Dù là vị trí tiện lợi nhất, nhưng cánh cửa lại là nơi “nóng” nhất và có nhiệt độ bấp bênh nhất trong tủ lạnh. Việc đặt thực phẩm sai chỗ không chỉ làm lãng phí ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Cánh cửa tủ lạnh thường là nơi chúng ta ưu tiên cho những món đồ hay dùng như sữa, sữa chua hay mứt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, thói quen này đang gián tiếp “đốt tiền” của bạn qua việc làm thực phẩm nhanh hỏng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Tiến sĩ Vanessa Coffman, Giám đốc liên minh tại tổ chức Stop Foodborne Illness và Mark McShane, đầu bếp kiêm chuyên gia an toàn thực phẩm, đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách sắp xếp tủ lạnh khoa học nhất.
Tại sao cánh cửa tủ lạnh lại là “vùng nguy hiểm”?
Nhiều dòng tủ lạnh được thiết kế các khay ở cánh cửa rất bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng dành cho thực phẩm dễ hỏng. Mỗi khi bạn mở cửa hoặc đứng phân vân khi xếp đồ mới vào, luồng khí ấm tràn vào sẽ khiến nhiệt độ ở khu vực này biến động dữ dội.
“Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bắt đầu tăng đáng kể khi nhiệt độ thực phẩm vượt quá 4 độ C – ngưỡng dưới của ‘vùng nguy hiểm’. Ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ trong vòng 20 phút”, tiến sĩ Vanessa Coffman cảnh báo.
7 thực phẩm “cấm kỵ” đặt ở cánh cửa
Dưới đây là danh sách những món đồ bạn nên di chuyển vào ngăn trong ngay lập tức:
Sữa và sản phẩm từ sữa
Bao gồm cả phô mai mềm. Theo chuyên gia Mark McShane, sự thay đổi nhiệt độ ở cánh cửa sẽ làm mất đi các enzyme tinh tế và lợi khuẩn, làm giảm giá trị dinh dưỡng và khiến sữa nhanh chua hơn.
Trứng
Dù tủ lạnh thường tặng kèm khay trứng ở cánh cửa, bạn hãy từ bỏ nó. Trứng cần một môi trường lạnh ổn định để giữ được độ tươi và đảm bảo an toàn.
Đồ ăn sẵn và thức ăn thừa
Thịt nguội, thực phẩm đã chế biến hoặc đồ ăn từ bữa trước thường được dùng ngay mà không cần nấu lại. Việc để chúng ở cánh cửa sẽ thúc đẩy vi khuẩn sinh sôi, dễ gây đau bụng.
Bơ hạt tự nhiên và dầu thực vật tinh tế
Khác với loại có chất bảo quản, bơ hạt tự nhiên dễ bị tách lớp hoặc biến chất nếu nhiệt độ không ổn định.
Nước ép tươi
Các loại nước ép lạnh rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa. Nhiệt độ cao và ánh sáng tràn vào khi mở cửa sẽ làm thất thoát vitamin C cực nhanh.
Thịt và cá sống
Chắc chắn bạn không muốn rủi ro với các loại đạm sống. Nhiệt độ bấp bênh ở cửa tủ là “thiên đường” cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển trên thịt cá.
Rau củ quả tươi
Các loại quả mọng (berry), rau xanh lá rất dễ héo, mất cấu trúc và thối rữa nếu gặp nhiệt độ không ổn định. Đừng để giỏ rau từ chợ biến thành đống rác hữu cơ quá sớm.
Vậy nên để gì ở cánh cửa?
Câu trả lời là những mặt hàng ổn định và ít bị hỏng. Nhờ hàm lượng axit, muối hoặc đường cao, các loại gia vị này có khả năng “chống chọi” tốt với sự thay đổi nhiệt độ.
Tương cà, tương ớt, mù tạt.
Dưa bao tử muối, đồ chua.
Mứt hoa quả.
Giấm và nước tương (xì dầu).
Cách tái cấu trúc không gian lưu trữ khoa học
Để bảo quản thực phẩm một cách tối ưu, việc phân loại vị trí dựa trên độ nhạy cảm nhiệt độ là quy tắc sống còn.
Đối với khu vực cánh cửa, bạn chỉ nên dành không gian cho các loại gia vị, mứt, nước tương hoặc đồ muối. Đây là những mặt hàng có khả năng chịu đựng sự biến động nhiệt độ tốt nhờ hàm lượng muối và axit cao.
Trong khi đó, ngăn giữa và khu vực phía trong cùng của tủ lạnh – nơi có nhiệt độ ổn định nhất mới chính là “ngôi nhà” lý tưởng cho các thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, trứng và thức ăn đã chế biến sẵn. Riêng với thịt và cá sống, chuyên gia khuyến cáo luôn phải ưu tiên đặt tại ngăn dưới cùng.
