Loài chim quý hiếm trong Sách đỏ Việt Nam xuất hiện ngoài đồng, người dân tò mò

Nằm trong con hẻm trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây (Q.Bình Thạnh cũ) quán ăn "Măm Măm Gia Lai" tồn tại gần 1 thập kỷ nổi tiếng với đặc sản bún cua thối. Câu chuyện phía sau quán ăn bán món "hiếm có khó tìm" ở TP.HCM này khiến nhiều thực khách bất ngờ.

Buổi chiều một ngày giữa tháng 6, chúng tôi tìm đến con hẻm nhỏ trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây sầm uất, lần đầu ghé quán ăn của chị Thu Hằng và em gái là chị Thu Hà. Quán ăn có cái tên dễ thương "Măm Măm Gia Lai" suốt gần 10 năm qua là điểm đến của nhiều thực khách đang sống và làm việc ở TP.HCM yêu thích các món đặc sản nơi phố núi.

Quán ăn gia đình bình dân sạch sẽ, thoáng mát đều đặn khách ra vào. Vừa bước vào quán, thực khách sẽ cảm nhận được ngay mùi "thum thủm" đặc trưng của món bún cua thối, do cua đồng ủ lên men tự nhiên qua đêm - vốn là linh hồn của món ăn đặc sản nổi tiếng bậc nhất Gia Lai.

Những góc nhỏ dễ thương ở quán ăn bán món Gia Lai

ẢNH: CAO AN BIÊN

"Thực ra không phải thực khách nào cũng chịu được mùi này và cũng không phải ai cũng ăn được món này. Có người ăn lần đầu chưa quen, nhưng ăn lần hai, lần ba… rồi ghiền lúc nào không hay, bỏ không được. Có người chỉ ăn được một hai lần, rồi thôi vì không hợp!", chị Thu Hằng, một trong những người sáng lập quán từ bếp bước ra, nở nụ cười tươi tiếp chuyện với chúng tôi.

Nhiều năm lập nghiệp tại TP.HCM, gần 10 năm trước, chị Hằng và em gái quyết định mở quán ăn nhỏ này, với mong muốn mỗi ngày đều có thể thưởng thức những món ăn quê hương gắn với ký ức tuổi thơ. Thêm vào đó, 2 chị em cũng muốn mang hương vị quê nhà Gia Lai đến với những người đồng hương đang sống và làm việc ở thành phố cũng như giới thiệu văn hóa - ẩm thực địa phương tới thực khách trong nước và quốc tế.

Nhờ cách nấu ăn ngon cũng như có duyên buôn bán, qua bao thăng trầm của ngành F&B ở TP.HCM, quán ăn đã tồn tại ngót nghét gần 1 thập kỷ với sự ủng hộ của nhiều khách "ruột" lẫn khách mới.

Quán bán khoảng 8 món chính mang đặc trưng của ẩm thực Gia Lai như bún mắm nêm, bánh tráng cuốn, bún thịt nướng, bánh canh bột mì, bún riêu, bánh khọt mắm cà, phở khô… và được nhiều khách ủng hộ. Tuy nhiên, nổi tiếng và là "ngôi sao" trong thực đơn của quán chính là món bún cua thối trứ danh.

Chị Thu Hằng tự hào nói rằng quán ăn của mình là một trong những quán ăn đầu tiên và hiếm hoi bán món đặc sản này ở trung tâm TP.HCM. Đây là món ăn không thể chiều lòng tất cả mọi người bởi mùi "thum thủm" đặc trưng, tuy nhiên với những ai ăn được món này sẽ ghiền khó lòng bỏ được.

Tô bún cua thối ở quán là sự kết hợp của nhiều thành phần như sợi bún tươi, măng tươi, nem chua Gia Lai, chả, da heo chiên giòn, trứng, hành phi, rau sống…. Linh hồn của món ăn này chính là phần nước lèo không mấy bắt mắt với màu xám tro, hơi đen đục có mùi thối đặc trưng.

