Mới đây, Thái Lan cảnh báo khẩn bệnh “sốt đất” sau khi ghi nhận 732 ca mắc, 23 ca tử vong, chủ yếu ở người làm nông, tiếp xúc đất và nước.
Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát tại Thái Lan, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, nhận biết các triệu chứng sớm, đến cơ sở y tế kịp thời.
Theo Cục Phòng bệnh, Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Bắc Úc.
Tại Việt Nam, hằng năm vẫn ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng nguy cơ sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
Theo đó, bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước bề mặt bị ô nhiễm.
Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm.
Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Để chủ động phòng bệnh Whitmore, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 8 biện pháp sau:
1. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.
2. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
3. Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.
4. Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.
5. Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống.
6. Sử dụng nước sạch trong sinh hoạt, ăn uống; bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
7. Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
8. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, nhưng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Những sự cố liên tiếp này là hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong môi trường học đường, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và có biện pháp phòng ngừa chặt chẽ hơn.
Ngày 28-4, Sở Y tế TP.HCM cho biết từ ngày 25 đến trưa 27-4, bốn bệnh viện trên địa bàn TP đã tiếp nhận loạt ca bệnh nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM.
Trong đó Bệnh viện Nguyễn Thị Thập tiếp nhận điều trị 13 ca là các em học sinh, Bệnh viện Nhi đồng 2 có 9 ca học sinh, Bệnh viện Khánh Hội 1 ca học sinh và Bệnh viện Nhân dân Gia Định 2 ca người lớn (là bảo mẫu).
Trong các ca nhập viện có một học sinh khi nhập viện Bệnh viện Nhi đồng 2 có dấu hiệu sốt cao, mất nước nặng, sốc, gồng và co giật, toan chuyển hóa nặng. May mắn sau một ngày điều trị tích cực (chống sốc, vận mạch cao, thở máy), trẻ đã tỉnh táo, giảm sốt, giảm tiêu lỏng, ngưng vận mạch và cai thở máy.
Trước đó, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã thông tin kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây khiến 266 học sinh mắc, trong đó có 190 em phải nhập viện do bữa ăn bán trú ngày 7-4.
Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho hay vấn đề bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể như trường học, bệnh viện hay doanh nghiệp luôn được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm, nhất là trong môi trường giáo dục, tuy nhiên thực tế vẫn chưa thể yên tâm tuyệt đối.
Một số vụ việc gần đây cho thấy vẫn còn những đơn vị cung cấp suất ăn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, thậm chí qua kiểm tra hoặc phản ánh từ báo chí vẫn phát hiện tồn tại, sai phạm.
Bà Lan nhấn mạnh trách nhiệm không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà còn nằm ở nhà trường, đặc biệt là hiệu trưởng, người chịu trách nhiệm cao nhất nếu xảy ra sự cố. Đồng thời phụ huynh và học sinh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát, phản ảnh chất lượng bữa ăn.
Bà Lan cho biết thêm với điều kiện khí hậu nóng ẩm, nguy cơ thực phẩm bị hư hỏng, biến chất là rất lớn. Đặc biệt số lượng thức ăn cơ sở chế biến lớn, không thể đảm bảo kiểm soát tuyệt đối 100%, rất cần sự phối hợp của nhiều bên, trong đó có cả báo chí và cộng đồng để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể.
PGS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện công nghệ sinh học và thực phẩm (ĐH Bách khoa Hà Nội), cũng cho hay trong trường có tổ chức ăn bán trú, người chịu trách nhiệm cao nhất là hiệu trưởng.
Bởi hiệu trưởng là người quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường, bao gồm cả bữa ăn của học sinh. Nếu xảy ra ngộ độc thực phẩm, trước hết phải kiểm điểm trách nhiệm của người đứng đầu. Không thể để tình trạng sự việc lặp lại rồi chỉ rút kinh nghiệm chung chung.
Để ngăn ngừa những sự việc như ngộ độc xảy ra, giải pháp không nằm ở những biện pháp cao siêu mà ở việc kiểm soát chặt chẽ từng khâu trong chuỗi cung ứng và chế biến thực phẩm. Tất cả các khâu đều phải sạch và đúng quy trình.
Mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cũng đã có văn bản gửi thủ trưởng các đơn vị giáo dục ở TP về bữa ăn bán trú. Văn bản nêu rõ các cơ sở giáo dục đang tổ chức bữa ăn học đường nghiêm túc triển khai rà soát, báo cáo toàn diện việc tổ chức và cung cấp bữa ăn học đường.
Sở Y tế TP.HCM nhận định để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do các loại vi khuẩn như Salmonella enteritidis cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như: lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng; nấu chín kỹ thịt, trứng và các sản phẩm từ gia cầm.
Đồng thời không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín; giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; vệ sinh thường xuyên bề mặt, dụng cụ nhà bếp; tách riêng thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo; đồng thời sử dụng thức ăn ngay sau khi nấu hoặc bảo quản lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Hôm 25/5, cơ quan này nhấn mạnh các quốc gia láng giềng của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) cũng đối mặt với nguy cơ lây nhiễm rất cao.
