Con đường ấy cũng đang mở ra những ước mơ lớn hơn, dần hiện thực hóa lộ trình cho các bạn trên chặng đường phía trước.
Nguyễn Huỳnh Minh Anh (Trường trung cấp Việt Giao) từng băn khoăn liệu chọn ngành học có phù hợp. Qua quá trình học và thực hành tại trường cùng khách sạn 4-5 sao, bạn càng thấy yêu sự chỉn chu, tinh tế của nghề phục vụ phòng. Minh Anh nói qua cuộc thi đã luyện tập trong môi trường áp lực cao, có khi muốn bỏ cuộc nhưng đó là đam mê nên sao có thể bỏ cuộc dễ dàng được.
Kết quả giải nhất nghề phục vụ phòng giúp Minh Anh thêm tự tin. Trước mắt là hoàn thành tốt chương trình học, tích cực thực tập tại các khách sạn, resort chuyên nghiệp. Còn trong 3-5 năm tới, Minh Anh dự tính làm việc tại khách sạn 4-5 sao, bắt đầu từ vị trí nhân viên buồng phòng để tích lũy kinh nghiệm, phấn đấu lên vị trí giám sát và cả kế hoạch liên thông lên đại học để nâng cao chuyên môn.
“Khi tạm đủ kinh nghiệm và nền tảng, tôi muốn phát triển lên vị trí quản lý bộ phận hoặc tham gia đào tạo lại cho các bạn trẻ như cách thầy cô đã truyền cảm hứng. Nếu may mắn hơn tôi muốn khởi nghiệp khi đủ vững chãi”, Minh Anh nói.
Còn bạn Đàm Duy Mạnh (Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An), giành giải nhất nghề thiết kế kỹ thuật cơ khí, nói con đường vừa qua có không ít khó khăn mới có thể làm chủ máy CNC. Có lúc bạn đã phải lặp lại một chi tiết nhiều lần để đạt độ chính xác theo yêu cầu. Nhờ vậy giúp Mạnh hiểu rằng không chỉ kỹ năng mà còn đòi hỏi sự kiên trì và khả năng học hỏi liên tục.
Mạnh nói kết quả lần này là động lực lớn để bạn theo đuổi nghề nghiêm túc và lâu dài. “Nếu đầu tư đúng hướng và không ngừng rèn luyện, mình hoàn toàn có thể phát triển xa hơn trong nghề nghiệp về cả tay nghề, tư duy công nghệ và sáng tạo trong sản xuất”, Mạnh nói.
Bạn nói sẽ trau dồi nâng cao tay nghề, đặc biệt là kỹ năng thiết kế cơ khí, sử dụng các phần mềm Inventor hay SolidWorks cũng như cải thiện khả năng đọc và tối ưu bản vẽ kỹ thuật cùng các chuyên đề trước khi tốt nghiệp. “Trong 3-5 năm tới tôi muốn trở thành kỹ thuật viên thiết kế cơ khí có tay nghề cao, đảm nhận các công việc phức tạp, gia công chi tiết chính xác, tối ưu quy trình sản xuất”, Mạnh nói.
Bạn Nguyễn Cao Kỳ Duyên (Trường trung cấp du lịch và khách sạn Saigontourist) từng tự ti về khả năng của bản thân và luôn muốn vượt qua chính mình. Giải nhất nghề phục vụ nhà hàng giúp bạn tin hơn vào chính mình. “Giải thưởng giúp tôi không ngừng hoàn thiện bản thân và muốn tiến xa hơn. Tôi tin đủ kiên trì, nghiêm túc thì luôn có cơ hội phát triển xa hơn trong nghề”, Duyên nói.
Cô bạn vạch lộ trình phát triển cho mình với vai trò tổ trưởng, quản lý ca và xa hơn là quản lý nhà hàng, học nâng cao về quản trị và dịch vụ. Khi có đủ kiến thức, kinh nghiệm và sự tự tin sẽ xây dựng mô hình kinh doanh ẩm thực riêng.
