“Chúng tôi đã sửa đổi ‘Ba nguyên tắc về chuyển giao công nghệ và thiết bị quốc phòng’ cùng ‘Hướng dẫn thực hiện'”, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông báo hôm nay, thêm rằng những điều chỉnh này sẽ giúp “chuyển giao tất cả các loại thiết bị quốc phòng trở nên khả thi về mặt nguyên tắc”.
Nhật Bản trước đây chỉ được phép xuất khẩu các thiết bị quân sự nằm trong 5 danh mục gồm tìm kiếm và cứu hộ cứu nạn, vận tải, cảnh báo, trinh sát và quét mìn.
Các quy định mới nằm trong nỗ lực nới lỏng dần lệnh cấm xuất khẩu vũ khí toàn diện được ban hành từ năm 1976. Thủ tướng Takaichi khẳng định Nhật Bản chỉ bán khí tài cho những quốc gia “cam kết sử dụng chúng theo cách phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
“Hoàn toàn không có thay đổi nào trong cam kết của chúng tôi đối với các nguyên tắc cốt lỗi mà Nhật Bản theo đuổi hơn 80 năm qua, với tư cách quốc gia theo chủ nghĩa hòa bình kể từ khi chiến tranh kết thúc”, bà cho hay.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết thay đổi chính sách đã được nội các và Hội đồng An ninh Quốc gia thông qua.
“Những quyết định trên được đưa ra khi môi trường an ninh xung quanh đất nước đang thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh. Chúng nhằm mục đích đảm bảo an ninh cho Nhật Bản và đóng góp nhiều hơn vào hòa bình, ổn định của khu vực cũng như cộng đồng quốc tế. Ngày nay, không quốc gia nào có thể tự bảo vệ an ninh và hòa bình của bản thân”, ông nói.
Hãng thông tấn Reuters cho biết đây là đợt cải tổ lớn nhất về quy định xuất khẩu quốc phòng của Nhật Bản trong hàng thập kỷ.
Nhật Bản trước đây từng xuất khẩu đạn dược và vật tư quân sự để thúc đẩy nền kinh tế, đặc biệt là trong giai đoạn diễn ra Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, song đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu vũ khí có điều kiện vào năm 1967 trước khi ban hành lệnh cấm toàn diện sau đó khoảng 10 năm.
Tokyo đưa ra một số ngoại lệ trong vài chục năm gần đây, đặc biệt là khi tham gia những dự án phát triển vũ khí hợp tác với nước ngoài. Chính phủ Nhật Bản bắt đầu cho phép xuất khẩu thiết bị quốc phòng từ năm 2014, song chỉ giới hạn ở 5 hạng mục khí tài phi sát thương.
Nhật Bản chấm dứt hạn chế tự áp đặt về bán vũ khí sát thương giữa lúc nước này đang tìm cách gia nhập thị trường vũ khí quốc tế, với hy vọng tăng cường năng lực quốc phòng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Những người ủng hộ cho rằng thay đổi chính sách sẽ giúp Tokyo hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, cũng như làm sâu sắc thêm quan hệ quốc phòng, kinh tế và ngoại giao với các nước đối tác. Tuy nhiên, quyết định này cũng khiến một bộ phận người dân Nhật Bản cảm thấy lo ngại, trong đó phe chỉ trích cáo buộc Thủ tướng Takaichi làm xói mòn chủ nghĩa hòa bình của đất nước.
Heigo Sato, chuyên gia về quốc phòng và kiểm soát vũ khí tại Đại học Takushoku, cho biết Nhật Bản phải tận dụng thời gian hòa bình để đảm bảo “khả năng sẵn sàng chiến đấu”, bằng cách thiết lập hệ thống giúp đảm bảo hoạt động trao đổi vũ khí và đạn dược giữa các đồng minh “diễn ra thông suốt”.
Theo ông, các thương vụ bán vũ khí còn đi kèm với hợp đồng bảo trì định kỳ, mang lại cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản nguồn công việc ổn định và lâu dài, cũng như giúp thắt chặt quan hệ với quốc gia mua hàng.
