Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh – tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời – đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là “thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20”.
Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.
Cuộc đấu giá 380 USD
Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.
Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên “Vivian Maier” trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.
Năm 2009, Maloof tra cứu lại và tìm thấy một cáo phó “Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009”. Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: “Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?”.
Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm “thiên tài nhiếp ảnh đường phố” đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.
Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. “Vivian là bảo mẫu của chúng tôi”, những người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian nuôi lớn nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.
Nữ bảo mẫu lập dị
Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.
Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.
Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.
Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: “Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật”.
Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính “săn mồi” (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng “đóng băng” những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật, nhất là với những người yếu thế.
Khác với tỷ lệ chữ nhật 35mm thông thường, khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.
Chuyến đi vòng quanh thế giới
Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.
Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.
Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một “sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận”. Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.
Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.
Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.
Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.
Theo Jimu News, người phụ nữ 27 tuổi vốn bị táo bón kéo dài và thường xuyên lo lắng về cân nặng. Khoảng 4 năm trước, cô bắt đầu sử dụng loại "viên hồng giảm cân" (tiểu phấn hoàn) có thành phần chính là bisacodyl - một thuốc nhuận tràng kích thích.
Ban đầu, chỉ 1 viên mỗi ngày đã giúp cô đi tiêu dễ dàng hơn. Theo thời gian hiệu quả của thuốc giảm dần khiến liều lượng liên tục tăng lên. Từ vài viên mỗi ngày, cô chuyển sang hàng chục viên rồi hàng trăm viên. Trước khi nhập viện, lượng thuốc sử dụng đã lên tới khoảng 800 viên/ngày.
Việc lạm dụng thuốc kéo dài khiến cơ thể mất khả năng đại tiện tự nhiên. Mỗi khi ngừng thuốc, người phụ nữ gần như không thể tự đi ngoài, đồng thời xuất hiện tình trạng phù toàn thân, mệt mỏi, tiểu ít và suy giảm chức năng thận.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine trong máu từng vượt quá 300 micromol/L, cho thấy thận đã bị tổn thương đáng kể.
Tại bệnh viện, nhóm phẫu thuật chức năng ruột do bác sĩ Chen Qiyi, Bệnh viện Nhân dân số 10 (Thượng Hải, Trung Quốc) dẫn đầu đã tiến hành đánh giá toàn diện cho bệnh nhân.
Kết quả chẩn đoán khiến các y bác sĩ sững sờ: Cô gái bị suy dinh dưỡng nặng với chỉ số BMI chỉ vỏn vẹn chưa đầy 16,5. Nồng độ kali và natri trong máu thấp nghiêm trọng do mất cân bằng điện giải. Hệ nhu động ruột kết đã suy giảm đến mức gần như bất động.
Để cứu mạng cô gái, các bác sĩ đã phải đưa ra quyết định khó khăn: Tiến hành phẫu thuật nội soi cắt bỏ đại tràng và nối đại trực tràng
Bác sĩ Chen kể lại: "Khi đưa ra ngoài, phần đại tràng này đã bị nhiễm độc nặng nề do thuốc nhuận tràng tích tụ suốt thời gian dài. Toàn bộ đám rối thần kinh tại chỗ và cơ trơn của ruột về cơ bản đã bị teo tóp, mất hoàn toàn chức năng co bóp tự nhiên. May mắn thay, sau ca đại phẫu, bệnh nhân đã dần hồi phục chức năng đại tiện độc lập, chỉ số creatinine cải thiện rõ rệt và tạm thời được xuất viện để bước vào giai đoạn phục hồi chức năng tiếp theo".
Các bác sĩ cho biết đây không phải trường hợp cá biệt. Chỉ trong vòng 1 năm qua, bệnh viện đã tiếp nhận 10 trường hợp tương tự. Tất cả đều là phụ nữ, độ tuổi trung bình khoảng 35 và có điểm chung là sử dụng hơn 50 viên thuốc nhuận tràng mỗi ngày trong thời gian dài. Nhiều người nhập viện trong tình trạng sụt cân, hạ kali máu, suy giảm chức năng thận, lo âu hoặc rối loạn tâm lý.
Các bác sĩ cảnh báo, quan niệm uống thuốc nhuận tràng để "loại bỏ" calo từ thức ăn là một sai lầm tai hại. Cơ thể con người hấp thụ calo chủ yếu ở ruột non, trong khi các chất kích thích như bisacodyl chỉ tác động lên đại tràng để tống phân ra ngoài chứ không thể ngăn chặn hấp thụ calo hay phân giải mỡ thừa. Số cân nặng giảm đi thực chất là "giảm cân giả" do cơ thể bị mất nước và chất điện giải cấp tốc vì tiêu chảy. Khi bạn uống nước hoặc ăn trở lại, cân nặng sẽ lập tức hồi phục.
