Giới chức Mỹ hồi đầu tháng 4 thông báo giải cứu thành công một đại tá là phi công buồng sau trên tiêm kích F-15E bị bắn hạ ở miền nam Iran. Đại tá này sau khi nhảy dù đã phải lẩn trốn lực lượng Iran trong khoảng hai ngày trước khi được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) phát hiện vị trí ẩn nấp ở một khe núi.
Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết phi công trên “vô hình với kẻ thù, nhưng với CIA thì không”. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lực lượng nước này có thể nhìn thấy “thứ gì đó chuyển động” trên sườn núi vào ban đêm ở khoảng cách xa tới gần 65 km.
Giới chức Mỹ không tiết lộ đã sử dụng công nghệ gì. Dù vậy, báo New York Post dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết CIA đã dùng một hệ thống bí mật được gọi là Ghost Murmur (Tiếng thì thầm của Bóng ma), do hãng Lockheed Martin phát triển, để tìm kiếm phi công. Công cụ này có khả năng phát hiện tín hiệu điện từ được phát ra từ nhịp tim con người ở khoảng cách rất xa.
Tổng thống Trump sau đó xác nhận với New York Post rằng Ghost Murmur đã đóng vai trò “rất quan trọng” trong chiến dịch tìm kiếm phi công F-15 bị mắc kẹt ở Iran. Ông tuyên bố đây là công cụ chưa từng được biết đến trước đó.
“Mọi người đều ngạc nhiên”, Tổng thống Mỹ cho hay. “Chúng tôi có rất nhiều thứ mà chưa ai nghe đến bao giờ, cũng như các thiết bị mà chưa ai từng nghĩ tới”. Dù vậy, ông không xác nhận phương thức hoạt động của Ghost Murmur.
Haley Fuller, cựu đại úy thủy quân lục chiến Mỹ và hiện là bình luận viên trên trang Military.com, trong bài phân tích ngày 21/4 cho rằng Ghost Murmur có thể là “bước nhảy vọt lớn” trong công nghệ cảm biến.
Theo Fuller, tim người khi đập tạo ra xung điện, từ đó sản sinh ra từ trường. Giới khoa học đo từ trường này bằng kỹ thuật gọi là từ tâm đồ, vốn được sử dụng làm công cụ nghiên cứu và y học trong hàng thập kỷ qua.
Dù vậy, tín hiệu từ mà tim người sinh ra rất yếu. Ngay cả trên bề mặt cơ thể, tín hiệu này cũng yếu hơn hàng triệu lần so với từ trường Trái Đất, nên rất khó đo được trong điều kiện bình thường.
“Trên thực tế, các nhà khoa học chỉ đo được tín hiệu đó ở khoảng cách rất ngắn, thường là cách ngực trong vòng khoảng 10 cm, và chỉ cần tăng một chút cũng khiến tín hiệu nhanh chóng mờ đi và lẫn vào nhiễu nền”, Fuller cho hay.
Patrick Maletinsky, chủ nhiệm khoa vật lý tại Đại học Basel ở Thụy Sĩ, cũng cho biết các công nghệ đã được công khai chỉ có thể phát hiện nhịp tim ở khoảng cách rất ngắn, không quá vài cm. “Hạn chế chính là từ trường của tim sẽ suy yếu rất nhanh theo khoảng cách”, ông nói.
Trong trường hợp mục tiêu ở cách hàng chục km, cường độ tín hiệu sẽ yếu hơn từ hàng tỷ đến hàng tỷ tỷ lần so với độ nhạy của cả những từ kế hiện đại nhất, trong đó có cảm biến lượng tử, theo Maletinsky.
“Nếu một hệ thống như vậy thật sự tồn tại, đây sẽ là bước đột phá vượt xa mọi thứ đã được ghi nhận trong các tài liệu khoa học”, ông nhận định.