Nước lèo được làm bằng cách xay nhuyễn cua đồng, sau đó ủ lên men để tạo ra mắm cua đặc, đen óng ánh. Sau đó phần mắm được lọc kỹ bã, thêm gia vị và nấu lên để làm nên hỗn hợp nước lèo hoàn chỉnh.

Món ăn thường được dùng kèm với phần ớt xay cay "xé lưỡi", chanh, nhiều người cho thêm mắm nêm vào, trộn đều để phù hợp khẩu vị. Khi đưa món ăn này vào TP.HCM, chủ quán cũng đã có sự gia giảm để phù hợp với khẩu vị của mọi người hơn, đặc biệt tư vấn kỹ càng với những khách lần đầu ăn thử món này. Tất nhiên, chị chủ vẫn có thể chiều lòng bất kỳ ai muốn thử hương vị nguyên bản của món ăn này.

Món ăn đặc sản này không thể chiều lòng được tất cả mọi người, tuy nhiên với những ai lỡ ghiền bún cua thối sẽ cảm nhận được trong mùi "thum thủm" mà một số người khó chịu chính là mùi thơm cua đồng mằn mặn, dân dã. Hương vị món ăn là sự kết hợp hài hòa giữa vị mặn, vị chua, vị cay đặc trưng của ẩm thực phố núi và mùi thơm nức mũi của phần nước lèo từ cua đồng ủ lên men.

Món bún cua thối ở quán hiện được bán với giá rất bình dân, 27.000 đồng một tô bún nhỏ, 37.000 đồng tô bún lớn và 56.000 đồng với tô bún đặc biệt. Những món khác ở quán cũng có giá hợp túi tiền chỉ từ 16.000 đồng.

Mở bán từ 11 giờ đến 21 giờ hằng ngày, chị Thu Hằng cho biết 50% khách ghé quán là đồng hương Gia Lai. Bên cạnh đó, khoảng 5% khách đến ủng hộ là người nước ngoài, biết tới quán qua mạng xã hội hoặc được bạn bè giới thiệu.

3 năm trước, chị Cẩm Nhung (25 tuổi) quê Quảng Ngãi biết tới quán qua mạng xã hội, vì tò mò về món ăn bún cua thối chưa bao giờ được ăn nên quyết định ghé thử. Ngay từ lần đầu tiên, chị Nhung cho biết cảm thấy không hợp với món ăn này vì mùi hơi nồng.

"Không hiểu sao về nhà, mình lại thấy nhớ cái hương vị đó. Rồi mình ghé ăn lần hai, lần ba, rồi ghiền lúc nào không hay. Tính tới giờ, mình ăn ở quán được 3 năm rồi! Nhà mình ở Bình Tân cũ, hằng tháng, mình qua để kiểm tra niềng răng, lúc nào cũng ghé ăn bún cua thối!", nữ thực khách cười, chia sẻ.

Cùng thưởng thức món ăn đặc sản Gia Lai này với chị Nhung, anh Ngọc Tuyển (26 tuổi) quê Đồng Tháp nói rằng anh được chị giới thiệu quán này và rất thích món bún cua thối. Là người miền Tây, tuy nhiên anh cảm thấy món ăn có hương vị rất ngon, hợp khẩu vị.

Chị Bích Hằng (32 tuổi) sống ở phường Bình Đông thì nói rằng là người quê gốc Gia Lai, chị rất thích ăn bún cua thối nhưng không biết ở TP.HCM có nơi nào bán. Muốn ăn món này, chị thường nhờ người nhà ở quê gửi nguyên liệu vào thành phố, sau đó tự chế biến.

"Giờ tôi đã biết tới quán này qua lời giới thiệu của hàng xóm, chắc chắn sẽ ghé ăn thử khi có dịp. Ở Sài Gòn mà tìm được một quán bún cua thối đúng vị quê hương là quý lắm", chị bày tỏ.