Trong cuộc gặp gỡ báo chí sau hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại thủ đô Colombo hôm nay, Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake bày tỏ mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với Việt Nam trên các lĩnh vực mà hai bên có tiềm năng; mở rộng hợp tác văn hóa, giáo dục, tôn giáo và giao lưu nhân dân, góp phần củng cố mối quan hệ hai nước, theo TTXVN.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết hai bên thống nhất trong bối cảnh then chốt hiện nay, Việt Nam và Sri Lanka đang hội tụ nhiều cơ hội và lợi ích tương đồng để đưa quan hệ phát triển lên tầm cao mới.
Hai bên đã nhất trí nâng cấp quan hệ Việt Nam - Sri Lanka lên Đối tác Toàn diện, cam kết tiếp tục củng cố và tăng cường hợp tác hữu nghị, xác lập tin cậy chính trị ở mức cao, mở rộng phạm vi và mức độ hợp tác theo hướng toàn diện, thực chất trên tất cả lĩnh vực.
Hai nước sẽ làm sâu sắc hơn hợp tác chính trị, quốc phòng, an ninh trên cơ sở tin cậy, hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, tăng cường hơn nữa trao đổi và tiếp xúc cấp cao, trên tất cả các kênh Đảng, nhà nước, quốc hội và giao lưu nhân dân cũng như duy trì đều đặn các cơ chế hợp tác song phương.
Việt Nam và Sri Lanka tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, năng lượng, khoa học - công nghệ theo hướng thực chất, cùng có lợi; triển khai các biện pháp đột phá nhằm sớm đạt mục tiêu kim ngạch thương mại 1 tỷ USD; hướng đến một thỏa thuận về thương mại, đầu tư song phương giữa hai nước trong tương lai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh các hãng hàng không Việt Nam mở đường bay thẳng giữa hai nước, cho rằng đây sẽ là bước đột phá về kết nối, tạo điều kiện thuận lợi để tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực.
Tổng thống Anura Kumara Dissanayake cũng bày tỏ mong muốn hai bên tăng cường hợp tác đa phương và phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm vì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang có chuyến thăm cấp nhà nước tới Sri Lanka trong hai ngày 7-8/5 theo lời mời của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake.
Trong lễ đón chính thức tại Phủ Tổng thống ở Colombo sáng nay, Sri Lanka đã bắn 21 loạt đại bác chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Chuyến thăm Sri Lanka lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống, thắt chặt tình cảm hữu nghị giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước đã được xây dựng suốt chiều dài lịch sử; sẽ trở thành dấu mốc chính trị quan trọng, tạo xung lực mới và mở ra giai đoạn phát triển mới cho quan hệ với tin cậy chính trị được tăng cường ở mức cao hơn, hợp tác trên phạm vi và tầm mức sâu rộng hơn, hiệu quả và thực chất hơn.
Đường kiểm soát dân sự (CCL) hiện nằm cách đường phân giới quân sự (MDL), được thiết lập sau Chiến tranh Triều Tiên 1950 - 1953, khoảng 10 km về phía nam. Người dân muốn ra vào khu vực này phải được quân đội cho phép.
Theo ông Ahn, sau khi điều chỉnh, CCL sẽ nằm cách MDL trung bình khoảng 6 km. Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc cho biết quyết định này nhằm đáp ứng các kiến nghị kéo dài nhiều năm của người dân địa phương, đồng thời dựa trên việc năng lực sẵn sàng phòng thủ của quân đội đã được cải thiện.
"Đường kiểm soát dân sự được thiết lập để hạn chế dân thường tiếp cận và bảo đảm hoạt động quân sự. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng cần điều chỉnh các biện pháp kiểm soát cho phù hợp thực tế", ông Ahn nói.
Ông cho biết Hàn Quốc đã xây dựng kế hoạch điều chỉnh CCL để thích ứng với môi trường an ninh trong tương lai trong bối cảnh nhân lực quân sự ngày càng giảm, nhưng vẫn bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động quốc phòng. Bên cạnh đó, động thái này cũng tạo thuận lợi hơn cho đời sống và hoạt động sản xuất của người dân tại các khu vực ranh giới, theo Yonhap.