Fuller cho biết các hệ thống từ tâm đồ truyền thống sử dụng những thiết bị giao thoa lượng tử siêu dẫn (SQUID), đòi hỏi phải làm lạnh ở nhiệt độ rất thấp và vận hành trong môi trường được che chắn để lọc bỏ nhiễu nền.
Tuy nhiên, hệ thống Ghost Murmur của CIA ứng dụng cách tiếp cận mới là đo từ trường bằng tâm khiếm khuyết Nitrogen-Vacancy (NV). Đây là kỹ thuật sử dụng các khiếm khuyết trong kim cương nhân tạo để phát hiện từ trường bằng cách đo sự thay đổi về độ quay của electron khi được chiếu tia laser.
Ưu điểm của phương pháp này là cảm biến NV có thể hoạt động ở nhiệt độ phòng và nhỏ gọn hơn, nên dễ ứng dụng hơn so với các hệ thống cũ, theo Fuller.
Nguồn tin của New York Post cho biết cảm biến NV đã được CIA sử dụng kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo để lọc bỏ nhiễu nền, từ đó phát hiện được tín hiệu nhịp tim của phi công ở khoảng cách lớn hơn nhiều so với bình thường.
Người này thêm rằng vùng nông thôn ở Iran, nơi phi công được tìm thấy, là môi trường lý tưởng nhất có thể để ứng dụng Ghost Murmur vì có mức độ nhiễu điện từ thấp, đồng thời hầu như không có người ở nên không phát ra tín hiệu gây nhiễu. Sự tương phản nhiệt vào ban đêm giữa cơ thể người và bề mặt sa mạc giúp lực lượng Mỹ có thêm dữ liệu để xác định vị trí phi công.
“Thông thường tín hiệu này rất yếu, chỉ có thể đo được trong môi trường bệnh viện khi đặt cảm biến gần sát ngực”, nguồn tin cho hay. “Thiết bị này hoạt động tốt nhất trong môi trường hoang vu, ít nhiễu và cần rất nhiều thời gian để xử lý”.
Dựa trên thông tin được mô tả, Thad Walker, giáo sư vật lý tại Đại học Wisconsin-Madison ở Mỹ, dự đoán Ghost Murmur là từ kế NV, có thể là dạng cụm, được gắn trên thiết bị bay không người lái.
Ông cho hay các từ kế NV dân sự mà ông từng tiếp cận không thể đo được nhịp tim ở khoảng cách trên 100 m và phải mất nhiều ngày xử lý tín hiệu.
Chris Duncan, người viết luận án tiến sĩ về từ kế tiên tiến tại Đại học Capitol Technology ở Mỹ hồi năm 2025, cho rằng có khả năng Ghost Murmur đã thực sự hoạt động được như mô tả vì CIA sở hữu “nhiều công nghệ mà chúng ta chưa biết”, song cho rằng khoảng cách phát hiện tối đa chỉ là 2-3 km.
Fuller nêu ra vài khả năng, một trong số đó là giới chức Mỹ đã phóng đại thông tin hoặc che giấu phương pháp thật sự được sử dụng trong chiến dịch giải cứu. Khả năng thứ hai là hệ thống này không chỉ dựa vào nhịp tim để hoạt động, mà còn cả các tín hiệu khác như chuyển động, nhiệt và do thiết bị chuyên dụng phát ra.
Các nguồn tin của New York Post cho biết Ghost Murmur đã được kết hợp sử dụng với thiết bị phát tín hiệu định vị do phi công F-15 mang theo. Một nguồn tin nói phi công này được Ghost Murmur phát hiện khi rời khỏi khe núi để sử dụng thiết bị phát tín hiệu định vị do Boeing sản xuất. Quân nhân Mỹ trước đó chỉ dùng thiết bị này một cách hạn chế để tránh bị lực lượng Iran phát hiện.
Dmitry Budker, giảng viên tại Đại học California ở Mỹ, cho rằng bên cạnh Ghost Murmur, CIA có thể đã kết hợp nhiều công nghệ như camera hồng ngoại để phát hiện hơi thở từ xa, hoặc dùng vệ tinh có khả năng chụp ảnh cận cảnh để tìm kiếm phi công.
