Của để dành không được đo bằng tiền bạc, cũng chẳng thể đong đếm bằng những lời hoa mỹ, nhưng lại đủ sức sưởi ấm những ngày khó khăn nhất.
Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều mối quan hệ trở nên lỏng lẻo, tình làng nghĩa xóm càng hiện lên như một của để dành quý giá – thứ tài sản tinh thần mà người Việt vẫn âm thầm gìn giữ.
Ở nhiều vùng quê, hình ảnh quen thuộc là những mái nhà không khóa cửa ban ngày, những tiếng gọi nhau í ới qua hàng rào, hay bát canh nóng được mang sang khi nhà bên có việc. Tình làng nghĩa xóm hiện diện trong những điều giản dị như vậy.
Khi một gia đình có việc hiếu hỉ, hàng xóm không cần mời vẫn tự nguyện đến giúp. Người lo nấu nướng, người dựng rạp, người chạy việc lặt vặt. Không ai tính toán hơn thiệt, bởi ai cũng hiểu: hôm nay giúp người, mai người sẽ giúp lại.
Những hành động ấy, nhìn qua có vẻ nhỏ nhặt, nhưng lại là nền tảng của sự gắn kết cộng đồng. Nó tạo nên cảm giác an tâm – rằng mỗi người không đơn độc, rằng luôn có những cánh tay sẵn sàng chìa ra khi cần.
Bước vào đô thị, bức tranh ấy có phần thay đổi. Những cánh cửa đóng kín hơn, những lời chào thưa dần. Nhiều người sống cạnh nhau nhiều năm nhưng không biết tên nhau. Sự riêng tư được đề cao, nhưng đôi khi lại kéo theo khoảng cách.
Cuộc sống hiện đại với nhịp độ nhanh khiến con người ít có thời gian giao tiếp. Công việc, học hành, những mối bận tâm cá nhân chiếm phần lớn quỹ thời gian. Việc kết nối với hàng xóm, vì thế, trở thành điều “có cũng được, không có cũng không sao”.
Nhưng chính trong bối cảnh ấy, khi một sự cố bất ngờ xảy ra, một cơn hoạn nạn, một tình huống khẩn cấp, người ta mới nhận ra giá trị của sự gần gũi. Không phải lúc nào người thân cũng ở cạnh, nhưng hàng xóm thì luôn ở đó, chỉ cách một bức tường.
Những câu chuyện về tình làng nghĩa xóm có thể không xuất hiện trong những ngày bình yên, mà hiện rõ nhất khi có biến cố. Đó là khi một gia đình gặp hoạn nạn, cả xóm cùng chung tay giúp đỡ. Là khi một người bệnh nặng, hàng xóm thay nhau chăm nom. Là khi thiên tai ập đến, người dân cùng nhau vượt qua.
Những nghĩa cử ấy không cần lời khen, cũng không đòi hỏi sự ghi nhận. Nó xuất phát từ sự thấu hiểu: ai rồi cũng có lúc cần đến người khác. Và khi giúp đỡ nhau, cộng đồng trở nên vững vàng hơn.
Trong những khoảnh khắc ấy, tình làng nghĩa xóm giống như một “kho dự trữ” tinh thần. Bình thường có thể không để ý, nhưng khi cần, nó trở thành điểm tựa.
Tình làng nghĩa xóm không phải điều gì xa xôi, mà bắt đầu từ những hành động rất nhỏ. Một lời chào khi gặp nhau, một nụ cười thân thiện, hay đơn giản là sự quan tâm đúng lúc.
Đôi khi, chỉ cần hỏi thăm khi thấy nhà bên có việc, hay giúp đỡ một việc nhỏ, cũng đủ để tạo nên sự kết nối. Những mối quan hệ lớn không tự nhiên hình thành, mà được xây dựng từ những tương tác nhỏ như thế.
Điều quan trọng là sự chủ động. Trong một xã hội ngày càng đề cao cá nhân, việc mở lòng với người xung quanh cần một chút nỗ lực. Nhưng chính sự nỗ lực ấy sẽ mang lại những giá trị lâu dài.