Cái giá phải trả đằng sau ảo tưởng giảm cân nhanh này là tình trạng mất nước kéo dài, tim đập nhanh, co giật chân tay, rối loạn giấc ngủ, rối loạn kinh nguyệt và phá hủy hoàn toàn chức năng tim, thận... thậm chí có thể tử vong.
Từ trường hợp trên, bác sĩ Chen nhấn mạnh, tuyệt đối không được sử dụng bất kỳ loại thuốc nhuận tràng nào như một phương pháp kiểm soát cân nặng hoặc duy trì sức khỏe hàng ngày.
"Giảm cân khoa học bắt buộc phải dựa trên một chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn và lối sống lành mạnh. Nếu bạn đang gặp tình trạng táo bón mãn tính, hãy đến phòng khám chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị theo phác đồ chuẩn y khoa.
Trường hợp phát hiện bản thân hoặc người thân có dấu hiệu phải tăng liều thuốc liên tục, táo bón nặng hơn khi ngưng thuốc, kèm theo mệt mỏi, phù nề hoặc tiểu tiện bất thường, cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức trước khi nội tạng bị phá hủy hoàn toàn", bác sĩ Chen nhấn mạnh.
Đã có 5 năm sống ở Hungary nên người phụ nữ 34 tuổi nghĩ việc thuê nhà ở các nước châu Âu không có nhiều khác biệt. Nhưng ở Malaga, quy trình làm thủ tục thuê căn hộ khiến chị Hà "cảm thấy sốc".
Phần lớn căn hộ ở thành phố này được cho thuê thông qua môi giới. Mỗi khi có tin rao, hàng chục hồ sơ của người thuê được gửi đến cạnh tranh. Chị Hà phải nộp hồ sơ lần thứ ba môi giới mới liên hệ yêu cầu chị chứng minh tài chính bằng hợp đồng lao động và bảng lương, đảm bảo tiền thuê chỉ chiếm tối đa 20-30% thu nhập hàng tháng. "Tôi rất ngạc nhiên vì chưa từng gặp yêu cầu này khi đi thuê nhà", chị Hà nói.
Thực tế, nhiều chủ nhà tại Tây Ban Nha ưu tiên người có thu nhập ổn định chứ không đánh giá cao những người sẵn sàng trả trước vài tháng tiền thuê. Một người quen của chị Hà từ Việt Nam sang Madrid đã gặp tình huống này. Dù được gia đình hỗ trợ tài chính và đề nghị thanh toán trước 6 tháng tiền nhà, người bạn vẫn bị từ chối vì thiếu hợp đồng lao động và bảng lương.
Sự khắt khe này xuất phát từ luật bảo vệ người thuê tại Tây Ban Nha. Nếu người thuê ngừng trả tiền nhưng không rời đi, chủ nhà phải thông qua tòa án để thu hồi tài sản. Quá trình kiện tụng này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, đồng thời phát sinh chi phí lên tới hàng nghìn euro.
Với trường hợp người thuê là gia đình có con nhỏ, việc xử lý còn phức tạp hơn, bởi trong thời gian chờ tòa án giải quyết, chủ nhà không được tự ý cắt điện, cắt nước hoặc áp dụng các biện pháp gây sức ép để buộc người thuê rời đi.
Minh Anh, 31 tuổi, cũng gặp tình huống tương tự khi đi thuê nhà ở Chicago, Mỹ. Khó khăn lớn nhất của chị là "chưa có lịch sử tín dụng". Dù có khả năng trả tiền thuê, hồ sơ của chị vẫn khó được chủ nhà chấp nhận do chưa từng sử dụng thẻ tín dụng hoặc vay tiêu dùng ở Mỹ. Để hoàn tất thủ tục thuê nhà, Minh Anh phải nhờ dì làm người bảo lãnh (co-signer) cùng đứng tên trong hợp đồng.
Minh Anh nhận ra mình may mắn khi biết đây là trở ngại lớn của hầu hết những người mới sang Mỹ, bởi không phải ai cũng có người quen sẵn sàng đứng ra bảo lãnh.
Người bảo lãnh không chỉ cần có thu nhập đủ cao và điểm tín dụng tốt mà còn phải chịu trách nhiệm nếu người thuê không thanh toán đúng hạn. Khi đó, điểm tín dụng và tình hình tài chính của họ cũng có thể bị ảnh hưởng. "Rất khó để mở lời nhờ một người ký bảo lãnh cho mình vì điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ", Minh Anh nói.
