Người dân Cà Mau được khám sức khỏe định kỳ miễn phí

Trong Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, một trong những yêu cầu Bộ Chính trị đặt ra cho TP.HCM: "Nâng cao thể chất, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng sống; chủ động thích ứng với già hóa dân số". Vậy TP.HCM làm gì để thích ứng thực trạng này?

Theo báo cáo dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024 - 2074 do Cục Thống kê chủ trì, phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) thực hiện, năm 2024 Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này dự báo tăng lên 20,9 triệu người vào năm 2034; 27,5 triệu người vào năm 2044 và đạt tới 38,5 triệu người vào năm 2074.

Riêng tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết dù bước vào quá trình già hóa chậm hơn cả nước khoảng 6 năm nhưng tốc độ chuyển đổi rất nhanh.

Năm 2010, thành phố vẫn ở giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”. Đến năm 2017, TP.HCM chính thức bước vào giai đoạn già hóa khi tỉ lệ người cao tuổi vượt 10% với 889.178 người.

Năm 2025, nhóm này đã chiếm khoảng 11,6% dân số (hơn 1,57 triệu người, lớn nhất cả nước).

Dự kiến đến năm 2038, thành phố sẽ trở thành “dân số già” khi tỉ lệ người trên 60 tuổi vượt 20%, và khoảng giai đoạn 2048 - 2050 sẽ bước sang mức “dân số siêu già” với hơn 30% dân số trên 60 tuổi.

Theo Chi cục Dân số TP.HCM, TP.HCM hiện không còn được duy trì hình ảnh “thành phố trẻ”, mà hiện đang đối mặt với những thách thức về tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, với số người cao tuổi nhiều nhất cả nước là 1.572.988 người, tỉ lệ người cao tuổi chiếm 11,4% trên tổng dân số.

Nhìn từ các dự báo dân số trên có thể thấy TP.HCM đang bước vào "cuộc đua" thời gian, khi chỉ hơn hai thập niên tới có thể chuyển sang giai đoạn "siêu già". Như vậy thách thức không chỉ ở việc chăm sóc gần 1/3 dân số là người cao tuổi, mà còn ở bài toán làm sao để TP.HCM thích ứng khi nguồn lao động trẻ dần bị thu hẹp.

Ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết trước thực tế tuổi thọ người dân ngày càng tăng kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày một lớn, TP.HCM đã xây dựng Đề án phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi đến năm 2030.

Đề án đặt mục tiêu phát triển hơn 30 cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo mô hình công lập, tư nhân và hợp tác công - tư, đồng thời xây dựng mạng lưới 168 điểm chăm sóc cộng đồng tại các phường, xã.

Đây sẽ là khung pháp lý và định hướng dài hạn nhằm huy động nguồn lực xã hội, tăng cường phối hợp liên ngành, tổ chức triển khai đồng bộ và bền vững, qua đó nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi và góp phần giảm tải cho hệ thống y tế TP.HCM.

Ông Vĩnh Châu nhìn nhận già hóa dân số như một "dư địa phát triển mới", phát triển "kinh tế bạc". Đây là nơi người cao tuổi vừa là người thụ hưởng các dịch vụ, vừa là lực lượng lao động đóng góp vào sự phát triển chung mà đang được nhiều quốc gia xem là động lực tăng trưởng trong bối cảnh già hóa dân số.

Theo ThS Phạm Bình An - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, khi phát huy tốt lợi thế về kinh tế, y tế, công nghệ và tính năng động của một siêu đô thị, TP sẽ trở thành một trung tâm hiện đại về mô hình dưỡng lão, đồng thời biến người cao tuổi vừa là đối tượng được chăm sóc, vừa là chủ thể đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của TP.

Như vậy việc TP.HCM chủ động xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi ngay từ khi bước vào giai đoạn già hóa cho thấy TP không chỉ chuẩn bị ứng phó với "làn sóng" già hóa dân số, mà còn tìm cách chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy bệnh nhân béo phì với cân nặng 100 kg và huyết áp vọt lên 182 mmHg. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng Khoa Bệnh lý mạch máu não, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, tăng huyết áp là thủ phạm đứng sau nguy cơ đột quỵ, chứ không phải tắm đêm như người nhà lầm tưởng.

Theo phó giáo sư Thắng, nhiều người chủ quan với chỉ số huyết áp, kể cả trong ngành y. Một cụ bà hơn 80 tuổi, mẹ của một bác sĩ chuyên khoa tim mạch, đang kiểm soát huyết áp ổn định 130 mmHg. Vài tuần trước, bà thường chóng mặt, bác sĩ này lo huyết áp có thể quá thấp so với nhu cầu tưới máu lên não và là nguyên nhân gây chóng mặt, nên quyết định giảm bớt liều thuốc. Hậu quả, cụ nhập viện vì đột quỵ xuất huyết não với huyết áp 180 mmHg, may mắn qua nguy kịch sau một tháng điều trị.

Hai trường hợp cho thấy cách nhìn "dễ dãi" với huyết áp vẫn phổ biến. Thực tế, tăng huyết áp là "sát thủ thầm lặng", liên quan hơn 90% ca xuất huyết não. Mục tiêu kiểm soát thường dưới 140/90 mmHg, lý tưởng là dưới 130/80 mmHg, nhưng ngay tại Mỹ chỉ khoảng 50% đạt mức cơ bản và 20,7% đạt mức nghiêm ngặt hơn.

