Kiên định với tầm nhìn dài hạn và chủ trương đúng đắn, ngành giáo dục TP hôm nay đang bước vào giai đoạn tăng tốc và bước đầu đã gặt hái được những kết quả khả quan.
Tiết dạy môn khoa học ở lớp 5/4 Trường tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TP.HCM) của cô Nguyễn Thị Hòa vào ngày 22-4 thật đặc biệt. Phòng học không chỉ có tivi thông minh đã tích hợp AI mà trên bàn học của học sinh đã được trang bị sẵn máy tính, iPad cùng bảng con, bút màu, phiếu học tập…
Sau phần khởi động vui vẻ, học sinh háo hức bước vào bài học “Các giai đoạn phát triển của con người”. Ngay ở hoạt động đầu tiên, các em đã rất thành thạo dùng iPad để quét mã QR, vào link Google AI studio để tham gia trò chơi tìm hiểu về bài học.
Tiếp theo đó, cô Hòa liên tục tổ chức các hoạt động có sử dụng công cụ số để học sinh thực hiện theo nhóm. Từng nhóm một di chuyển đến các góc, tìm hiểu tài liệu và ghi chép thông tin vào phiếu học tập cá nhân.
Các em đọc sách điện tử (flipbook) ở góc đọc, xem phim về đặc điểm nổi bật của giai đoạn tuổi ấu thơ ở góc xem phim, nối hình ảnh phù hợp qua trò chơi trực tuyến ở góc trải nghiệm, hỏi trợ lý ảo môn khoa học ở góc chuyên gia…
Cuối cùng, học sinh quay về bàn học của mình để thảo luận nhóm và thực hiện phiếu bài tập của nhóm mình rồi lên thuyết trình cho cả lớp nghe.
Trong suốt quá trình đó, cô Hòa thường xuyên tương tác với học sinh đồng thời tạo điều kiện để các học sinh tương tác với nhau, bởi như cô nói: “AI là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc dạy và học.
Các em học sinh rất hào hứng khi được sử dụng công cụ số trong quá trình học tập. Nhưng AI không thể làm thay công việc của giáo viên. Vì thế, người giáo viên không chỉ tổ chức, dẫn dắt các hoạt động mà cần sâu sát, quan tâm, kết nối trực tiếp với học sinh để giúp các em phát triển năng lực của mình”.
Đó là một tiết dạy trong nhiều tiết dạy thể hiện sự chuyển đổi số mạnh mẽ trong các trường phổ thông ở TP.HCM hiện nay. Trong đó, việc ứng dụng AI, đưa AI vào chương trình giảng dạy cho học sinh không chỉ thực hiện ở các trường THCS, THPT mà nhiều trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM cũng đã thực hiện từ năm học 2024 – 2025. Thế nên, học sinh tiểu học TP.HCM sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật số cũng là điều dễ hiểu.
Những năm gần đây, xã hội bắt đầu chú ý đến TP.HCM khi học sinh TP tám năm liền dẫn đầu cả nước về điểm trung bình môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT; 5 năm liên tục TP có học sinh đạt điểm toán cao nhất thế giới cấp tiểu học khi thi toán bằng tiếng Anh (do hội đồng khảo thí Pearson Edexcel, Anh Quốc tổ chức); số lượng học sinh đoạt giải cao trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh tăng lên hằng năm…
Ngoài những con số biết nói ấy là thực tế nhiều học sinh phổ thông ở TP.HCM giao tiếp thành thạo bằng tiếng Anh, đặc biệt là trong các tình huống liên quan đến học thuật và khoa học.
Tuy nhiên, ít ai biết được rằng để có được thành quả như hôm nay TP.HCM đã có những bước đi táo bạo, bắt nguồn từ tầm nhìn xa của lãnh đạo TP cũng như lãnh đạo ngành GD-ĐT TP.
Năm 1998, trong khi chương trình giáo dục quốc gia mới chỉ dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 6 thì TP.HCM đã tiên phong thí điểm dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 1.
Năm 2014, Sở GD-ĐT TP tiếp tục tham mưu và được UBND TP phê duyệt cho triển khai đề án 5695 ở 18 trường phổ thông. Đây là chương trình dạy – học các môn toán, khoa học và tiếng Anh – tích hợp chương trình Anh và Việt Nam, bắt đầu cho học sinh lớp 1 (gọi tắt là chương trình tiếng Anh tích hợp).
Đến nay, TP.HCM đã có hơn 30.000 học sinh thuộc 160 trường phổ thông công lập theo học chương trình tiếng Anh theo đề án 5695. Riêng chương trình tăng cường tiếng Anh đã được nhân rộng đến hầu hết các trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM (trước sáp nhập).