“Tôi không biết nhiều về những thứ được giữ bí mật, song sẽ rất ngạc nhiên. Đây sẽ là bước đột phá rất lớn”, Budker nói, đề cập năng lực được mô tả của Ghost Murmur.
Fuller cũng cho rằng có khả năng Ghost Murmur “thật sự tồn tại và được tích hợp những bước tiến chưa được tiết lộ, vượt xa những gì được nghiên cứu công khai”.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 31-5, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi đã bác bỏ cáo buộc rằng Tokyo đang theo đuổi "chủ nghĩa quân phiệt mới", đồng thời chỉ trích Trung Quốc mở rộng quân đội thiếu minh bạch.
Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, ông Koizumi nhấn mạnh: "Phương thức tiếp cận đối ngoại cũng như các hoạt động quân sự của Trung Quốc hiện là mối lo ngại sâu sắc đối với Nhật Bản và cộng đồng quốc tế".
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản đặc biệt lưu ý việc Bắc Kinh liên tục gia tăng ngân sách quốc phòng ở mức cao.
Đáp lại những chỉ trích nhằm vào Tokyo, ông Koizumi lập luận: "Hãy thử nghĩ xem, có một quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân khổng lồ và các máy bay ném bom chiến lược. Nhật Bản không có những loại vũ khí đó, nhưng vẫn bị gán nhãn là chủ nghĩa quân phiệt kiểu mới?".
Ông khẳng định Tokyo luôn tuân thủ luật pháp quốc tế và cam kết thực hiện Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời theo đuổi mục tiêu duy trì một "trật tự quốc tế tự do và mở".
Trước đó Bộ Ngoại giao Trung Quốc từng kêu gọi các quốc gia châu Á - Thái Bình Dương "cùng nhau phản đối những hành động liều lĩnh từ chủ nghĩa quân phiệt kiểu mới của Nhật Bản".
Tại diễn đàn ở Singapore lần này, thiếu tướng Mạnh Tường Thanh - đại diện phía Trung Quốc - tiếp tục chỉ trích Tokyo.
"Tôi hoài nghi sâu sắc rằng liệu một quốc gia chưa xóa bỏ tận gốc tàn dư độc hại của chủ nghĩa quân phiệt có đủ tư cách để bàn luận về hợp tác quốc phòng tại các sự kiện quốc tế, và có thể giành được niềm tin từ các nước châu Á từng bị xâm lược hay không", ông nói.
Quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc đã xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, sau khi Thủ tướng Takaichi Sanae cảnh báo hồi tháng 11-2025 rằng Nhật Bản có thể can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan.
Bộ trưởng Koizumi bày tỏ tiếc nuối khi không thể gặp người đồng cấp Trung Quốc bên lề Đối thoại Shangri-La - diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á. Đây cũng là năm thứ hai liên tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân vắng mặt tại sự kiện.
Dù vậy ông Koizumi khẳng định Nhật Bản vẫn sẵn sàng duy trì đối thoại với Trung Quốc và các bên liên quan nhằm thúc đẩy ổn định khu vực.
Bên cạnh đó ông tuyên bố Nhật Bản quyết tâm mở rộng vai trò trong hợp tác trang thiết bị quốc phòng tại châu Á - Thái Bình Dương để tăng cường năng lực răn đe.
Tháng 4 vừa qua Tokyo đã công bố đợt cải tổ lớn nhất trong nhiều thập kỷ đối với quy định xuất khẩu quốc phòng, nới lỏng hạn chế bán vũ khí ra nước ngoài, mở đường cho xuất khẩu tàu chiến, tên lửa và các khí tài quân sự khác.
