Hàng nghìn người reo hò, cổ vũ giải bơi thuyền dịp Giỗ Tổ

Một ngày giữa tháng 5/2026, ông Nguyễn Ngọc Nam, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải, nhắn: "Sắp tới mùa rùa mẹ lên bờ rồi. Các bà đỡ ở Nhơn Hải bắt đầu công việc rồi".

Năm nào cũng vậy, cứ gần mua sinh sản là cả Tổ cộng đồng lại bắt tay cắm biển, giăng lưới, dọn bãi, chuẩn bị sẵn sàng đón những mẹ rùa lên bờ.

Hơn 1.000m2 bãi cát mịn ở Mũi Cồn, khu phố Hải Đông (làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông) được khoanh lại làm nơi ở cho rùa mỗi mùa sinh sản. Rùa mẹ lên cát đẻ trứng rồi men theo sóng nước ra khơi. Những quả trứng gửi lại nơi bãi cho những "bà đỡ" ở làng chài Nhơn Hải - thành viên các Tổ cộng đồng chuyển vào khu vực được khoanh vùng. Trứng ấp từ 45-60 ngày trong cát, với sự theo dõi và bảo vệ của "bà đỡ" cho đến nở thành rùa con lạch bạch tìm về với biển. Nghe thì đơn giản, nhưng để có được hành trình đó phía là cả một quá trình hỗ trợ thầm lặng của cộng đồng ngư dân nơi đây.

Người được bà con Nhơn Hải gọi vui là "bà đỡ" của rùa biển là anh Nguyễn Tôn Xuân Sáng - thành viên tổ cộng đồng, tổ trưởng tổ đỡ đẻ cho rùa. Cái tên này xuất phát từ một thực tế là bất kể giờ nào, ngày nào, hễ nghe tin có rùa mẹ lên bờ tìm đẻ trứng là anh có mặt.

"Nhiều thì trên 100 trứng, ít thì vài chục trứng. Chỉ khi nào mẹ rùa đẻ xong, men theo sóng về khơi xa thì chúng tôi mang trứng vào ụ cát để ấp. Từ lúc đó đến lúc rùa nở, các thành viên trong tổ cộng đồng thay nhau canh thời gian chờ rùa nở ra rồi đưa chúng ra biển. Chờ rùa mẹ đẻ vài tiếng, chờ rùa con nở vài tháng, chỉ mong được 10-20% số trứng nở thành con là vui rồi", anh Sáng nói.

Anh Sáng kể, hồi đầu anh còn phải "đỡ đẻ online" khi phát hiện rùa mẹ lên bờ đẻ trứng. Lúc đó anh vừa khoanh cát, vừa quan sát rùa mẹ, vừa gọi điện nhờ các chuyên gia của IUCN (Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới) hỗ trợ. "Vậy mà cũng suôn sẻ", anh cười và nhớ lại chuyện lần đầu làm "bà đỡ" cho rùa. Giờ thì anh và nhiều thành viên khác trong tổ đã thành thạo. "Cái quan trọng nhất là rùa vẫn cần môi trường an toàn, ít bị con người tác động", anh Sáng nói.

Thay đổi lớn nhất đó là ý thức của người dân địa phương nơi đây. Nói như ông Nguyễn Xuân Hiển, một người dân ở khu phố Hải Đông, kỹ thuật là một, phần quan trọng là nhận thức của bà con đã góp phần tạo nên một mái nhà an toàn cho rùa biển nơi đây.

"Trước đây, bà con chưa quan tâm nhiều tới bảo tồn rùa biển, thậm chí nhiều người còn lấy cả trứng rùa. Nhưng từ khi được tuyên truyền về bảo tồn động vật biển quý hiếm, bảo vệ hệ sinh thái biển, bà con ý thức hơn và chung tay giữ gìn. Kể từ đó, biển lành, rùa lại tìm về đẻ trứng. Chúng tôi vui lắm", ông Hiển nói.

Nói về điều này, ông Nam chia sẻ thêm, những năm gần đây, rùa tìm về bãi đẻ ở Nhơn Hải trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 9. Từ năm 2020 đến nay, rùa biển lên Hòn Khô, Mũi Cồn đẻ trứng. Năm nhiều, năm ít nhưng đó cũng là tín hiệu tích cực cho thấy công tác bảo tồn rùa biển ở địa phương thay đổi đáng kể.

"Năm 2024 rùa về đẻ nhiều, năm 2025 không có, năm 2026 chúng tôi đang chờ. Rùa biển lên bờ đẻ tùy thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng điều quan trọng đó là sự cảm nhận về môi trường biển an toàn. Do vậy, chúng tôi rất quan tâm việc giữ gìn môi trường biển, tuyên truyền bà con hạn chế các hoạt động gần khu rùa hay tìm về để tạo sự an tâm cho rùa", ông Nam nói.

Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, từ năm 2018 đến nay, rùa biển liên tục tìm về đẻ trứng ở nhiều bãi biển như: Hòn Khô, Mũi Cồn (Nhơn Hải), Kỳ Co (Nhơn Lý), Nhơn Châu... Rùa biển có đặc tính di cư hàng nghìn cây số để quay về đúng nơi mình sinh ra mà đẻ trứng. Trong đó, Hòn Khô, Mũi Cồn (Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông) được xác định là bãi đẻ của loài rùa xanh (ngư dân hay gọi là Vích), một trong số ít bãi đẻ của rùa biển đất liền còn sót lại ở Việt Nam.

Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, cho biết, từ năm 2016 đến nay, ngư dân địa phương đã chủ động báo tin, tham gia thả và cứu hộ 49 con rùa biển; từ Kỳ Co, Mũi Cồn đến Nhơn Châu, các ngư dân cùng các tổ cộng đồng bảo vệ được 16 ổ trứng với 674 rùa con về biển an toàn. Kết quả này có được nhờ vào Chương trình bảo tồn bãi đẻ rùa biển dựa vào cộng đồng do IUCN tài trợ giai đoạn 2015 – 2018, qua đó hình thành các tổ cộng đồng và đội ngũ khuyến ngư viên địa phương gắn bó với công tác bảo tồn cho đến bây giờ. Từ Nhơn Hải, các hoạt động bảo tồn động vật biển quý hiếm đã lan tỏa ra khắp các vùng biển trong tỉnh.

Và câu chuyện bảo tồn ấy dần dần trở thành một điều thu hút, kéo du khách tìm về địa phương. "Nhiều du khách khi biết được các hoạt động bảo tồn rùa biển, họ đã ngỏ ý muốn đặt tour về xem, nhiều người đã nhắn trước cho tôi khi nào rùa biển đẻ hãy gọi họ; khi nào có hoạt động bảo vệ môi trường, thu gom rác dưới biển, trên bờ hãy gọi cho họ. Du khách không chỉ đến Nhơn Hải để xem biển đẹp mà họ đã trở thành tình nguyện viên cùng tham gia các hoạt động với Tổ cộng đồng", ông Nam nói.

Ông Bùi Duy Ninh, Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông, cho hay, các hoạt động bảo tồn rùa biển, bảo vệ rạn san hô - mái nhà của biển ở vùng biển Nhơn Hải - không phải chỉ vì du lịch, mà đây chính là cách cộng đồng cư dân ven biển giữ gìn sinh kế của mình.

"Từ góc nhìn này, chính quyền địa phương đồng hành với cư dân nơi đây bằng cách xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch bền vững, du lịch cộng đồng. Xúc tiến quảng bá hình ảnh du lịch bền vững của địa phương không phải bằng cách biến bãi đẻ của rùa thành điểm check-in mà là để kể những câu chuyện đằng sau đó cho du khách nghe - câu chuyện về một hệ sinh thái biển được bảo vệ, giữ gìn cho muôn đời sau", ông Ninh nói.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Năm 1962, khi mới ngoài 30 tuổi và đang làm phóng viên báo chí tại một tờ báo ở châu Phi, Brendon Grimshaw đã đưa ra một quyết định khiến nhiều người cho là "điên rồ": Bỏ công việc ổn định để mua lại một hòn đảo hoang gần như vô danh ở quần đảo Seychelles giữa Ấn Độ Dương.

Hòn đảo ấy mang tên Moyenne - chỉ rộng khoảng 9 hecta, nằm cách đảo Mahé vài km. Khi Grimshaw đặt chân tới đây, nơi này gần như bị bỏ hoang hoàn toàn: cây cối um tùm, chuột sinh sôi khắp nơi, hầu như không có chim chóc hay động vật sinh sống. Nhưng thay vì nhìn thấy sự hoang tàn, ông lại nhìn thấy một "thiên đường tương lai".

Ông mua đảo với giá khoảng 8.000 bảng Anh - con số khi ấy bị nhiều người coi là phí phạm cho một vùng đất "vô dụng". Tuy nhiên, Grimshaw không mua đảo để nghỉ dưỡng hay đầu cơ bất động sản. Ông muốn sống tách biệt với thế giới hiện đại và tự tay khôi phục thiên nhiên nơi đây.

Khoảng năm 1972, ông chính thức chuyển ra đảo sống gần như một mình. Người bạn đồng hành hiếm hoi của ông là René Lafortune – một ngư dân địa phương. Hai người bắt đầu công việc tưởng như bất khả thi: dọn sạch đảo, mở đường đi xuyên rừng và trồng lại cây xanh từng chút một.

Trong hơn 40 năm, Grimshaw và cộng sự đã trồng khoảng 16.000 cây, tạo nên gần 5km đường mòn tự nhiên và đưa hàng nghìn loài chim trở lại đảo. Ông còn chăm sóc hơn 100 con rùa khổng lồ Aldabra - loài từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng tại Seychelles.

