Biến thể Covid-19 BA.3.2 còn gọi “Cicada” (Ve sầu) được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024. Đây là “hậu duệ” của BA.3, một nhánh phụ của biến thể Omicron xuất hiện từ năm 2022. Ryan Gregory, Giáo sư ngành sinh học tiến hóa tại Đại học Guelph, đặt biệt danh “Cicada” cho biến thể này do virus đã âm thầm tích lũy đột biến trong nhiều năm giống như loài ve sầu ẩn mình dưới lòng đất trước khi tăng tốc lây lan mạnh mẽ.
Tiến sĩ Andrew Pekosz, nhà vi trùng học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg, cho biết BA.3 từng có giai đoạn mờ nhạt và tưởng chừng đã bị lấn lướt bởi các nhánh khác, thực tế nó chưa bao giờ biến mất hoàn toàn. Sau hai năm âm thầm tích lũy hàng chục đột biến, BA.3 tiến hóa thành BA.3.2, rồi tiếp tục phân nhánh thành hai biến thể phụ là BA.3.2.1 và BA.3.2.2.
Từ năm 2024, sự hiện diện của BA.3.2 tương đối mờ nhạt do sự áp đảo bởi các dòng biến thể chiếm ưu thế như Nimbus hay XFG (đều thuộc nhánh BA.2). Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi từ tháng 9 năm ngoái khi BA.3.2 bắt đầu ghi nhận sự tăng trưởng đột biến về số ca nhiễm. “Biến thể này từng ẩn mình để âm thầm nhân bản cho đến khi bắt đầu lây lan rộng hơn trong cộng đồng”, tiến sĩ Pekosz nói.
Cicada sở hữu khoảng 70-75 đột biến ở protein gai. Ông Pekosz đánh giá số lượng đột biến khổng lồ giúp biến thể thay hình đổi dạng hoàn toàn, khiến hệ miễn dịch khó nhận diện để kích hoạt cơ chế bảo vệ. Tuy nhiên, tiến sĩ Dana Mazo, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại NYU Langone Health, cho hay một số đột biến này dường như làm giảm khả năng liên kết của virus với tế bào người. Điều đó có nghĩa dù hệ miễn dịch gặp khó khăn trong việc nhận diện virus, bản thân virus cũng không còn nhạy bén trong việc tấn công và xâm nhập vào cơ thể người như trước.
Vậy biến thể Covid mới có gây bệnh nặng hơn không? Hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận chính xác về độc lực của biến thể mới, theo PBS News. Các chuyên gia cho hay hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy nó gây bệnh nặng hơn các biến thể trước đó.
Tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, cho hay vì biến thể này còn quá mới, những hiểu biết hiện tại về cơ chế hoạt động của nó chủ yếu đến từ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm thay vì dữ liệu lâm sàng. Tuy nhiên, các dữ liệu ban đầu cho thấy biến thể này không nguy hiểm hơn và không có biểu hiện lâm sàng nào khác biệt. “Đây là đặc điểm điển hình của các biến thể Covid-19 trong hai năm qua. Nhìn chung, độc lực của virus không tăng lên đáng kể và các triệu chứng vẫn duy trì sự ổn định, ít có sự thay đổi giữa các chủng virus khác nhau”, ông Schaffner giải thích.
Tính đến tháng 2, báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho thấy biến thể đã xuất hiện tại 23 quốc gia. Cicada hiện chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số ca Covid-19 tại Mỹ, dưới 0,2% các trình tự gene được thu thập từ ngày 1/12/2025 đến ngày 11/2/2026. Tuy nhiên, tình hình tại châu Âu đáng chú ý hơn nhiều khi Ve sầu chiếm 30% tổng số ca nhiễm.
Tại Mỹ, chương trình CDC giám sát bộ gene lần đầu ghi nhận sự hiện diện của Cicada vào tháng 6 năm ngoái ở một hành khách đến từ Hà Lan. Theo báo cáo công bố ngày 19/3 trên tạp chí Morbidity and Mortality Weekly Report, biến thể này sau đó tiếp tục được tìm thấy trong mẫu dịch tỵ hầu của 4 hành khách, 3 mẫu nước thải trên máy bay, 5 mẫu lâm sàng từ bệnh nhân và 132 mẫu nước thải tại 25 bang khác nhau.
Các chuyên gia lưu ý rằng triệu chứng lâm sàng của BA.3.2 tương đồng với các chủng đang lưu hành hiện nay. Các biểu hiện phổ biến gồm sốt hoặc rùng mình ớn lạnh, ho, khó thở hoặc hụt hơi, đau họng, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Ngoài ra, người bệnh có thể bị mất vị giác hoặc khứu giác, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn mửa và tiêu chảy. Theo tiến sĩ Robert H. Hopkins Jr., Giám đốc Y khoa của Hiệp hội Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm (Mỹ), triệu chứng được ghi nhận nhiều nhất vẫn là đau họng.