Cách sắp xếp này không chỉ đảm bảo độ lạnh sâu nhất cho thực phẩm tươi sống mà còn ngăn chặn tình trạng nước thịt rò rỉ, gây nhiễm chéo vi khuẩn sang các nhóm đồ ăn khác trong tủ.
Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản trước khi cất đồ: “Món đồ này liệu có chịu được khi để ở ngoài một tiếng đồng hồ không?”. Nếu câu trả lời là “Không”, hãy dọn nó vào ngăn trong ngay lập tức thay vì đặt ở cánh cửa.
Chuyên gia Mark McShane cảnh báo nhiệt độ ở kệ trên có thể tăng vọt thêm 10 độ C chỉ trong vài phút sau khi mở cửa. Do đó, hãy ưu tiên những ngăn giữa và phía sau để bảo quản thực phẩm được lâu nhất. Hãy coi cánh cửa tủ lạnh chỉ là “không gian phụ” cho các loại gia vị nếm trải chút hơi ấm mà không hề hấn gì. Việc sắp xếp đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn giúp thực phẩm luôn giữ được hương vị thơm ngon nhất.
Vấn đề dư lượng thuốc trừ sâu trong rau củ quả luôn là mối lo ngại hàng đầu đối với sức khỏe. Đặc biệt, sau khi Tổ chức Công tác Môi trường Mỹ (EWG) công bố "Hướng dẫn mua sắm nông sản năm 2026", trong đó rau chân vịt (bó xôi) đứng đầu danh sách "Dirty Dozen" (nhóm thực phẩm bẩn nhất), người tiêu dùng càng quan tâm hơn đến cách làm sạch thực phẩm.
Chuyên gia dinh dưỡng Lâm Lợi Sầm nhấn mạnh sử dụng nước sạch chảy tuần hoàn vẫn là phương pháp an toàn nhất. Nếu rửa sai cách, bạn có thể vô tình khiến thuốc trừ sâu thấm sâu hơn vào thực phẩm.
Chiến lược làm sạch cho 4 nhóm rau củ quả chính
Mỗi loại thực phẩm, từ quả dâu tây mỏng manh đến củ khoai tây bám đầy bùn đất, đều cần có "kịch bản" làm sạch riêng. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:
Nhóm rau lá (Rau chân vịt, cải thìa, bắp cải...)
Đây là nhóm dễ tích tụ bùn đất và thuốc trừ sâu nhất ở phần cuống và gốc.
Cách làm: Cắt bỏ phần gốc, xả trực tiếp dưới vòi nước chảy để làm sạch kẽ lá và cuống. Sau đó, ngâm trong chậu nước có dòng chảy nhỏ khoảng 10-15 phút.
Lưu ý: Với các loại rau cuộn chặt như bắp cải, hãy bỏ lớp lá ngoài cùng vì đây là nơi hứng chịu lượng thuốc trừ sâu nhiều nhất.
Nhóm này thường bám nhiều đất cát và vi khuẩn từ môi trường dưới lòng đất.
Cách làm: Rửa sạch bùn đất trên bề mặt, sau đó dùng bàn chải lông mềm chà nhẹ dưới vòi nước chảy.
Lưu ý: Ngay cả khi bạn có ý định gọt vỏ, vẫn phải rửa sạch trước khi gọt để tránh việc dao mang thuốc trừ sâu từ lớp vỏ ngoài đi sâu vào phần thịt quả.
Nhóm rau dạng hoa (Súp lơ xanh, súp lơ trắng...)
Cấu trúc dày đặc của các nụ hoa nhỏ khiến sâu bệnh và thuốc trừ sâu rất khó bị rửa trôi.
Cách làm: Cắt súp lơ thành từng miếng nhỏ, cho vào chậu nước và lắc lên xuống nhiều lần. Cuối cùng, để vòi nước nhỏ chảy trực tiếp vào các khe hở của búp hoa.
Nhóm quả nhỏ và có vỏ (Nho, dâu tây, cà chua bi, ớt chuông...)
Nho và cà chua bi: Dùng kéo cắt sát cuống (giữ lại một phần cuống nhỏ) để tránh nước bẩn thấm vào thịt quả qua lỗ chân cuống. Rửa nhẹ nhàng trong chậu dưới vòi nước.
Dâu tây: Tuyệt đối không vứt bỏ đài xanh (cuống) trước khi rửa. Hãy để nguyên cuống, rửa dưới vòi nước chảy khoảng 10 phút, sau đó mới hái bỏ đài để ăn
Nước sạch là "vàng" - Đừng lạm dụng muối hay baking soda
Chuyên gia Lâm Lợi Sầm đưa ra những lưu ý quan trọng để tránh "phản tác dụng" khi rửa rau:
Nguyên tắc "Rửa trước, cắt sau": Đây là quy tắc tối thượng. Nếu cắt nhỏ rồi mới rửa, thuốc trừ sâu sẽ xâm nhập qua vết cắt, đồng thời các vitamin tan trong nước (như vitamin C) sẽ bị thất thoát đáng kể.
