiên, với tần suất liên tục như thời gian qua, trong bối cảnh vùng biển từng chịu áp lực khai thác tài nguyên, đây là tín hiệu đáng mừng.
Ông Ẩn cho rằng, sự hiện diện của cá voi không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, biểu trưng cho bình yên biển cả, mà còn phản ánh môi trường biển còn trong lành, nguồn lợi thủy sản vẫn dồi dào.
Cá voi là loài săn mồi cấp cao, phụ thuộc vào nguồn cá nhỏ và sinh vật phù du. Khi cá voi xuất hiện, có thể suy ra hệ sinh thái vẫn đủ sức nuôi dưỡng các loài lớn.
Trong bối cảnh vùng biển Nam Trung bộ chịu áp lực từ khai thác và biến đổi khí hậu, việc cá voi xuất hiện cho thấy hệ sinh thái chưa suy kiệt. Ngược lại, nếu cá voi dạt bờ trong trạng thái suy yếu, đó có thể là cảnh báo về ô nhiễm, tiếng ồn dưới nước hoặc biến động dòng chảy.
Theo quan niệm dân gian, cá Ông là biểu tượng tâm linh bền vững của ngư dân miền biển. Những câu chuyện cá Ông cứu nạn giữa khơi xa được truyền qua nhiều thế hệ, góp phần bồi đắp niềm tin sâu sắc.
Vì vậy, mỗi khi cá Ông “lụy bờ” (chết dạt bờ), ngư dân đều tổ chức tang lễ trang nghiêm với đầy đủ nghi thức. Tín ngưỡng này gắn bó chặt chẽ với đời sống làng chài, vừa là điểm tựa tinh thần, vừa góp phần gắn kết cộng đồng, giúp ngư dân yên tâm bám biển.
Ông Ẩn kể, cá Ông từng nhiều lần cứu ngư dân trên biển. “Ông nội tôi từng được cá Ông cứu sống khi gặp nạn trên biển. Sau đó, ông đã hiến đất để xây lăng cá Ông tại Hàm Tiến (nay thuộc phường Mũi Né - PV). Từ đó về sau, mỗi tháng ông đều mang 6 lít dầu lửa đến lăng vạn để thắp nhang, đèn cúng ông Nam Hải”, ông Ẩn kể.
Theo ông Hai Long, ngư dân Mũi Né, giai đoạn 2010 - 2023 ghi nhận nhiều trường hợp cá voi nhỏ dạt bờ. "Theo tập tục cha ông, nơi nào có Ông lụy thì nơi đó biển yên, môi trường trong lành, nguồn lợi còn phong phú", ông Hai Long chia sẻ.
Hiện nay, tại vạn Làng chài Mũi Né có khu chôn cất cá Ông. Sau vài năm, bộ xương được cải táng, đưa về thờ tại Lăng ông Nam Hải (phường Phan Thiết), nơi lưu giữ hàng chục bộ cốt cá Ông qua nhiều thế hệ.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, sự xuất hiện của cá voi đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho du lịch Mũi Né. Trong bối cảnh địa phương được định vị là khu du lịch quốc gia, việc đa dạng hóa và làm mới sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hiện nay, du lịch Mũi Né chủ yếu dựa vào các lợi thế sẵn có như biển, đồi cát và nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, những sản phẩm này đang dần bão hòa, thiếu yếu tố mới để giữ chân và tạo hứng thú cho du khách. Vì vậy, việc gắn yếu tố tự nhiên như cá voi với trải nghiệm du lịch sinh thái, văn hóa được xem là hướng đi tiềm năng, góp phần làm phong phú sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn cho điểm đến.
"Cá voi có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch sinh thái - văn hóa nếu được khai thác đúng cách. Tôi nghĩ các doanh nghiệp du lịch cần khai phá để có những tour khám phá biển. Trên thế giới, mô hình du lịch quan sát cá voi đã phát triển mạnh, nhưng luôn đi kèm quy định nghiêm ngặt để bảo vệ loài và môi trường sống", ông Ẩn gợi mở.
