Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội vào luật, trong đó có việc gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn.
Đề xuất của Bộ Công an nhận được nhiều sự ủng hộ. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP.Hải Phòng) nói ô nhiễm tiếng ồn đã và đang trở thành nỗi bức xúc của dư luận, gây ảnh hưởng rất xấu đến sức khỏe con người, là nguồn cơn của không ít mâu thuẫn, thậm chí có những vụ án mạng xuất phát từ việc này. Song chế tài với hành vi gây ô nhiễm tiếng ồn hiện chỉ dừng ở xử phạt hành chính, chưa đủ sức răn đe, nên tình hình ngày càng phức tạp, thậm chí nhiều lần tái diễn, “vô tư vi phạm”.
Theo đại biểu, việc bổ sung chế tài xử lý hình sự với hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn là cần thiết. Tuy vậy, cũng cần cơ chế thực hiện sao cho khả thi, tránh việc đưa ra quy định rồi lại “nằm trên giấy”. Bà Nga đề nghị lưu tâm 2 vấn đề.
Thứ nhất là cơ chế xác định tiếng ồn vượt chuẩn. Hiện đã có quy chuẩn về tiếng ồn, nhưng để xác định chính xác vượt bao nhiêu, ở ngưỡng nào thì không hề dễ dàng. Để có thể xác định ngưỡng thì cần thiết bị chuyên dụng của cơ quan chức năng và phải đo tại thời điểm gây ra tiếng ồn, nhưng nhiều trường hợp cơ quan chức năng có mặt thì “tiếng ồn không còn nữa”, chưa kể không phải lúc nào cũng sẵn sàng thiết bị chuyên dụng.
Thứ hai là xác định thiệt hại do vi phạm gây ra. Không giống các loại vi phạm thông thường, ô nhiễm tiếng ồn ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, nhất là tinh thần, thậm chí có trường hợp stress, song lại không xảy ra ngay tại thời điểm có tiếng ồn, cũng chẳng dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường. Vì thế, phải xây dựng cách thức khoa học trong việc tính toán hậu quả từ ô nhiễm tiếng ồn gây ra, để có cơ sở quy kết trách nhiệm.
Cùng với việc bổ sung xử lý hình sự, vị đại biểu cho rằng không thể bỏ qua công tác tuyên truyền. Một mặt nâng cao chế tài, mặt khác phải đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân, doanh nghiệp có ý thức chấp hành, giúp họ biết được đâu là ngưỡng vi phạm.
Góp ý thêm, luật sư Trần Tuấn Anh, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho rằng mức xử phạt (theo Nghị định 45/2022) với hành vi gây tiếng ồn hoặc tiếng rung vượt quy chuẩn hiện đã khá nghiêm khắc, cao nhất 160 – 170 triệu đồng. Vấn đề đặt ra là công tác phát hiện, xử lý vi phạm đã triệt để hay chưa. Tình trạng ô nhiễm tiếng ồn đang xảy ra tràn lan, có một phần nguyên nhân đến từ công tác này còn hạn chế nhất định. Do đó, cần tăng cường việc tuyên truyền, kịp thời xử lý nghiêm vi phạm.
Trường hợp bổ sung chế tài hình sự, luật sư Tuấn Anh đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng, nhất là trong việc xây dựng cấu thành tội phạm của hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn. Chẳng hạn, người vi phạm đã bị xử phạt hành chính mà còn cố tình vi phạm, thể hiện sự coi thường pháp luật; hoặc phải có thiệt hại vật chất xảy ra (về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản…).