Những khác biệt trong quy trình thuê nhà như yêu cầu về điểm tín dụng, chứng minh thu nhập, tiền đặt cọc hay cách tìm nhà khi chưa có lịch sử tín dụng là vấn đề được nhiều người Việt tại Mỹ và châu Âu thường xuyên trao đổi trên các cộng đồng trực tuyến, thu hút hàng nghìn bình luận.
Tại nhiều quốc gia, chủ nhà không chỉ xem xét khả năng thanh toán mà còn đánh giá mức độ ổn định tài chính và rủi ro trong quá trình thuê thông qua hồ sơ thu nhập, lịch sử thanh toán hoặc các giấy tờ liên quan.
Khó khăn này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung nhà ở tại nhiều nước phát triển chưa đáp ứng nhu cầu. Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết trong giai đoạn 2022 đến 2024, Tây Ban Nha có thêm khoảng 604.000 hộ gia đình nhưng chỉ cấp phép xây dựng khoảng 345.000 căn nhà. Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha ước tính nước này đang thiếu khoảng 600.000 căn nhà, tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn và khu vực du lịch như Málaga.
Khi nguồn cung hạn chế, chủ nhà có nhiều cơ sở hơn để lựa chọn người thuê và yêu cầu hồ sơ chứng minh tài chính trước khi ký hợp đồng. OECD nhận định các quy định bảo vệ người thuê ngày càng chặt chẽ khiến quá trình thu hồi nhà thông qua tòa án có thể kéo dài nhiều tháng, từ đó khiến chủ nhà thận trọng hơn trong việc đánh giá khả năng thanh toán của người thuê.
Anh Hà Ngọc Anh, nhà sáng lập của Student Life Care, nền tảng hỗ trợ du học sinh Việt Nam, cho biết trong quá trình hỗ trợ người Việt ở nước ngoài, anh nhận thấy ba yếu tố ảnh hưởng đến khả năng ổn định cuộc sống là nhà ở, việc làm và cộng đồng. Trong đó, chỗ ở là vấn đề nhiều người phải giải quyết ngay từ những bước đầu.
Khó khăn có thể xuất hiện ngay từ quá trình tìm nhà. Nhiều người Việt tìm phòng qua các nền tảng trực tuyến nhưng thiếu kinh nghiệm kiểm tra thông tin, dễ gặp lừa đảo và mất tiền.
Trong quá trình thuê, họ cũng có thể gặp rắc rối nếu không nắm rõ các quy định liên quan. Hà Ngọc Anh từng gặp trường hợp một sinh viên về Việt Nam nghỉ một tháng và tự đăng cho thuê lại phòng để giảm chi phí trong thời gian không sử dụng. Tuy nhiên, việc đưa người khác vào ở thay có thể vi phạm hợp đồng, bởi người đứng tên thuê nhà vẫn là sinh viên đó và phải chịu trách nhiệm với chủ nhà về mọi vấn đề phát sinh.
"Thuê nhà ở nước ngoài không chỉ là tìm một nơi để ở, mà còn cần hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình", Ngọc Anh nói.
Anh cho rằng người Việt cần hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình trong từng hình thức thuê. Với người thuê cả căn nhà, các điều khoản thường được quy định chặt chẽ hơn, trong khi phần lớn du học sinh thuê phòng chung nên cần đặc biệt lưu ý hợp đồng, quy định sinh hoạt và trách nhiệm với chủ nhà.
Sau một năm sống ở Málaga, chị Tâm Hà nhận ra tạo được sự tin tưởng với chủ nhà cũng là yếu tố quan trọng để được chọn. Khi đi xem nhà, chị ăn mặc lịch sự và thể hiện sự nghiêm túc ngay từ lần gặp đầu tiên.
Một người bạn của Hà còn chuẩn bị một bộ hồ sơ giới thiệu bản thân giống như tài liệu xin việc để gửi chủ nhà, trong đó trình bày quá trình học tập, công việc từng làm, tình trạng hiện tại và những thông tin giúp chủ nhà hiểu rõ hơn về người thuê.
"Cuối cùng, điều chủ nhà cần không chỉ là người có khả năng trả tiền, mà là một người khiến họ cảm thấy yên tâm khi giao căn nhà của mình", Hà nói.
Người đi đường qua giao lộ Pasteur - Võ Thị Sáu (TP.HCM) những ngày qua khá thích thú với hình ảnh thầy giáo Tây dạy học cho cô bé bán vé số ngay trên vỉa hè, và người mẹ cạnh bên chăm chú dõi theo cô con gái nhỏ của mình học.
