Giờ đây, các máy bay và các tàu khu trục Mỹ buộc phải theo dõi những xuồng cao tốc hoạt động theo kiểu “bầy đàn” của Iran trong một tuyến đường năng lượng quan trọng.
“Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ và loại bỏ bất kỳ con thuyền nào, dù là thuyền nhỏ”, ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 23/4, cáo buộc các phương tiện của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Mục tiêu của “hạm đội muỗi” Iran đã được giới chức Mỹ biết đến từ nhiều năm, và các đơn vị thử nghiệm vũ khí thường xuyên đánh giá khả năng của các tàu chiến trong việc đối phó với lực lượng này.
Thuật ngữ “hạm đội muỗi” đã có từ lâu năm, ám chỉ lực lượng tàu nhỏ, nhanh, hoạt động số lượng lớn. Mấu chốt của chiến lược này là triển khai phương tiện nhỏ, chi phí thấp để gây khó cho đối thủ mạnh hơn, tạo ra thế bất đối xứng.
Trong giai đoạn căng thẳng năm 2020, ông Trump từng chỉ đạo hải quân nhắm vào “các xuồng vũ trang của Iran” gây ảnh hưởng tới tàu Mỹ.
Mệnh lệnh lần này của ông Trump làm suy yếu những tuyên bố trước đó của chính quyền rằng hải quân Iran đã bị phá hủy nặng nề.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã hạ thấp mối đe dọa từ các “xuồng vũ trang tốc độ cao” của Iran trong một cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 22/4, khẳng định Mỹ đã phá hủy năng lực hải quân thông thường của Iran. Tuy nhiên, theo các chuyên gia mối đe dọa từ phía Tehran vẫn còn tồn tại.
Đồng thời, điều này cũng để lại những câu hỏi chưa được giải đáp về mức độ hoạt động rải thủy lôi của Iran, điều mà Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ chưa công bố chi tiết.
Quy mô đội xuồng nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng chưa rõ ràng, với một ước tính năm 2019 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ cho rằng có hàng trăm phương tiện như vậy trên khắp vịnh Ba Tư.
Các cuộc không kích của Mỹ có thể đã làm suy yếu hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Iran “đến mức không thể triển khai các bãi thủy lôi quy mô lớn, có tổ chức”, theo Tiến sĩ Steve Wills, nhà phân tích tại Trung tâm Chiến lược Hàng hải.
Cuộc xung đột kéo dài gần 8 tuần vẫn chưa ngã ngũ, khi Mỹ từ chối dỡ bỏ phong tỏa nếu chưa có thỏa thuận, còn Iran tuyên bố sẽ không có thỏa thuận nào nếu lệnh phong tỏa của Mỹ chưa được dỡ bỏ.
Nếu được thực thi, mệnh lệnh của ông Trump báo hiệu sự thay đổi trong cách thức tác chiến và có thể làm suy yếu lệnh ngừng bắn đã được duy trì hơn 2 tuần. Cho đến nay, Mỹ chủ yếu dựa vào không kích để tấn công các mục tiêu hải quân và trên bộ, đồng thời giữ mức độ đe dọa đối với lực lượng của mình ở mức thấp.
Một cuộc “mèo vờn chuột” trên biển có nguy cơ khiến tàu Mỹ bị cuốn vào làn đạn đan chéo. “Đây là một điểm đòn bẩy mà Iran đang nắm giữ”, Đô đốc nghỉ hưu William McRaven, cựu chỉ huy lực lượng tác chiến đặc biệt Mỹ nhận định.
“Đừng nhầm lẫn, họ vẫn có thể kiểm soát eo biển Hormuz”, ông McRaven nói. Các xuồng tấn công nhanh “đặt tàu của chúng ta vào tình thế nguy hiểm, với UAV, với tên lửa đạn đạo tầm ngắn”, ông nhận định.
Khi kết hợp các xuồng nhỏ với hệ thống tên lửa mặt đất mạnh mẽ, Iran sẽ có thể tạo một hệ thống chống tiếp cận/chống xâm nhập hoàn chỉnh nhằm ngăn Hải quân Mỹ cố gắng áp sát eo biển Hormuz”, Tiến sĩ James Russell, cựu quan chức chính sách Trung Đông của Lầu Năm Góc nhận định.