Theo quy định tại bộ luật Hình sự hiện hành, “lao động phục vụ cộng đồng” không phải là hình phạt độc lập mà chỉ là biện pháp hỗ trợ với người bị phạt cải tạo không giam giữ nhưng không có việc làm. Thời lượng tối đa 4 giờ mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần; được miễn với một số nhóm như phụ nữ mang thai, người khuyết tật nặng.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất “lao động công ích” thành một hình phạt bổ sung, buộc người bị kết án phải thực hiện một số công việc lao động phục vụ cộng đồng ngoài thời gian học tập và làm việc chính của người đó mà không được trả lương. Cơ quan soạn thảo cho hay, quy định này đã được nhiều quốc gia áp dụng, giúp đa dạng hình phạt trong hệ thống hình phạt của bộ luật hình sự; có ý nghĩa giáo dục, phục hồi và phòng ngừa tái phạm; khắc phục hạn chế của hình phạt tiền; giảm áp lực cho hệ thống giam giữ và chi phí xã hội của việc chấp hành án tù…
Ủng hộ đề xuất trên, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, nhìn nhận bản chất của hình phạt là vừa mang tính chất chế tài, chống tội phạm, vừa mang tính giáo dục, phòng ngừa. Phạm tội không có nghĩa cứ phải xử tù hay phạt tiền, mà quan trọng hơn phải giúp người sai phạm nhận thức được hành vi của mình. Do đó, việc bổ sung lao động công ích là hình phạt bổ sung sẽ giúp tăng tính hướng thiện, để người phạm tội ý thức rõ trách nhiệm với cộng đồng, từ đó giảm nguy cơ tái phạm.
Theo luật sư, nên áp dụng hình phạt bổ sung lao động công ích với người phạm tội là người chưa thành niên, người có điều kiện kinh tế khó khăn, phạm tội liên quan đến chức vụ, kinh tế, hôn nhân gia đình…; trong đó rất phù hợp với các trường hợp được hưởng án treo.
“Cùng với án treo, tòa có thể buộc người phạm tội lao động công ích một thời gian nhất định, vừa nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng của người phạm tội, vừa đảm bảo việc giám sát, quản lý trong thời gian chấp hành án tốt hơn”, luật sư Hùng nhận định.
Song luật sư Hùng cũng đề nghị xây dựng chương trình cải tạo và lao động công ích sao cho phù hợp, thiết thực, có sự giám sát và đánh giá kết quả, tránh hình thức, dễ dãi, “làm cho có”. Các hoạt động lao động công ích phải được lên chương trình cụ thể, kèm theo danh mục công việc phù hợp với độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe… Người tham gia lao động công ích phải làm thật, được chấm điểm thật, chứ không thể “đến ghi danh, điểm tên rồi về”.
Ngày 25.5, Bộ Công an cho biết thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo bộ, các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an đã phối hợp Công an TP.HCM truy bắt thành công 2 người là nghi phạm gây ra vụ nổ súng vào nhóm người nước ngoài làm một người tử vong, một người bị thương.
Vụ việc xảy ra tại phường Bến Thành, TP.HCM vào tối 21.5.
Hiện các lực lượng chức năng đang tập trung điều tra, xác minh, xử lý nghiêm những người liên quan theo quy định.
Chiều 14/5, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh dẫn đầu đoàn công tác đến làm việc với UBND phường Lái Thiêu, phường Bình Hòa và phường Thuận An về công tác giải ngân vốn đầu tư công.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo UBND TPHCM đã chỉ đạo tháo gỡ khó khăn cho nhiều dự án trên địa bàn, trong đó có dự án đường ven sông Sài Gòn đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Dương cũ.
Theo quy hoạch, tuyến đường ven sông Sài Gòn được UBND tỉnh Bình Dương cũ phê duyệt có chiều dài hơn 7km, rộng 32m với quy mô 6 làn xe. Vỉa hè phía giáp nhà dân rộng 5m, phía bờ sông rộng 4m. Dự án được chia thành 3 đoạn với tổng kinh phí đầu tư gần 9.500 tỷ đồng.
Trong đó, đoạn 1 từ đường Gia Long đến đường Vĩnh Phú 40 dài 1,8km, tổng vốn đầu tư hơn 2.600 tỷ đồng. Riêng chi phí giải phóng mặt bằng hơn 2.000 tỷ đồng. Hiện, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Lái Thiêu đã hoàn thiện hồ sơ và sắp trình Sở Xây dựng TPHCM thẩm định lần hai.
Theo UBND phường Lái Thiêu, đoạn này có 227 trường hợp bị ảnh hưởng và địa phương đang thực hiện các thủ tục thu hồi đất.
Đoạn 2 của dự án kéo dài từ rạch Vĩnh Bình đến đường Vĩnh Phú 40, dài gần 4km với tổng mức đầu tư gần 5.000 tỷ đồng. Dự án đi qua phường Lái Thiêu và Bình Hòa, cần thu hồi khoảng 19ha đất. Hiện các địa phương đang xác minh nguồn gốc đất và ra thông báo thu hồi mặt bằng.