Tương tự, bạn Nguyễn Thị Tú Trinh (Trường cao đẳng Kinh tế đối ngoại TP.HCM) kể cũng từng hoài nghi năng lực của mình. Chính quá trình ôn luyện với yêu cầu cao và áp lực, Trinh buộc phải bước ra khỏi vùng an toàn, rèn kỹ năng nghiêm túc mà kết quả giải nhất lần này xứng đáng với công sức bỏ ra.
Nền tảng kiến thức cùng sự hướng dẫn tận tâm của thầy cô, góp ý của ban giám khảo giúp bạn nhìn nhận nghề sâu sắc và có nhiều động lực hơn. Từ thuyết minh, xây dựng nội dung đến xử lý tình huống và giao tiếp với khách, bạn thấy mình tiến bộ từng ngày và hành trình trở thành hướng dẫn viên du lịch mỗi lúc càng rõ ràng hơn.
Tú Trinh cho biết sẽ rèn kỹ năng thuyết minh theo hướng truyền tải sinh động, phù hợp từng nhóm khách. Đồng thời sẽ hệ thống hóa kiến thức lịch sử, văn hóa và điểm đến theo mức hiểu sâu đồng thời chủ động tìm cơ hội thực tập, cộng tác tại các công ty du lịch. Song song đó phải là nâng cao trình độ ngoại ngữ để có thể dẫn tour quốc tế, học thêm các chứng chỉ nghề nghiệp liên quan để nâng cao tính chuyên môn.
“Tôi muốn tham gia vào lĩnh vực đào tạo hoặc phát triển nội dung du lịch nhằm lan tỏa giá trị văn hóa và hình ảnh điểm đến một cách bài bản và có chiều sâu. Hội thi này không chỉ như trải nghiệm mà còn là bước khởi đầu giúp tôi xác lập mục tiêu rõ ràng và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể cho bản thân”, Trinh nói.
Bà Amy Kant, 65 tuổi, sống ở ngoại ô Boston, độc thân và không có con. Từ 10 năm trước, bà muốn lập giấy ủy quyền hợp pháp nhưng đến nay chưa tìm được người phù hợp.
Việc chọn người đại diện đưa ra các quyết định tài chính chỉ là một trong nhiều vấn đề khi tuổi già ập đến. Hiện tại, bà Kant phải tự lo liệu việc chăm sóc sức khỏe, lên kế hoạch tài sản và tìm nơi ở. "Mọi thứ đều đổ dồn lên vai tôi", bà nói.
Bà Kant từng duy trì thói quen tập yoga và đi bộ 8 km mỗi ngày. Tuy nhiên, các ca phẫu thuật lưng và thay van tim gần đây biến căn hộ của bà thành phòng hồi sức. Dù có tiền tiết kiệm hưu trí, bà lo lắng tài sản sẽ sụt giảm nếu thị trường chứng khoán biến động, trong khi chi phí chuyển vào các cơ sở dưỡng lão có thể lên tới hàng chục nghìn USD.
Kant là một trong hàng triệu người Mỹ đang đương đầu với tuổi già đơn độc. Phân tích dữ liệu điều tra dân số của tổ chức hưu trí AARP cho thấy, khoảng 10% trong số hơn 125 triệu người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ không có vợ chồng hay con cái.
Nếu tính cả những người có con nhưng sống xa nhà, con số này cao hơn. Hiện có hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sống một mình, cao gấp ba lần so với năm 1950. Tuổi thọ tăng, tỷ lệ ly hôn cao và thực trạng con cái sống xa cha mẹ là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Bác sĩ Suzanne Salamon, trưởng khoa lâm sàng lão khoa tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess, kể từng chăm sóc một bệnh nhân gần 90 tuổi sống một mình và không có người thân. Lo ngại cho sự an toàn của bệnh nhân, bác sĩ Salamon phải nhờ một trung tâm hỗ trợ người cao tuổi địa phương giúp đỡ định kỳ. "Đó là một mối lo ngại lớn vì nhiều người đang sống một mình mà không có sự gắn kết nào với thế giới", bà Salamon cho biết.
