Sau gần 20 năm được tạp chí mỹ lừng danh vinh danh là một trong 12 món ăn đường phố ngon nhất thế giới, chúng tôi tìm lại xe bánh mì nhỏ nằm trong con hẻm 37 Nguyễn Trãi, phường Bến Thành (TP.HCM). Xe bánh dù đã bán ngót nghét đến nay 28 năm nhưng vẫn chưa giảm sức hút khi cứ mỗi buổi chiều tối lại có hàng dài người nước ngoài lẫn người Việt xếp hàng chờ mua.
Trên con đường Nguyễn Trãi với những cửa hàng quần áo sang trọng, bắt mắt, chiếc xe bánh mì quen thuộc của bà Gái (56 tuổi) nằm ở đầu hẻm 37 lại mang một vẻ bình dân đối lập.
Chúng tôi ghé xe của bà chủ vào khoảng 18 giờ, đã thấy một hàng dài người đứng chờ, có khách Tây lẫn khách Việt. Bên cạnh chiếc xe nhỏ là bếp than hồng luôn đỏ lửa, mùi thịt nướng thơm lừng.
Điều đặc biệt là xe bánh mì của bà Gái chỉ bán duy nhất một loại là bánh mì thịt nướng suốt bao năm qua. Thịt xay ướp gia vị được nắn tròn, nướng cháy cạnh trên bếp than, sau đó cho vào nhân bánh mì ăn kèm đồ chua, rau sống và được rưới nước xốt đặc trưng.
Chỉ một món duy nhất nhưng đã làm nên tên tuổi của xe bánh mì suốt gần 3 thập kỷ. Khách không chỉ là người địa phương mà còn có nhiều người nước ngoài, dần trở thành “mối ruột” của xe bánh mì.
“Năm 29 tuổi tôi bắt đầu bán ở đây, giờ 56 tuổi rồi vẫn đứng bán. Tôi bán một chỗ này, không thay đổi, hương vị cũng giữ nguyên như vậy. Có những khách theo tôi từ hồi mới bán giá 3.000 đồng/ổ bánh mì đến giờ. Mỗi ngày tôi bán từ khoảng 16 – 17 giờ đến 21 giờ là hết, có hôm hết sớm hơn”, bà Gái chia sẻ.
Kể từ khi được tạp chí Condé Nast Traveler vinh danh năm 2008, mỗi ngày xe bánh mì lại càng đắt khách hơn. Trước đây bà bán một mình, nhưng gần đây có thêm con trai phụ giúp nên công việc phần nào đỡ vất vả.
Bà Gái tiết lộ, điều khiến xe bánh mì của mình thu hút và giữ chân thực khách suốt bao năm qua chính là hương vị đặc biệt riêng từ cách nêm nếm của bà. Thịt nướng cũng như các món ăn kèm đều do bà tự tay chuẩn bị ở nhà. “Một ngày tôi chuẩn bị 40 kg thịt, đồ chua là tự làm ở nhà, nước xốt cũng tự làm”, bà nói thêm.
Không chỉ thu hút thực khách địa phương, xe bánh mì của bà Gái còn níu chân nhiều du khách nước ngoài nhờ mùi thơm từ lò thịt nướng luôn lan tỏa hấp dẫn. Chị Obey (30 tuổi, đến từ Campuchia) cho biết đây là lần thứ hai chị quay lại sau khi lần đầu đến muộn và không còn bánh.
“Ấn tượng đầu tiên của tôi là có rất nhiều người xếp hàng nên tôi nghĩ đây chắc chắn là một chỗ ăn ngon. Bên cạnh đó, mùi thơm của thịt nướng rất hấp dẫn và bạn có thể thấy người bán làm trực tiếp ngay trước mặt mình”, chị chia sẻ.
Trên mạng xã hội, nhiều du khách quốc tế bày tỏ sự yêu thích với bánh mì Việt qua các video review, không ít người xem đây là món không thể bỏ lỡ khi đến Việt Nam. Không chỉ thưởng thức tại chỗ, nhiều du khách còn tìm lại hương vị ấy ngay tại quê nhà.
Điển hình là nhóm “Vietnamese Banh Mi Appreciation Society” được thành lập năm 2016 trên mạng xã hội, hiện thu hút hơn 200.000 thành viên, chuyên thảo luận và chia sẻ về các tiệm bánh mì tại Úc.