Người thầy tên Christopher (35 tuổi), với tên thường gọi là Chris, đến từ Anh và đã qua Việt Nam công tác một năm nay. Còn cô học trò tên Thanh Hiền (9 tuổi) cùng mẹ là chị Mai Anh (44 tuổi) đã bán vé số tại khu vực đó được vài năm rồi.
Một lần đi ngang đoạn đường này, Chris tình cờ thấy cô gái nhỏ cùng mẹ đang chăm chú làm bài dưới ánh đèn giao thông.
Hình ảnh đó khiến anh xúc động và lóe lên ý nghĩ phải làm gì đó giúp cô bé ấy học tốt hơn. Vì vậy anh đã ngỏ ý muốn dạy bé tiếng Anh và hai mẹ con đã đồng ý.
Bài viết về câu chuyện ấm áp này của Tuoi Tre News nhận được hàng trăm ngàn lượt xem, tương tác và bình luận trên Facebook. Nhiều độc giả nước ngoài bày tỏ sự xúc động và ngưỡng mộ trước hành động của Chris.
Nhiều bạn đọc ca ngợi lòng tốt của anh, trong khi một số khác chia sẻ những trải nghiệm tương tự khi từng giúp trẻ em Việt Nam luyện tiếng Anh.
"Anh là một người đàn ông tuyệt vời", một độc giả tên Yuki Chan từ Tokyo (Nhật Bản) viết. Nột bạn đọc khác nhận xét hành động này "quá tuyệt vời".
"Thật ngọt ngào. Thế giới cần nhiều người như anh ấy hơn", một độc giả chia sẻ. Grace David từ Maryland bình luận: "Thật quý giá. Đây mới chính là cuộc sống!".
"Tôi đã rơi nước mắt vì hành động đẹp này. Cảm ơn vì lòng tốt của anh", một bạn đọc viết.
Từ câu chuyện của Chris, một độc giả tên Edith Giraudo chia sẻ quan điểm sống: "Khi bạn muốn làm điều tốt cho người khác, bạn không cần một tổ chức từ thiện. Chỉ cần bắt đầu từ những người xung quanh mình".
"Đó chính là điều thế giới nên có", một độc giả nước ngoài khác viết.
Như để ca ngợi hành động tốt bụng của anh Tây, một độc giả ví von: "Một sự dìu dắt có giá trị hơn tất cả".
Nhiều bạn đọc kêu gọi lan tỏa hành động đẹp này vì quá xúc động. "Hãy lan tỏa năng lượng tích cực này", một độc giả chia sẻ.
"Chúng tôi hy vọng sẽ thấy nhiều người tử tế và tốt bụng hơn nữa, dù là khách du lịch hay người nước ngoài làm việc tại đây, để hướng dẫn và giúp đỡ trẻ em nhiều hơn", một bạn đọc khác bình luận.
Một số bạn đọc cũng chia sẻ trải nghiệm từng giúp người Việt luyện tiếng Anh khi sinh sống tại Việt Nam.
"Tôi đã sống ở TP.HCM nhiều năm trước và thường đến công viên Lê Văn Tám vào buổi sáng. Nhiều lần tôi được người lớn và sinh viên đến nhờ luyện tiếng Anh và tôi rất vui khi giúp họ", Scott Fries kể lại.
Một bạn đọc nước ngoài khác cho biết anh từng làm việc tại Vũng Tàu và thường ở khách sạn trước khi lên đường ra khơi. Anh thường ngồi trước quán nước gần đó và giúp hai con của chủ quán luyện tiếng Anh.
Maja Julia, sống tại Bern, cũng chia sẻ kỷ niệm đáng nhớ ở Hà Nội khi được các em nhỏ quanh hồ Hoàn Kiếm nhờ dạy tiếng Anh. Dù giao tiếp còn khó khăn, nhưng họ vẫn tạo nên một kỷ niệm đẹp cùng nhau.
Thanh Hiền có ba chị em gái. Chị đầu 25 tuổi đã lập gia đình, chị thứ hai 16 tuổi không may bị động kinh nên lúc tỉnh lúc mê và cũng theo mẹ đi bán vé số. Hiền là út đang học lớp 3, ban ngày đi học, tối về theo mẹ ra đường vì để con ở nhà một mình người mẹ không an tâm. Ba Hiền hồi trước dịch COVID-19 làm tài xế cho một hãng xe công nghệ, nhưng sau dịch bị mất việc và hiện đang chạy xe ôm truyền thống.
Chị Mai Anh nói điều làm mình áy náy nhất là để các con còn nhỏ đã phải theo mẹ đội nắng mưa bươn chải ngoài đường. Nhưng những đứa trẻ dường như biết hoàn cảnh khó khăn của gia đình nên cũng rất vui vẻ mỗi khi làm bạn đồng hành cùng mẹ.
