Sáng 20-4, Quốc hội thảo luận tổ với dự thảo nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Về nguồn lực, dự thảo nghị quyết đưa ra nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ, thí điểm, trong đó có quy định chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước cho văn hóa, thành lập quỹ, ưu đãi thuế, hỗ trợ đầu tư, hoàn trả chi phí cho hoạt động điện ảnh…
Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng), nếu không lượng hóa rõ nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện, nghị quyết rất dễ “đúng về tinh thần nhưng khó đi vào cuộc sống”.
Ông đề nghị làm rõ căn cứ để ấn định mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước cho văn hóa và tỉ lệ phân chia ở Trung ương, địa phương như thế nào, có làm giảm dư địa cho các lĩnh vực cấp thiết khác hay không, bởi chính sách này sẽ phát sinh nguồn lực tài chính lớn.
Đại biểu Tào Đức Thắng (TP.HCM) góp ý về cơ chế chính sách thu hút nguồn lực để phát triển văn hóa.
Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa, phát triển trọng tâm ở một số ngành công nghiệp văn hóa bao gồm du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, trò chơi điện tử trên mạng được hỗ trợ thuế thu nhập.
Đại biểu đề xuất bổ sung thêm là các tổ chức, cá nhân phát triển các ứng dụng số cũng được hưởng những chính sách trên. Bởi các ứng dụng app trên thiết bị di động phát triển cho nền tảng văn hóa, du lịch, trò chơi khám phá trên ứng dụng.
Ông Thắng nói việc tạo ra một app công nghệ không phải khó nhưng để sáng tạo, nuôi dưỡng app này phát triển, lớn mạnh lên rất cần sự hỗ trợ, ưu đãi để phát triển.
Nêu việc dự thảo quy định Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho doanh nghiệp tư nhân thực hiện các chương trình quảng bá di sản, ông cho rằng cần thiết doanh nghiệp nào cũng được hưởng chính sách này, chứ không nhất thiết phải doanh nghiệp tư nhân hay nhà nước.
“Thực tế doanh nghiệp nhà nước hiện nay có nền tảng, có nguồn lực để thực hiện xây dựng quảng bá này. Tôi đề nghị bỏ nội dung doanh nghiệp tư nhân, giữ lại doanh nghiệp nói chung”, ông Tào Đức Thắng nêu.
Liên quan quy định được nghỉ làm, hưởng nguyên lương trong Ngày Văn hóa 24-11, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị quy định nội dung này trong Bộ luật Lao động, dự kiến sửa đổi, trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 để tránh xung đột pháp luật.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) cũng cho rằng chế độ ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương được quy định tập trung trong Bộ luật Lao động năm 2019.
Vì vậy, theo bà, nếu nghị quyết này bổ sung một ngày nghỉ sẽ tạo ra “ngoại lệ” nằm ngoài Bộ luật Lao động, dễ dẫn đến nguy cơ phân mảnh hệ thống pháp luật.
Bà phân tích, quy định thêm một ngày nghỉ hưởng lương thực chất là mở rộng quyền của người lao động, đồng thời làm phát sinh nghĩa vụ chi trả của người sử dụng lao động.
Đây là chính sách có tác động kinh tế – xã hội trực tiếp, diện rộng, cần đánh giá tác động đầy đủ và đặt trong tổng thể cân đối ngày nghỉ, năng suất, chi phí.
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị cần thiết kế Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11 trở thành một sự kiện văn hóa sáng tạo mang tính quốc gia, gắn với các hoạt động như lễ hội văn hóa, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa.
Theo đó, ngày này không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn tạo ra giá trị kinh tế và xã hội.
Phát biểu về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết ngày 24-11 chỉ là một trong rất nhiều ngày lễ lớn của đất nước.
Đây là dịp tổ chức các hoạt động văn hóa để nâng cao mức thụ hưởng của người dân và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc.
Bộ trưởng chia sẻ, dự kiến ban đầu đưa nội dung này vào sửa Bộ luật Lao động ở kỳ họp thứ hai (tháng 10), nhưng nếu đợi luật có hiệu lực sẽ không kịp triển khai cho năm nay. Vì vậy, khi có căn cứ pháp lý phải triển khai ngay từ bây giờ.
“Chúng tôi đang tham mưu xây dựng khung hoạt động cho ngày 24-11 và xin các đại biểu ủng hộ đưa nội dung này vào nghị quyết. Đến khi sửa luật, chúng ta sẽ tính toán tiếp”, Bộ trưởng nêu.
