Ngày 20.4, tin từ Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh này chính thức triển khai kế hoạch khám sức khỏe định kỳ toàn dân giai đoạn 2026 – 2030, với yêu cầu mỗi người dân được khám ít nhất 1 lần/năm theo lộ trình, kết quả cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử để quản lý xuyên suốt.
Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ toàn dân đặt mục tiêu phủ kín 100% các nhóm dân cư, từ trẻ em, học sinh, người lao động đến người cao tuổi và cả lao động tự do, nhóm lâu nay dễ bị bỏ sót.
Đáng chú ý, chi phí khám sức khỏe định kỳ toàn dân được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế, nguồn thu sự nghiệp của đơn vị và các nguồn hợp pháp khác; các cơ quan, đơn vị chủ động chi trả cho cán bộ, người lao động trong phạm vi quản lý đến khi bảo hiểm y tế thực hiện chi trả.
Việc tổ chức khám được triển khai linh hoạt tại cơ sở y tế, trường học, doanh nghiệp hoặc khám lưu động, bảo đảm thuận tiện tiếp cận, không bỏ sót người dân.
Toàn bộ dữ liệu khám sức khỏe định kỳ toàn dân sẽ được số hóa, kết nối hệ thống y tế, tạo nền tảng quản lý sức khỏe theo vòng đời, giảm chi phí và phát hiện sớm bệnh tật.
Tin Gốc: Thanh Niên
Trong nhiều năm, các yếu tố nguy cơ của đột quỵ thường được xác định dựa trên lối sống và tình trạng sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ University of Gothenburg thực hiện đã mở rộng góc nhìn: nguy cơ đột quỵ có thể đã được "lập trình" từ khi một người chào đời.
Công trình phân tích dữ liệu của gần 800.000 người sinh tại Thụy Điển trong giai đoạn 1973-1982, theo dõi đến năm 2022. Kết quả cho thấy những người có cân nặng khi sinh dưới mức trung bình (khoảng 3kg) có nguy cơ đột quỵ cao hơn rõ rệt khi bước vào tuổi trưởng thành.
Cụ thể, nhóm này có nguy cơ mắc tất cả các dạng đột quỵ tăng khoảng 21%, trong đó nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ tăng đáng kể, còn xuất huyết nội sọ, dạng đột quỵ nguy hiểm hơn, tăng tới 27%.
Điều đáng chú ý là mối liên hệ này không bị ảnh hưởng bởi chỉ số BMI khi trưởng thành hay tuổi thai lúc sinh, cho thấy cân nặng khi sinh là một yếu tố độc lập.
Các nhà khoa học cho rằng cân nặng khi sinh phản ánh môi trường phát triển trong tử cung. Khi thai nhi không nhận đủ dinh dưỡng hoặc gặp điều kiện bất lợi, cơ thể có thể "thích nghi" bằng cách thay đổi cấu trúc và chức năng của các cơ quan, bao gồm hệ tim mạch và mạch máu não.
Những thay đổi này có thể không biểu hiện ngay nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý trong tương lai, đặc biệt là các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu như đột quỵ.
Nói cách khác, cơ thể "ghi nhớ" điều kiện sống từ trong bụng mẹ, và điều đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt nhiều thập kỷ sau.
Mặc dù tỉ lệ đột quỵ đã giảm ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng xu hướng này không rõ rệt ở người trẻ. Thậm chí, tại một số khu vực ở Đông Nam Á và các nước phát triển, tỉ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang có dấu hiệu gia tăng.
Điều này khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những yếu tố nguy cơ "sớm" như cân nặng khi sinh, những yếu tố mà trước đây ít được chú ý trong đánh giá nguy cơ.
Không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể phòng ngừa tương lai. Đối với người trưởng thành hiện nay, cân nặng khi sinh là yếu tố không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc nhận diện nguy cơ sớm có thể giúp chủ động phòng ngừa.
Những người từng sinh nhẹ cân nên chú ý hơn đến các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, chế độ ăn, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.
Quan trọng hơn, phát hiện này mở ra cơ hội can thiệp từ sớm, ngay từ giai đoạn mang thai. Chăm sóc dinh dưỡng tốt cho mẹ bầu, theo dõi thai kỳ chặt chẽ và đảm bảo điều kiện phát triển tối ưu cho thai nhi có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tật cho thế hệ tương lai.
