Những ngày tháng 4, TS Nguyễn Quang Minh, 33 tuổi, bận rộn với nhiều kế hoạch ở trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội. Mới về trường được hai tháng, anh vừa làm quen công việc, vừa bắt tay gây dựng nhóm nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ Plasma – lĩnh vực mà bản thân đã dành hơn 5 năm theo đuổi tại châu Âu.
Trước đó, Minh học và lấy hai bằng tiến sĩ theo chương trình đồng cấp bằng từ Đại học Normandie (Pháp) và Đại học Khoa học và Công nghệ AGH (Ba Lan). Sau đó, anh làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Liverpool (Anh) – ngôi trường hạng 147 thế giới, theo QS.
Giữa giai đoạn có thể nộp hồ sơ xin cư trú vô thời hạn và phát triển sự nghiệp tại xứ sở sương mù, Minh gác lại, ứng tuyển làm giảng viên Kỹ thuật Hóa học của Đại học Bách khoa Hà Nội.
“Mình không muốn xây nhà trên đất người khác nên quyết định trở về”, Minh bày tỏ.
Sinh ra ở huyện Thanh Ba cũ, tỉnh Phú Thọ, hết phổ thông, Minh trúng tuyển Đại học Bách khoa Hà Nội. Việc học tập bình thường cho đến khi anh tiếp xúc môn Động học xúc tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội vào năm thứ ba.
“Mình say đến mức cày bung gáy quyển sách về môn này”, Minh nhớ lại.
Anh sau đó quyết định học theo định hướng Công nghệ Hữu cơ – Hóa dầu. Được PGS Đào Quốc Tùy hướng dẫn và truyền cảm hứng, Minh càng yêu thích nghiên cứu và ấp ủ mong muốn trở thành giảng viên.
PGS Đào Quốc Tùy, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, vẫn nhớ khi đang nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Hóa dầu, Minh đồng thời tham gia nhóm nghiên cứu bên khoa Lý luận chính trị, khiến thầy cô rất ngạc nhiên.
“Việc tham gia hai hướng nghiên cứu khác lĩnh vực là hết sức vất vả, cần sắp xếp thời gian hợp lý. Thế nhưng, Minh lại hoàn thành xuất sắc”, thầy Tùy nói. “Minh còn có năng lực học tập, nghiên cứu và khả năng diễn thuyết rất tốt, phù hợp làm giảng viên”.
Tốt nghiệp kỹ sư loại giỏi, Minh theo tiếp chương trình thạc sĩ ở Bách khoa. Có dịp đi trao đổi tại Đức trong nửa năm, hứng thú với môi trường mới, anh đặt mục tiêu cao hơn – du học bậc tiến sĩ để kết nối với các giáo sư giỏi ở nước ngoài.
Năm 2019, anh được PGS Phạm Thanh Huyền, giảng viên dạy môn Động học xúc tác, giới thiệu học bổng Marie Sklodowska-Curie, học song bằng tiến sĩ tại Pháp và Ba Lan. Nộp hồ sơ và trải qua nhiều vòng tuyển chọn, anh trúng tuyển.
Đến Pháp trong một ngày cuối năm mưa tầm tã, sim điện thoại lỗi, lại chưa thông thạo tiếng, Minh lỡ chuyến tàu về trường, bị kẹt lại ga cùng hai vali “to hơn cả người”. Gần như phát khóc, anh đành gọi cho giáo sư ở Pháp nhờ giúp đỡ.
“Khoảng 8h tối, thầy lái xe 80 km đến ga tàu, dầm mưa tìm rồi đưa mình về tận nhà đã giúp thuê giúp trước đó”, Minh kể. “Sự tận tâm của thầy trở thành động lực để mình cố gắng”.
Do học ở hai trường cách nhau gần 2.000 km, Minh gặp nhiều áp lực. Cứ mỗi 2-6 tháng, anh phải di chuyển đến trường còn lại một lần. Anh cũng có thời gian học tập và nghiên cứu ở Đại học Sorbonne – một trong những ngôi trường nổi tiếng nhất Pháp. Ngoài nghiên cứu, anh tham gia nhiều hội thảo chuyên môn hay hỗ trợ giảng dạy.
Dù vậy, Minh cho rằng đó là “những áp lực tích cực”, là lợi thế để phát triển bởi không phải ai cũng có cơ hội đi nhiều, học ở nhiều trường cùng lúc. Nó cũng giúp anh có thêm kết nối để được ký hợp đồng nghiên cứu sau tiến sĩ kéo dài hai năm tại Đại học Liverpool.
