Tổng thư ký Arsenio Dominguez của Tổ chức Hàng hải quốc tế cho biết cơ quan này đang xây dựng kế hoạch sơ tán cho hàng trăm tàu bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư kể từ khi nổ ra xung đột gần hai tháng trước.
Theo ông Dominguez, các chi tiết đang được thảo luận bao gồm thứ tự khởi hành của các tàu, tùy thuộc vào thời gian thủy thủ đoàn bị mắc kẹt, cùng với các yếu tố khác. IMO đang liên hệ với các quốc gia ven biển, bao gồm Iran và Oman, và các quốc gia đăng ký tàu để hoàn thiện kế hoạch.
Việc sơ tán sẽ tuân theo tuyến hàng hải đã được thiết lập từ trước là Hệ thống Phân luồng giao thông do Iran và Oman đề xuất và được Tổ chức Hàng hải quốc tế thông qua năm 1968, Hãng tin Bloomberg dẫn lời nhà lãnh đạo IMO.
Trong những tuần qua, Iran đã thiết lập một hệ thống giao thông bao gồm một tuyến hàng hải gần bờ biển của nước này và, trong một số trường hợp, có thu phí các tàu đi qua.
Tuy nhiên ông Dominguez cũng nhấn mạnh rằng kế hoạch này chỉ có thể được thực hiện khi có những dấu hiệu giảm leo thang căng thẳng rõ ràng.
Đến nay, Mỹ đã cảnh báo sẵn sàng tấn công Iran trở lại, còn Tehran kiên quyết không khuất phục áp lực từ Washington. Trong khi đó đàm phán hòa bình vẫn bế tắc khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại sắp hết hạn.
Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance sẵn sàng bay trở lại Islamabad để dẫn đầu phái đoàn Mỹ, bao gồm cả đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner của Tổng thống Donald Trump.
Ban đầu, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan đầu tuần này, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Iran tuyên bố rút khỏi đàm phán.
Phản ứng của Tehran một phần xuất phát từ việc Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng mang cờ Iran cuối tuần trước, cáo buộc tàu này không tuân thủ lệnh phong tỏa của Washington đối với các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào tuần trước, nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Tehran chỉ trích lệnh phong tỏa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, nhưng Mỹ bác bỏ. Ông Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
"Chúng tôi sẽ đàm phán trong cuối tuần này", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên ngày 17/4 trên chuyên cơ Không lực Một khi đang trên đường từ thành phố Phoenix, bang Arizona, trở về thủ đô Washington, đề cập đến các cuộc thảo luận với Iran.
Ông Trump không nêu cụ thể về cuộc đàm phán với Iran, nhưng cho hay ông có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần với Tehran khi nó hết hạn vào ngày 22/4. Lệnh ngừng bắn này được hai bên nhất trí để tạo thuận lợi cho quá trình đàm phán hướng tới giải pháp chấm dứt cuộc xung đột.
"Lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn được duy trì, và thật không may chúng tôi có thể phải bắt đầu ném bom Iran trở lại", Tổng thống Mỹ nói, đề cập đến kịch bản hai bên không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán.
Tuy nhiên, ông cũng nói rằng đã có một số "tin khá tích cực" liên quan đến Iran, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết.
"Chúng tôi vừa nhận được một số tin khá tích cực cách đây khoảng 20 phút, và có vẻ mọi việc đang diễn ra rất thuận lợi ở Trung Đông liên quan đến Iran. Rồi mọi người sẽ biết đó là gì thôi. Tôi chỉ nghĩ đây là điều hoàn toàn hợp lý và nên xảy ra. Chúng ta hãy chờ xem", ông cho hay.
Phái đoàn Mỹ và Iran được cho là sẽ đến Pakistan cuối tuần này và tiến hành đàm phán ngày 20/4, một tuần sau khi vòng đàm phán đầu tiên tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Quan chức Lầu Năm Góc tuyên bố lực lượng Mỹ ở Trung Đông đã trong trạng thái sẵn sàng tiếp tục chiến đấu nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm qua thông báo Iran sẽ "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon. Tổng thống Mỹ hoan nghênh động thái của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%".
