TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP HCM, tại lễ khởi động Chương trình “Ký ức Covid-19” ngày 24/4, cho biết cho biết đại dịch đã qua và sinh hoạt dần trở lại bình thường. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cùng các chuyên gia dịch tễ liên tục cảnh báo nguy cơ bùng phát những đại dịch mới nguy hiểm hơn.
Ông Giang cho rằng đại dịch Covid-19 từng đẩy thế giới, trong đó có Việt Nam và tâm dịch là TP HCM, vào khủng hoảng. Khi thành phố đang tập trung phát triển kinh tế xã hội, ký ức và bài học dịch bệnh có nguy cơ bị lãng quên. Vì vậy, cần xem cuộc chiến chống dịch vừa qua như một đợt tổng diễn tập. Việc nhìn lại một cách khoa học những kết quả đạt được và hạn chế là cần thiết để đề ra giải pháp chủ động, tránh lặp lại sự bị động trước đây.
Chương trình Ký ức Covid-19 được xây dựng với ba trụ cột Nhớ lại, Suy nghĩ và Hành động. Ở giai đoạn đầu, ban tổ chức thu thập thông tin, hình ảnh để xây dựng kho dữ liệu toàn diện về hoạt động phòng chống dịch giai đoạn 2019-2023. Tiếp đó, các chuyên gia nghiên cứu, hội thảo để phân tích, đánh giá các chiến lược đã áp dụng. Từ đó, chương trình đề xuất giải pháp và tham gia các dự án can thiệp nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế.
Chương trình có sự hỗ trợ kỹ thuật từ Viện Ký ức Ad Memoriam Institute của Pháp, tổ chức có nhiều năm kinh nghiệm vận hành mô hình tương tự. Giáo sư Laetitia Atlani-Duault, Chủ tịch Viện, kỳ vọng hai bên sẽ chia sẻ công cụ, phương pháp nghiên cứu để học hỏi lẫn nhau. Mục tiêu là lưu giữ ký ức nhằm ứng phó tốt hơn với các khủng hoảng y tế trong tương lai.
Ông Gilles Angles, Tùy viên Hợp tác Y tế và Phát triển Xã hội Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của TP HCM – nơi từng là tuyến đầu chống dịch của cả nước. Theo ông, những bài học từ thành phố không chỉ có giá trị trong nước mà còn đóng góp cho kinh nghiệm chung của thế giới trong việc xây dựng hệ thống y tế có độ thích ứng cao.
Năm 2026, chương trình dự kiến đẩy mạnh hệ thống hóa tư liệu, xây dựng nền tảng web và tổ chức các hội thảo chuyên sâu. Những điều này nhằm sớm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, giúp thành phố duy trì trạng thái sẵn sàng trước mọi biến cố dịch bệnh.
Cục đã xây dựng hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo việc tổ chức thực hiện thống nhất. Cục trưởng Hà Anh Đức cho biết trước mắt tập trung ưu tiên những người không có bảo hiểm y tế (BHYT). Đây có lẽ là nhóm cần được ưu tiên nhất do không có BHYT, vì hiện BHYT mới bao phủ được khoảng 95% dân số. Như vậy, ước có hơn 5 triệu người hiện không có BHYT. Các gia đình chính sách cũng là nhóm ưu tiên trong thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người dân.
Về kinh phí, TS Hà Anh Đức cho biết có nhiều nguồn, trong đó có ngân sách nhà nước chi trả. Các địa phương lên danh sách, dự toán ngân sách để Bộ Tài chính cấp. Ngoài ra, các đối tượng đã có hợp đồng lao động, ví dụ như 15 triệu người có hợp đồng lao động hằng năm đều phải có khám sức khỏe định kỳ để đánh giá, phân loại. Những nhóm này theo luật Lao động đã có dòng ngân sách riêng.
Song song đó, Cục Phòng bệnh đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất các nguồn kinh phí đảm bảo cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh.
TS Đức cho biết Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân; Bộ Y tế đã có hướng dẫn chuyên môn là cơ sở để các địa phương triển khai.
Bác sĩ Trần Khải Nghi, Trưởng khoa Ngoại chức năng đường ruột thuộc Bệnh viện Nhân dân số 10 Thượng Hải, cho biết nữ bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy dinh dưỡng nặng, chỉ số BMI chạm mức 16,5.
Trước đó, cô gái mắc chứng táo bón kéo dài và luôn chịu áp lực kiểm soát cân nặng nên tìm đến thuốc nhuận tràng Bisacodyl (thường gọi là viên uống màu hồng). Từ một viên mỗi ngày ban đầu, bệnh nhân tăng dần liều lượng lên 2, 5,100, có lúc là 800 viên nhằm kích thích bài tiết.
Lúc ngừng thuốc, cô mất khả năng tự đại tiện, cơ thể phù nề, mệt mỏi. Nồng độ creatinine trong máu vọt lên trên 300mol/L, đe dọa trực tiếp chức năng thận, trong khi hệ điện giải xáo trộn nghiêm trọng do thiếu hụt kali và natri.