Suốt thời gian ở châu Âu, hướng nghiên cứu chính của TS Minh là khai thác, ứng dụng công nghệ plasma không nhiệt (non-thermal plasma) cho các quá trình xử lý bề mặt vật liệu và chuyển hóa hóa học có sử dụng xúc tác.
Trong đó, anh tập trung vào việc chuyển hóa các khí thải công nghiệp, đặc biệt là CO2, thành nhiên liệu và hóa chất có giá trị, như methanol xanh, e-fuels hay các hóa chất nền. Điểm đặc biệt của công nghệ này là hệ thống có thể vận hành ở nhiệt độ thấp và áp suất khí quyển thông thường, không cần lò nhiệt độ cao hay thiết bị áp suất lớn như các phương pháp truyền thống, hướng tới các bài toán về năng lượng xanh.
Kết quả, anh sở hữu một bằng sáng chế về plasma và xúc tác do Pháp cấp; có 9 bài báo trên các tạp chí Q1 (nhóm uy tín nhất) như Applied Catalysis B: Environmental, ACS Catalysis hay Journal of Energy Chemistry, cùng một số bài trên tạp chí Q2 và ở các hội thảo quốc tế.
Minh còn tham gia chương trình thương mại hóa công nghệ ICURe. Sau khi vượt qua vòng ý tưởng, người tham gia sẽ thành lập startup, có người hướng dẫn và cấp vốn khoảng 30.000 bảng Anh (hơn một tỷ đồng) để nghiên cứu thị trường. Ở vòng cuối, doanh nghiệp được cấp vốn 300.000 bảng.
Anh đã tiến đến vòng hai, đồng sáng lập và trở thành giám đốc công nghệ của công ty PlasmaC2M. Nhưng giữa lúc đó, Minh biết đến đề án thu hút và tuyển dụng giảng viên trẻ tài năng giai đoạn 2025-2030 (HUST-Talent) của Đại học Bách khoa Hà Nội và ứng tuyển.
“Quyết định trở về không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là mong muốn góp phần nhỏ bé giúp đất nước thu hẹp dần khoảng cách về nghiên cứu khoa học với quốc tế”, Minh chia sẻ.
Hiện, TS Minh vừa giảng dạy, vừa tiếp tục hướng nghiên cứu về ứng dụng công nghệ plasma. Song song triển khai các nghiên cứu cơ bản, anh tập trung đào tạo sinh viên theo tư duy và phương pháp nghiên cứu quốc tế, từ cách đọc tài liệu, thiết kế thí nghiệm đến viết báo cáo khoa học. Từ nền tảng đó, nhóm nghiên cứu sẽ từng bước mở rộng hợp tác quốc tế, hướng tới việc chủ trì các dự án nghiên cứu độc lập.
“Tôi đặt mục tiêu trong 5 năm sẽ xây dựng được nhóm nghiên cứu mạnh, để khi nhắc đến định hướng nghiên cứu về plasma tại Việt Nam, giới khoa học sẽ nhớ ngay đến các nhóm tại Bách khoa Hà Nội”, Minh nói.
Chiều 30/5, khoảng 124.000 thí sinh Hà Nội hoàn thành bài thi môn Ngoại ngữ (hầu hết là Tiếng Anh), cũng là môn thứ hai trong kỳ thi vào lớp 10 công lập. Đề gồm 40 câu trắc nghiệm, được trộn thành 24 mã.
Đánh giá tổng quan, cô Đinh Thị Bích Liên, Tổ phó tổ Ngoại ngữ, trường THCS và THPT M.V.Lômônôxốp, nhìn nhận đề thể hiện rõ nét tinh thần dạy tiếng Anh để sử dụng, khi ngữ pháp không còn được kiểm tra riêng lẻ mà được lồng ghép trong ngữ cảnh, phù hợp với định hướng phát triển năng lực ngôn ngữ.
"Đề hay, kiểm tra toàn diện từ kiến thức nền tảng đến kỹ năng đọc hiểu và tư duy ngôn ngữ", cô Liên nói.
Cô Liên và cô Nguyễn Thanh Thúy, giáo viên tiếng Anh trường THCS Chương Dương, đều chung nhận định, rằng đề có nhiều dạng câu hỏi và yêu cầu mới so với 1-2 năm gần đây.