"Chúng tôi đang khẩn trương mở rộng quy mô các hoạt động ứng phó nhưng hiện tại dịch bệnh đang lan nhanh hơn tốc độ của chúng tôi", Tổng giám đốc WHO, tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, phát biểu tại phiên họp báo cáo cấp Bộ trưởng trực tuyến về Đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo, hối thúc các nước láng giềng lập tức hành động.
Cùng ngày, Bộ Y tế Uganda xác nhận thêm hai nhân viên y tế tại thủ đô Kampala nhiễm bệnh, nâng tổng số ca mắc của nước này lên 7 người. Tại tâm dịch DRC, giới chức y tế ghi nhận hơn 900 trường hợp nghi nhiễm và 220 người tử vong.
Tuy nhiên, người đứng đầu WHO nhận định quy mô thực tế lớn hơn rất nhiều. Hồi đầu tháng, cơ quan này ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng toàn cầu, đồng thời nâng mức đánh giá rủi ro lên rất cao ở quy mô quốc gia.
Các vụ người dân địa phương tấn công cơ sở y tế tại tỉnh Ituri đang cản trở nghiêm trọng công tác phòng chống dịch. Ngày 23/5, 18 bệnh nhân tháo chạy khỏi Bệnh viện Đa khoa Tuyến trên Mongbwalu khi một nhóm người lạ mặt phóng hỏa khu lều cách ly của tổ chức Bác sĩ không biên giới.
Hai ngày trước đó, một đám đông thiêu rụi trung tâm điều trị ở Rwampara do chính quyền từ chối giao thi thể nạn nhân cho gia đình. Tập tục tự tắm rửa và chạm vào người chết trong tang lễ truyền thống đóng vai trò nguyên nhân cốt lõi khiến virus phát tán mạnh mẽ. Nhằm kiểm soát nguồn lây nhiễm đặc biệt nguy hiểm này, chính quyền phải trực tiếp đảm nhận việc chôn cất các nạn nhân.
Theo WHO, chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp gây ra đợt bùng phát hiện nay. Y học thế giới chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng ngừa loại virus này. Cuộc khủng hoảng hiện tập trung tại Rwampara, Mongbwalu, Nyankunde và Bunia thuộc tỉnh Ituri. Vùng đất giàu vàng hứng chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc xung đột vũ trang giành quyền kiểm soát giữa hai sắc tộc Hema và Lendu khiến hơn 50.000 người chết từ năm 1999. Lực lượng y tế cũng phát hiện nhiều ca bệnh tại các khu vực phiến quân chiếm đóng thuộc tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu. Tiến sĩ Tedros đánh giá tình trạng bất ổn an ninh cùng sự thiếu hụt vaccine đang khiến nỗ lực khống chế bạo bệnh ngày càng phức tạp.
Virus Ebola được cho là lây từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, bệnh nhân sẽ khởi phát đột ngột các triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan, suy thận. Virus lây lan mạnh trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp (da trầy xước, niêm mạc) với máu và dịch cơ thể người bệnh, hoặc thông qua các nghi lễ mai táng tiếp xúc trực tiếp với thi thể.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 22/5 cảnh báo chuẩn bị ứng phó dịch Ebola trong bối cảnh số ca thực tế tại Congo và Uganda cao hơn báo cáo. Trước đó, cơ quan này cũng khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày nếu trở về từ vùng dịch.
Đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương ngày 2/7 cho biết bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng mệt mỏi kéo dài, chán ăn và mất ngủ. Trước đó, da nổi sần và ngứa rải rác, bà nghi mình nhiễm ký sinh trùng nên mua 80 viên Albedazol 200 mg để tự điều trị. Sau một thời gian uống thuốc nhưng bệnh không thuyên giảm, bà dừng thuốc 20 ngày rồi đến cơ sở y tế.
Kết quả xét nghiệm tại bệnh viện ghi nhận bệnh nhân dương tính đồng thời với 5 loại ký sinh trùng, bao gồm sán máng, sán lá gan lớn, sán dây chó, giun đũa chó mèo và giun xoắn. Các bác sĩ điều trị cải thiện tình trạng ngứa, song do bệnh nhân đã lạm dụng thuốc liều cao trước đó nên gây tổn thương lớn cho sức khỏe, cơ thể suy kiệt và chỉ số men gan tăng vọt.
Bác sĩ Trần Phương Nam, Phó khoa Nội tổng hợp, cho biết ký sinh trùng là bệnh lý phức tạp, mỗi loại ký sinh trùng đòi hỏi một phác đồ điều trị riêng biệt. Tự ý uống thuốc tẩy giun sán hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng với liều cao, kéo dài là sai lầm phổ biến, không mang lại hiệu quả điều trị mà còn hại gan, thận, biến chứng phức tạp và làm tăng chi phí chữa trị.
Bác sĩ Nam lưu ý triệu chứng ngứa da có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm da, nấm, dị ứng hoặc các bệnh lý về gan, thận. Do đó, người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán và tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định từ chuyên gia y tế.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo khi có các biểu hiện bất thường như ngứa da kéo dài hoặc mệt mỏi, cần đến bệnh viện khám và xét nghiệm. Duy trì thói quen ăn chín uống sôi, tránh các món ăn sống như tiết canh, gỏi cá, thịt tái và thực hiện tẩy giun định kỳ từ 6 tháng đến một năm/lần để phòng ngừa tái nhiễm.