Hướng đi khả thi với Mũi Né là kết hợp tham quan Lăng ông Nam Hải, tìm hiểu tín ngưỡng cá Ông và phát triển các tour trải nghiệm biển. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là kiểm soát hoạt động trên biển. Nếu tàu thuyền bám đuổi tự phát, gây tiếng ồn, cá voi có thể rời đi, thậm chí ảnh hưởng hệ sinh thái.
Ở góc độ kinh tế, khi môi trường biển được bảo vệ, nguồn lợi thủy sản ổn định, ngư dân có thể bám biển lâu dài. Đồng thời, du lịch phát triển sẽ mở thêm sinh kế từ dịch vụ.
Sự xuất hiện của cá voi ở Mũi Né vì thế không chỉ là hiện tượng tự nhiên. Đây còn là phép thử đối với cách con người ứng xử với biển. Nếu được gìn giữ đúng cách, đó sẽ là nền tảng cho mô hình phát triển bền vững, nơi môi trường, văn hóa và kinh tế cùng song hành.
Liên quan vụ lò mổ xuất hóa đơn gia công hơn 20.000 con heo cho Công ty chăn nuôi C.P Việt Nam (gọi tắt là Công ty C.P), ngày 21.4, theo nguồn tin của PV Thanh Niên, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cà Mau đã ra quyết định khởi tố vụ án mua bán trái phép hóa đơn.
Nguồn tin cũng cho hay, hiện chưa khởi tố bị can, vụ án đang được tiến hành điều tra, xử lý theo quy định.
Trước đó, ngày 5.6.2025, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Cà Mau nhận thông tin phản ánh vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế.
Theo công văn, hộ kinh doanh V.B (xã Hồ Thị Kỷ, Cà Mau) đã lập 66 hóa đơn giá trị gia tăng khống từ tháng 6.2022 đến tháng 6.2023, với tổng giá trị hàng hóa ghi trên hóa đơn là 2,894 tỉ đồng. Toàn bộ số hóa đơn nêu trên được xuất cho các chi nhánh của Công ty C.P với tên hàng hóa là "gia công giết mổ heo".
Như Thanh Niên đã thông tin, trong 6 tháng cuối năm 2022, cơ sở V.B xuất hóa đơn gia công hơn 8.600 con heo, trị giá hơn 1,207 tỉ đồng cho 7 chi nhánh gồm: chi nhánh Cần Thơ, chi nhánh 3 tại Đồng Nai, chi nhánh Tiền Giang, chi nhánh Bình Phước, chi nhánh 1 tại Kiên Giang, chi nhánh Bạc Liêu và chi nhánh Hậu Giang. Từ tháng 1 đến tháng 6.2023, tiếp tục xuất hóa đơn hơn 12.000 con heo, trị giá hơn 1,687 tỉ đồng. Lúc này chi nhánh Kiên Giang không còn, thay bằng chi nhánh Vĩnh Long và và 6 chi nhánh còn lại.
Tuy nhiên, theo Chi cục Thủy sản và Chăn nuôi thú y tỉnh Cà Mau thì cơ sở V.B chỉ đăng ký giết mổ dưới 20 con heo/ngày đêm.
Khi làm việc với cơ quan chức năng, chủ cơ sở không chứng minh được việc giao nhận heo giữa cơ sở và bên thuê gia công; không kê khai các khoản chi phí trên tờ khai như chi phí nhân công, chi phí điện nước, nguyên vật liệu… Đặc biệt, hệ thống hóa đơn điện tử cho thấy không có hóa đơn chứng từ hàng hóa, dịch vụ đầu vào; đồng thời, chủ cơ sở thừa nhận việc mua bán là không có thật, chỉ xuất hóa đơn theo yêu cầu và được nhận 5% giá trị trên mỗi hóa đơn.
Ngoài 66 hóa đơn nêu trên, đoàn kiểm tra còn phát hiện từ tháng 4.2022, cơ sở V.B đã xuất thêm 20 hóa đơn khác, trị giá 298 triệu đồng, cho các chi nhánh Công ty C.P.
Toàn bộ hồ sơ vụ lò mổ xuất hóa đơn gia công heo cho Công ty C.P đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cà Mau điều tra xử lý theo quy định.