Theo cô Thúy, đề thi năm nay kiểm tra khả năng thông hiểu của học sinh về biển báo dạng tin nhắn, thông điệp (câu 1, 2 mã đề 012), thay vì biển báo hình ảnh như năm ngoái.
Cô Thúy cũng thấy dạng sắp xếp 4 đáp án vào phần khuyết của đoạn văn khó hơn (câu 37-40, mã đề 012), vì đề cho 4 cụm từ. Các năm trước, dạng bài này cho 2 câu và 2 cụm từ. Để làm đúng cả 4 câu này, học sinh phải có vốn từ vựng lớn, khả năng đọc quét và nắm bắt ngữ cảnh tốt.
Một điểm mới nữa là đề yêu cầu học sinh chọn câu kết cho nửa đầu văn bản, rồi sắp xếp ba câu của nửa bài còn lại (câu 5, 6 mã đề 012). Học sinh sẽ dễ nhầm lẫn vì câu chứa từ nối "Finally" (cuối cùng) không phải câu kết bài.
Cô Liên cho rằng dạng này là yêu cầu "cực hay" của đề thi năm nay, khi thí sinh không thể học vẹt mà phải hiểu kết cấu mạch lạc (coherence) của một văn bản hoàn chỉnh.
Trong khi đó, một số dạng quen thuộc không xuất hiện, như phát âm đuôi -ed hoặc -s, -es... Phần câu điều kiện có câu loại 0, được đánh giá khó hơn loại 1 và 2 cơ bản.
Các giáo viên cũng đánh giá cao tính thực tế của đề, khi lồng ghép thông điệp tiết kiệm năng lượng ở trường học (câu 33-36 mã đề 012), với những giải pháp thiết thực, gần gũi như mang bình nước tái sử dụng, tái chế túi và hộp.
Với đề thi này, cô Thúy cho rằng phổ điểm tập trung trong khoảng 6-7. Để đạt từ 8 điểm trở lên, học sinh phải có học lực khá, vốn từ vựng rộng và làm bài cẩn thận.
Cô Liên dự đoán phổ điểm cao hơn, ở mức 7-8. Muốn lấy điểm cao hơn, học sinh phải làm tốt những câu về tư duy logic đoạn văn, bài đọc hiểu suy luận. Thí sinh lấy điểm 10 cần có tư duy ngôn ngữ thực sự sắc sảo.
Còn cô Mai Linh, giáo viên Tiếng Anh, trường THPT Marie Curie Long Biên, giáo viên Tuyensinh247, nhìn nhận học sinh trung bình có thể đạt 5-6 điểm nếu nắm chắc kiến thức cơ bản; những em học khá có thể đạt điểm 7-8.
Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với hơn 124.000 thí sinh - đông nhất cả nước, và cũng cao kỷ lục. Tỷ lệ đỗ khoảng 66%.
Sáng nay, thí sinh đã hoàn thành môn Ngữ văn. Ngày mai, các em sẽ thi nốt môn cuối là Toán. Trừ Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh) thi trong 60 phút, hai môn còn lại 120 phút. Những em đăng ký vào lớp chuyên sẽ thi thêm vào ngày 1/6.
Ngày 28-4, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp về đề án phát triển một số trường đại học lớn ở vùng Đông Nam Bộ theo hướng đạt trình độ tiên tiến của nhóm các trường hàng đầu trong khu vực châu Á.
Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị trong nhiệm kỳ này, bộ trưởng, các thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phải tăng cường đi địa phương, nắm bắt tình hình, làm việc với lãnh đạo địa phương.
"Không thể cứ nghĩ rằng sự nghiệp giáo dục chỉ có Bộ Giáo dục và Đào tạo và ngành giáo dục làm. Cả hệ thống chính trị cùng làm và trong đó vai trò, trách nhiệm của địa phương rất lớn", Phó thủ tướng nhấn mạnh.
Cùng đó, ông yêu cầu bộ khẩn trương hoàn thiện các đề án khác liên quan nhằm thực hiện mục tiêu mà Nghị quyết 71 đã đề ra đến năm 2030.
Đó là: Phấn đấu ít nhất 8 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, ít nhất 1 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới trong một số lĩnh vực theo các bảng xếp hạng quốc tế uy tín. Chậm nhất cuối tháng 6, phải hoàn thành xong các đề án này.