Ông Shane Jones, Bộ trưởng Đại dương và Ngư nghiệp New Zealand và cũng là nghị sĩ đảng dân túy New Zealand là trên hết, đã đường hoàng xách theo một con tôm càng sống với kích thước lớn vào sảnh của tòa nhà Quốc hội ở Wellington, theo AFP hôm 26.5.
Cảnh tượng trên gây chú ý đến nỗi đã làm gián đoạn một cuộc họp báo được tổ chức tại sảnh.
"Như các bạn thấy đấy, nó vẫn còn ngọ nguậy. Thế nhưng một khi bị đặt vào một nồi nước sôi, nó sẽ không còn cử động nữa", ông Jones giải thích sau khi một phóng viên hỏi: "Con vật còn sống không?".
Bộ trưởng Jones kể lại con tôm càng nước ngọt này là quà tặng của các thành viên một bộ lạc Maori của New Zealand.
Ông cho hay sẽ ăn con tôm vào ngày Quốc hội công bố ngân sách, dự kiến diễn ra vào ngày 28.5.
Điều đáng chú ý là vị bộ trưởng vẫn cầm trên tay con tôm càng trong lúc trả lời rõ ràng mọi câu hỏi từ báo giới, bao gồm các chính sách về năng lượng đến những quy trình tuyển chọn ứng viên đảng New Zealand là trên hết mà ông tham gia.
Ông Jones cũng làm rõ sẽ không mang theo con tôm vào phòng tranh luận vì không muốn bị phía an ninh tịch thu.
Đây không phải là lần đầu tiên có nghị sĩ gây sốc khi mang động vật vào Quốc hội New Zealand.
Hồi năm 2013, cựu lãnh đạo đối lập David Shearer khi đó đã mang theo 2 con cá hồng đã chết vào tòa nhà Quốc hội nhằm phản đối đề xuất áp đặt hạn ngạch đánh cá của chính phủ.
Theo giới chức Nepal, anh Hillary Dawa Sherpa, một hướng dẫn viên dày dạn kinh nghiệm, mất liên lạc từ ngày 30.5 khi đang ở khu vực cao trên đỉnh Everest. Sau nhiều ngày tìm kiếm không có kết quả, nhiều người đã nghĩ đến kịch bản anh này tử nạn, AFP đưa tin.
Tuy nhiên, đến sáng 4.6, giới chức Nepal bất ngờ tìm thấy anh Hillary ở trạm căn cứ. Trực thăng đã được điều động khẩn cấp để đưa anh đến bệnh viện ở thủ đô Kathmandu của Nepal.
Khách hàng của anh Hillary, nhà leo núi người Anh Chris Thrall, cho biết cả 2 đã chinh phục thành công đỉnh Everest hôm 29.5. Anh Thrall kể lại trong hành trình xuống núi ngày hôm sau, anh Hillary dừng lại để nghỉ sau khi mang vác khối lượng lớn thiết bị. Khi được hỏi thăm, hướng dẫn viên người Nepal vẫn khẳng định mình ổn và bảo đồng đội tiếp tục di chuyển.
Trên đường xuống, anh Thrall bắt gặp một nhà leo núi người Ba Lan trong tình trạng nguy hiểm do cạn bình oxy và bị tê cóng. Anh quyết định ở lại hỗ trợ người này thay vì quay lại tìm Hillary.
"Đó là một quyết định rất khó khăn. Chuyến leo núi vốn dự kiến kéo dài 5 ngày nhưng thực tế mất tới 11 ngày vì điều kiện quá khắc nghiệt", anh Thrall chia sẻ. Vào ngày 3.6, anh thậm chí đã đăng bài tiếc thương trên mạng xã hội vì đinh ninh rằng người hướng dẫn của mình đã tử nạn.
Mùa leo núi Everest năm nay được ghi nhận là nhộn nhịp nhất từ trước đến nay với hơn 1.000 lượt chinh phục thành công đỉnh núi. Tuy nhiên, đây cũng là mùa giải đầy rủi ro khi ít nhất 5 người đã thiệt mạng, gồm 2 nhà leo núi Ấn Độ và 3 người Nepal.
Ngày 6/7, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã gây ra hỏa hoạn lớn tại nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga ở Omsk, Siberia. Vụ việc này đánh dấu sự mở rộng đáng kể về phạm vi tấn công của Kiev, khi Omsk nằm cách Ukraine khoảng 2.400km theo đường chim bay, vượt xa giới hạn 1.600km trước đây.