Hãng AFP ngày 3.5 đưa tin gần 40.000 người tham dự một bữa tiệc nhạc điện tử trái phép tại một khu quân sự ở Pháp, bất chấp những cảnh báo về nguy cơ cháy nổ từ các loại đạn dược cũ.
Tiếng nhạc techno sôi động vang khắp trường bắn rộng lớn gần thị trấn Bourges ở miền trung nước Pháp khi những người tham dự tham gia sự kiện trái phép, được gọi là "bữa tiệc tự do", bắt đầu từ 1.5. Nhiều người mặc trang phục sặc sỡ, số khác cởi trần, với nhiều lều và xe tải trên bãi cỏ.
Cơ quan chức năng ước tính có khoảng 20.000 người tham dự vào sáng 2.5, nhưng nhiều người tiếp tục đến. Tekno Anti Rep, mạng lưới hỗ trợ các bữa tiệc tự do có mặt tại địa điểm này, cho biết tổng số tham dự vào buổi tối là gần 40.000 người.
Các chuyên gia xử lý bom mìn đã phải can thiệp sau khi một quả đạn được phát hiện gần con đường đi qua khu vực tổ chức tiệc, theo các quan chức địa phương.
Cuộc tụ tập diễn ra trong bối cảnh Quốc hội Pháp đang tìm cách siết chặt luật pháp chống lại các buổi tiệc nhạc điện tử trái phép, áp dụng án tù đối với người tổ chức và phạt tiền người tham dự.
Quan chức địa phương Philippe Le Moing Surzur cho biết địa điểm trên vô cùng nguy hiểm do có thể chứa bom mìn chưa nổ và chính quyền đã huy động lực lượng để đảm bảo an toàn dù sự kiện được tổ chức bất hợp pháp. Khoảng 600 cảnh sát và 45 lính cứu hỏa đã được triển khai.
Ông cảnh báo về nguy cơ từ bom mìn chưa nổ cũ có từ Thế chiến 2 vì địa điểm này đã được sử dụng trong khoảng 150 năm. Trường bắn này có diện tích 10.000 ha với mạng lưới đường sá đan xen, với các bảng cấm vào, nhưng không có hàng rào bao quanh.
Hãng tin TASS đưa tin hệ thống phòng không Nga đã đẩy lùi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) quy mô lớn của Ukraine vào thủ đô Moscow và tỉnh Moscow trong đêm 16.5 và rạng sáng 17.5.
Thị trưởng Moscow Sergey Sobyanin thông báo hệ thống phòng không đã bắn hạ hơn 120 UAV hướng về Moscow trong 24 giờ và kể từ sau nửa đêm, 81 chiếc UAV đã bị phá hủy. Ông khẳng định có 12 người bị thương trong các vụ tấn công bằng UAV. Đây dường như là một trong những cuộc không kích lớn nhất của UAV Ukraine nhắm vào Moscow trong hơn một năm qua, theo Đài RT.
Tỉnh trưởng Andrei Vorobyov của tỉnh Moscow thì viết trên ứng dụng nhắn tin Max rằng một phụ nữ đã thiệt mạng khi một ngôi nhà bị đánh trúng ở thành phố Khimki, phía bắc thủ đô Moscow. Ngoài ra, 2 người đàn ông đã thiệt mạng tại làng Pogorelki thuộc thành phố Mytishchi. Ông còn viết rằng một số tòa nhà cao tầng và cơ sở hạ tầng bị hư hại.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 17.5 thông báo hệ thống phòng không nước này đã bắn hạ những tên lửa tầm xa Flamingo và Neptune-MD, cũng như 1.054 UAV của Ukraine trong 24 giờ, theo TASS.
Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố: "Hạm đội Biển Đen đã phá hủy 6 xuồng không người lái của lực lượng vũ trang Ukraine".
Trong khi đó, Cơ quan an ninh Ukraine (SBU) ngày 17.5 khẳng định trên ứng dụng nhắn tin Telegram rằng quân đội Ukraine đã tấn công một nhà máy lọc dầu và hai trạm bơm dầu ở tỉnh Moscow.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố UAV Ukraine đã tấn công tỉnh Moscow, theo Reuters.