Đoạn 3 từ rạch Bình Nhâm đến giáp cảng An Sơn dài 1,8km, đi qua phường Lái Thiêu và Thuận An. Tổng mức đầu tư của đoạn này là hơn 1.800 tỷ đồng, với hơn 5ha đất cần thu hồi.
Theo lãnh đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Lái Thiêu, khó khăn lớn nhất hiện nay của dự án là công tác giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư và thủ tục bàn giao giữa chủ đầu tư cũ và mới sau sáp nhập.
Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh đề nghị lãnh đạo các địa phương tập trung chỉ đạo, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các vướng mắc của các dự án.
Đối với tuyến đường ven sông Sài Gòn, ông Hoàng Nguyên Dinh đề nghị các địa phương khẩn trương thực hiện công tác xác minh nguồn gốc đất, thuê đơn vị tư vấn và sớm xây dựng kế hoạch tái định cư cho người dân.
Lãnh đạo TPHCM đánh giá tái định cư là khâu quan trọng khi thực hiện dự án. Ngoài ra, các địa phương phải lựa chọn khu tái định cư tại những vị trí thuận tiện, có hạ tầng đồng bộ và kết nối giao thông đầy đủ nhằm đảm bảo điều kiện sinh sống cho người dân sau di dời.
Ngoài ra, tại buổi làm việc, các địa phương đã báo cáo những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai một số công trình như dự án nâng cấp quốc lộ 13, các tuyến đường giao thông trên địa bàn phường và xây dựng trường học.
Lãnh đạo UBND TPHCM cùng đại diện các sở, ngành đã trực tiếp trao đổi, hướng dẫn và đưa ra phương án xử lý đối với từng nội dung nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.
Đại biểu (ĐB) Trần Văn Khải (Ninh Bình) chỉ ra 3 "điểm nghẽn" đang cản trở phát triển văn hóa cần tháo gỡ ngay, gồm tỷ lệ chi ngân sách cho hạ tầng công nghệ ngành văn hóa còn khiêm tốn, thiếu hụt nhân lực số, nguồn lực đầu tư từ ngân sách còn hạn chế.
Trong các đề nghị của ĐB, đáng chú ý là nội dung sửa điều 3 của dự thảo nghị quyết theo hướng ngoài việc bảo đảm mức sàn 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, cần quy định rõ ưu tiên bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, số hóa di sản đã xếp hạng, bảo quản số lâu dài và an ninh văn hóa số.
Cạnh đó, cần thiết kế Quỹ văn hóa, nghệ thuật thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo, có thể đầu tư cho startup công nghệ văn hóa, nền tảng nội dung số, mô hình bảo tồn số, nhưng phải có cơ chế quản trị quỹ hết sức chặt chẽ, minh bạch, không để "biến một chủ trương đúng thành một thiết chế rủi ro".
Dự thảo nghị quyết của Quốc hội, theo ĐB Khải, phải "thiết kế cơ chế thực thi"; trong đó 3 trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu - nền tảng - an ninh văn hóa số đủ đồng bộ.
ĐB Cà Thị Thắm (Lai Châu) đề nghị bổ sung tại điều 7 cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng đối với các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân được hưởng ổn định độc lập kể cả khi đã nghỉ hưu. Cạnh đó, cần có nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, lấy thành tích giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực.
ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) đồng ý việc đưa ngày 24.11 là ngày Văn hóa VN hằng năm trở thành ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương. Ông cũng đề xuất thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí thuộc khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá, từ đó tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.
Giải trình một số vấn đề ĐB nêu, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết của Quốc hội nhằm tập trung giải quyết 2 vấn đề lớn: tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa. Chính sách nào đã rõ, đã "chín", bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì quy định ngay; đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết những vấn đề cần có sự linh hoạt, vấn đề mới cần được thí điểm bằng chính sách đặc thù.
Đặc biệt, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội. Bộ VH-TT-DL đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2% nêu trên, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về ngày Văn hóa VN, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục đích của quy định này nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa; đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày Văn hóa VN, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế để khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia. Bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này. Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, bà Thanh cho hay, việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo theo hướng thí điểm thành lập quỹ này dưới mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