Trong nhóm, mỗi bài đăng đều có hình ảnh, địa chỉ, mức giá và đánh giá theo thang điểm 1- 5 rất chi tiết. Không dừng lại ở việc chia sẻ trải nghiệm, các thành viên còn tích cực bàn luận về nguyên liệu, hương vị, độ giòn của bánh hay mức giá. Thậm chí, nhiều người đặt mục tiêu đến Việt Nam để “ăn cho đúng vị”, sau đó quay lại chia sẻ trải nghiệm và cũng nhận về rất nhiều lượt tương tác tích cực từ thành viên trong nhóm.
Từ một món ăn đường phố dân dã, bánh mì dần trở thành một trong những món ăn “phải thử” với du khách quốc tế. Anh Lucas Meyer (26 tuổi, đến từ Đức) cho biết trong chuyến đến Việt Nam, anh đã thử nhiều loại như bánh mì gà, ốp la, chả cá, trong đó thích nhất là bánh mì gà vì hương vị nhẹ, dễ ăn.
Theo anh, bánh mì Việt Nam mang lại cảm giác rất cân bằng, không quá nặng bụng nhưng vẫn đủ no. Anh cũng bất ngờ khi biết có một cộng đồng hơn 200.000 người cùng thảo luận về món ăn này. “Đây không chỉ là món quen thuộc của người Việt mà còn rất phổ biến với bạn bè quốc tế”, anh nhận xét.
Thường xuyên quay video để trải nghiệm ẩm thực tại TP.HCM, anh Randy Oviedo (33 tuổi, người Colombia) đã ấn tượng với bánh mì từ lần đầu trải nghiệm. “Khi tôi thực hiện chuyến đi xuyên Việt bằng xe máy, tôi ăn bánh mì hầu hết cho mọi bữa ăn. Nó khá giống với món arepa rellena (bánh bắp kẹp nhân) ở đất nước tôi, nên càng trở nên đặc biệt hơn hẳn”, anh Randy chia sẻ.
Anh Randy thường chia sẻ các video trải nghiệm món Việt của mình qua kênh “Randyotravel”
ẢNH: NGỌC NGỌC
Theo anh Randy, tại Việt Nam, một ổ bánh mì chỉ khoảng 20.000 đồng, nhưng tại Mỹ có thể lên đến 600.000 đồng. Với anh, điểm hấp dẫn nằm ở sự hài hòa giữa các thành phần: từ thịt ba chỉ chiên giòn, lớp bơ béo, đến pate và đồ chua, tất cả kết hợp cân bằng mà không lấn át nhau. “Với tôi, bánh mì là một trong những món ngon nhất, luôn nằm trong top 5 món ăn phải thử khi đến Việt Nam”, anh nói.
Ngày 13.7, Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết vừa triển khai kế hoạch tổng rà soát xe mô tô, xe gắn máy của công nhân đang làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn nhằm cập nhật thông tin phương tiện và hỗ trợ người lao động thực hiện các thủ tục đăng ký, sang tên theo quy định.
Theo CSGT, TP.HCM hiện là trung tâm công nghiệp, thương mại và dịch vụ lớn nhất cả nước với hàng chục khu chế xuất, khu công nghiệp, thu hút lượng lớn lao động từ nhiều tỉnh, thành. Đối với phần lớn công nhân, xe máy là phương tiện gắn liền với việc đi làm và sinh hoạt hằng ngày.
Qua công tác quản lý phương tiện, CSGT ghi nhận vẫn còn nhiều trường hợp công nhân sử dụng xe máy mua lại nhưng chưa thực hiện thủ tục sang tên. Không ít phương tiện đã qua nhiều đời chủ, trong khi thông tin trong cơ sở dữ liệu chưa được cập nhật đầy đủ. Bên cạnh đó, vẫn có những xe đã cũ, không còn bảo đảm điều kiện nhưng vẫn lưu thông.
Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của chính người sử dụng khi xảy ra tai nạn giao thông, mất cắp tài sản, tranh chấp dân sự hoặc khi cần giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến phương tiện.
Theo kế hoạch, Phòng CSGT sẽ phối hợp Ban Quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp và các doanh nghiệp sử dụng lao động để rà soát thông tin phương tiện của công nhân. Người lao động sẽ được hướng dẫn thực hiện các thủ tục đăng ký xe, sang tên xe, cấp đổi giấy chứng nhận đăng ký xe nếu đủ điều kiện theo quy định.
Song song với việc rà soát, lực lượng CSGT cũng sẽ tuyên truyền các quy định về trật tự, an toàn giao thông, giúp công nhân hiểu rõ quyền lợi cũng như trách nhiệm khi sử dụng phương tiện.