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn đàm phán Iran cuối tuần trước, ngày 17/4 chỉ trích Tổng thống Trump đưa ra "7 tuyên bố sai sự thật trong vòng một giờ", nhưng không nêu cụ thể đó là những phát biểu nào.
"Họ đã không thắng được cuộc chiến bằng những lời dối trá này và chắc chắn cũng sẽ không đạt được gì trong các cuộc đàm phán", ông Ghalibaf nói, đồng thời cảnh báo nước này sẽ đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa nếu Mỹ duy trì chiến dịch phong tỏa cảng biển.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4, ông Trump cho hay đang mong chờ cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. "Cuộc gặp của chúng tôi tại Trung Quốc sẽ là cuộc gặp đặc biệt và có thể mang tính lịch sử. Tôi mong chờ được gặp Chủ tịch Tập, nhiều việc sẽ được hoàn thành!", ông Trump cho biết.
Lãnh đạo Mỹ ban đầu lên kế hoạch thăm Bắc Kinh vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4 nhằm thúc đẩy tái thiết quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó quyết định hoãn chuyến thăm Trung Quốc để tập trung giải quyết vấn đề Iran.
Nhà Trắng thông báo chuyến thăm Trung Quốc sẽ diễn ra vào ngày 14-15/5, cho thấy Mỹ kỳ vọng thỏa thuận với Iran sẽ đạt được trước thời điểm này.
Cơ quan Quản lý Quân dịch Mỹ (SSS), đơn vị phụ trách cơ sở dữ liệu những công dân là nam giới có thể được gọi nhập ngũ trong tình huống khẩn cấp, đã gửi đề xuất quy định mới về "tự động đăng ký" cho Văn phòng Thông tin và Các vấn đề Quy định thuộc Nhà Trắng hồi cuối tháng 3 và đang chờ phê duyệt cuối cùng.
Quy định này dựa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2026, được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào tháng 12/2025, trong đó yêu cầu chuyển từ cơ chế đăng ký theo sự chủ động của cá nhân sang tự động thông qua tích hợp dữ liệu liên bang.
Mỹ chưa kích hoạt lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc kể từ năm 1973 và từ đó chỉ tuyển những người tình nguyện ký hợp đồng phục vụ trong quân đội. Dù vậy, SSS vẫn duy trì hệ thống đăng ký nghĩa vụ quân sự để sẵn sàng trong trường hợp khẩn cấp.
Quy định mới dự kiến có hiệu lực từ tháng 12. SSS nói quy định "tự động đăng ký" này nhằm đơn giản hóa thủ tục và cho phép chính quyền liên bang điều chỉnh nguồn lực, chuyển chi phí từ các hoạt động tuyên truyền, vận động sang các mục tiêu củng cố năng lực sẵn sàng chiến đấu và huy động lực lượng.
Hệ thống tuyển quân của Mỹ được thiết lập từ năm 1917 dưới thời tổng thống Woodrow Wilson sau khi nước này tham gia Thế chiến I. Chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc đã được đình chỉ vào năm 1975 dưới thời tổng thống Gerald Ford.
Đến năm 1980, tổng thống Jimmy Carter đưa ra cơ chế danh sách dự phòng là SSS để đảm bảo Mỹ có khả năng huy động quân số nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp.
Hiện nay, hầu hết nam công dân Mỹ và người nhập cư trong độ tuổi 18-25 phải tự đăng ký vào danh sách sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự trong vòng 30 ngày kể từ sinh nhật 18 tuổi. Họ cũng có thể đăng ký muộn đến trước khi tròn 26 tuổi. Những người không đăng ký có thể bị coi là vi phạm luật liên bang, đối mặt với các hình phạt như không đủ điều kiện tham gia các chương trình phúc lợi liên bang, bị phạt tới 250.000 USD hoặc tối đa 5 năm tù.
Tuy nhiên, tỷ lệ đăng ký đã giảm trong những năm gần đây, một phần do tùy chọn đăng ký bị loại khỏi các mẫu đơn vay vốn sinh viên liên bang từ năm 2022, vốn trước đó chiếm khoảng 1/4 số lượt đăng ký.
Với quy định mới, nam giới sẽ được tự động đưa vào hệ thống trong vòng 30 ngày sau khi đủ 18 tuổi, thông qua việc kết nối với các nguồn dữ liệu liên bang.