Không những thế, hiện tại TP có gần 70% trường mầm non đã tổ chức chương trình cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh từ 3 – 6 tuổi.
Từ thành quả trên, hiện TP.HCM đang xây dựng đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án này được xem là “cú hích” không chỉ cho sự phát triển của ngành GD-ĐT TP. HCM mà còn tạo động lực, chia sẻ kinh nghiệm và làm hình mẫu cho các địa phương khác trên cả nước, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho hay dự kiến sở sẽ đề xuất với UBND TP về lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học gồm ba giai đoạn như sau:
Giai đoạn 1 (2025 – 2030) là giai đoạn xây dựng nền tảng và chuẩn hóa, triển khai có trọng điểm. Đây là thời kỳ đặt nền móng vững chắc để tiếng Anh được sử dụng thường xuyên, tạo nhu cầu giao tiếp và thói quen sử dụng tiếng Anh trong trường học. Chuẩn hóa chương trình, đội ngũ, hạ tầng và xây dựng mô hình thí điểm chất lượng cao.
Giai đoạn 2 (2030 – 2040) sẽ mở rộng và tăng cường, hình thành hệ sinh thái tiếng Anh. Đây là thời gian mở rộng quy mô sử dụng tiếng Anh trong dạy học và hoạt động giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng, phong phú trong hệ thống giáo dục.
Giai đoạn 3 (2040 – 2045) sẽ hoàn thiện và nâng cao, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong môi trường giáo dục tại TP.HCM. Giai đoạn này tiếng Anh được sử dụng một cách tự nhiên, phổ biến và trở thành một phần trong văn hóa học đường.
Trong tháng 3, Huỳnh Khương Nguyên, 22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Sư phạm Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), lần lượt nhận tin trúng tuyển Đại học Cambridge và Đại học Oxford (Anh).
"Mình vỡ òa, phải đọc đi đọc lại email vì không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Trước đó, mình không được Oxford gọi phỏng vấn trong khi vòng này gần như bắt buộc", Nguyên nói.
Theo bảng xếp hạng đại học của Times Higher Education, Oxford và Cambridge lần lượt đứng số 1 và 3 thế giới.
Là cựu học sinh chuyên Anh, trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Đà Nẵng, Nguyên sớm có dự định du học. Ngay từ năm thứ nhất đại học, nữ sinh đã tập trung giữ điểm học tập (GPA) ở mức cao nhất có thể, vì biết đây là nền tảng bắt buộc trong hồ sơ.
Tới năm thứ hai, Nguyên thử sức với nghiên cứu khoa học, chọn đề tài về ẩn dụ tri nhận trong lời bài hát của ca sĩ người Mỹ Taylor Swift. Nữ sinh cho hay trong lần đầu làm nghiên cứu, cô muốn giữ hứng thú và tạo động lực cho mình bằng cách chọn đề tài liên quan tới cả ngành học và sở thích.
Ngôn ngữ học tri nhận là lĩnh vực nghiên cứu liên ngành, nhằm giải thích cách con người sử dụng và hiểu ngôn ngữ dựa trên cấu trúc nhận thức và kinh nghiệm sống.
Nghiên cứu này mang về cho Nguyên giải nhì cấp thành phố và giải khuyến khích cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời trở thành chất liệu chính trong bài luận gửi Oxford.
Nguyên mở đầu bài luận bằng lời bài hát Long Live của Taylor Swift, kể rằng từ nhỏ mình đã học tiếng Anh bằng cách nghe nhạc của nữ ca sĩ. Nhưng ngoài từ vựng, ngữ pháp, Nguyên nhận ra ca từ không chỉ nói về một sự vật cụ thể, đơn thuần, mà thường có ý nghĩa khái quát và sâu xa hơn. Cách diễn đạt ẩn dụ tạo được sự đồng cảm từ hàng triệu người nghe nhạc, ở những nền văn hóa khác nhau.
"Một cách vô thức, quá trình nhìn thế giới cảm xúc qua lăng kính của không gian vật lý là cánh cửa đầu tiên đưa mình đến với ẩn dụ tri nhận - một thành tố cốt lõi của ngôn ngữ học tri nhận", Nguyên viết trong bài luận.
Từ phát hiện trên, Nguyên thực hiện hai nghiên cứu về ngôn ngữ học tri nhận, tập trung làm rõ hiệu quả của yếu tố này trong dạy và học tiếng Anh. Cô cho rằng bằng cách này giáo viên có thể giúp học sinh học Tiếng Anh tự nhiên và sâu sắc hơn, thay vì chỉ ghi nhớ cấu trúc hay từ vựng rời rạc.
Theo Nguyên, bài luận giúp cô chứng minh rằng bản thân có động lực và đam mê nghiên cứu rõ ràng, xuyên suốt.