Hiện có tới 20.000 người đang sinh sống trong khu vực chịu ảnh hưởng của các quy định kiểm soát này. Ngoài ra, nhiều người khác thường xuyên phải xin phép để vào khu vực ranh giới canh tác hoặc làm việc.
Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng công bố một số biện pháp nhằm nới lỏng hạn chế tại các khu vực gần giới tuyến với Triều Tiên, trong đó có đơn giản hóa quy định báo cáo đối với máy bay không người lái phục vụ nông nghiệp. Chính phủ dự kiến triển khai ứng dụng di động và hệ thống xác thực vào năm 2027, nhằm đơn giản hóa thủ tục cấp phép cho người dân ra vào khu vực CCL.
Ngoài ra, Hàn Quốc sẽ dỡ bỏ một số công trình quân sự được đánh giá là không còn nhiều giá trị chiến thuật, như tường chắn hoặc công trình chống tăng, tại 23 địa điểm ở khu vực giới tuyến với Triều Tiên.
Những điều chỉnh trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung theo đuổi một số bước đi nhằm giảm căng thẳng với Triều Tiên. Ngày 15.6, nhân kỷ niệm 26 năm hội nghị thượng đỉnh liên Triều đầu tiên vào năm 2000, ông Lee cam kết tiếp tục nỗ lực vì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên.
Tổng thống Hàn Quốc cho rằng hòa bình liên Triều không chỉ mang lại lợi ích cho 2 miền, mà còn có ý nghĩa đối với Đông Bắc Á và thế giới. Ông kêu gọi tận dụng những thay đổi trong tình hình chính trị quốc tế như một cơ hội mới để thúc đẩy cùng thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên, theo Yonhap.
Tuy nhiên, Bình Nhưỡng vẫn duy trì lập trường cứng rắn với Seoul. Hồi tháng 2, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un bác bỏ các đề nghị từ Hàn Quốc, cho rằng đó là những động thái "lừa dối". Ngày 13.6, Triều Tiên tuyên bố vấn đề phi hạt nhân hóa đã "được quyết định dứt điểm và không thể đảo ngược", đồng thời lên án các cuộc thảo luận răn đe hạt nhân gần đây giữa Mỹ và Hàn Quốc.
Nhà Trắng không tiết lộ chi tiết cuộc gặp nêu trên. Trong khi đó, viết trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump chỉ trích NATO "đã không có mặt khi chúng tôi cần, và họ cũng sẽ không có mặt nếu chúng tôi cần họ lần nữa". Đáp lại, Tổng thư ký NATO cho rằng phần lớn châu Âu ủng hộ chiến dịch tại Trung Đông của Tổng thống Mỹ, dù một số nước đã không thực hiện đúng cam kết. Ông Trump thời gian qua liên tục chỉ trích các đồng minh NATO khi các nước từ chối tham gia chiến dịch cùng Mỹ và Israel đối phó Iran. Chủ nhân Nhà Trắng cũng dọa sẽ rút khỏi liên minh quân sự lâu đời này.
Trong một diễn biến liên quan, tờ The Wall Street Journal tiết lộ chính quyền Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ không rút hoàn toàn khỏi NATO, nhưng sẽ xem xét một số biện pháp "trừng phạt" với những thành viên không hỗ trợ trong cuộc xung đột với Iran. Theo các nguồn thạo tin, Nhà Trắng đang cân nhắc rút bớt quân đội khỏi các quốc gia thành viên NATO, thậm chí có thể xem xét đóng cửa một căn cứ Mỹ tại châu Âu. Chính quyền ông Trump chưa phản hồi thông tin này.
Giới quan sát cho rằng quan hệ Mỹ - NATO đang diễn biến phức tạp sau những động thái gây sức ép từ Tổng thống Trump. Reuters dẫn lời bà Oana Lungescu, cựu phát ngôn viên NATO, nhận định "đây là thời điểm nguy hiểm đối với liên minh xuyên Đại Tây Dương".