Không chỉ bán cho thực khách TP.HCM, chủ quán "Măm Măm Gia Lai" còn tiết lộ chị thường gửi món bún cua thối về một số tỉnh miền Tây cho khách có nhu cầu. Chị và em gái hạnh phúc, tự hào khi có thể giới thiệu nét đặc sắc trong văn hóa - ẩm thực quê nhà đến với nhiều người.

Tin Gốc: Thanh Niên

Có người vừa nói "lướt thêm 5 phút thôi" nhưng đến lúc nhìn đồng hồ đã gần 1 giờ sáng. Có người nằm xem hết video ngắn này tới video khác dù sáng hôm sau vẫn phải dậy sớm đi làm. Người khác mở điện thoại chỉ để trả lời vài tin nhắn công việc rồi cuối cùng lại thức trắng cùng mạng xã hội.

Ngoài đường, tiếng xe vẫn vọng lên từ những con đường chưa bao giờ ngủ hẳn. Trong nhiều căn hộ nhỏ giữa thành phố đông đúc, không ít người trẻ vẫn nằm im trong ánh sáng màn hình điện thoại, lướt qua hàng trăm hình ảnh vui vẻ của người khác rồi thở dài vì cảm giác mình vẫn chưa đủ tốt.

"Điện thoại, vật chất, sự lệ thuộc và cảm giác con người đang ngày càng xa khỏi sự bình an", thượng tọa Thích Thiện Quý, Phó trưởng ban Trị sự kiêm Chánh thư ký Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM mở đầu cuộc trò chuyện nhân mùa Phật đản.

Theo thượng tọa, điều dễ thấy trong xã hội hiện nay là con người ngày càng có nhiều điều kiện vật chất hơn nhưng lại dễ rơi vào trạng thái bất an hơn. Người ta luôn nghĩ chỉ cần có thêm tiền, thêm thành công hoặc thêm sự công nhận thì sẽ hạnh phúc hơn, nhưng rồi càng có nhiều lại càng phát sinh thêm áp lực.

"Mọi người đang đi tìm hạnh phúc ở bên ngoài mà chưa bao giờ thử nhìn lại nơi chính mình. Có thêm tiền thì lại lo giữ tiền, có thêm tài sản thì lại lo bảo vệ tài sản. Nhiều người có rất nhiều thứ nhưng cuối cùng vẫn không ngủ ngon được", thượng tọa chia sẻ.

Những ngày mùa Phật đản, tại nhiều ngôi chùa ở TP.HCM, lượng người trẻ tìm đến đông hơn thường ngày. Không ít người đi chùa không hẳn vì tín ngưỡng, mà đơn giản vì muốn tìm một nơi yên hơn sau nhiều ngày sống quá nhanh.

Có người vừa tan làm vẫn còn đeo thẻ nhân viên trên cổ đã ghé vào chùa ngồi nghỉ một lúc rồi mới về nhà. Có người ngồi ở sân chùa rất lâu nhưng gần như không nói gì. Giữa tiếng chuông, mùi nhang và dòng người đi lễ, nhiều người chỉ muốn có vài phút đầu óc bớt ồn hơn thường ngày.

Giữa thành phố lúc nào cũng đầy thông báo, deadline và áp lực phải theo kịp người khác, nhiều người trẻ bắt đầu thấy mệt vì lúc nào cũng phải cố gắng nhiều hơn.

Mạng xã hội càng phát triển, cảm giác so sánh càng dễ xuất hiện. Người ta nhìn thấy bạn bè đi du lịch, mua nhà, đổi xe, thăng chức hay có cuộc sống đẹp đẽ trên mạng rồi vô tình thấy mình chậm hơn, kém hơn hoặc chưa đủ hạnh phúc.

Có người vừa đăng ảnh check-in quán cà phê đông người tương tác nhưng tối về vẫn thấy trống rỗng. Có người đi du lịch nhưng phần lớn thời gian lại dành để quay video, chỉnh ảnh và chờ phản hồi từ mạng xã hội. Nhiều khoảnh khắc vốn để nghỉ ngơi cuối cùng lại trở thành áp lực phải thể hiện rằng mình đang sống rất vui.