Phòng CSGT khuyến cáo người lao động chủ động kiểm tra tình trạng pháp lý của xe đang sử dụng, thực hiện đầy đủ các thủ tục thu hồi đăng ký, biển số và sang tên khi mua bán, chuyển nhượng phương tiện. Đồng thời, không sử dụng xe không rõ nguồn gốc hoặc không đủ điều kiện lưu thông.
Lực lượng CSGT đề nghị Ban Quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp cùng các doanh nghiệp phối hợp tạo điều kiện để việc rà soát được triển khai thuận lợi, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người lao động chấp hành các quy định về đăng ký, quản lý phương tiện, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu phương tiện chính xác, đồng bộ và phục vụ hiệu quả công tác quản lý.
Đáp ứng yêu cầu khắt khe đó, ngành điện thành phố đã chuyển từ tư duy "buộc phải cắt" sang "ứng dụng các công nghệ để dòng điện luôn thông suốt" phục vụ nhu cầu phát triển. Công tác sửa chữa điện live - line là một minh chứng tiêu biểu cho điều đó.
Sau 30 năm được phát triển, công nghệ này minh chứng sự thay đổi rõ rệt về tư duy quản lý nguồn điện: Từ tư duy "cắt điện để sửa" sang ứng dụng công nghệ live - line, cho phép bảo trì, thay thế thiết bị ngay trên đường dây đang mang điện.
Giữa những ngày TP.HCM nắng như đổ lửa, ở nhiều tuyến đường, những chiếc xe gầu của ngành điện vẫn đều đặn vươn cao. Trên những đường dây vẫn đang mang điện, các công nhân lặng lẽ thực hiện từng thao tác bảo trì, sửa chữa với sự tập trung tuyệt đối.
Sửa chữa lưới điện đang mang điện (live - line) là một công việc nguy hiểm vì chỉ một sai sót nhỏ cũng sẽ gây ra những hậu quả rất lớn. Nhưng với những người kỹ sư, công nhân được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp thì đó còn là cả một sự trách nhiệm, tình yêu nghề lớn lao để dòng điện luôn thông suốt.
Chúng tôi đã từng được xem kế hoạch thi công bằng phương pháp này của Công ty Dịch vụ Điện lực TP.HCM mới thấy hết cường độ làm việc của lực lượng này. Lịch làm việc của các tổ gần như kín từ 7 giờ 30 đến 16 giờ 30 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ. Yêu cầu này chính là nhằm đáp ứng cung cấp điện ổn định cho toàn thành phố. Số lượng này càng lớn hơn khi sau hợp nhất, địa bàn thực hiện của các tổ còn rộng hơn rất nhiều.
Hiện ngành điện TP.HCM có 21 tổ live - line. Đây là lực lượng đặc biệt, được đào tạo chuyên sâu, bài bản để thực hiện các công việc trên lưới điện trung thế và từng bước mở rộng sang các cấp điện áp cao hơn.
Ông Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc phụ trách Công ty Dịch vụ Điện lực TP.HCM, cho rằng làm việc ở cường độ cao hàng chục mét, xung quanh là các đường dây mang điện nên từng thao tác đều phải chính xác tuyệt đối, nhuần nhuyễn và duy trì sự tập trung ở mức cao nhất.
Khi chiếc xe gầu đã đưa công nhân lên vị trí thi công, họ gần như quên đi thời tiết khắc nghiệt dưới mặt đất. Ánh mắt chỉ hướng vào các thiết bị trước mặt, đôi tay lần lượt tháo từng con ốc, thay từng thiết bị, kéo từng đoạn dây theo đúng quy trình đã được tính toán từ trước.
Chính bởi tính chất đặc thù đó, công tác đào tạo luôn được quan tâm hàng đầu. Nếu như trước đây, ngành điện mời các chuyên gia nước ngoài trực tiếp huấn luyện thì đến nay đơn vị đã xây dựng được đội ngũ chuyên gia và công nhân lành nghề có khả năng tự đào tạo lực lượng kế cận. Đây không chỉ là bước tiến về nguồn nhân lực mà còn cho thấy ngành điện TP.HCM đã làm chủ một trong những công nghệ thi công hiện đại, đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất cao.
Đối với một siêu đô thị như TP.HCM, mỗi phút mất điện đều có thể kéo theo những thiệt hại không nhỏ. Vì vậy, yêu cầu bảo đảm dòng điện luôn ổn định, liên tục, ngay cả khi lưới điện cần bảo trì, sửa chữa gần như là bắt buộc.
