Cô T.T.H (67 tuổi, ở TP.HCM) cho biết, từ khi bị tăng huyết áp, cô và một số thành viên trong gia đình không dám ăn mỡ vì nghe nói sẽ làm “mỡ trong máu, tăng cholesterol”, không tốt cho người có tuổi. Khi nấu ăn, cô H. cũng thường dùng dầu ăn thực vật và dùng lượng rất ít.
Mặt khác, chị N.T.T (48 tuổi, ở Đồng Tháp) cho biết chị và gia đình không quá quan tâm tới mỡ máu, cũng không có triệu chứng bệnh gì cần kiêng béo nên không hề “né” mỡ và các món có chất béo. Trong bữa ăn thường ngày của gia đình chị T., nguồn chất béo chủ yếu đến từ thịt, cá và các món chiên rán.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Nguyễn Thùy An, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, người sau 45 tuổi nếu kiêng chất béo quá mức, cơ thể có thể bị ảnh hưởng về nhiều mặt như giảm hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K; ảnh hưởng sức khỏe tim mạch, não bộ, làn da, nội tiết và quá trình điều hòa phản ứng viêm. Đặc biệt, vitamin D và các axit béo thiết yếu lại có vai trò quan trọng với sức khỏe cơ, xương và miễn dịch.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chất béo vẫn là một thành phần cần thiết trong khẩu phần. WHO khuyến cáo nên ưu tiên chất béo không bão hòa, chiếm dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày. Loại chất béo này có nhiều trong cá, quả bơ, các loại hạt và các loại dầu thực vật như dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu hạt cải, dầu ô liu.
Ngược lại, cần hạn chế chất béo bão hòa có trong thịt mỡ, bơ, dầu cọ, dầu dừa, kem, phô mai và mỡ lợn; đồng thời giảm chất béo chuyển hóa xuống dưới 1% tổng năng lượng khẩu phần.
Theo bác sĩ Thùy An, không nhất thiết phải ăn cá hồi mới có omega-3. Nhiều loại cá quen thuộc ở chợ Việt như cá trích, cá nục, cá mòi, cá cơm, cá thu là nguồn đạm tốt, đồng thời cung cấp omega-3, vitamin B12, selen và canxi nếu ăn được cả xương nhỏ.
Các loại cá như cá trích, cá thu, cá mòi, cá cơm đều được xếp vào nhóm giàu omega-3. Riêng với cá nục, các nghiên cứu trên nhóm cá nục tròn ghi nhận đây là nguồn lipid biển có tỷ lệ EPA và DHA đáng kể (2 dạng omega-3 chuỗi dài có giá trị sinh học cao).
Ngoài ra, với người lớn tuổi, nên ưu tiên các cách chế biến như hấp, nấu canh, kho nhạt, om lửa nhỏ hoặc nướng/om trong giấy bạc. Một nghiên cứu về ảnh hưởng của phương pháp nấu đối với EPA và DHA cho thấy hấp giúp giữ các axit béo omega-3 tốt hơn so với nướng trong giấy bạc ở nhiệt độ cao.
Ngược lại, nên hạn chế chiên ngập dầu, chiên đi chiên lại, cá khô hoặc kho quá mặn vì có thể làm tăng năng lượng khẩu phần, tăng lượng muối, không có lợi cho người vốn có bệnh nền về huyết áp, tim mạch hoặc bệnh thận.
Ngày 8/5, BS.CK2 Trần Văn Hiệp, Phó trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau vùng bụng dưới, không thể tự lấy dị vật ra ngoài. Chụp cắt lớp vi tính đa lát cắt (MSCT) vùng bụng cho thấy dị vật hình trụ kích thước khoảng 5,5x5,5x13,5 cm nằm sâu trong trực tràng và đại tràng sigma.
Theo người bệnh, anh sử dụng đồ chơi tình dục có tên "trứng rồng" (Dragon Egg Plug) để kích thích qua đường hậu môn. Do đưa vào quá sâu, vật dụng bị hút lên phía trên trực tràng và mắc kẹt.