Đừng quá tin vào nước muối: Khoa học chứng minh "nước chảy" có hiệu quả loại bỏ thuốc trừ sâu tốt hơn nhiều so với việc ngâm nước muối, baking soda hay giấm nếu sử dụng sai nồng độ.
Kỹ thuật vòi nước: Không cần mở vòi nước quá lớn. Hãy duy trì dòng chảy nhỏ cỡ "một chiếc đũa" và để nước chảy liên tục trong khoảng 10 phút.
Việc rửa rau củ đúng cách không chỉ là bảo vệ sức khỏe trước mắt mà còn là cách đầu tư lâu dài cho một cơ thể không độc tố. Hãy thay đổi thói quen ngay từ bữa ăn hôm nay.
Dự kiến từ quý 3, đầu số 113 sẽ tiếp nhận, phân loại và điều phối tất cả tình huống khẩn cấp, trong đó có cấp cứu y tế ngoại viện, áp dụng trên phạm vi cả nước.
Đến nay các đầu số trên, còn gọi là tổng đài, được áp dụng riêng cho từng nhiệm vụ. Tổng đài 115 dùng cho gọi cấp cứu. Tổng đài 114 dùng để gọi cần cứu hỏa cứu hộ. Còn tổng đài 113 tiếp nhận các cuộc gọi cần hỗ trợ an ninh. Việc thống nhất các nhiệm vụ này vào một đầu số thống nhất giúp người dân dễ dàng liên lạc khi cần hỗ trợ, cơ quan chức năng cũng dễ dàng điều hành hoạt động.
Theo lộ trình, khi tích hợp, cuộc gọi 113 sẽ được định tuyến về trung tâm chỉ huy, sau đó chuyển đến các đơn vị chức năng tại địa phương. Hệ thống được thiết kế với cơ chế dự phòng nhiều lớp, đảm bảo hoạt động liên tục 24/7.
Với các trường hợp cần cấp cứu y tế, tổng đài viên ứng dụng AI sẽ nhanh chóng chuyển thông tin tới cơ sở cấp cứu phù hợp.
"Việc thống nhất đầu số 113 được kỳ vọng giúp người dân dễ ghi nhớ, rút ngắn thời gian phản ứng và nâng cao hiệu quả xử lý các tình huống khẩn cấp trên toàn quốc", Thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an, cho biết tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, hôm 17/4.
Theo đề xuất của Bộ Công an, quá trình thực hiện tích hợp các đầu số này sẽ được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn một, tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành.
Giai đoạn hai, sau khi triển khai mô hình đầu số 113 tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành từ 6 tháng đến một năm sẽ tổ chức sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia.
Giai đoạn hai dự kiến có thể nghiên cứu tích hợp cả đầu số 111, 117 theo ý kiến của Bộ Khoa học và công nghệ.
Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết cấp cứu ngoại viện là mắt xích mở đầu của chuỗi cứu sống người bệnh, là nơi mỗi phút, mỗi quyết định và mỗi sự phối hợp đều có thể tạo ra khác biệt giữa sự sống và di chứng, giữa cơ hội hồi phục và mất mát không thể bù đắp. Vì vậy, phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là yêu cầu chuyên môn, mang tính nhân văn, thước đo năng lực tổ chức của ngành y tế và của cả hệ thống bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 ca đột quỵ, nhưng phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận cấp cứu kịp thời. Chỉ khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong "thời gian vàng" 4,5 giờ đầu, và khoảng 20% được vận chuyển bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.
"Không chỉ đột quỵ, các tình huống khẩn cấp như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, ngộ độc hay thiên tai đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phản ứng nhanh, tổ chức bài bản và phối hợp hiệu quả hơn", Thứ trưởng nói, thêm rằng đây là khoảng trống lớn cần được giải quyết trong đề án cấp quốc gia.
Theo kế hoạch triển khai giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu trang bị tối thiểu một xe cứu thương/100.000 dân, đồng thời mở rộng đào tạo kỹ năng sơ cứu cho nhiều lực lượng như cảnh sát, tiếp viên, học sinh và người dân.
Trước đó, 6 địa phương thí điểm đã được trang bị 85 xe cứu thương đạt chuẩn quốc tế, mỗi xe có khoảng 380 thiết bị y tế hiện đại.
Hiện tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển trong khu vực. Năng lực cấp cứu trước viện còn phân tán, thiếu kết nối giữa điều phối, vận chuyển và xử trí ban đầu.
Bộ Y tế đang đề xuất kết hợp lực lượng y tế với phòng cháy chữa cháy nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường. Dự kiến ngành y tế bố trí đội cấp cứu trong bán kính 3 km ở đô thị và 6 km ở nông thôn. Đồng thời, hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tiếp nhận cuộc gọi, phân loại tình trạng bệnh nhân, truy cập hồ sơ sức khỏe điện tử và điều phối giao thông ưu tiên cho xe cứu thương.
Theo Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước ô nhiễm. Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm. Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và miền bắc nước Úc. Tại VN, hằng năm ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