Ngoài ra, nữ sinh tham gia nhiều hoạt động thực tiễn để tăng cường khả năng ngôn ngữ, như làm liên lạc viên tại Đại hội Thể thao học sinh Đông Nam Á, phiên dịch cho đội Đức tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng.
Đến năm thứ ba, Nguyên cùng nhóm bạn xây dựng một website cung cấp tài liệu, bài giảng và trò chơi cho giáo viên giảng dạy Tiếng Anh. Dự án xuất phát từ trải nghiệm của cô, khi thấy học liệu điện tử giúp buổi dạy hiệu quả, học sinh hứng thú hơn, nhưng đồng thời cũng rất tốn thời gian thiết kế, nhất là với giáo viên có tuổi, không thạo công nghệ.
Nguyên làm trưởng nhóm, đồng thời thiết kế trò chơi trên power point. Sau gần một năm xây dựng, website có gần 100 tài liệu, thu hút khoảng 12.000 lượt sử dụng.
Song song, Nguyên dạy tiếng Anh miễn phí tại Trung tâm bảo trợ trẻ em đường phố ở Đà Nẵng, đều đặn hai buổi mỗi tuần. Nữ sinh xác định không làm chỉ để đẹp hồ sơ, mà muốn hỗ trợ lâu dài cho những học sinh thiệt thòi.
Theo Nguyên, điểm mạnh trong hồ sơ của mình nằm ở sự nhất quán trong định hướng. Trong nghiên cứu và cả hoạt động xã hội, Nguyên đều tập trung về ngôn ngữ, ứng dụng của nó trong giảng dạy và đời sống. Đồng thời, điểm GPA 3.97/4 cũng là lợi thế, giúp cô chứng minh năng lực học trước những trường có yêu cầu đầu vào khắt khe như Oxford và Cambridge.
Anh Chu Công Sơn, tiến sĩ tốt nghiệp Đại học Oxford, Giám đốc Công ty tư vấn D.U.T Consultant, là người hỗ trợ Khương Nguyên trong quá trình ứng tuyển, nhận định không nhiều người có thể trúng tuyển mà được miễn vòng phỏng vấn như Nguyên.
Anh Sơn cho rằng điểm nổi bật của nữ sinh là năng lực nghiên cứu độc lập, ấn tượng với bài báo khoa học Nguyên trình bày tại hội nghị CamTESOL. Đây là đề tài về ngôn ngữ học tri nhận - một nhánh không được dạy trong chương trình chính khóa - và Nguyên tự làm mà không có người hướng dẫn. Bài được đánh giá cao và nhận tài trợ từ ban tổ chức hội nghị.
Bên cạnh năng lực học thuật, anh Sơn đánh giá cao sự tự tin và bền bỉ của Nguyên.
"Nguyên là người rất tin vào bản thân và luôn nỗ lực", anh nói.
Hiện, Khương Nguyên chưa quyết định sẽ chọn Oxford hay Cambridge do còn chờ kết quả học bổng. Nếu học tại Cambridge, Nguyên muốn tiếp tục đào sâu ngôn ngữ học tri nhận; còn nếu chọn Oxford, cô cân nhắc hướng nghiên cứu về sử dụng chuyển ngữ (translanguaging) trong giảng dạy tiếng Anh.
"Với mình, đỗ Oxford hay Cambridge không phải là đích đến, mà chỉ là một cột mốc. Điều mình muốn theo đuổi lâu dài là hiểu thật sâu về ngôn ngữ và làm được điều gì đó có ích cho việc dạy và học tiếng Anh ở Việt Nam", Nguyên nói.
Cán bộ quản lý nhiều trường mầm non cho biết từ ngày 25.5, các trường sẽ tiến hành tổng kết năm học 2025-2026, ngày mầm non TP.HCM nghỉ hè do tùy trường quyết định, miễn nằm trong khung thời gian năm học của thành phố.
Theo kế hoạch thời gian năm học 2025-2026 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn thành phố được UBND TP.HCM ban hành, bậc mầm non kết thúc năm học trước ngày 31.5.2026.
Theo lịch, ngày 31.5 là chủ nhật, do đó, ngày kết thúc năm học của các trường mầm non tại TP.HCM sẽ trễ nhất là 29.5 (thứ sáu).
Như tại Trường mầm non Sơn Ca 14, phường Phú Nhuận, trẻ sẽ học hết ngày 27.5. Cô Lê Cẩm Linh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết ngày 28.5, trường tổ chức lễ ra trường cho các trẻ lớp lá và trẻ bắt đầu nghỉ hè từ ngày 29.5.