Theo thượng tọa Thích Thiện Quý, nhiều người hiện nay đang sống trong áp lực phải có thêm tiền, thêm thành công, thêm sự công nhận. Nhưng càng cố chạy theo, nhiều người lại càng thấy mệt và khó nghỉ ngơi thật sự.

Thượng tọa Thích Thiện Quý phân tích, ngày trước điện thoại chỉ đơn giản để nghe gọi nên con người cảm thấy nhẹ nhàng hơn. Nhưng khi điện thoại trở thành nơi chứa công việc, thông tin, mạng xã hội và các mối quan hệ, áp lực cũng bắt đầu xuất hiện nhiều hơn.

"Ngày xưa trong túi áo chỉ có vài thứ đơn giản nên cảm giác rất nhẹ nhàng. Bây giờ mang theo điện thoại, rồi tin nhắn, thông báo, công việc cứ chạy theo mình suốt ngày nên tự nhiên thấy lòng mình cũng nặng hơn. Có lúc mình tưởng đang sử dụng điện thoại, nhưng thật ra lại bị điện thoại dẫn đi lúc nào không biết", thượng tọa chia sẻ.

Theo thượng tọa, điều đáng lo không nằm ở bản thân công nghệ mà ở việc con người đang dần lệ thuộc quá nhiều vào nó.

Nhiều người hiện nay gần như không còn khoảng thời gian thật sự tách khỏi màn hình điện thoại. Đi cà phê nhìn điện thoại, ăn cơm nhìn điện thoại, nằm trên giường cũng nhìn điện thoại. Có người mở mắt ra là kiểm tra thông báo, đến khuya vẫn tiếp tục lướt mạng dù cơ thể đã mệt rã rời.

"Mọi người ngồi chung một bàn nhưng không ai nói chuyện với ai, ai cũng nhìn điện thoại của mình. Mình tưởng đang nghỉ ngơi nhưng thật ra đầu óc chưa bao giờ được nghỉ", thượng tọa nói.

Vừa qua, thượng tọa có chuyến công tác ra Trường Sa nhiều ngày không có sóng điện thoại. Sư thầy cho biết đó là khoảng thời gian hiếm hoi đầu óc thật sự nhẹ đi vì không ai gọi, không ai nhắn tin. Nhưng khi trở lại đất liền, hàng loạt thông báo và công việc lại lập tức kéo cảm giác áp lực quay trở lại.

Không chỉ người lớn, nhiều người trẻ và cả các tiểu trong chùa cũng đang bị cuốn vào không gian mạng. Theo thượng tọa, có những đêm các tiểu đã tắt đèn đi ngủ nhưng vẫn tiếp tục dùng điện thoại trong chăn đến khuya.

"Hồi xưa đóng cửa là ngủ. Bây giờ đóng cửa rồi nhưng chưa ngủ, vì còn điện thoại. Cái khó không phải mình không biết điều đó có hại, mà là mình chưa đủ quyết tâm để dừng lại", thượng tọa nói.

Theo thượng tọa Thích Thiện Quý, ý nghĩa của mùa Phật đản không chỉ nằm ở nghi lễ hay việc đi chùa cầu an. Điều quan trọng hơn là mỗi người có dịp nhìn lại cách mình đang sống.

Nhiều người hiện nay không thiếu điện thoại mới, quần áo đẹp hay những buổi gặp gỡ cuối tuần. Nhưng cảm giác ngủ ngon, ăn một bữa cơm không cầm điện thoại hay thật sự thấy lòng nhẹ đi lại trở thành điều khó có được.

Giữa nhịp sống ngày càng nhanh, nhiều người tìm đến chùa không hẳn để cầu xin điều gì lớn lao. Có người chỉ muốn ngồi yên một lúc, nghe tiếng chuông chùa hay nhìn khoảng sân nhiều cây xanh để đầu óc chậm lại.

