Những sự cố liên tiếp này là hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong môi trường học đường, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và có biện pháp phòng ngừa chặt chẽ hơn.
Ngày 28-4, Sở Y tế TP.HCM cho biết từ ngày 25 đến trưa 27-4, bốn bệnh viện trên địa bàn TP đã tiếp nhận loạt ca bệnh nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM.
Trong đó Bệnh viện Nguyễn Thị Thập tiếp nhận điều trị 13 ca là các em học sinh, Bệnh viện Nhi đồng 2 có 9 ca học sinh, Bệnh viện Khánh Hội 1 ca học sinh và Bệnh viện Nhân dân Gia Định 2 ca người lớn (là bảo mẫu).
Trong các ca nhập viện có một học sinh khi nhập viện Bệnh viện Nhi đồng 2 có dấu hiệu sốt cao, mất nước nặng, sốc, gồng và co giật, toan chuyển hóa nặng. May mắn sau một ngày điều trị tích cực (chống sốc, vận mạch cao, thở máy), trẻ đã tỉnh táo, giảm sốt, giảm tiêu lỏng, ngưng vận mạch và cai thở máy.
Trước đó, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã thông tin kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây khiến 266 học sinh mắc, trong đó có 190 em phải nhập viện do bữa ăn bán trú ngày 7-4.
Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho hay vấn đề bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể như trường học, bệnh viện hay doanh nghiệp luôn được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm, nhất là trong môi trường giáo dục, tuy nhiên thực tế vẫn chưa thể yên tâm tuyệt đối.
Một số vụ việc gần đây cho thấy vẫn còn những đơn vị cung cấp suất ăn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, thậm chí qua kiểm tra hoặc phản ánh từ báo chí vẫn phát hiện tồn tại, sai phạm.
Bà Lan nhấn mạnh trách nhiệm không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà còn nằm ở nhà trường, đặc biệt là hiệu trưởng, người chịu trách nhiệm cao nhất nếu xảy ra sự cố. Đồng thời phụ huynh và học sinh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát, phản ảnh chất lượng bữa ăn.
Bà Lan cho biết thêm với điều kiện khí hậu nóng ẩm, nguy cơ thực phẩm bị hư hỏng, biến chất là rất lớn. Đặc biệt số lượng thức ăn cơ sở chế biến lớn, không thể đảm bảo kiểm soát tuyệt đối 100%, rất cần sự phối hợp của nhiều bên, trong đó có cả báo chí và cộng đồng để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể.
PGS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện công nghệ sinh học và thực phẩm (ĐH Bách khoa Hà Nội), cũng cho hay trong trường có tổ chức ăn bán trú, người chịu trách nhiệm cao nhất là hiệu trưởng.
Bởi hiệu trưởng là người quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường, bao gồm cả bữa ăn của học sinh. Nếu xảy ra ngộ độc thực phẩm, trước hết phải kiểm điểm trách nhiệm của người đứng đầu. Không thể để tình trạng sự việc lặp lại rồi chỉ rút kinh nghiệm chung chung.
Để ngăn ngừa những sự việc như ngộ độc xảy ra, giải pháp không nằm ở những biện pháp cao siêu mà ở việc kiểm soát chặt chẽ từng khâu trong chuỗi cung ứng và chế biến thực phẩm. Tất cả các khâu đều phải sạch và đúng quy trình.
Mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cũng đã có văn bản gửi thủ trưởng các đơn vị giáo dục ở TP về bữa ăn bán trú. Văn bản nêu rõ các cơ sở giáo dục đang tổ chức bữa ăn học đường nghiêm túc triển khai rà soát, báo cáo toàn diện việc tổ chức và cung cấp bữa ăn học đường.
Sở Y tế TP.HCM nhận định để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do các loại vi khuẩn như Salmonella enteritidis cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như: lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng; nấu chín kỹ thịt, trứng và các sản phẩm từ gia cầm.
Đồng thời không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín; giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; vệ sinh thường xuyên bề mặt, dụng cụ nhà bếp; tách riêng thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo; đồng thời sử dụng thức ăn ngay sau khi nấu hoặc bảo quản lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi ăn.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng thuộc Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nhiều người lầm tưởng thiết bị này giúp loại bỏ hoàn toàn mỡ nên ăn uống thả ga. Thực tế, sản phẩm chỉ "giảm dầu" so với cách chiên truyền thống chứ không thể biến thức ăn chế biến sẵn thành món ăn lành mạnh. Bác sĩ Giang nhấn mạnh việc người dân thường xuyên tiêu thụ đồ chiên bằng phương pháp nhiệt độ cao sẽ làm tăng nguy cơ thừa năng lượng, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp.
Người dùng cũng đối mặt với nhiều rủi ro khi lười làm sạch khay chiên sau mỗi lần nấu. Dầu mỡ và vụn thức ăn tích tụ lâu ngày dưới tác động của quá trình nung nóng lặp đi lặp lại sẽ sinh ra các gốc tự do cùng chất oxy hóa gây bệnh cho cơ thể. Chuyên gia khuyến cáo mỗi gia đình cần rửa sạch khay ngay sau khi dùng, đồng thời thay mới dụng cụ ngay khi nhận thấy lớp chống dính bong tróc.
Một sai lầm phổ biến khác là cài đặt nhiệt độ quá cao hoặc thời gian quá lâu làm đồ ăn cháy xém, từ đó tạo ra nhiều hợp chất bất lợi. Người dân nên hạn chế dùng mức nhiệt trên 200 độ C trong thời gian dài. Chuyên gia gợi ý mức nhiệt an toàn cho rau củ và khoai tây là 160-175 độ C trong 10-20 phút; cá cùng hải sản khoảng 170-180 độ C trong 10-15 phút; thịt gia cầm cần 180 độ C trong 15-25 phút tùy kích thước. Quá trình nấu đòi hỏi người nội trợ đảo đều thực phẩm và tránh xếp chồng lên nhau để luồng khí nóng lưu thông tốt nhất.
Bác sĩ Giang khẳng định đây không phải là cỗ máy thần kỳ giúp người dùng ăn uống vô tư mà vẫn khỏe mạnh. Yếu tố quyết định sức khỏe nằm ở việc chọn nguồn nguyên liệu tươi sống, kiểm soát khẩu phần ăn, hạn chế đồ chế biến sẵn và duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối.
Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Ưu tiên diện tích che phủ
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục "phản chủ":
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược "đa lớp":
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục - ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
Ngày 22-4, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long cho biết mới đây đã tiếp nhận liên tiếp 2 trường hợp trẻ em tại xã Tân Long Hội nhập cấp cứu trong tình trạng mệt lả, nôn ói nhiều, kèm đau đầu sau khi vô tình nuốt phải mủ hoa sứ.
Đây không phải là tình huống cá biệt, mà chỉ là một phần trong số nhiều ca tương tự đã được ghi nhận tại địa phương, cho thấy nguy cơ ngộ độc từ loại cây cảnh quen thuộc này đang bị xem nhẹ.
Ngay khi tiếp nhận tại khoa cấp cứu, các bệnh nhi được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc.
Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như: bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng. Sau đó bệnh nhân được chuyển đến khoa nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Tại khoa nhi, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt tính nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Theo bác sĩ Trần Đăng Khoa - Trưởng khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long, hoa sứ, đặc biệt là sứ Thái (còn gọi là sứ sa mạc), chứa nhóm hoạt chất glycosid tim, một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim.
Độc tính hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa. Khi xâm nhập cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp.
Trong những trường hợp nặng, nguy cơ biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