Theo luật Viên chức (có hiệu lực từ ngày 1.7), viên chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ tiền lương của đơn vị này và từ các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Hoạt động nghề nghiệp của viên chức phải gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.
Viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, bảo đảm không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, không trái với thỏa thuận tại hợp đồng làm việc và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Trường hợp chưa có thỏa thuận trong hợp đồng làm việc thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; đối với người đứng đầu đơn vị thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của cấp trên quản lý trực tiếp.
Viên chức được hành nghề với tư cách cá nhân nếu pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, bảo đảm không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về ngành, lĩnh vực có quy định khác.
Được thực hiện các quyền khác trong hoạt động kinh doanh nếu không trái với quy định của pháp luật về hoạt động nghề nghiệp và quy định của cấp có thẩm quyền.
Viên chức làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học công lập được thực hiện các quyền quy định tại điều 13 của luật này, các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Theo điều 14, viên chức được nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, tết, nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo quy định của pháp luật về lao động.
Trường hợp do yêu cầu công việc, viên chức không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày nghỉ hằng năm thì được thanh toán một khoản tiền cho những ngày không nghỉ theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị và phù hợp với khả năng tài chính của đơn vị.
Được học tập, nghiên cứu khoa học ở trong và ngoài nước, tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội, trừ các hoạt động quy định tại khoản 7 điều 10 của luật này.
Trường hợp bị thương hoặc hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ thì được xem xét hưởng chế độ, chính sách như thương binh hoặc được xem xét để công nhận là liệt sĩ theo quy định của pháp luật.
Việc tuyển dụng viên chức được thực hiện thông qua phương thức: thi tuyển; xét tuyển đối với từng nhóm đối tượng theo quy định của Chính phủ. Ngoài phương thức tuyển dụng này, các đối tượng sau đây nếu đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm thì thực hiện tiếp nhận vào làm viên chức:
Người có đủ các điều kiện sau đây được đăng ký dự tuyển viên chức:
Người đăng ký dự tuyển vào vị trí việc làm viên chức quản lý, ngoài đáp ứng điều kiện trên còn phải đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm theo quy định, trừ trường hợp thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
Những trường hợp sau không được đăng ký dự tuyển viên chức:
Giữa trưa hè, khu vườn cau rộng hơn 5 ha của ông Hà Văn Dũng (60 tuổi, xã Giao An) phủ kín màu xanh. Những hàng cau cao, thân thẳng, tán gọn tạo khoảng không thoáng. Xen trên thân cây là các cụm cốt toái bổ bám dày, phát triển tự nhiên.
Hơn 15 năm trước, ông Dũng bắt đầu trồng cau khi nhận thấy cây phù hợp thổ nhưỡng đồi núi, chịu hạn, ít công chăm sóc. Năm 2006, ông chuyển hơn 1 ha đất sang trồng khoảng 1.200 cây. Sau 5 năm, cau cho thu hoạch, đầu ra ổn định, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ diện tích ban đầu, ông mở rộng lên hơn 5 ha với khoảng 13.000 cây. Ngoài bán quả, ông tận dụng mo cau, hạt cau và ươm giống để tăng thêm thu nhập. Nhờ đa dạng nguồn thu, mỗi năm vườn cau mang về tiền tỷ cho gia đình.
Tuy nhiên theo ông, phần thân cau chiếm diện tích lớn trong vườn gần như chưa được khai thác. Từ đó, ông tìm cách tận dụng để nâng giá trị.
Trong những lần lên rừng thu mua dược liệu, ông chú ý đến cốt toái bổ, loài cây thường mọc bám trên đá hoặc thân cây lớn. Đây là vị thuốc trong Đông y, dùng hỗ trợ xương khớp, được thị trường tiêu thụ ổn định. Nguồn trong tự nhiên ngày càng giảm do khai thác nhiều.
Năm 2010, ông bắt đầu thử nghiệm đưa cốt toái bổ về trồng trên thân cau. Do đặc tính sống bám, cây không cần đất nhưng giai đoạn đầu khó thích nghi. Ông phải điều chỉnh độ ẩm, ánh sáng và thời điểm trồng qua nhiều năm mới ổn định.
Sau khoảng 5 năm, cây phát triển tốt, bắt đầu cho thu hoạch phần thân rễ. Thay vì bán đại trà, ông giữ lại phần lớn để nhân giống, từng bước mở rộng diện tích.