Một thực tế đáng suy ngẫm là trong khi nhiều người trân trọng những giá trị vật chất, những giá trị tinh thần như tình làng nghĩa xóm lại dễ bị xem nhẹ. Khi cuộc sống đủ đầy hơn, con người có xu hướng tự giải quyết mọi vấn đề, ít cần đến sự hỗ trợ từ cộng đồng.
Nhưng sự đủ đầy vật chất không thể thay thế cảm giác được sẻ chia. Một khu phố có thể hiện đại, tiện nghi, nhưng nếu thiếu đi sự gắn kết, vẫn sẽ lạnh lẽo.
Giữ gìn tình làng nghĩa xóm không phải là quay lại hoàn toàn với lối sống cũ, mà là biết điều chỉnh để phù hợp với hoàn cảnh mới. Có thể không còn những buổi tụ họp thường xuyên, nhưng vẫn có thể duy trì sự quan tâm, sự kết nối.
Tình làng nghĩa xóm – “của để dành” quý giá của người Việt không nằm ở những điều lớn lao, mà ở những cử chỉ giản dị hàng ngày. Trong bối cảnh thay đổi nhanh, giá trị ấy càng cần được gìn giữ.
Bởi đến một lúc nào đó, khi đối diện với khó khăn, người ta sẽ nhận ra: điều quý giá nhất không phải là những gì mình có, mà là những người sẵn sàng ở bên. Và rất có thể, trong số đó có những người hàng xóm – gần gũi mà đôi khi ta đã vô tình lãng quên.
Càng kìm nén những cảm xúc phức tạp, tránh xung đột và cố "bảo vệ" mối quan hệ, bạn càng dễ bị bùng nổ cảm xúc và va chạm không thể tránh khỏi về sau. 10 điều vô tình phá hủy hôn nhân thậm chí còn nhanh hơn ngoại tình, theo Your Tango.
Dù là né tránh xung đột bằng cách vùi đầu vào điện thoại hay lướt mạng thay vì dành thời gian bên nhau, hành động này cũng phá hủy hôn nhân nhanh chóng. Dùng điện thoại quá nhiều không chỉ gây mất kết nối và phân tâm, mà còn khiến đối phương cảm thấy mình không được lắng nghe và tôn trọng, nhất là trong những cuộc trò chuyện căng thẳng.
Những gì các bạn nói về nhau sau lưng quan trọng không kém những gì được chia sẻ trực diện. Liên tục than phiền về bạn đời với bạn bè, gia đình và nói xấu họ sau lưng - những hành vi này chính là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân nhanh chóng.
Các cặp đôi không thể tránh nói về những vấn đề thường ngày, từ việc nhà đến đưa đón con cái, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó mà thiếu những khoảng thời gian chất lượng dành cho nhau thì họ sẽ dần mất kết nối.
Dù bận rộn, vợ chồng vẫn có thể dành thời gian để bày tỏ sự biết ơn. Điều này không chỉ gắn kết, giúp hai người gần nhau hơn, mà còn cải thiện sự hài lòng trong hôn nhân và cuộc sống.
Lúc nào cũng mong nửa kia phải "đọc vị" được tâm tư của mình thì vừa phi thực tế, vừa không lành mạnh, còn dễ gây oán giận khi nhu cầu không được đáp ứng.
Khi bị tổn thương hoặc trong lúc tranh cãi, rất dễ khơi lại lỗi lầm cũ của đối phương để chứng minh quan điểm. Tuy nhiên, nếu liên tục "tha thứ" chỉ để sau đó lôi lỗi lầm ra nhắc lại, bạn đang phá hoại sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.
Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Family Psychology, sự tha thứ có thể nâng cao sự hài lòng trong hôn nhân, nhưng chỉ khi tha thứ là thật lòng chứ không phải "diễn" hay ậm ừ cho qua.
Dù là cố gắng làm vừa lòng đối phương dẫn đến việc nhu cầu của chính bản thân bị phớt lờ, hay né tránh xung đột để "giữ hòa khí", đây cũng là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân.
Tránh tranh cãi trông có vẻ như cách tốt nhất để bảo vệ hôn nhân, nhưng thực tế, biết cách giải quyết xung đột và đối diện với bất đồng mới mang lại hạnh phúc lâu dài.