"Mình tưởng cầm điện thoại để nghỉ ngơi, nhưng nhiều khi càng cầm lại càng mệt", một người trẻ ngồi ở sân chùa nói rồi cất điện thoại vào túi.

Ngoài đường, tiếng xe vẫn vọng vào sân chùa như thường lệ. Nhưng nhiều người trẻ vẫn ngồi lại thêm một lúc rồi mới đứng dậy ra về.

Tin Gốc: Thanh Niên

Dương lịch hôm nay là thứ hai, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 191. Theo lịch âm hôm nay 13.7 là ngày 29 tháng 5, theo cách gọi can chi là ngày Mậu Tý, tháng Giáp Ngọ, năm Bính Ngọ.

Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Tặc. Dân gian quan niệm đây không phải là ngày đẹp, không thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi nhiều người cho rằng ngày này "xuất hành xấu, cầu tài không được, đi đường dễ mất cắp, mọi việc đều rất xấu".

Về góc độ tiết khí, hôm nay là ngày thứ 7 trong năm 2026 người Việt đón tiết Tiểu thử, tiết khí thứ 11 trong 24 tiết khí của năm. Tiết khí này năm nay kéo dài từ ngày 7.7, sau khi tiết Hạ chí vừa kết thúc và kết thúc vào ngày 22.7 tới đây.

Tháng 5 âm lịch bắt đầu từ ngày 15.6 và kéo dài tới ngày ngày mai 14.7 khi tháng Ất Mùi (tháng 6) tiếp nối. Ngày 14.7 theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Sửu, tháng Ất Mùi, năm Bính Ngọ.

Trong tháng Giáp Ngọ vừa qua có ngày tết Đoan Ngọ 2026, diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Năm nay, ngày này rơi vào ngày 19.6 dương lịch. Dân gian còn gọi ngày này là tết nửa năm, tết diệt sâu bọ.

Ở Việt Nam, ngày 13.7 không phải là ngày lễ lớn. Tuy nhiên, trong lịch sử, ngày này diễn ra sự kiện được quan tâm. Ngày 13.7.1885, vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương, kêu gọi nhân dân ra sức phò vua, cứu nước thoát khỏi cảnh ngoại xâm. Cả nước đã hưởng ứng chiếu Cần Vương.

Phong trào vũ trang chống Pháp do các sĩ phu dẫn đầu, sôi nổi khắp miền Trung với các cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng, Nguyễn Thiện Thuật, Mai Xuân Thưởng… Phong trào Cần Vương còn kéo dài đến hết thế kỷ 19.

Trong khi đó ở phương Tây, hôm nay là một ngày lễ vui vẻ, ngày thỏa sức thể hiện niềm đam mê công nghệ của bạn, theo chuyên trang Timeanddate.com. Ngày này được nhiều người Mỹ hưởng ứng.

"Làm một người đam mê công nghệ là điều đáng tự hào, cho dù đó là âm nhạc, trò chơi điện tử, truyện tranh, phim ảnh, kỹ thuật chế tác trang sức thời Phục Hưng hay thiên văn học. Vì vậy, hãy đón nhận niềm đam mê của bạn một cách cởi mở và thể hiện kiến thức của mình một cách tự hào!", Timeanddate.com nói về ngày này.

Theo nationaltoday.com, hôm nay là ngày Đá quốc gia (National Rock Day). Ngày này diễn ra vào ngày 13.7 hằng năm, khuyến khích mọi người khám phá những kỳ quan của địa chất.

"Hãy cùng tìm hiểu về sự đa dạng của các loại đá magma, trầm tích đã định hình nên hành tinh của chúng ta. Khám phá khoa học về thạch học, tìm kiếm những địa điểm khai thác đá thú vị và học hỏi về lịch sử kỳ diệu của trái đất", chuyên trang nói về những hoạt động của ngày này.

Tin Gốc: Thanh Niên