Thực tế, Tổng công ty Điện lực TP.HCM đã sớm tiếp cận công nghệ này từ năm 1996. Khi đó, đơn vị cử 12 cán bộ, công nhân tham gia chương trình đào tạo của các chuyên gia Mỹ và thành lập hai tổ live - line đầu tiên. Đến nay, EVNHCMC đi đầu cả nước về thi công sửa chữa điện không cần phải cúp điện khi thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho nhiều đơn vị điện lực trên cả nước. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng cung cấp điện trên phạm vi toàn quốc.
Không dừng lại ở những thành quả hiện có, EVNHCMC tiếp tục nghiên cứu các công nghệ live - line tiên tiến trên thế giới. Đơn vị đang phát triển hệ thống cáp rẽ nhánh trung thế, cho phép thay dây dẫn, thay máy biến áp hoặc thay cột điện trên phạm vi rộng mà vẫn duy trì việc cấp điện. Song song đó là nghiên cứu các phương tiện thi công có kích thước nhỏ gọn, phù hợp với đặc thù nhiều tuyến hẻm nhỏ trong nội đô, cũng như từng bước triển khai công nghệ live - line đối với lưới điện 110 kV. Những nỗ lực đổi mới ấy không chỉ phản ánh khát vọng làm chủ công nghệ của ngành điện thành phố, mà còn cho thấy tư duy chủ động, trách nhiệm trước yêu cầu của thực tiễn.
Thành phố càng phát triển, yêu cầu về điện càng cao. Nếu như những năm đầu, số lượt sửa điện live - line chỉ vài ba ngàn thì đến nay, con số đã tăng lên hàng chục ngàn. Riêng năm 2025, các tổ đã thực hiện gần 19.830 lượt thi công hotline trung thế, tăng hơn 6.600 lượt so với năm trước.
Tiên phong, trách nhiệm của ngành điện không chỉ nằm ở việc giảm thời gian mất điện hay nâng cao các chỉ số kỹ thuật của hệ thống mà quan trọng hơn, dòng điện trên địa bàn thành phố mang tên Bác luôn được thông suốt, đủ đầy.
Từ những người thợ live - line dũng cảm, tận tâm đến tiên phong đổi mới công nghệ của EVNHCMC, tất cả đang cùng tạo nên một hệ thống điện hiện đại, an toàn và tin cậy. Giữa siêu đô thị năng động và phát triển, những người công nhân điện vẫn lặng lẽ đứng phía sau ánh sáng. Họ là những người thầm lặng gìn giữ mạch năng lượng của thành phố, để TP.HCM luôn vận hành liên tục, vươn mình mạnh mẽ trên con đường phát triển.
Chỉ sau một đêm mưa bão, hàng nghìn tấn muối của diêm dân Sa Huỳnh (phường Sa Huỳnh, Quảng Ngãi) tan theo nước biển tràn vào đồng. Đến khi giá muối bất ngờ tăng cao, nhiều người lại rơi vào cảnh không còn gì để bán. Trước nghịch cảnh ấy, diêm dân bước vào vụ mới với nhiều hy vọng xen lẫn nỗi lo.
Có những lúc muối Sa Huỳnh ế ẩm hàng nghìn tấn khiến diêm dân bỏ ruộng hoang. Mười năm trước, chính quyền tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ hơn 125 tấn gạo giúp diêm dân vượt qua khó khăn để gắn bó với ruộng muối. Nhưng nhiều người vẫn bỏ nghề làm muối vì giá thấp, thậm chí nhiều khi chẳng có người mua. Hiện tại, giá muối Sa Huỳnh đang ở mức cao, 3.000 đồng/kg, nhưng diêm dân chẳng còn muối để bán.
Nguyên nhân là do bão số 13 năm 2025 gây thiệt hại nặng nề. Bão làm sóng biển dâng cao, tràn vào nhiều khu dân cư trên địa bàn. Nước biển ngược dòng, tràn vào đầm nước mặn Sa Huỳnh rồi qua cả đê bao, ngập tràn đồng muối.
Nước làm tan hơn 4.000 tấn muối của diêm dân chất thành đống trên những bờ cao. Nhiều hộ mất sạch muối sau đêm mưa bão. Thành quả cả mùa vụ nhọc nhằn trên đồng muối đã tan theo nước.