Theo chuyên gia này, sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Dù vậy, nhiều người chưa chuẩn bị cho tương lai. Khảo sát của AARP năm 2023 trên gần 1.100 người già neo đơn cho thấy 80% chưa có kế hoạch hỗ trợ sinh hoạt lâu dài; 25% có người để nhờ làm việc nhà khi cần, và 41% có di chúc hoặc chỉ thị chăm sóc y tế.
Khi bệnh tật ập đến, họ phải trông cậy vào mạng lưới anh chị em, hàng xóm hoặc tổ chức cộng đồng. Tuy nhiên, nhu cầu chăm sóc đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống.
Tại khu vực tây nam Virginia, tổ chức phi lợi nhuận Mountain Empire đang phục vụ khoảng 3.000 người từ 60 tuổi trở lên. Giám đốc điều hành Michael Wampler cho biết nguồn tài trợ hiện không theo kịp chi phí. Tổ chức luôn có một danh sách dài chờ người giúp việc nhà. "Hiện có những người lớn tuổi trong khu vực mà không ai có thể phục vụ", ông Wampler nói.
Sự thiếu hụt nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến những người như bà Johnny Mumpower, người mắc bệnh thận, phải tự lọc máu vào ban đêm. Dù được giao bữa ăn tận nhà, bà vẫn nằm trong danh sách chờ người giúp việc. "Rất khó để vừa đẩy máy hút bụi vừa dùng khung tập đi", bà kể. Người thân ruột thịt duy nhất của bà sống cách đó 4 tiếng lái xe.
Bà Verna Gilbert, 84 tuổi, từng chăm sóc mẹ và người chồng qua đời cách đây gần 20 năm. Sống trong ngôi nhà của mình suốt 60 năm, bà không muốn rời đi. Những bữa ăn đông lạnh do nhân viên Mountain Empire giao tận nhà giúp bà duy trì sinh hoạt cơ bản.
Trở lại với Amy Kant, sau những đợt ốm, bà nhận ra việc ở căn hộ có cầu thang không còn an toàn và đang tìm hiểu các cộng đồng hưu trí dành cho người trên 55 tuổi. Kant đã nhờ một người bạn đại học làm người đại diện y tế và lập danh sách bạn bè sắp xếp đến thăm khi ốm đau.
Bà tự đặt thời hạn một năm để hoàn tất giấy tờ tài sản, bao gồm lập di chúc và làm việc với các quỹ tín thác nhằm tránh tranh chấp về sau.
Grant Miller, 40 tuổi, giám đốc điều hành một công ty kỹ xảo điện ảnh ở London, xóa ứng dụng hẹn hò sau một thời gian sử dụng. Anh chi khoảng 20.000 bảng Anh (27.000 USD) cho công ty mai mối Maclynn để được giới thiệu với 16 phụ nữ. "Khoản đầu tư này giúp tôi tiết kiệm thời gian và nghiêm túc tìm đúng người", anh nói.
Quyết định của Miller phản ánh một xu hướng đang gia tăng trong giới siêu giàu toàn cầu: "thuê ngoài" đời sống tình cảm. Tương tự việc trả tiền cho huấn luyện viên cá nhân hay chuyên gia quản lý tài sản, các giám đốc điều hành và doanh nhân đang tìm đến chuyên gia mai mối để tối ưu hóa quá trình tìm kiếm bạn đời.
Bà Cheryl Maida, Giám đốc của công ty mai mối Matchmaking, cho biết nguyên nhân nhóm khách hàng thu nhập cao tìm đến dịch vụ trực tiếp do chán ngán những cuộc trò chuyện "không đi tới đâu", những lần bị cắt đứt liên lạc đột ngột (ghosting) hay e ngại rủi ro từ hồ sơ giả mạo và việc lộ ảnh riêng tư trên ứng dụng trực tuyến.