Các UAV được sử dụng trong chiến dịch này, do Fire Point sản xuất, có tầm hoạt động tối đa khoảng 3.400km. Điều này đặt ra yêu cầu Nga phải xem xét lại chiến lược phòng thủ cho các vùng lãnh thổ rộng lớn, bao gồm các trung tâm công nghiệp dầu khí ở Tây Siberia và hàng trăm cơ sở quân sự trọng yếu.
Hệ thống phòng không Nga được cho là đã bị dàn trải mỏng hơn do các cuộc tấn công liên tục của Kiev. Tất cả các nhà máy lọc dầu lớn ở khu vực châu Âu của Nga đều đã bị tấn công trong năm nay, gây thiệt hại và làm giảm sản lượng xăng dầu ước tính ít nhất 25%, dẫn đến tình trạng thiếu hụt cục bộ.
Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak ngày 8/7 thông báo Nga sẽ cấm xuất khẩu dầu diesel và bắt đầu nhập khẩu nhiên liệu từ tháng 7 để giải quyết vấn đề nguồn cung trong nước.
James Henderson, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, nhận định: "Việc tấn công Omsk có thể là giọt nước tràn ly. Điều này thực sự nghiêm trọng, nếu Ukraine càng tấn công sâu thì hệ thống năng lượng của Nga càng bị ảnh hưởng nghiêm trọng".
Phản ứng từ Moscow và chiến lược mới của Kiev
Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong cuộc họp khẩn cấp ngày 8/7, đã giảm nhẹ tầm quan trọng của các cuộc tấn công, cho rằng đây chủ yếu là chiến dịch tâm lý nhằm gây lo lắng trong xã hội Nga. Ông Putin khẳng định khả năng phục hồi của hệ thống năng lượng Nga rất cao và những khó khăn hiện tại chỉ là tạm thời. Ông cũng kêu gọi các công ty dầu khí lớn cung cấp nhiên liệu cho các trạm xăng độc lập thay vì tích trữ.
Chiến dịch "tấn công sâu" của Kiev nhằm vào các mục tiêu trên khắp nước Nga được kết hợp với chiến dịch "tấn công tầm trung" song song, tập trung vào các khu vực do Moscow kiểm soát ở miền Nam Ukraine và bán đảo Crimea, trong phạm vi từ 80-230km. Các UAV tuần tra các tuyến đường cao tốc chính, tấn công tàu chở nhiên liệu, hậu cần quân sự, cơ sở lưu trữ nhiên liệu và hạ tầng điện.
Trong những ngày gần đây, Ukraine đã tấn công hàng chục tàu chở dầu nhỏ vận chuyển nhiên liệu đến Crimea ở Biển Azov và Biển Đen, gây mất điện kéo dài nhiều ngày tại bán đảo này.
Các mục tiêu mới nằm trong tầm với của Ukraine bao gồm nhà ga khí đốt tự nhiên hóa lỏng chính của Nga trên bán đảo Yamal ở Bắc Cực, các cơ sở sản xuất dầu khí chính ở Tây Siberia, các nút đường ống và trạm bơm, cũng như một số bộ phận nhạy cảm nhất của ngành công nghiệp quân sự Nga.
Ukraine đang phóng hàng trăm UAV tầm trung và tầm xa mỗi ngày. Các nhà kinh tế nhận định, trong bối cảnh có nhiều mục tiêu mới, các nhà máy lọc dầu vẫn là điểm yếu chí mạng của Nga.
Mục tiêu chiến lược của chiến dịch không kích của Ukraine là buộc Nga phải đồng ý ngừng bắn dọc theo các chiến tuyến hiện tại.
Sau cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ủng hộ các cuộc tấn công tầm xa của Kiev nhằm vào Nga, cho rằng "đây là một sự leo thang, nhưng đó cũng là một sự leo thang có thể giúp dẫn đến kết thúc cuộc chiến".
Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy cách tiếp cận này có hiệu quả. Phía Nga đã đáp trả các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu bằng cách liên tục tập kích tên lửa đạn đạo vào thủ đô Kiev, trong bối cảnh Ukraine được cho là đang cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot.