Điều khiến câu chuyện của Grimshaw gây kinh ngạc không chỉ là cuộc sống cô độc giữa biển khơi, mà còn ở việc ông từ chối nhiều lời đề nghị mua lại hòn đảo với giá hàng chục triệu USD. Có thời điểm, một doanh nhân Ả Rập được cho là từng trả tới 50 triệu USD để sở hữu Moyenne Island, nhưng ông kiên quyết nói không.

Với Grimshaw, hòn đảo không phải tài sản để làm giàu mà là "di sản thiên nhiên" cần được bảo vệ. Ông lo sợ nếu bán lại, nơi đây sẽ bị biến thành khu nghỉ dưỡng xa xỉ và hệ sinh thái mong manh sẽ bị phá hủy. Chính vì vậy, ông đã vận động suốt nhiều năm để Moyenne được công nhận là khu bảo tồn thiên nhiên.

Nỗ lực ấy cuối cùng đã thành công. Moyenne Island trở thành một phần của công viên quốc gia biển Seychelles và được xem là công viên quốc gia nhỏ nhất thế giới.

Câu chuyện của Brendon Grimshaw nhiều năm qua liên tục được chia sẻ trên mạng xã hội như một biểu tượng của lối sống "thoát ly văn minh". Nhiều người gọi ông là "Robinson Crusoe đời thực" hay "người đàn ông sống chậm nhất thế giới". Các bài đăng về cuộc đời ông trên Reddit thường thu hút hàng nghìn lượt tương tác vì sự khó tin của hành trình này.

Năm 2012, Brendon Grimshaw qua đời ở tuổi 86. Nhưng hòn đảo Moyenne vẫn tồn tại như minh chứng cho ý chí của một con người có thể thay đổi cả một hệ sinh thái. Từ một "đảo chết", nơi đây trở thành thiên đường xanh với rùa khổng lồ, chim biển và những cánh rừng nhiệt đới hồi sinh sau hàng chục năm bị lãng quên.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Ngày 29/4, ông Lô Văn Thái, Chủ tịch UBND xã Chiêu Lưu, tỉnh Nghệ An - cho biết, vào khoảng 17h ngày 28/4, trên địa bàn xã xảy ra gió lốc kèm mưa lớn, làm nhà của 40 hộ dân tại 6 bản bị tốc mái, nhiều tài sản bị hư hỏng.

Theo thống kê ban đầu, toàn xã có hơn 40 hộ dân bị tốc mái do ảnh hưởng của gió lốc; trong đó, thiệt hại nặng nhất tại bản La Ngan với 22 hộ; bản Khe Tang có 8 hộ; các bản Pạt Phoong, Lưu Thắng và Cù mỗi bản có 3 hộ; bản Xiêng Thù có 1 hộ.

Chiều tối cùng ngày, tại xã Keng Đu đã xảy ra mưa lớn kèm gió lốc, gây thiệt hại một số tài sản của các cơ quan, đơn vị. Trường Mầm non Keng Đu bị tốc mái tôn dãy ký túc xá giáo viên với diện tích 36m²; tại trụ sở UBND xã, gió lốc làm tốc mái 15m² phòng làm việc kiêm phòng công vụ, mưa lớn cũng gây hư hỏng một số đồ dùng cá nhân của cán bộ, công chức.

Cùng lúc đó, trên địa bàn bản Bình Sơn 1, Nhãn Lỳ, xã Mường Xén đã xảy ra một trận lốc xoáy, gây thiệt hại cho một số hộ dân. Gió giật mạnh làm tốc mái nhiều nhà ở và công trình phụ, khiến vật liệu lợp mái bị hư hỏng. Theo thống kê ban đầu, có 5 hộ dân bị ảnh hưởng gồm: gia đình ông Cụt Văn Tâm, Cụt Văn Hiền, Lữ Văn Xết, Moong Văn Giáp (bản Bình Sơn 1) và Vy Văn Hằng (bản Nhãn Lỳ).

Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương và ban quản lý các bản đã khẩn trương có mặt tại hiện trường, chỉ đạo lực lượng công an, dân quân và các tổ chức đoàn thể hỗ trợ người dân thu dọn, sửa chữa nhà cửa, khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống.

Tiếp đó, vào đêm 28 và rạng sáng 29/4, trên địa bàn xã Na Ngoi, Nghệ An xảy ra mưa to kèm theo dông lốc mạnh, gây thiệt hại về tài sản của người dân. Theo thống kê ban đầu, có khoảng 20 hộ dân bị ảnh hưởng, chủ yếu là tốc mái nhà, hư hỏng một số tài sản sinh hoạt. Ước tính tổng thiệt hại hơn 300 triệu đồng. Rất may, không có thiệt hại về người.

Tin Gốc: Người Đưa Tin