Đánh giá dị vật lớn, nằm sâu và khó tiếp cận, êkíp quyết định đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Người bệnh được gây mê nội khí quản kết hợp thuốc giãn cơ nhằm làm mềm cơ vòng hậu môn, tạo điều kiện lấy dị vật qua đường tự nhiên mà không cần mổ bụng. Sau thủ thuật lấy thành công dị vật, bệnh nhân được theo dõi thêm một ngày và vừa ổn định xuất viện.
Theo bác sĩ Hiệp, mỗi năm khoa Ngoại Tiêu hóa của bệnh viện tiếp nhận khoảng 4-5 ca dị vật hậu môn - trực tràng. Ngoài đồ chơi tình dục, các dị vật từng ghi nhận gồm chai thủy tinh, dưa leo, bóng đèn, trứng vịt, ống sơn...
Các trường hợp này tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng nếu chậm cấp cứu. Dị vật có thể gây rách niêm mạc, chảy máu, thủng ruột, tắc ruột, nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí đe dọa tính mạng. Tùy vị trí và kích thước dị vật, bác sĩ có thể lấy bằng tay hoặc dụng cụ chuyên dụng tại phòng cấp cứu, nội soi hoặc can thiệp trong phòng mổ. Nếu các phương pháp ít xâm lấn thất bại, bệnh nhân có thể phải phẫu thuật mở bụng.
Bác sĩ khuyến cáo không nên tự ý lấy dị vật tại nhà vì có thể khiến vật trôi sâu hơn hoặc gây tổn thương ruột. Khi xảy ra sự cố, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa và ngoại khoa để được xử trí kịp thời.
Nếu sử dụng đồ chơi tình dục qua đường hậu môn, cần chọn dụng cụ chuyên dụng có đầu tù, chất liệu an toàn, vệ sinh sạch sẽ và có phần chặn phía ngoài để tránh bị hút sâu vào trực tràng. Người dùng nên sử dụng chất bôi trơn và thao tác nhẹ nhàng để hạn chế tổn thương niêm mạc.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ vị thành niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng cao gấp đôi so với dân số chung. Nhóm này vừa đối mặt với nguy cơ mắc bệnh cao, vừa tiềm ẩn nguồn lây trong cộng đồng.
Theo thống kê từ Bộ Y tế, đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh não mô cầu, đáng lưu ý, trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc. Bộ Y tế đã cảnh báo nguy cơ lây lan dịch trong cộng đồng, đặc biệt tại các môi trường tập trung đông trẻ em như trường học, nhà trẻ và khu vui chơi.
Vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis cư trú ở vùng hầu họng của con người và lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết chứa mầm bệnh. Khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc niêm mạc hô hấp bị tổn thương, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết tối cấp hoặc tấn công lên não gây viêm màng não.
Bác sĩ Chính cho biết não mô cầu gây 2 thể bệnh thường gặp là viêm màng não (chiếm hơn 50% các trường hợp bệnh do não mô cầu xâm lấn) hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp (chiếm từ 5 - 20%). Đây là 2 thể bệnh chính, có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời với tốc độ diễn tiến rất nhanh, nhiều trường hợp ban ngày trẻ còn đi học nhưng chỉ sau vài giờ đã rơi vào tình trạng nguy kịch. Một số trường hợp ít gặp hơn bao gồm viêm phổi (chiếm từ 5 - 15%), viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm thanh môn, viêm khớp, viêm niệu đạo, viêm màng ngoài tim.
Các chuyên gia cho rằng trẻ dưới 15 tuổi đối mặt với "nguy cơ kép" khi vừa dễ mang vi khuẩn não mô cầu, vừa có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc bệnh. Theo Hội Y học dự phòng, tỷ lệ mang vi khuẩn ở nhóm này có thể lên tới 25 - 32%, cao nhất trong các độ tuổi, với nguy cơ mắc bệnh có thể gấp đôi dân số chung. Trong khi đó, thanh thiếu niên lại có nguy cơ lây lan cao trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, sinh hoạt đông người.