Mới đây, thử nghiệm quốc tế TRIDENT trên 1.670 bệnh nhân từng xuất huyết não cho thấy kiểm soát huyết áp chặt chẽ <130 mmHg mang lại lợi ích rõ rệt. Sau 6 tháng, gần một nửa nhóm dùng viên phối hợp ba thuốc đạt mục tiêu, cao hơn nhiều so với 26,4% ở nhóm điều trị thông thường; huyết áp trung bình lần lượt là 127 mmHg và 138 mmHg. Sau 2,5 năm theo dõi, tỷ lệ đột quỵ tái phát ở nhóm điều trị tích cực giảm rõ, đồng thời biến cố tim mạch lớn cũng thấp hơn.Trong khi đó, đột quỵ tại Việt Nam đang có xu hướng trẻ hóa, với độ tuổi trung bình khoảng 62, trẻ hơn gần 10 tuổi so với thế giới. Nhiều người trong độ tuổi lao động dù sống sót nhưng không thể quay lại công việc, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Phần lớn bệnh nhân sau đột quỵ phải đối mặt với di chứng nặng nề như liệt, yếu chi, rối loạn ngôn ngữ, cảm xúc và suy giảm thị lực.Ước tính, cứ 4 người trưởng thành trên 25 tuổi thì một người có nguy cơ bị đột quỵ trong đời. Khoảng 90% bệnh nhân liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia.Việc tuân thủ điều trị tại Việt Nam còn rất hạn chế. Nhiều người dù có bệnh nền vẫn chủ quan vì chưa thấy triệu chứng rõ ràng.Theo PGS Nguyễn Huy Thắng, không ít người trẻ có huyết áp cao kéo dài nhưng vẫn bỏ qua vì nghĩ mình "khỏe mạnh". Thực tế, tăng huyết áp hầu như không gây triệu chứng, ngay cả khi chỉ số vượt 200 mmHg. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não - một dạng đột quỵ có tỷ lệ tử vong cao.Bác sĩ khuyến cáo, khi đã có các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, cần tập trung kiểm soát tối ưu thay vì lo các yếu tố "ngoài lề" như tắm đêm, cúi xuống buộc dây giày... Hơn 70% bệnh nhân đột quỵ có thể tránh được nếu tuân thủ điều trị. Đặc biệt, ở những người trẻ như bệnh nhân 21 tuổi trên, kiểm soát huyết áp tốt có thể mang lại lợi ích phòng ngừa đột quỵ lâu dài và rõ rệt hơn.

Dưới đây là khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng về số lượng chuối nên ăn mỗi ngày để tốt cho sức khỏe, theo trang Verywell Health.

Cô Alexandra Rosenstock, chuyên gia dinh dưỡng đang làm việc tại Hệ thống Bệnh viện Weill Cornell Medicine và NewYork-Presbyterian (Mỹ), cho biết: Chuối là nguồn năng lượng tốt và chứa chất xơ đặc biệt có lợi cho đường ruột. Nhưng điều quan trọng là phải ăn chuối một cách điều độ, đặc biệt là những người có một số vấn đề sức khỏe nhất định.

Quá nhiều kali. Chuyên gia Rosenstock cho biết một quả chuối chứa khoảng 400 mg kali. Người bị suy giảm chức năng thận có nguy cơ bị tăng kali máu nếu ăn quá nhiều chuối. Tăng kali máu có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, một số trong đó có thể đe dọa đến tính mạng, bao gồm rối loạn nhịp tim, tê liệt và yếu cơ.

Tăng đường huyết đột biến. Cô Rosenstock khuyên người bệnh tiểu đường có thể cần ăn chuối kèm với nguồn đạm hoặc chất béo tốt. Nếu không, carbohydrate và đường trong chuối có thể dẫn đến tăng đường huyết đột biến.

Khó chịu đường tiêu hóa. Tiến sĩ dinh dưỡng lâm sàng Samantha Dieras, Giám đốc dịch vụ dinh dưỡng ngoại trú tại Hệ thống Bệnh viện Mount Sinai (Mỹ), khuyến cáo: Ăn quá nhiều chuối có thể dẫn đến các vấn đề về đường tiêu hóa, như đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy.

Chuối có thể gây ra các triệu chứng khó chịu về đường tiêu hóa vì giàu chất xơ, lại chứa hàm lượng cao các loại đường khó tiêu hóa FODMAP và polyol có thể lên men. Một số người không thể tiêu hóa hiệu quả các FODMAP này, có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa.

Hàm lượng chất xơ cao trong chuối có thể không an toàn cho người có vấn đề về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích hoặc những người theo chế độ ăn ít chất xơ.

Chuối chứa kali, có thể giúp kiểm soát huyết áp, chất chống oxy hóa và chất xơ, những chất bạn nên tiêu thụ hàng ngày với lượng vừa phải.

Chuyên gia Rosenstock cho biết: Không chỉ chất xơ tốt cho đường ruột, chuối chưa chín còn chứa tinh bột kháng giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột.

Chuyên gia Rosenstock khuyên:

Người khỏe mạnh không có vấn đề về thận có thể ăn tối đa 2 - 3 quả chuối mỗi ngày một cách an toàn, theo Verywell Health.

Người mắc bệnh thận nên hạn chế ăn chuối để ngăn ngừa nồng độ kali cao.

Người mắc bệnh tiểu đường nên ăn chuối cùng với protein hoặc chất béo để tránh tăng đột biến lượng đường trong máu.

Tin Gốc: Thanh Niên