Nội các và Hội đồng An ninh quốc gia Nhật Bản ngày 21.4 thông qua việc nới lỏng việc hạn chế xuất khẩu vũ khí sát thương, một sự thay đổi lớn trong chính sách hòa bình thời hậu chiến của nước này.
Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đang hướng tới việc tăng cường ngành công nghiệp quốc phòng của đất nước và hợp tác với các đối tác, giữa bối cảnh an ninh mà Tokyo cho là nghiêm trọng nhất kể từ khi kết thúc Thế chiến 2.
Theo Kyodo News, việc sửa đổi đối với “ba nguyên tắc về chuyển giao trang thiết bị và công nghệ quốc phòng” và hướng dẫn thực hiện đã bãi bỏ các quy định xuất khẩu giới hạn chỉ trong năm loại phi chiến đấu, gồm cứu hộ, vận tải, cảnh báo, giám sát và rà phá thủy lôi.
Mặc dù về nguyên tắc vẫn cấm xuất khẩu vũ khí sang các quốc gia đang có xung đột, việc sửa đổi cho phép các trường hợp ngoại lệ “trong những hoàn cảnh đặc biệt” có tính đến nhu cầu an ninh của Nhật và các hoạt động quân sự của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Trang thiết bị quốc phòng sẽ được chia thành hai loại “vũ khí” và “phi vũ khí”, dựa trên khả năng gây sát thương.
Việc xuất khẩu các thiết bị phi vũ khí như hệ thống radar cảnh báo và kiểm soát không bị hạn chế, trong khi vũ khí, bao gồm tàu khu trục và tên lửa, sẽ chỉ được xuất khẩu sang các quốc gia đã ký kết thỏa thuận với Nhật về bảo vệ thông tin mật liên quan đến trang thiết bị và công nghệ quốc phòng.
Những thay đổi này quy định rằng quốc hội chỉ được thông báo về việc xuất khẩu vũ khí sau khi chính phủ phê duyệt.
Hội đồng An ninh quốc gia sẽ xem xét và quyết định liệu có phê duyệt xuất khẩu vũ khí hay không. Máy bay chiến đấu thế hệ mới đang được phát triển cùng với Anh và Ý sẽ là một ngoại lệ, cần sự phê duyệt của nội các.
Quyết định được đưa ra sau cuộc họp hôm 20.4 của Hội đồng An ninh quốc gia với sự tham dự của bà Takaichi, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara, Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi, Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi và những người khác để thảo luận các đề xuất.
"Lệnh bắt giữ đối với ông Ronald Marapon Dela Rosa đã được Phòng Tiền xét xử I của ICC ban hành một cách bí mật và được niêm phong vào ngày 6/11/2025. ICC đang tiến hành các thủ tục để công khai lệnh bắt này", Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) hôm nay cho biết.
Ông Dela Rosa đối mặt cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người vì đã phụ trách cuộc chiến chống ma túy do cựu tổng thống Philippines Rodrigo Duterte phát động và thực hiện các vụ hành quyết không qua xét xử.
Trước đó cùng ngày, cựu thượng nghị sĩ Philippines Antonio Trillanes đã công bố trước báo giới bản sao lệnh bắt của ICC đối với ông Dela Rosa. Ông cho biết lệnh bắt được chuyển đến Trung tâm Tội phạm xuyên quốc gia Philippines (PCTC) vào hôm nay.
Ông Trillanes cũng nhấn mạnh rằng ông Dela Rosa có thể bị bắt tại Thượng viện, ngay cả khi cơ quan này đang trong kỳ họp.
Chủ tịch Thượng viện mới đắc cử Alan Peter Cayetano trong khi đó nói với các phóng viên rằng thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa, người từng là tư lệnh cảnh sát quốc gia Philippines dưới thời ông Duterte, đang được Thượng viện bảo vệ theo quy chế miễn trừ "phù hợp với các quy định và luật pháp Philippines".
Trên mạng xã hội, trợ lý luật sư tại ICC Maria Kristina Conti lưu ý rằng Quy chế Rome có điều khoản quy định rõ rằng "chức vụ chính thức và các quyền miễn trừ đi kèm đều không có giá trị khi xem xét trách nhiệm hình sự trước ICC".
ICC, có trụ sở tại The Hague của Hà Lan, là tòa quốc tế thường trực được thành lập tháng 7/2002 dựa trên Quy chế Rome, văn kiện được hơn 100 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc thông qua năm 1998. Theo Quy chế Rome, ICC tập trung xét xử những cáo buộc nghiêm trọng nhất thế giới, gồm diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Ông Duterte bị bắt tại Manila hồi tháng 3/2025 theo lệnh của ICC, rồi bị đưa sang Hà Lan, giam tại nhà tù Scheveningen, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người liên quan đến cuộc chiến chống ma túy.
Trong nhiệm kỳ thị trưởng Davao và tổng thống Philippines, ông Duterte đã phát động cuộc chiến chống ma túy, cho phép cảnh sát bắn chết các nghi phạm ma túy ngay tại chỗ mà không cần qua xét xử. Chiến dịch này do ông Dela Rosa, tư lệnh cảnh sát quốc gia, phụ trách.