"Các phản ứng của chúng tôi đối với việc Nga kéo dài xung đột và tấn công vào các thành phố và cộng đồng của chúng tôi là hoàn toàn chính đáng", ông Zelensky viết trên mạng xã hội X.
"Khoảng cách từ biên giới quốc gia của Ukraine là hơn 500 km. Mật độ phòng không của Nga ở tỉnh Moscow là cao nhất. Nhưng chúng tôi đang vượt qua... Chúng tôi đang nói rõ với phía Nga: nhà nước của họ phải chấm dứt xung đột", nhà lãnh đạo Ukraine viết.
Đến tối 17.5 chưa có thông tin phản ứng của Nga cũng như Ukraine đối với tuyên bố hay cáo buộc của bên kia. Hai bên lâu nay phủ nhận các cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Xem thêm: Ukraine tuyên bố đã dùng tên lửa Mỹ cung cấp tấn công trong lãnh thổ Nga
Không quân Ukraine cáo buộc Nga đã phóng 287 máy bay không người lái (UAV) tấn công trong đêm 16.5 và rạng sáng 17.5, theo trang tin The Kyiv Independent.
Lực lượng này khẳng định trong số UAV trên có 279 chiếc đã bị bắn hạ hoặc bị hệ thống phòng không vô hiệu hóa, trong khi 8 UAV đã tấn công 7 địa điểm.
Ngoài ra, giới chức ở 7 tỉnh của Ukraine sáng 17.5 cáo buộc rằng trong 24 giờ trước đó, các cuộc tấn công của Nga đã khiến ít nhất 2 dân thường thiệt mạng và 41 người bị thương.
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Nga đã phóng hơn 3.170 UAV tấn công, hơn 1.300 bom dẫn đường và 74 tên lửa các loại vào Ukraine trong tuần qua, khiến 52 người thiệt mạng và 346 người bị thương.
Trong khi đó, TASS ngày 17.5 dẫn số liệu mới nhất từ Bộ Quốc phòng Nga cho hay tổng số thương vong hằng ngày của lực lượng vũ trang Ukraine tại khu vực tác chiến đặc biệt lên tới khoảng 1.115 binh sĩ.
Bộ này còn tuyên bố máy bay chiến thuật, UAV, lực lượng tên lửa và pháo binh Nga đã tấn công các địa điểm lắp ráp UAV và các điểm triển khai tạm thời của Ukraine tại 164 khu vực.
Đến tối 17.5 chưa có thông tin phản ứng của mỗi bên.
Xem thêm: Ukraine tố Nga tấn công lớn chưa từng thấy, đánh trúng tòa nhà chính phủ ở Kyiv
Những máy bay chiến đấu thuộc phái bộ tuần tra không phận Baltic của NATO đã được điều động lên bầu trời Đông Âu vào sáng sớm ngày 17.5, sau khi một máy bay không người lái (UAV) không xác định vượt qua biên giới Nga vào không phận chủ quyền của Latvia, theo báo Kyiv Post.
Vụ xâm nhập xuyên biên giới này đã kích hoạt cảnh báo không kích khẩn cấp trên nhiều đô thị giáp với Nga, khiến quân đội Latvia phải lập tức triển khai thêm các phương tiện phòng không để tăng cường biên giới phía đông.
Lực lượng Vũ trang quốc gia Latvia nhấn mạnh rằng chừng nào Nga còn tiếp tục tấn công Ukraine, thì những sự cố liên quan UAV nước ngoài xâm nhập hoặc tiếp cận không phận Latvia vẫn có thể xảy ra.
Đến tối 17.5 chưa có thông tin phản ứng từ Nga đối với cáo buộc trên.
Xem thêm: Tố UAV Nga mang chất nổ bay ngang thủ đô, Lithuania cầu cứu NATO