Trong quá trình mổ nội soi, êkíp phẫu thuật phát hiện đám rối thần kinh ở đại tràng của bệnh nhân đã thoái hóa, lớp cơ teo tóp và hoàn toàn mất chức năng nhu động. Bác sĩ quyết định loại bỏ đoạn ruột hỏng, giúp cô gái chấm dứt vòng lặp ác tính gồm uống thuốc, đại tiện, táo bón rồi lại tăng liều kéo dài nhiều năm qua.
Hiện tại, bệnh nhân đã xuất viện về nhà để tiếp tục phục hồi chức năng, theo Jiefang Daily. Sau ca phẫu thuật nội soi cắt bỏ đoạn ruột hoại tử và nối đại - trực tràng, sức khỏe cô cải thiện thuận lợi. Các chỉ số chức năng thận dần ổn định, đồng thời hệ tiêu hóa khôi phục hoàn toàn khả năng tự đại tiện.
Khoa Ngoại chức năng đường ruột của Bệnh viện Nhân dân số 10 Thượng Hải ghi nhận tình trạng lạm dụng thuốc nhuận tràng giảm cân đang tăng mạnh. Một năm qua, đơn vị tiếp nhận 10 nữ bệnh nhân có độ tuổi trung bình là 35. Các trường hợp này đều uống trên 50 viên thuốc màu hồng mỗi ngày và nhập viện khi cơ thể gầy mòn, hạ kali máu, suy thận kèm hội chứng lo âu.
Bác sĩ Trần giải thích nhiều người lầm tưởng thuốc nhuận tràng giúp thải độc và tống khứ calo. Thực tế, cơ thể hấp thụ dinh dưỡng chủ yếu ở ruột non, trong khi Bisacodyl chỉ tác dụng lên đại tràng. Thuốc không phân giải mỡ thừa mà chỉ tạo ra hiện tượng giảm cân giả do cơ thể mất nước và điện giải qua đường tiêu chảy. Khi người dùng bù nước và ăn uống trở lại, cân nặng lập tức hồi phục.
Chuyên gia y tế cảnh báo việc lạm dụng biệt dược này liều cao sẽ phá hủy chức năng tim, thận, gây co giật, suy nhược toàn thân và rối loạn tâm sinh lý. Bác sĩ khuyến cáo người dân tuân thủ chế độ ăn uống cân bằng, vận động điều độ để duy trì vóc dáng, đồng thời thăm khám chuyên khoa khi mắc chứng táo bón mạn tính thay vì tự ý dùng thuốc.
Chiều 10/4, đại diện Sở An toàn Thực phẩm TP HCM cho biết đã thành lập đoàn công tác phối hợp cùng UBND phường để điều tra, xử lý vụ việc. Đơn vị cung cấp suất ăn bán trú là Chi nhánh Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sản xuất Vận chuyển Hữu Phước đã tạm ngưng hoạt động nhằm phục vụ công tác kiểm tra của lực lượng chức năng.
Theo báo cáo điều tra, khẩu phần ăn ngày 7/4 được chế biến trực tiếp tại cơ sở của doanh nghiệp trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường Thạnh Mỹ Tây, sau đó mới được vận chuyển đến trường để chia suất. Tổng cộng 740 em đã tham gia dùng bữa cơm trưa và bữa xế với bánh flan. Ngoài những món trên, thực đơn trưa hôm đó còn bao gồm cơm trắng và mận tráng miệng.
Chỉ 1-2 ngày sau khi dùng bữa, phòng y tế tại chỗ và trạm y tế địa phương liên tục ghi nhận hàng loạt ca có chung triệu chứng sốt và đau bụng. Đến sáng nay, đã có 148 trường hợp bất thường phải đến khám, điều trị tại các cơ sở y tế như Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Đa khoa Bình Thạnh, Bệnh viện Nhi đồng 2 và Trạm Y tế phường Bình Quới.
Toàn bộ mẫu lưu thực phẩm liên quan đã được gửi đến Viện Y tế công cộng TP HCM trong ngày 8/4 để kiểm nghiệm. Song song đó, cơ quan chuyên môn cũng đề nghị phía bệnh viện hỗ trợ thực hiện các xét nghiệm mẫu bệnh phẩm chuyên sâu để thu thập thêm chứng cứ y khoa.
Hiện, kết quả xét nghiệm ban đầu tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận trong 10 mẫu phân được lấy ghi nhận 7 mẫu dương tính với Salmonella - tác nhân liên quan nhiều vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn. Các đơn vị chuyên môn, trong đó có Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đang tiếp tục phối hợp lấy thêm mẫu, định type vi khuẩn nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh và nguồn lây.
Các cơ quan chức năng tiếp tục phối hợp hợp điều tra dịch tễ, xét nghiệm làm rõ nguyên nhân.