Trong 3 cơ sở giáo dục được chọn, Đại học Kinh tế TP.HCM và Trường đại học Y Dược TP.HCM đã cụ thể hóa mục tiêu phát triển.
Phó thủ tướng đề nghị xác định rõ mục tiêu Trường đại học Việt Đức nằm trong nhóm bao nhiêu của châu Á.
Đồng thời xác định trong đề án, thứ hạng các trường theo bảng xếp hạng nào và phải thống nhất giữa các đề án, kế hoạch khác để tránh trường hợp mỗi đề án, kế hoạch, mỗi cơ sở đào tạo lại căn cứ trên một bảng xếp hạng, một hệ tiêu chí khác nhau.
Nghị quyết số 71-NQ/TW tiếp tục đặt ra mục tiêu chi ngân sách nhà nước cho giáo dục - đào tạo đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách.
Để bảo đảm tính khả thi khi thực hiện đề án, Phó thủ tướng đề nghị các bộ chủ quản chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính rà soát kỹ lưỡng. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm bố trí kinh phí thực hiện đề án bảo đảm thực hiện đầy đủ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tiếp thu các ý kiến xác đáng, khẩn trương hoàn thiện đề án, hồ sơ và các tài liệu có liên quan; trình đề án hoàn chỉnh trong ngày 10-5 tới đây và chậm nhất trong tháng 5, phải ban hành chương trình hành động.
Báo cáo với Phó thủ tướng, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng và hoàn thiện đề án trên cơ sở ý kiến của các bộ, cơ quan liên quan, đồng thời cập nhật các chủ trương, chính sách.
Về định hướng tổng thể quốc gia đối với hệ thống giáo dục đại học, đề án không tách rời định hướng chung, bảo đảm thống nhất với các quy hoạch, chương trình, đề án đã và đang triển khai.
Việc lựa chọn, đầu tư phát triển cho 3 cơ sở giáo dục đại học (Đại học Kinh tế TP.HCM; Trường đại học Y Dược TPHCM; Trường đại học Việt Đức) dựa trên quy trình rà soát, đánh giá nghiêm túc, bảo đảm lĩnh vực ưu tiên, tính khách quan, minh bạch.
Tiêu chí lựa chọn bao gồm: Là các trường công lập đầu ngành, có năng lực tự chủ cao; Có uy tín quốc tế hiện hữu; Có ngành, lĩnh vực đào tạo gắn trực tiếp với nhu cầu nhân lực chiến lược của vùng, tập trung xử lý các "điểm nghẽn" về nhân lực chất lượng cao như: Vi mạch bán dẫn, tài chính quốc tế, y học thông minh và công nghệ lõi.
Cũng theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đề án bảo đảm sự đồng bộ giữa mục tiêu và nguồn lực thực hiện thông qua 3 trụ cột là nguồn lực tài chính, hạ tầng và cơ chế chính sách.
Lê Võ Thiên Kim, học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Phú (TP.HCM), là một trong 137.376 thí sinh sẽ dự thi V-ACT vào sáng mai, 5.4. Trao đổi với Thanh Niên, Kim kể nội dung thi em thấy thử thách nhất là tư duy logic do có nhiều dạng bài nữ sinh chưa từng tiếp xúc bao giờ. Phần sử dụng ngôn ngữ, gồm tiếng Việt, tiếng Anh, cũng khiến nữ sinh lo lắng bởi đề yêu cầu thí sinh phải vững kiến thức căn bản suốt 3 năm THPT.
Phần tư duy khoa học cũng là một rào cản đáng kể với Kim khi em chỉ đăng ký học tổ hợp có các môn lý, hóa, địa và tin. Còn với những môn không học nhưng đề vẫn ra thi như sinh, điều nữ sinh sợ nhất là "có các dạng bài yêu cầu tính toán và cần dùng đến kiến thức chuyên môn".
"Hiện em và bạn bè rất lo vì thấy mình học chưa đủ để đi thi, nhất là khi đề còn yêu cầu thêm cả kiến thức xã hội", nữ sinh bộc bạch, cho biết thêm em nhắm tới mốc 800 đến 900 điểm sau thời gian học trực tuyến và tự luyện đề trong sách tham khảo.