Với 900 m2 ruộng muối kết tinh, vụ sản xuất năm 2025, diêm dân Lê Lệ (62 tuổi) thu 50 tấn. Vợ chồng ông mua thêm 50 tấn để trữ chờ giá lên cao bán kiếm lời. Nước tràn qua đê trong đêm mưa bão khiến 80 tấn muối của ông tan thành nước.
Nước rút, vợ chồng ông ra đồng lượm những đoạn dây thừng, cọc tre, bạt ni lông phủ muối còn sót lại trên bờ đê, bán 20 tấn muối còn lại vào dịp trước tết để trang trải cuộc sống. Giờ, giá lên cao nhưng lại không còn muối để bán. "Không chỉ riêng vợ chồng tôi, nhiều bà con cũng bị thiệt hại và bây giờ hết sạch muối...", ông Lệ tâm sự.
Diêm dân Nguyễn Thành Út (69 tuổi) cho biết vụ muối thường kéo dài từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 7 âm lịch, khi trời bắt đầu mưa.
"Lúc đó, giá muối ở mức thấp. Trước và sau tết, giá muối thường nhích lên cao hơn. Nguyên nhân là do chưa vào vụ mới và nhu cầu tiêu thụ tăng cao. Thời điểm này, ngư dân thường trúng đậm cá cơm và nhiều người mua muối để muối mắm. Bởi vì muối Sa Huỳnh mặn dịu nên muối mắm rất ngon...", ông Út nói.
Sau tết, diêm dân ra đồng tu sửa bờ, nạo vét kênh mương, tháo cạn nước, san phẳng nền ruộng, dùng gàu tát nước ở thửa ruộng sâu trước khi san phẳng. Đất khô héo sau những ngày phơi nắng, diêm dân nện chặt nền ruộng gần như sân xi măng. Giữa chiều, trời đổ mưa, thế là họ kiên trì làm lại từ đầu...
"Năm nay phải đến đầu tháng 3 âm lịch mới thu được muối. Tôi có 9 thửa ruộng muối kết tinh với tổng diện tích khoảng 450 m2. Trong cơn bão số 13 năm vừa rồi, nước cuốn trôi và làm rách hết bạt trải nền ruộng. Tôi hỏi giá để mua bạt mới, nhưng nghe nói hơn 20 triệu đồng nên thôi, vì không còn đủ tiền, đành sản xuất muối theo phương pháp truyền thống...", diêm dân Trần Ngọc Tuyên (60 tuổi) tâm sự.
Bạt trải trên nền 18 thửa ruộng muối kết tinh của vợ chồng ông Lê Lệ cũng bị nước cuốn trôi trong đêm mưa bão. Những tấm còn lại bị rách tả tơi trông thật thảm hại. Ông nén tiếng thở dài khi biết số tiền mua bạt mới khá lớn, gia đình không kham nổi. Vợ chồng ông dự định tận dụng bạt cũ nhặt được sau bão, vá những chỗ rách để sản xuất tạm bợ.
"Hầu hết bạt trải trên ruộng đều bị cuốn trôi hoặc bị rách nhưng tôi và bà con không đủ sức mua mới. Thu nhập của diêm dân chỉ trông chờ vào muối, mà muối lại bị nước làm tan chảy nên cuộc sống hết sức khó khăn. Mong Nhà nước hỗ trợ bạt trải nền ruộng để việc sản xuất được thuận lợi và tăng năng suất muối", ông Lệ bày tỏ.
Sản lượng muối thu hoạch hằng năm lên đến 6.000 - 8.000 tấn, nhưng cuộc sống của diêm dân Sa Huỳnh gặp nhiều khó khăn. "Giá muối thường ở mức thấp, chỉ tăng vào thời điểm trước và sau tết. Bà con muốn trữ để bán vào lúc đó nhưng việc bảo quản khó khăn. Đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ xây dựng sân phơi và kho trữ muối để tránh bị tan chảy", ông Nguyễn Hữu Chánh, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất muối 2 Sa Huỳnh, tâm sự.
Bước đầu, chính quyền địa phương cũng đã có động thái hỗ trợ. "Chúng tôi đang phối hợp với đơn vị liên quan hoàn tất thủ tục để nâng cấp đê bao đồng muối với kinh phí cấp trên hỗ trợ 1,8 tỉ đồng nhằm ngăn nước thủy triều làm tan muối và tạo điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất của diêm dân", ông Nguyễn Viết Thanh, Chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh, nói.