Các vai trò truyền thống trong gia đình - ví dụ người vợ chăm sóc con cái, người chồng lo kinh tế - có thể hiệu quả nếu cả hai đã đồng thuận và được quyền lựa chọn. Tuy nhiên nếu chỉ áp đặt theo nguyên tắc hay truyền thống, việc này có thể khiến cả hai "bằng mặt nhưng không bằng lòng" và dần dà gây chồng chất những bức xúc.
So sánh hôn nhân của mình với người khác là một trong những điều tối kỵ. Theo nghiên cứu đăng trên Personality and Social Psychology Bulletin, ngay cả cách so sánh khéo léo nhất cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cá nhân và hôn nhân.
Tương tự việc né tránh xung đột, giữ những lo lắng cho riêng mình có thể nhanh chóng làm rạn nứt mối quan hệ. Càng tích tụ lo lắng, sự oán giận càng lớn vì đối phương không hiểu những gì bạn đang trải qua.
Năm 1999, Song Yang, 19 tuổi, sang London du học. Để tiết kiệm chi phí, anh cùng nhiều sinh viên khác thuê chung một căn phòng, phải ngủ dưới sàn vì chật.
Ngày thứ ba Anh, Song Yang đi tàu điện ngầm ra vùng ngoại ô London tìm chỗ ở nhưng lên nhầm chuyến. Khi bị kẹt lại ở trạm cuối lúc trời tối, anh được một người đàn ông ngoại quốc đi ngang qua hỏi thăm. Nam sinh giúp ông chỉnh chiếc đồng hồ điện tử bị sai giờ. Cảm mến sự nhiệt tình của chàng trai, ông mời anh về nhà chơi.
Người đàn ông tên Hans, sinh năm 1933 tại Thụy Sĩ. Mất mẹ từ nhỏ, ông trải qua nhiều năm tháng lang bạt trước khi làm việc tại Nhà hát Opera Hoàng gia Anh và định cư ở London.
Căn hộ của ông ở trong khu vực sầm uất, gần sông Thames nhưng khá tồi tàn, đồ đạc phủ bụi. Thấy Hans chủ yếu ăn đồ hộp, Song Yang đã nấu bữa tối từ chút nguyên liệu còn lại trong tủ lạnh, sau đó dọn dẹp nhà cửa và sửa lò sưởi giúp ông. Tối muộn, Hans đưa tờ 5 bảng Anh để nam sinh bắt taxi về vì tàu điện ngầm đã ngừng hoạt động.
Từ lần gặp đó, Song Yang thường xuyên ghé thăm, giúp Hans làm việc nhà và nấu ăn. Nhận thấy nam sinh gặp áp lực tài chính trong khi bản thân cần người bầu bạn, Hans đề nghị Song Yang chuyển đến ở cùng. Anh được miễn phí tiền trọ, đổi lại sẽ đảm nhận việc nội trợ.
Năm 2001, Song Yang bị xe buýt tông gãy xương hàm và rụng ba chiếc răng. Người lái xe chối bỏ trách nhiệm. Suốt ba năm sau đó, ông Hans gõ cửa khắp các văn phòng luật sư và tòa án để hỗ trợ Song kiện công ty xe buýt. Cuối cùng khoản bồi thường đủ để cậu trang trải chi phí y tế.
Năm 2007, sau khi nhận bằng thạc sĩ, Song Yang về Trung Quốc làm việc. Anh muốn đưa Hans đi cùng nhưng cụ ông từ chối.
Thiếu người đồng hành, Hans sa đà vào rượu, dẫn đến chứng hoại tử chỏm xương đùi nghiêm trọng và phải nằm liệt giường. Dù hệ thống y tế ở Anh miễn phí, việc chờ đợi lịch phẫu thuật và không có người chăm sóc hậu phẫu ẩn chứa nhiều rủi ro. Cuối năm 2008, bất chấp những e ngại về rủi ro pháp lý và y tế từ gia đình, Song Yang sang Anh đón cụ ông 75 tuổi về Trung Quốc.
Đầu năm 2009, ông Hans được phẫu thuật thay khớp háng tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Trịnh Châu. Gia đình Song Yang chi trả toàn bộ viện phí hơn 8.000 USD và luân phiên túc trực chăm sóc. Sau ca mổ, Hans quyết định ở lại định cư.