Nghiên cứu được trình bày tại European Congress on Obesity 2026 không chỉ cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa giai đoạn đầu đời và sức khỏe lâu dài, mà còn gợi ý rằng cân nặng khi sinh có thể được đưa vào các mô hình đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.
Đây là một bước tiến trong cách tiếp cận y học dự phòng, không chỉ nhìn vào hiện tại, mà còn xem xét toàn bộ "lịch sử sinh học" của một con người.
Sức Khỏe
Bác sĩ tiết lộ quy tắc 10 - 10 - 10 giúp kiểm soát đường huyết khi ngồi nhiều
Theo bác sĩ Ravikiran Muthuswamy, chuyên gia nội tiết tại Bệnh viện SIMS (Ấn Độ), khi dùng điện thoại thời gian dài, cơ thể ngồi 1 chỗ quá lâu, lượng calo tiêu hao giảm, độ nhạy insulin giảm theo, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Khi ngồi hàng giờ trước màn hình điện thoại, cơ thể gần như không vận động nên tiêu hao năng lượng ít hơn và sử dụng glucose kém hiệu quả. Nhiều người còn có thói quen ăn vặt trong lúc lướt điện thoại. Theo bác sĩ Muthuswamy, việc vừa dùng thiết bị điện tử vừa ăn dễ khiến đường huyết tăng khó kiểm soát và làm tăng nguy cơ tăng cân.
Ánh sáng xanh từ màn hình cũng là một yếu tố đáng lo. Khác với ánh sáng tự nhiên, ánh sáng xanh có thể làm giảm sản xuất melatonin - hormone giúp cơ thể buồn ngủ. Với người tiểu đường, ngủ kém có thể gây ảnh hưởng lớn đến chuyển hóa, theo Times of India (Ấn Độ).
“Việc nhìn màn hình vào ban đêm dễ làm rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến melatonin. Trong khi đó, thiếu ngủ lại liên quan chặt chẽ với kháng insulin và mất cân bằng đường huyết”, bác sĩ Muthuswamy nói.
Theo bác sĩ nhãn khoa Srinivasa Naick tại Bệnh viện Mắt Dr Agarwal (Ấn Độ), ánh sáng xanh còn có thể làm tăng đường huyết lúc đói do ảnh hưởng đến hormone và giấc ngủ. Việc dùng màn hình nhiều giờ liền mỗi ngày còn làm tăng huyết áp do thay đổi nồng độ cortisol, đồng thời góp phần làm tăng cholesterol.
Các dấu hiệu cho thấy thời gian dùng điện thoại đang ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gồm:
Theo bác sĩ Muthuswamy, người bệnh nên đứng dậy vận động sau mỗi 30 - 45 phút, đi bộ hoặc kéo giãn cơ giữa các phiên làm việc và tránh nhìn màn hình trước giờ ngủ. Chỉ cần vài phút vận động ngắn cũng có thể giúp giảm tình trạng trì trệ chuyển hóa do ngồi lâu.
Ngoài ra, bác sĩ Naick khuyến nghị áp dụng quy tắc “10 - 10 - 10”: Đi bộ 10 phút sau bữa sáng, trưa và tối để hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Ông cũng nhấn mạnh nên tắt các thiết bị điện tử ít nhất 2 giờ trước khi ngủ để bảo vệ nhịp sinh học, cải thiện giấc ngủ và giúp ổn định đường huyết lúc đói.
Bác sĩ Muthuswamy nói thêm, việc kiểm soát thời gian dùng màn hình không có nghĩa là phải tránh công nghệ hoàn toàn, mà là nhằm hạn chế lối sống ít vận động - yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kiểm soát đường huyết, cân nặng, chất lượng giấc ngủ và các biến chứng lâu dài của bệnh tiểu đường.
Tin Gốc: Thanh Niên
Khoảng hành lang vốn quen với những chiếc ghế chờ, băng ca và tiếng bước chân vội vã của người nhà bệnh nhân Khoa Điều trị giảm nhẹ, Trung tâm Ung bướu, trở nên khác lạ vào chiều thứ năm 21/5. Những tấm thảm yoga nhiều màu sắc được trải kín nền gạch. Hơn 20 học viên đặc biệt - gồm những bệnh nhân đang mang trọng bệnh và người thân chăm sóc - ngồi trên thảm, chậm rãi làm theo hướng dẫn.