Tổng thống Mỹ không thể đơn phương quyết định áp dụng lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc mà cần sự phê chuẩn của quốc hội. Nhà Trắng cho biết việc khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự "không phải là kế hoạch hiện tại", dù vẫn để ngỏ các phương án trong tương lai.
Các UAV đánh chặn của Ukraine hiện bắn hạ khoảng 50% số UAV tấn công kiểu Shahed của Nga, tăng mạnh so với mức khoảng 10% trong mùa đông vừa qua, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, ông Serhiy "Flash" Beskrestnov, cho biết trên chương trình truyền hình quốc gia ngày 3/6.
Để đối phó với các UAV đánh chặn này, Nga đang chuẩn bị mở rộng triển khai UAV Geran-4 sử dụng động cơ phản lực. Theo ông Beskrestnov, loại UAV này có thể bay với tốc độ từ 400-500km/h, nhanh gấp vài lần UAV đánh chặn của Ukraine.
Diễn biến này đang làm thay đổi bài toán hiệu quả chi phí trong chiến dịch tập kích tầm xa hằng đêm của Nga. Ông Beskrestnov ước tính rằng nếu tỷ lệ đánh chặn của Ukraine tăng lên mức 70-80%, việc tiếp tục sử dụng các UAV Shahed động cơ piston thông thường, vốn được thiết kế để sản xuất hàng loạt với chi phí thấp thay vì khả năng sống sót cao, sẽ không còn hợp lý đối với quân đội Nga.
Theo Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), Nga lần đầu sử dụng Geran-4 trong chiến đấu tại Ukraine vào tháng 5. Trên cổng thông tin War&Sanctions, HUR mô tả mẫu UAV này là biện pháp đối phó trực tiếp với các UAV đánh chặn của Ukraine.
Geran-4 được trang bị động cơ phản lực, dài 3,5m, sải cánh 3m và có thể mang đầu đạn nổ mạnh hoặc đầu đạn nhiệt áp nặng 50kg, hoặc đầu đạn nhiệt áp mở rộng nặng 90kg. Tầm hoạt động tối đa khoảng 450km.
Việc Nga tung ra các mẫu UAV cải tiến này được xem là câu trả lời nhằm khiến UAV đánh chặn giá rẻ của Ukraine mất đi tác dụng. Thông thường UAV đánh chặn sẽ bắn hạ hiệu quả các dòng Shahed tốc độ thấp. Tuy nhiên, khi Nga tung UAV phản lực với tốc độ cao hơn hẳn, vũ khí đánh chặn của Ukraine sẽ trở nên "hụt hơi".
Trước sự thay đổi không ngừng của Nga, Ukraine cũng bắt đầu sử dụng UAV đánh chặn với tốc độ cao, ví dụ dòng STING của hãng Wild Hornets.
Các nhà sản xuất UAV trong nước cho biết những phiên bản UAV đánh chặn tốc độ cao hơn, được thiết kế chuyên để truy đuổi UAV phản lực, hiện đang được phát triển. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cũng cho biết Kiev đang mở rộng sản xuất các tên lửa đánh chặn giá rẻ trước mùa tập kích mùa thu.
Mặt khác, sản lượng UAV của Nga tiếp tục tăng mạnh. Bloomberg dẫn dữ liệu của Cơ quan Thống kê Liên bang Nga cho biết, sản lượng ngành hàng không Nga, bao gồm máy bay có người lái và UAV, trong tháng 4 đã tăng 117% so với cùng kỳ năm trước.
Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết Moscow đặt mục tiêu sản xuất 7,3 triệu UAV FPV và 7,8 triệu đầu đạn UAV trong năm 2026. Phần lớn sản lượng này, bao gồm cả dòng Geran, trong đó có phiên bản mang động cơ giúp UAV đạt tốc độ tới 500km/h.
Việc tỷ lệ đánh chặn của Ukraine có tiếp tục tăng hay không, và liệu các UAV tốc độ cao mới của Nga có thể làm chậm xu hướng đó hay không, sẽ quyết định cách Moscow cân bằng giữa tốc độ và số lượng UAV trong nửa cuối năm 2026.