Là thủ khoa khối D07 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, Trần Vĩnh Khang, sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, đã từng lần lượt đạt 1.006 điểm và 1.024 điểm trong hai đợt thi V-ACT. Khang thẳng thắn cho biết việc làm được hết 120 câu trong 150 phút là "nhiệm vụ bất khả thi". Thế nên, cần lưu ý câu dễ làm trước, câu khó làm sau và bắt đầu làm từ phần thi mình giỏi nhất chứ không nên mặc định làm từ trên xuống.
"Nếu làm các câu quá khó ngay khi mới bắt đầu, thí sinh sẽ thấy 'ngộp', ảnh hưởng tới phong độ", anh nói.
Thực tế, ở cả hai đợt thi V-ACT, Khang đều chọn làm tư duy khoa học trước, sau đó tới sử dụng ngôn ngữ và cuối cùng mới là toán học - phần thi được Khang cho là "tốn nhiều dung lượng não nhất". Riêng với tư duy khoa học, dù học tổ hợp khoa học tự nhiên nhưng Khang cũng không gặp nhiều khó khăn với các câu sử, địa, kinh tế và pháp luật. "Câu hỏi có những gợi ý nhất định và dữ kiện cũng được cung cấp sẵn", anh nói.
Khang cũng nhấn mạnh, bí quyết quan trọng để đạt điểm cao là thí sinh phải duy trì trạng thái ổn định, bắt đầu từ lúc bước vào phòng thi để làm thủ tục và chờ phát đề, kéo dài cho tới khi hết giờ làm bài. Đó là lý do Khang chia thời gian trong phòng thi ra làm hai, gồm 60 phút đầu chuẩn bị và 150 phút làm bài thực tế.
"Thông thường mọi người không quá tập trung vào 60 phút này và đa số sẽ dành thời gian ôn lại bài hay đi ngủ. Theo tôi cả hai đều không nên vì nó sẽ khiến thí sinh hoặc lo lắng hoặc mất tập trung, tất cả đều dẫn đến việc không phát huy phong độ tốt nhất", anh kể.
Trong một tiếng ngồi chờ, Khang khuyên thí sinh hãy làm những điều để giúp các bạn thư giãn và giảm lo âu, như trong trường hợp của anh là ngồi vẽ. Khang còn mang theo "bùa hộ mệnh" là chiếc đồng hồ may mắn được thầy giáo cũ tặng để cảm thấy tự tin nhất.
Chia sẻ thêm về việc điền đáp án, Khang nhận định thí sinh thường có hai cách phổ biến là làm hết đề rồi mới bắt đầu tô trắc nghiệm hay làm xong câu nào tô ngay câu đó. Tuy nhiên, anh cho rằng cả hai đều có những nhược điểm, như cách đầu dễ tô sót còn cách sau lại tốn công. Để trung hòa, Khang chọn làm xong phần thi nào tô hết phần đó, chỉ bỏ trống các câu chưa giải được để dành làm vào cuối giờ.
Đạt 1.022 điểm thi V-ACT ở đợt 1, Nguyễn Nhật Nam, sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), thú nhận anh không có bí quyết cao siêu, chủ yếu là nỗ lực đều đặn. Nam kể trong giai đoạn nước rút, mỗi ngày anh đều làm một đề thi thử và khi làm xong đều dò kết quả và đúc kết lại những lỗi sai để khắc phục. Trong khi đó, ở những tháng trước, mỗi tuần anh cũng đều luyện một đề.
"Tôi dành đủ thời gian để ăn uống, nghỉ ngơi chứ không thức khuya ôn tập", Nam nói. Anh chia sẻ thêm rằng, khi vào phòng thi sẽ ưu tiên làm phần thế mạnh của mình là toán sau đó mới tới các phần khác.
"Riêng với những môn không học mà vẫn thi, tôi chỉ thuần túy dựa vào suy luận chứ không cần phải đọc thêm kiến thức bên ngoài. Bởi đề thi đã cho sẵn công thức hoặc nội dung cần áp dụng chứ không ra câu hỏi theo hướng không học là không biết làm", anh nhấn mạnh.
Nam sinh này cho biết trong quá trình luyện đề, anh thường dư cỡ 20 - 30 phút cuối giờ để kiểm tra lại những câu chưa làm. Tuy nhiên, khi thi thực tế thì chỉ còn 10 phút. Đây là điểm thí sinh cần lưu ý để phân bổ thời gian làm bài phù hợp. Cũng theo Nam, giải xong câu nào anh đều tô ngay đáp án câu đó vào phiếu trả lời trắc nghiệm không đợi tới cuối giờ mới bắt đầu làm.