Các dịch vụ mai mối đắt đỏ cung cấp hồ sơ ứng viên đã qua sàng lọc khắt khe. Dữ liệu của công ty nghiên cứu Verified Market Research (Mỹ) cho thấy thị trường mai mối cao cấp toàn cầu dự kiến tăng từ 1,27 tỷ USD năm 2023 lên 2,39 tỷ USD năm 2032.
Tại Berkeley International (Anh), mức phí khởi điểm từ 15.000 bảng Anh cho các buổi giới thiệu trong nước và lên tới 40.000 bảng Anh trên quy mô toàn cầu. Nếu dùng dịch vụ "tìm kiếm riêng tư" với những yêu cầu chi tiết về sở thích hoặc địa chỉ đối tác, phí là 70.000 bảng Anh. Mạng lưới Ivy Relations (Bỉ) thu phí từ 100.000 bảng Anh trở lên. Tỷ lệ đính hôn hoặc kết hôn của các dịch vụ này đạt khoảng 90%.
Báo cáo từ Đại học Harvard chỉ ra các mối quan hệ cá nhân là yếu tố dự báo về sức khỏe và tuổi thọ. Bà Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, cho biết nhiều khách hàng nhận ra sự hài lòng về tình cảm có liên quan đến sức khỏe thể chất.
Giới kinh doanh thường gặp rào cản khi áp dụng tư duy thương trường vào tình cảm. Theo bà Mairead Molloy, Giám đốc toàn cầu tại Berkeley International, khả năng kiểm soát giúp họ thành công trong kinh doanh nhưng lại gây cứng nhắc trong các mối quan hệ. Những người ở độ tuổi 30, dù sở hữu mạng lưới quan hệ rộng vẫn cảm thấy mất kết nối. Do đó, người mai mối còn đóng vai trò hỗ trợ tư vấn phong cách và tâm lý.
"Yếu tố cảm xúc của sự hài lòng trong mối quan hệ đi đôi với sự quan tâm ngày càng lớn đối với tuổi thọ thể chất, giúp con người nhận ra tình yêu mới là cội nguồn của hạnh phúc", Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, nói.
Nhà xã hội học Jess Carbino, cựu chuyên gia của Tinder, cho rằng sự trỗi dậy của dịch vụ mai mối xuất phát từ nhu cầu kiểm soát của giới thượng lưu. Đồng tình với quan điểm này, giáo sư xã hội học Pepper Schwartz tại Đại học Washington cho biết người giàu tin rằng tài chính sẽ giúp họ thu hẹp rủi ro trong việc tìm bạn đời.
Dù có sự can thiệp của các chiến lược bài bản, tình yêu vẫn chứa đựng những yếu tố khó đoán. Đại diện Berkeley International kể lại trường hợp một nữ khách hàng bay đến Texas để gặp 12 đối tượng ngành tài chính được chọn lọc, nhưng cuối cùng lại kết hôn với một người đàn ông tình cờ quen ở phòng chờ sân bay trong chính chuyến đi đó.
Dù theo cách nào, áp lực tìm kiếm bạn đời là có thật, và giới siêu giàu vẫn sẽ tiếp tục đầu tư những khoản tiền lớn để chủ động nắm bắt tương lai lãng mạn của mình.
Cô học trò ấy học lớp 6A11 Trường THCS Phú An (phường Phú An, TP.HCM, khu vực tỉnh Bình Dương trước đây). Mùa hè của Huyền không có những chuyến đi chơi, về quê hay chỉ đơn giản là được ngủ nướng thêm chút. Thay vào đó nếu đi học, Huyền chỉ đi bán vé số một buổi, còn nghỉ hè sẽ rong ruổi cùng xấp vé số trên tay cả ngày.
"Nghỉ hè mà con không đi chơi hay về quê à?", tôi hỏi khi dừng xe ủng hộ con bé mấy tờ vé số. "Dạ không, con đi bán kiếm tiền phụ ba mẹ. Em con còn nhỏ, có mình ba đi làm à. Mà con đi bán vé số hơn hai năm rồi cô…", Huyền nhanh nhảu trả lời.