Cảnh sát Philippines cho biết chiến dịch đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng, nhưng các nhóm nhân quyền ước tính con số thực tế lên tới hàng chục nghìn người.
Sách trắng Bộ Thống nhất Hàn Quốc công bố ngày 18/5 xác định ba nguyên tắc chỉ đạo chính của chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung, là khẳng định nước này "tôn trọng hệ thống của Triều Tiên, không theo đuổi thống nhất bằng cách sáp nhập và không tham gia vào các hoạt động thù địch".
Dựa trên những nguyên tắc này, chính phủ Hàn Quốc định hình chính sách bao quát của mình là "cùng tồn tại hòa bình và cùng phát triển trên bán đảo Triều Tiên".
Chính quyền cũng nêu ra một số biện pháp, trong đó có việc ngừng gửi truyền đơn chống Triều Tiên sang nước này, dừng phát thanh bằng loa phóng thanh dọc biên giới để giảm căng thẳng, xây dựng lại lòng tin.
Trước đó, chính quyền thuộc phe bảo thủ của ông Yoon Suk-yeol từng tìm cách thúc đẩy sự thay đổi ở Triều Tiên thông qua gây áp lực và và gia tăng luồng thông tin từ bên ngoài vào nước này.
Sách trắng cũng nêu rõ kế hoạch khôi phục thỏa thuận quân sự liên Triều, do cựu tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un ký năm 2018, đồng thời theo đuổi thỏa thuận song phương để thiết lập nền tảng có hệ thống cho sự chung sống hòa bình.
Sự thay đổi trong các ưu tiên chính sách của chính quyền Tổng thống Lee còn thể hiện rõ thông qua ngôn ngữ trong sách trắng. Số lần đề cập đến từ "hòa bình" và "chung sống hòa bình" tăng từ 29 lên 196, số lần đề cập đến "gặp gỡ" hay "đối thoại" tăng từ 16 lên 58.
Cụm từ "nhân quyền của Triều Tiên" giảm từ 156 xuống còn 26, và "tự do" giảm từ 43 xuống còn 3. Số lần đề cập đến "người đào tẩu Triều Tiên" giảm mạnh từ 203 xuống chỉ còn 10.
Bất chấp động thái hòa giải của Hàn Quốc, quan hệ liên Triều vẫn gần như đóng băng. Theo Yonhap, không có hoạt động giao lưu nhân dân nào giữa hai miền trong 5 năm qua và cũng không có bất kỳ trao đổi kinh tế nào.
Theo các tài liệu của quốc hội Triều Tiên mà Reuters và Yonhap tiếp cận được ngày 6/5, nước này đã loại bỏ toàn bộ nội dung liên quan thống nhất bán đảo trong hiến pháp sửa đổi. Dù vẫn đưa cách nhìn nhận hai miền Triều Tiên là "hai quốc gia thù địch" vào hiến pháp, Bình Nhưỡng không gọi Seoul là "kẻ thù chính".
Tờ The Hill ngày 12.4 đưa tin Anh đã tạm dừng việc chuyển giao quần đảo Chagos cho Mauritius sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây rút lại hợp tác của mình đối với thỏa thuận năm 2024.
Từ thập niên 1970, Anh và Mỹ đã cùng sử dụng một căn cứ quân sự trên đảo Diego Garcia, hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo Chagos. Thỏa thuận chuyển giao quần đảo này cho Mauritius, cho phép tiếp tục sử dụng căn cứ, xuất phát từ một cuộc chiến pháp lý kéo dài hàng thập niên nhằm giải quyết quá khứ thuộc địa của Anh.
Chính phủ Anh hôm 11.4 tuyên bố sẽ không tiếp tục thỏa thuận với Mauritius, khẳng định rằng họ không thể tiếp tục việc chuyển giao mà không có sự ủng hộ của Mỹ.
Tuy nhiên, chính phủ Anh lưu ý rằng việc đảm bảo "an ninh hoạt động lâu dài của căn cứ Diego Garcia đang và sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi, đó là toàn bộ lý do của thỏa thuận", theo một thông cáo chính thức.
"Chúng tôi đang tiếp tục hợp tác với Mỹ và Mauritius", chính phủ Anh cho biết.
Vụ chuyển nhượng đã gặp khó kể từ khi ông Trump chỉ trích gay gắt thỏa thuận này đầu năm nay. Hồi tháng 2, ông Trump nói rằng việc chuyển giao là "sai lầm lớn". Gần đây nhất, ông kêu gọi chính phủ Anh "đừng giao Diego Garcia cho bên khác!", khi viết trên Truth Social hôm 6.4.
Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phản bác ông Trump hồi tháng 1, nói rằng "những lời của Tổng thống về Chagos ngày hôm qua khác với những lời chào đón và ủng hộ trước đó khi tôi gặp ông ấy tại Nhà Trắng."
Vào cuối thập niên 1960 và trong thập niên 1970, Anh đã cưỡng bức di dời tới 2.000 người dân bản địa Chagos để thiết lập căn cứ trên đảo Diego Garcia, theo Reuters.