Việt Nam đang lưu hành đồng thời 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm A, B, C, Y và W. Bác sĩ Chính khuyến cáo tiêm chủng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát dịch não mô cầu. Tuy nhiên, mỗi loại vắc xin hiện nay chỉ phòng được một hoặc một số nhóm huyết thanh nhất định và không có miễn dịch chéo, nên việc phòng bệnh cần đặt ra yêu cầu bảo vệ toàn diện.
Để phòng bệnh, bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện tốt các việc như:
Hiện các bệnh truyền nhiễm khác như tay chân miệng, sốt xuất huyết, cúm… cũng đang có xu hướng gia tăng. Sự lưu hành đồng thời của nhiều tác nhân gây bệnh không chỉ làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng mà còn khiến việc nhận diện sớm trở nên khó khăn, dễ nhầm lẫn triệu chứng ban đầu và làm chậm trễ can thiệp y tế kịp thời. Vì vậy, phòng bệnh không thể chờ đến khi có ca bệnh mà cần được thực hiện chủ động, từ sớm và đầy đủ để giảm nguy cơ dịch chồng dịch, bảo vệ an toàn cho trẻ và cộng đồng.
Ngày 25/5, ông Võ Hải Sơn, Cục phó Cục phòng bệnh, cho hay Ebola chủ yếu lây qua tiếp xúc gần, trực tiếp với máu, dịch tiết hoặc người đã tử vong vì bệnh. Do đó, nếu thực hiện tốt các biện pháp bảo hộ cá nhân và kiểm soát nhiễm khuẩn thì nguy cơ lây lan không cao.
Trong khi đó, Covid-19 lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp dưới dạng giọt bắn và hạt khí dung. Khi bệnh nhân ho, hắt hơi, nói chuyện, ca hát hoặc thở, họ phát tán trực tiếp các hạt chứa nồng độ virus SARS-CoV-2 ra không khí xung quanh. Người khỏe mạnh đứng gần sẽ hít phải lượng virus này hoặc bị giọt bắn rơi vào niêm mạc mắt, mũi, miệng và nhiễm bệnh.
Lãnh đạo Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt với những người đi và đến vùng có dịch như Congo. Người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc bệnh hoặc dịch tiết của người bệnh, thường xuyên rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân và theo dõi sức khỏe sau khi trở về từ vùng dịch.
"Những trường hợp có biểu hiện sốt, mệt mỏi hoặc dấu hiệu bất thường sau khi nhập cảnh từ vùng dịch cần đến cơ sở y tế sớm và khai báo rõ lịch trình di chuyển để được theo dõi, xử lý kịp thời", ông Sơn nói.
Trước đó, TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, cảnh báo chủng virus Bundibugyo đang lưu hành rất hiếm gặp, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. WHO ghi nhận Congo có hơn 750 ca mắc, bao gồm 177 người tử vong ở đợt bùng phát này. Uganda cũng báo cáo hai trường hợp mang nguồn bệnh từ Congo. Cơ quan y tế Liên Hợp Quốc đã ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu, đồng thời khuyến nghị các quốc gia nâng cao năng lực ứng phó nhưng không hạn chế đi lại và thương mại.
Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola. Tuy nhiên, Bộ Y tế vẫn yêu cầu các cửa khẩu và bệnh viện đẩy mạnh giám sát hành khách đến từ khu vực có dịch. Cùng lúc, Viện Pasteur TP HCM và Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương đã chuẩn bị sẵn sàng năng lực xét nghiệm nhằm kịp thời chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ.
Ebola có thời gian ủ bệnh 2-21 ngày. Bệnh nhân thường khởi phát đột ngột triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, sau đó tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận. Cơ quan y tế khuyên người dân giữ bình tĩnh, thường xuyên rửa tay và tránh tiếp xúc người nghi ốm. Nhóm người trở về từ vùng dịch cần chủ động theo dõi sức khỏe, nhanh chóng đến cơ sở khám chữa bệnh và khai báo rõ lịch trình nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.