Đến nay, vườn cau có gần 1.000 bụi cốt toái bổ phân bố trên nhiều thân cây. Việc tận dụng thân cau làm giá thể giúp tiết kiệm đất, giảm chi phí và tạo điều kiện sinh trưởng gần với tự nhiên.
Giá cốt toái bổ hiện dao động 35.000-50.000 đồng mỗi kg. Theo tính toán, nếu khai thác thương mại, nguồn thu có thể đạt khoảng 200 triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, ông Dũng vẫn ưu tiên nhân giống để phát triển lâu dài.
Mô hình kết hợp này giúp tăng giá trị trên cùng diện tích, đồng thời giảm phụ thuộc vào thị trường cau vốn biến động. Việc trồng dược liệu trong vườn cũng góp phần hạn chế khai thác từ rừng tự nhiên, nơi nguồn cốt toái bổ đang suy giảm.
Chính quyền địa phương đánh giá mô hình cau - dược liệu tận dụng tốt tài nguyên sẵn có. Trong bối cảnh dược liệu ngoài tự nhiên ngày càng khan hiếm, đây có thể là hướng phát triển nếu được hỗ trợ kỹ thuật.
Hiện ông Dũng tiếp tục mở rộng diện tích trồng cốt toái bổ, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm cho người dân. Ngoài cau và dược liệu, ông còn trồng thêm cây ăn quả, nuôi ong lấy mật, hướng tới mô hình kinh tế tổng hợp và phát triển du lịch sinh thái.
Sáng 21.7, Ban Chỉ huy Quân sự phường Điện Bàn Bắc (thành phố Đà Nẵng) cho biết trong quá trình khai quật, lấy mẫu giám định ADN các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Điện Tiến, lực lượng chức năng phát hiện nhiều di vật, trong đó có một túi nhựa còn lưu dòng chữ ghi tên một liệt sĩ họ "Đoàn", tên "Kiển".
Cụ thể, tại mộ số 6, hàng A2, lô A của Nghĩa trang liệt sĩ Điện Tiến, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện một số di vật gồm chiếc lược nhựa màu trắng, một chiếc ví in hình chiếc lá màu xanh và chùm nho, một túi nhựa có dây đeo.
Đáng chú ý, bên trong túi nhựa vẫn còn lưu lại dòng thông tin ghi tên liệt sĩ "Kiển", họ "Đoàn". Tuy nhiên, phần chữ lót đã bị phai mờ theo thời gian nên chưa thể xác định đầy đủ họ tên. Mặt sau túi còn có dòng chữ "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", song cũng không còn nguyên vẹn.
Cùng đợt khai quật, tại mộ số 6, hàng A3, lô A, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện một ống đựng thông tin. Phần mộ này đã được lấy mẫu theo đúng quy trình phục vụ công tác giám định ADN.
Hiện toàn bộ các di vật được bảo quản tại khu vực nghĩa trang, chờ chỉ đạo của cấp có thẩm quyền để tiếp tục xử lý theo quy định.
Theo thống kê của Ban Chỉ huy Quân sự phường Điện Bàn Bắc, trên địa bàn hiện có hơn 6.000 liệt sĩ được an táng tại 2 nghĩa trang. Trong đó, Nghĩa trang liệt sĩ Điện Tiến có 944 phần mộ, còn Nghĩa trang liệt sĩ thị xã Điện Bàn (cũ) có 5.126 phần mộ.
Tuy nhiên, gần 1.900 phần mộ, chiếm hơn 30% tổng số mộ liệt sĩ, vẫn chưa xác định được danh tính. Đây là nỗi trăn trở nhiều năm qua của chính quyền và người dân địa phương.
Ban Chỉ huy Quân sự phường Điện Bàn Bắc cho biết, sau hơn nửa thế kỷ, cùng với tác động của thiên tai, bão lũ, nhiều nhân chứng lịch sử đã qua đời, những người còn sống tuổi cao, trí nhớ giảm sút, trong khi sơ đồ mộ chí bị thất lạc... khiến việc xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp truyền thống gặp rất nhiều khó khăn.
Việc triển khai lấy mẫu để giám định ADN chính là giải pháp khoa học, là "chìa khóa" mở ra hy vọng đưa các anh hùng liệt sĩ trở về đúng với tên tuổi, quê hương của mình.