Năm học 2022-2023 khi đang học lớp 5, Huyền phải nghỉ học giữa chừng. Lý do vì mẹ sinh thêm em, nhà túng quá Huyền xin ba mẹ cho nghỉ học đi bán vé số một mình vì trước đó từng được mẹ dẫn đi theo bán vé số vào hai ngày cuối tuần. Cô con gái đầu lòng mới 10 tuổi song hiểu chuyện, cảm được nỗi khổ cực khi một mình cha cày cuốc xoay xở mỗi tháng nào tiền phòng trọ, tiền nuôi em nhỏ, chi phí sinh hoạt hằng ngày...
Rồi mùa hè mưu sinh năm 2024, trong lúc đi bán Huyền gặp được người khách tốt bụng hỏi có muốn đi học lại không. Khi nghe cô bé trả lời muốn, vị khách này mua cặp sách, cho thêm tiền mang về đóng học phí.
"Con chỉ nhớ chú nói tên Tâm chứ cũng không biết chú ở đâu nhưng nhờ vậy mà con được đi học lại lớp 5", Huyền vô tư kể.
Bởi nếu đi học đúng tuổi, năm nay Huyền đã phải hoàn thành lớp 8. Nhưng năm học vừa kết thúc cô bé mới chỉ hoàn tất chương trình lớp 6. Nhưng cũng may mà có cuộc gặp tình cờ với "chú Tâm" chứ nếu không chắc đến lúc này Huyền vẫn còn dang dở lớp 5.
Dù được trao cơ hội quay lại trường, Huyền chưa bao giờ ỷ lại. Cô bé vẫn quen buổi đến trường buổi đi bán vé số phụ cha mẹ trang trải cuộc sống.
Chị Đào Thị Là (45 tuổi, mẹ Huyền) kể quê ở Đắk Lắk, hai vợ chồng cùng làm rẫy thuê, cuộc sống bấp bênh nên tìm về thành phố xin đi làm xí nghiệp mong thu nhập ổn định hơn. Nhưng ở cái tuổi không dễ tìm việc, chị phải vừa bán vé số vừa giúp việc nhà, ai kêu gì làm nấy.
Cha Huyền - anh Nguyễn Đức Hà (40 tuổi) - làm phụ hồ, công việc rày đây mai đó. Gặp chủ thầu đàng hoàng cuối tuần còn được nhận đủ tiền công chứ lỡ va phải chủ thầu "cà chớn" có khi hết tuần nhận được một nửa tiền công đã là may, thậm chí còn bị quỵt mà đôi lúc thân cô thế cô đành cắn răng chịu!
Ghé căn phòng trọ cả nhà cô học trò đang ở buổi chiều muộn tại khu phố Bến Giảng, cha Huyền vẫn chưa về còn mẹ cô bé vừa bắt xe đi tái khám. Sau vụ tai nạn giao thông hồi tháng 3, sức khỏe chị Là giảm sút nhiều, một bên mắt đã giảm thị lực trên 50%.
Trong căn phòng trọ chật hẹp, Huyền chỉ cho em gái Ngọc Mai (3 tuổi) tập tô màu. Chiếc bàn của hai chị em là hai cái ghế nhựa chồng lên nhau, cũng là bàn học của Huyền mỗi tối.
Hỏi cô bé có mặc cảm không khi lỡ trên đường bán vé số gặp bạn, đôi mắt Huyền như ánh lên niềm vui, cười khoe: "Mấy bạn đều biết con đi bán vé số hết á mà không có phân biệt gì, trong lớp hòa đồng lắm".
Ở cái tuổi mà mùa hè lẽ ra được nghỉ ngơi, vui chơi thì Huyền chọn tranh thủ mưu sinh. Điều ấy không chỉ để phụ giúp cha mẹ mà còn để giấc mơ tiếp tục đến trường của cô bé không phải bị dở dang thêm lần nào nữa.