Để tiện chăm nom ông, Song Yang nghỉ việc ở bệnh viện lớn, chuyển sang công việc hành chính lương thấp hơn. Anh nhường phòng ngủ chính cho Hans, lắp tivi, tải phim tiếng Anh và đặt báo tiếng Anh để cụ ông duy trì thói quen sinh hoạt cũ.
Cả gia đình Song Yang cũng dần thay đổi vì Hans. Mẹ anh học vật lý trị liệu để xoa bóp cho ông, bố anh tập pha cà phê và nấu món Âu, còn bà nội tự học vài câu tiếng Anh giao tiếp. Khi kết hôn, Song Yang xem việc chấp nhận Hans là điều kiện quan trọng nhất ở bạn đời. May mắn, vợ anh - một nữ y tá - thấu hiểu và cùng chồng chăm sóc cụ ông.
Tại khu phố mới, Hans thường đi dạo công viên, mở lớp tiếng Anh miễn phí cho trẻ em và tham gia hoạt động tình nguyện. Suốt 6 năm cuối đời, cụ ông sống đầm ấm như thành viên trong gia đình.
Tháng 12/2013, Hans qua đời vì suy tim. Trước lúc mất, ông để lại nguyện vọng được an táng tại Trung Quốc thay vì đưa tro cốt về quê hương. Gia đình Song Yang sau đó làm việc với Đại sứ quán Thụy Sĩ để hoàn tất thủ tục.
Trong giấy xác nhận hỏa táng, Song Yang điền thông tin mình là thân nhân và gọi Hans là "ông nội". "Mối quan hệ của chúng tôi giống như gia đình. Nếu Hans không giúp đỡ tôi trước, tôi sẽ không thể xoay xở trong những ngày khốn khó", anh Song nói.
Câu chuyện tình người này được đài CCTV đưa đến công chúng qua hai bộ phim tài liệu "Lời hứa vượt đại dương" vào tháng 3/2012 khi ông Hans còn sống và "Song Yang: Tình thân xuyên quốc gia" ngay khi ông qua đời.
Hôm 15/5, một đoàn ôtô hơn 10 chiếc cùng xe môtô phân khối lớn tiến vào làng Nong Phai, huyện Mueang, tỉnh Chaiyaphum. Bà Yupin Thadthai dẫn đầu đoàn rước dâu, trực tiếp chủ trì lễ cưới và mang sính lễ gồm 300.000 baht (khoảng 200 triệu đồng) cùng hai lượng vàng đến hỏi cô Onuma Janpeng làm vợ thứ hai cho chồng.
Bà Yupin và ông Wisanu Prangchaiyaphum đã chung sống hơn 20 năm, có một con. Họ kinh doanh thiết bị âm thanh và sở hữu một số tụ điểm giải trí.
Bà Yupin nói đã quen biết cô Onuma hơn 10 năm. Cả hai đều lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm. Bà đích thân làm chủ hôn để hợp thức hóa mối quan hệ, trao cho Onuma danh phận trước cộng đồng. "Gia đình thống nhất tổ chức hôn lễ công khai để tránh điều tiếng hay thiệt thòi cho người mới", bà Yupin nói.
Ông Wisanu cho biết gia đình ba người sẽ sống với nhau lâu dài, tài sản và tình cảm được chia đều. "Cơ ngơi này do chúng tôi cùng nhau gây dựng. Bí quyết chỉ là trao cho họ tình yêu và sự công bằng", ông nói.
Luật pháp Thái Lan bãi bỏ chế độ đa thê từ năm 1935 và chỉ công nhận hôn nhân một vợ một chồng. Bất kỳ cuộc kết hôn nào sau đó đều không có giá trị pháp lý. Dù vậy, việc có "vợ bé" vẫn thỉnh thoảng tồn tại qua các lễ nghi truyền thống. Trường hợp cô Onuma cũng chỉ được công nhận danh phận trong nội bộ gia đình, không được pháp luật bảo vệ quyền lợi.
Hình ảnh vợ cả dẫn đầu đoàn rước dâu lan truyền trên mạng xã hội Thái Lan. Một số người xem đây là chuyện khó tin, trong khi số khác ủng hộ sự cởi mở và thấu hiểu của gia đình ông Wisanu.