"Các cô chú anh chị cứ làm nhẹ nhàng, thoải mái thôi, mình ngồi sao dễ chịu nhất là được", huấn luyện viên yoga Lý Thùy Yến Phương hướng dẫn.
Trước khi bước vào các động tác yoga, huấn luyện viên hướng dẫn cả lớp thực hiện 12 động tác xoa mặt trong diện chẩn như làm ấm đôi mắt, massage ổ mắt, vò nóng vành tai, gõ răng, đảo lưỡi, xoa môi miệng... Những động tác đơn giản này giúp cơ thể tỉnh táo, thư giãn hơn, giảm rụng tóc, hỗ trợ giảm đau đầu, cải thiện giấc ngủ.
Ngồi ở hàng đầu, ông Văn Chính, quê Tây Ninh, chậm rãi làm theo từng động tác. Mới nhập viện được 6 ngày, đây là lần đầu người đàn ông ngoài 60 tuổi tham gia lớp học. Ông xoay nhẹ cổ tay, vươn vai rồi khẽ cười khi được hướng dẫn hít sâu. "Nằm hoài mệt lắm, tập vậy thấy khỏe hơn, giống như tập thể dục nhẹ", ông nói.
Ở hàng sau đó, bà Kim Huyên, 51 tuổi, chăm chú thực hiện động tác vươn vai rồi tự đấm nhẹ hai bên lưng theo hướng dẫn. Bà đang điều trị u ác buồng trứng, những ngày qua liên tục truyền dịch, truyền máu sau biến chứng mất máu nên cơ thể yếu, ít vận động. Khi nghe điều dưỡng báo có lớp yoga, bà đã đăng ký tham gia ngay.
Khi tiếng nhạc thiền cất lên, cả lớp chuyển sang bài tập thở. Người có thể ngồi xếp bằng thì đặt tay nhẹ lên gối, người đau nhiều hoặc sức yếu chọn tư thế ngồi trên ghế hay tựa vào mép băng ca.
Ở cuối hành lang, cụ ông 74 tuổi được con trai đỡ ngồi dậy trên băng ca để theo lớp học. Tháng trước, ông còn tham gia ngồi tập yoga cùng mọi người. Đợt này, bệnh u ác niệu quản di căn não, phổi khiến sức khỏe suy yếu, ông chỉ còn đủ sức tựa lưng vào người con để nhìn.
Huấn luyện viên Yến Phương cho biết các bài tập ở đây được thiết kế riêng cho bệnh nhân điều trị giảm nhẹ, tập trung vào hơi thở và vận động nhẹ nhàng thay vì sự dẻo dai hay sức bền như yoga thông thường. Quan trọng nhất là giúp người bệnh dễ chịu, thư giãn, cải thiện tinh thần và có thêm động lực, bởi nhiều bệnh nhân ở khoa thường mệt mỏi, đau nhức, nằm lâu khiến cơ thể cứng khớp, tinh thần dễ sa sút.
Thạc sĩ Lê Minh Hiển, Trưởng Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết lớp yoga được tổ chức từ ngày 19/3, định kỳ hai tuần một lần vào chiều thứ 5 như một hoạt động chăm sóc tinh thần cho bệnh nhân ung thư. Do người bệnh liên tục nhập viện, xuất viện hoặc chuyển tuyến, học viên của lớp hiếm khi cố định, có người chỉ tham gia một buổi rồi trở về quê nhưng lớp vẫn kín chỗ với những gương mặt mới. Để duy trì hoạt động, trước mỗi buổi tập, nhân viên khoa cùng Phòng Công tác xã hội tranh thủ dọn hành lang, mang thảm, loa và sắp xếp không gian giữa lịch chăm sóc điều trị dày đặc.
Theo ông Hiển, sau các hoạt động như tiệc trà, xe bánh nước và "ghế ngồi hạng thương gia" ở khoa hóa trị hay lớp yoga tại nhà nghỉ thân nhân, bệnh viện muốn mở rộng thêm không gian giúp người bệnh "rời khỏi giường bệnh", có thêm kết nối và tinh thần tích cực.
"Điều chúng tôi thấy rõ nhất không phải là bệnh nhân tập được bao nhiêu động tác, mà là nụ cười của họ. Có cô chú tập chưa hết bài nhưng buổi học vừa kết thúc đã hỏi 'ngày mai có học nữa không', cho thấy lớp học thật sự mang lại niềm vui và động lực", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress