Lựa chọn thực phẩm hợp lý, kiểm soát đường, muối, chất béo và đảm bảo đủ nước là những yếu tố cốt lõi giúp bảo vệ gan, thận và tim mạch, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Theo thạc sĩ – bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, lựa chọn thực phẩm không phù hợp vào mùa nóng có thể dẫn đến tăng đường huyết nhanh, gia tăng gánh nặng chuyển hóa cho hệ tim mạch. Do đó cần lưu ý:
Ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp – trung bình, giàu chất xơ như rau xanh, trái cây ít ngọt (ổi, táo, bưởi, thanh long), giúp làm chậm hấp thu glucose (đường) và ổn định đường huyết.
Hạn chế đồ uống có đường tự do (nước ngọt, trà sữa, nước ép đóng chai). Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng đường tự do nên nhỏ hơn 10% tổng năng lượng/ngày, tốt nhất ít hơn 5%.
Bổ sung đủ nước, ưu tiên nước lọc. Mất nước trong mùa nóng có thể làm tăng độ cô đặc máu, ảnh hưởng đến huyết áp và chức năng tim mạch.
Kết hợp trái cây với đạm hoặc chất béo lành mạnh (ví dụ sữa chua không đường, hạt), giúp giảm tốc độ hấp thu đường.
Tránh quan niệm “ăn càng nhiều trái cây càng tốt”, vì đường tự nhiên (fructose) nếu tiêu thụ quá mức vẫn góp phần gây rối loạn chuyển hóa.
Bác sĩ Tố Hi cho biết, trên thực tế, gan và thận đã có chức năng thải độc tự nhiên; chế độ ăn hợp lý giúp hỗ trợ và giảm gánh nặng chuyển hóa, chứ không “thải độc” theo nghĩa trực tiếp. Một số nhóm thực phẩm có lợi gồm:
Rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ: Rau dền, cải xanh, bầu, bí, mướp… giúp hỗ trợ tiêu hóa và giảm áp lực chuyển hóa. Người bệnh thận mạn cần chú ý kiểm soát lượng kali theo khuyến cáo từ bác sĩ.
Trái cây giàu nước, ít đường: Dưa hấu, bưởi, cam, thanh long giúp bổ sung nước và điện giải, hỗ trợ chức năng thận. Tuy nhiên cần kiểm soát khẩu phần ở người bị tiểu đường.
Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa: Cà chua, cà rốt, củ dền, các loại đậu… giúp giảm stress oxy hóa – một yếu tố liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ và tim mạch.
Thực phẩm dễ tiêu, giàu nước: Canh, súp, cháo loãng giúp cơ thể hấp thu tốt hơn trong điều kiện nóng, giảm gánh nặng tiêu hóa.
“Trong mùa nắng nóng, các phương pháp chế biến đơn giản, ít dầu mỡ như luộc, hấp, nấu canh hoặc hầm nhẹ thường được ưu tiên vì giúp giữ được dinh dưỡng tự nhiên của thực phẩm, hạn chế chất béo bão hòa và giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan, thận, tim mạch. Nên hạn chế các món chiên, xào nhiều dầu, món quá mặn hoặc nhiều gia vị, vì có thể làm tăng áp lực lên gan, thận và mạch máu”, bác sĩ Tố Hi khuyên.
Từ đó, bác sĩ gợi ý các món ăn phù hợp mà mọi người có thể nấu tại nhà:
Canh bí xanh nấu tôm hoặc thịt nạc: Bí xanh giàu nước, ít năng lượng, hỗ trợ cân bằng dịch và giảm tải chuyển hóa; việc kết hợp đạm nạc cũng giúp đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng mà không làm tăng gánh nặng cho tim mạch.
Cá hấp gừng hoặc cá hấp rau củ: Cá cung cấp đạm chất lượng cao; các loại cá béo còn giàu omega-3, có lợi cho tim mạch (theo khuyến cáo của Hội Tim mạch châu Âu – ESC). Phương pháp hấp còn giúp hạn chế dầu mỡ và bảo toàn dưỡng chất.
Ngày 15/5, bác sĩ Trịnh Thùy Liên thuộc Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương nói lúc nhập viện, niêm mạc họng người đàn ông viêm đỏ, đờm rãi ứ đọng nhiều làm chít hẹp khe thở thanh môn. Theo gia đình, người đàn ông thường xuyên nhai đá viên nhằm giải nhiệt nhanh sau những lúc chơi thể thao hoặc đi ngoài nắng.
Bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc áp xe quanh amidan trái thể dưới và viêm phù nề thanh thiệt cấp. Tình trạng nhiễm trùng diễn tiến nghiêm trọng, ổ áp xe lớn kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng cùng đường thở.
Ê kíp điều trị đánh giá đây là ca bệnh khó vì bệnh nhân đã lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp, đồng thời đường thở chít hẹp gần như hoàn toàn. Quá trình đặt ống qua đường miệng nhằm gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao. Dù vậy, sau 5 ngày điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh đã cải thiện.
Bác sĩ Liên giải thích việc dùng nước đá lạnh đột ngột lúc cơ thể đang nóng tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Tình trạng này kích thích mạnh niêm mạc họng cùng amidan, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.
Chuyên gia khuyến cáo người dân từ bỏ thói quen nhai đá hay uống nước lạnh thường xuyên. Hành động này không chỉ ảnh hưởng tới răng miệng mà còn làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và dẫn đến các biến chứng như áp xe quanh amidan. Mọi người tuyệt đối không uống nước quá lạnh ngay sau khi đi nắng về, thay vào đó hãy dùng nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi dần.
Áp xe amidan thể dưới gây nguy hiểm lớn cho sức khỏe. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau họng kèm khó nuốt, khó thở và sốt cao, mọi người cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời, ngăn chặn nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong. Bác sĩ cũng lưu ý người dân tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc cố chịu đựng, tránh tình trạng ổ áp xe lan rộng gây tắc nghẽn đường thở lúc nhập viện.
Ngày 24.5, đại diện Bệnh viện đa khoa Bà Rịa (TP.HCM) cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa phẫu thuật thành công, cứu sống 1 nữ bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch do bị thủng tim, mất máu nặng.
Theo thông tin từ bệnh viện, khoảng 1 giờ ngày 19.5, nữ bệnh nhân được đưa vào cấp cứu trong tình trạng lơ mơ, không tiếp xúc, da niêm mạc nhợt nhạt. Các chỉ số sinh tồn đều ở mức báo động đỏ với mạch nhanh, nhỏ, khó bắt, huyết áp tụt sâu chỉ còn 70/40 mmHg.
Qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng khẩn cấp, các bác sĩ xác định bệnh nhân rơi vào tình trạng sốc mất máu nguy kịch do chèn ép tim cấp, tràn máu màng ngoài tim lượng nhiều. Đáng lo ngại, người bệnh có một vết thương thấu tim, đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được can thiệp ngay lập tức.
Bác sĩ Ngô Tuấn An, Khoa Ngoại tổng hợp, cho biết thời điểm nhập viện, nữ bệnh nhân không có người thân đi cùng. Người đưa bệnh nhân đến chỉ là người quen và không đủ thẩm quyền ký giấy cam đoan phẫu thuật.
"Nhận được báo cáo khẩn cấp của ê kíp trực, lãnh đạo bệnh viện đã chỉ đạo bỏ qua các thủ tục hành chính, ưu tiên cứu người trước. Đây là tình huống không thể chậm trễ dù chỉ vài phút", bác sĩ An chia sẻ.
Ngay sau đó, bệnh nhân được chuyển thẳng vào phòng mổ. Khi ê kíp tiến hành mở ngực cấp cứu, máu từ màng ngoài tim trào ra ồ ạt. Qua kiểm tra, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân có một vết thương ở vùng tâm nhĩ phải, kích thước khoảng 0,5 cm, đang phun máu dữ dội theo từng nhịp tim.
Trước tình huống đặc biệt nguy cấp, ê kíp phẫu thuật đã khẩn trương phối hợp xử lý, vừa hồi sức tích cực vừa tiến hành khâu vá vết thương tim. Sau khoảng 3 giờ, các bác sĩ đã khâu vá thành công vị trí thủng tim, kiểm soát được tình trạng mất máu và duy trì ổn định tuần hoàn cho bệnh nhân.
Sau phẫu thuật, các chỉ số sinh tồn của nữ bệnh nhân dần hồi phục. Hiện bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và chăm sóc tích cực tại bệnh viện.
Theo các bác sĩ, tổn thương tim là một trong những chấn thương nguy hiểm nhất, tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được cấp cứu kịp thời. Việc nhanh chóng đưa ra quyết định mổ khẩn cấp đã giúp giành lại sự sống cho nữ bệnh nhân trong gang tấc.
Cụ thể, trong những ngày nắng nóng, rau xanh và trái cây nên là lựa chọn hàng đầu. Các loại như dưa hấu, cam, dứa, dưa leo hay rau luộc giúp bổ sung nước tự nhiên, đồng thời cung cấp vitamin và chất điện giải.
Thực phẩm giàu đạm nhẹ như cá, đậu phụ, thịt gà cũng phù hợp hơn so với thịt đỏ nhiều mỡ. Những món này giúp duy trì năng lượng mà không gây cảm giác nặng bụng.
Tiến sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết: Trong thời tiết nắng nóng, cơ thể cần thực phẩm dễ tiêu để không phải ‘tăng nhiệt’ cho quá trình tiêu hóa.
Ngoài ra, các món như canh chua, canh rau hoặc cháo loãng cũng là lựa chọn phổ biến ở châu Á vì vừa dễ ăn, vừa hỗ trợ bù nước hiệu quả.
Không chỉ ăn, lựa chọn đồ uống đúng cách đóng vai trò then chốt. Theo chuyên trang sức khỏe Harvard Health Publishing (Trường Y Harvard), nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất để duy trì cân bằng nước.
Bên cạnh đó, bạn có thể dùng:
Tiến sĩ Walter Willett, giáo sư dịch tễ học và dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard, cảnh báo: Đồ uống có đường hoặc quá nhiều caffeine có thể làm cơ thể mất nước, đặc biệt trong thời tiết nóng.
Nhiều người có thói quen ăn các món nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng vào buổi trưa, điều này có thể khiến cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn.
Ngoài ra, uống nước đá quá lạnh ngay khi vừa đi nắng về cũng không được khuyến khích vì có thể gây co mạch đột ngột, ảnh hưởng tiêu hóa.
Một sai lầm phổ biến khác là chỉ uống nước khi khát. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), cảm giác khát đã là dấu hiệu cơ thể bắt đầu thiếu nước, do đó cần uống nước đều đặn trong ngày.
Các chuyên gia khuyên rằng, để giữ sức khỏe trong những ngày nhiệt độ cao, bạn nên:
Giữ chế độ ăn uống hợp lý không chỉ giúp bạn vượt qua cái nóng dễ chịu hơn mà còn giảm nguy cơ các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt độ.