Các đột biến ở protein gai có khả năng làm giảm hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm của vaccine đối với biến thể Cicada, các chuyên gia khẳng định vaccine vẫn phát huy tác dụng bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng nặng. Bên cạnh việc tiêm chủng, các biện pháp như rửa tay sát khuẩn, đeo khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn vẫn là những cách hiệu quả để phòng chống dịch Covid-19.
Bình Minh (Theo Today, Scientific American, Fox59)
Các khuyến nghị này cung cấp một khuôn khổ về cách ăn uống để ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim, vốn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở Hoa Kỳ trong hơn một thế kỷ qua. Dưới đây là những điều bạn cần biết.
Ưu tiên protein thực vật hơn protein từ thịt
Đối với protein động vật, hướng dẫn vẫn khuyến nghị nên ăn cá và hải sản vì những protein nạc này cũng giàu omega-3.
Bên cạnh đó, nên hạn chế ăn thịt đỏ vì hàm lượng chất béo bão hòa cao và có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch. Khi bạn cố gắng giảm thiểu nguy cơ và bệnh tim mạch, bạn cũng cần chú ý giảm chất béo bão hòa và tăng cường chất xơ cùng các vi chất dinh dưỡng.
Nhấn mạnh hơn về chất béo không bão hòa
Trong khi hướng dẫn trước đây của AHA về chất béo không bão hòa tập trung cụ thể vào dầu ăn (như khuyến nghị sử dụng dầu ôliu thay vì bơ), thì hướng dẫn mới khuyến nghị rộng rãi hơn các thực phẩm giàu chất béo không bão hòa thay vì các thực phẩm giàu chất béo bão hòa.
Ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol xấu LDL, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ
Mức độ ảnh hưởng của chất béo bão hòa đến sức khỏe tim mạch vẫn còn gây tranh cãi - một số nghiên cứu cho thấy ít hoặc không có tác động đối với những người có nguy cơ mắc bệnh tim thấp, nhưng AHA đã tìm thấy bằng chứng mạnh mẽ hơn để ủng hộ khuyến nghị của mình.
Chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL xấu, nhưng LDL cao không phải là yếu tố độc lập quyết định sức khỏe tim mạch hoặc nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các yếu tố nguy cơ là sự kết hợp của lipid máu, các chỉ số viêm, di truyền, thói quen sinh hoạt.
Tác động của sữa đối với sức khỏe, đặc biệt là đối với tim mạch, cũng đang được tranh luận. Sữa nguyên kem có hàm lượng chất béo bão hòa cao, nhưng các nghiên cứu mới chỉ ra rằng chế độ ăn nhiều sữa không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tim mạch, bất kể hàm lượng chất béo là bao nhiêu.
Nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn, nhưng có sự khác biệt giữa chất béo bão hòa của sữa chất béo bão hoà của thịt đỏ. Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho người Mỹ giai đoạn 2025-2030 cho rằng nên sử dụng sữa nguyên kem.
Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) vẫn giữ nguyên khuyến nghị về sữa ít béo và không béo, có hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn so với các lựa chọn nguyên kem.
Cần hạn chế thực phẩm siêu chế biến
Tương tự như hướng dẫn dinh dưỡng trước đây của AHA, các khuyến nghị mới cũng khuyên không nên ăn thực phẩm siêu chế biến.
Chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể dẫn đến nhiều hậu quả xấu cho sức khỏe, bao gồm thừa cân và béo phì, bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2.
Điểm khác biệt trong hướng dẫn mới là sự kêu gọi sự thay đổi trên thị trường để cung cấp các lựa chọn lành mạnh hơn với giá cả phải chăng hơn, bởi thực phẩm siêu chế biến thường rẻ hơn thực phẩm nguyên chất.
Vai trò của kali trong việc kiểm soát huyết áp
Ngoài việc hạn chế lượng natri nạp vào cơ thể, các hướng dẫn mới hiện nay khuyến nghị bổ sung thêm kali để giúp kiểm soát huyết áp. Huyết áp cao (tăng huyết áp) là nguy cơ có thể phòng ngừa hàng đầu đối với bệnh tim mạch.
Trong cơ thể, lượng natri dư thừa có thể khiến bạn giữ nước, làm tăng thể tích máu và tăng huyết áp. Trong khi đó, kali giúp cơ thể bài tiết natri qua nước tiểu và làm giãn mạch máu, giúp hạ huyết áp.
Natri và kali hoạt động giống như bập bênh. Chúng hoạt động tốt nhất khi ở trạng thái cân bằng. Nhưng bổ sung thêm kali có thể mang lại những tác động rất có lợi cho huyết áp.
Hạn chế đồ uống có cồn
Trong khi các hướng dẫn trước đây của AHA cho phép uống từ một đến hai ly mỗi ngày, các khuyến nghị mới có lập trường nghiêm ngặt hơn và không chỉ định lượng uống an toàn. Khi nói đến việc tiêu thụ rượu, càng tránh càng tốt.
Các nghiên cứu đang nghiêng về việc loại bỏ hoàn toàn rượu để bảo vệ sức khỏe tim mạch tối ưu.
Vì nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn, các khuyến nghị không cấm hoàn toàn rượu đối với sức khỏe tim mạch. Nhưng các khuyến nghị mới cho rằng không có lượng rượu nào là an toàn đối với nguy cơ mắc một số loại ung thư nhất định, bao gồm ung thư miệng, thực quản, vú, gan và đại trực tràng.
Chiều 25/5, Công an phường Thủ Dầu Một cho biết, lực lượng vừa phát hiện nhiều cơ sở kinh doanh trên địa bàn vi phạm nghiêm trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Qua nắm tình hình và tiếp nhận phản ánh từ người dân, từ đầu tháng 5 đến nay, Công an phường Thủ Dầu Một đồng loạt ra quân, kiểm tra đột xuất 13 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống (gồm 6 công ty và 7 hộ kinh doanh) trên địa bàn. Trong đó, 11 cơ sở vi phạm nghiêm trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nhiều vi phạm được phát hiện, như: môi trường làm việc ẩm thấp, không đảm bảo vệ sinh; sàn nhà bếp đọng nước bẩn, rác và thực phẩm thừa vứt ngổn ngang sát khu vực chế biến; các loại hải sản, thịt, đồ đông lạnh có dấu hiệu được tích trữ lâu ngày trong những tủ cấp đông đóng tuyết dày đặc, hoen ố, không che đậy, không nhãn mác xuất xứ.
Tại một số cơ sở, nhân viên không mang bao tay, khẩu trang khi trực tiếp chế biến thực phẩm, thậm chí không mặc áo trong lúc sơ chế thức ăn; quy trình chế biến không đảm bảo quy tắc một chiều, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.
Ngoài ra, một số cơ sở đã hoạt động lâu năm, nhưng vẫn chưa đăng ký Giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.
Ngoài xử lý các vi phạm nêu trên, Công an phường Thủ Dầu Một cũng vận động các cơ sở kinh doanh phải đặt đạo đức kinh doanh và sức khỏe của khách hàng lên hàng đầu; kiên quyết không sử dụng thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh được yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện đầy đủ giấy phép và các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
Ngày 2-5, ông Hoàng Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân - cho hay sau khi tiếp nhận thông tin du khách bị khỉ hoang tấn công tại khu vực rừng phòng hộ dọc tuyến đường ven biển Phước Tân - Bãi Ngà, xã đã cử cán bộ đến kiểm tra và cắm biển cảnh báo trên tuyến đường ven biển từ khu vực Mũi Điện đến Bãi Tiên.
"Biển cảnh báo nguy hiểm, nhắc du khách không lại gần hay cho khỉ ăn. Xã cũng phối hợp với kiểm lâm để có phương án theo dõi, xua đuổi khỉ, không để ảnh hưởng đến người dân, du khách. Vào các khung giờ cao điểm vào buổi chiều du khách hay dừng lại tuyến đường để chụp ảnh, tham quan, cán bộ xã sẽ phát loa di động cảnh báo dọc tuyến đường", ông Tuấn cho hay.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, trong 2 ngày 28 và 29-4, Bệnh viện Đa khoa Phú Yên đã tiếp nhận 5 trường hợp khách du lịch bị khỉ cắn tại tuyến đường ven biển Phước Tân - Bãi Ngà (cách danh thắng Mũi Điện khoảng 4km về phía bắc).
Theo bệnh viện, khỉ hoang dã dù có vẻ thân thiện nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tấn công bất ngờ, nhất là khi bị kích động, tranh giành thức ăn hoặc khi du khách tiếp xúc quá gần.
Vết khỉ cắn không chỉ gây tổn thương phần mềm mà còn có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh dại và một số bệnh truyền nhiễm khác.
Nếu bị khỉ cắn hoặc cào cấu, người dân cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời; không chủ quan với các vết cắn nhỏ, vì nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại vẫn có thể xảy ra.