Tại Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội Tây, TP.HCM, trường tổ chức lễ tổng kết năm học vào ngày 28.5 cho khối nhà trẻ, mầm và chồi. Vào ngày 29.5, trường tổng kết năm học kết hợp lễ tri ân - ra trường cho trẻ khối lá 5 tuổi. Các trẻ nghỉ hè từ ngày 30.5.2026.
Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội nhắn gửi phụ huynh trong thời gian trẻ nghỉ hè, mong gia đình quan tâm chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn cho trẻ; tăng cường giáo dục kỹ năng tự phục vụ, phòng tránh tai nạn thương tích và đuối nước cho trẻ.
Thông thường, các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn thành phố cần căn cứ hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM về tổ chức hoạt động hè đối với giáo dục mầm non, đồng thời căn cứ tình hình thực tế của nhà trường và nhu cầu gửi trẻ trong hè của cha mẹ học sinh, từ đó xây dựng các kế hoạch hoạt động hè, trình UBND phường/xã/ đặc khu mà trường đóng trên địa bàn, phê duyệt.
Theo dự kiến trong hè 2026, các trường mầm non công lập hoạt động hè từ 15.6 tới 14.8, các hoạt động hè được tổ chức trên tinh thần tự nguyện, dành cho trẻ đang học tại trường trong năm học 2025 - 2026.
Các hoạt động hè nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện và chuẩn bị tâm thế sẵn sàng bước vào năm học mới; nghiêm túc thực hiện các quy định về phòng, chống dịch bệnh; an toàn sức khỏe cho trẻ, an toàn trường học, an toàn vệ sinh thực phẩm.
Trường mầm non Sơn Ca 14, phường Phú Nhuận dự kiến hoạt động hè 2026 từ 15.6 cho đến 14.8.
Theo dự thảo kế hoạch tổ chức hoạt động hè của Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội Tây, thời gian tổ chức hè tại trường dự kiến từ ngày 15.6 đến ngày 14.8, trong đó chia làm 2 đợt. Đợt 1, từ ngày 15.6 đến 15.7. Đợt 2 từ ngày 16.7 đến 14.8. Việc tổ chức hoạt động hè cho trẻ thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện theo điều kiện thực tế; nhu cầu gửi trẻ của cha mẹ học sinh, người chăm sóc trẻ; sự tự nguyện đăng ký tham gia của giáo viên.
Cô Nguyễn Thị Vân, Hiệu trưởng Trường mầm non Sóc Nâu, cho biết theo dự kiến, các hoạt động hè được tổ chức nhằm tạo điều kiện thuận lợi để hỗ trợ phụ huynh yên tâm công tác trong thời gian nghỉ hè. Các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong hè được tổ chức theo phương châm "Chơi mà học - Học bằng chơi", bảo đảm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi.
Các trường mầm non ngoài công lập, các cơ sở mầm non độc lập/tư thục tại TP.HCM cũng sẽ có một số ngày nghỉ hè, sau đó tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ xuyên suốt trong hè.
Tại buổi gặp mặt, tiến sĩ Huỳnh Công Minh, nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, đề nghị tất cả thành viên tham dự buổi họp mặt dành một phút tưởng niệm nhà giáo Trương Song Đức, nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM (1997-2004) - người đặt nền móng đầu tiên cho chương trình tăng cường tiếng Anh, đồng thời tham mưu lãnh đạo TP.HCM thành lập Trường THPT Trần Đại Nghĩa (tiền thân của Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa và THCS-THPT Trần Đại Nghĩa).
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, tiến sĩ Huỳnh Công Minh nhắc lại: "Nguyên giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Trương Song Đức đã có nhiều đóng góp làm thay da, đổi thịt ngành giáo dục của thành phố như quy hoạch mạng lưới trường lớp; chủ trương nâng cấp trường trung cấp thành trường cao đẳng, trường cao đẳng thành trường đại học; thành lập Trường quốc tế Việt Úc (SIC) - trường quốc tế công lập đầu tiên theo mô hình xã hội hóa; xây dựng chương trình tăng cường tiếng Anh và thành lập mô hình trường chuyên ngữ đầu tiên của thành phố".
Trong đó, việc xây dựng chương trình tăng cường tiếng Anh và sáng kiến thành lập Trường THPT Trần Đại Nghĩa nhằm đón đầu lứa học sinh tiểu học đầu tiên của chương trình là những viên gạch quan trọng đầu tiên giúp mở rộng và phát triển phong trào dạy và học ngoại ngữ tại các trường phổ thông trên địa bàn thành phố.
Trong bối cảnh cả nước dạy và học tiếng Anh từ lớp 6, từ năm học 1998-1999, TP.HCM là địa phương đầu tiên trên cả nước thí điểm chương trình tăng cường tiếng Anh từ lớp 1 tại Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (Q.1 trước đây).
Qua 28 năm triển khai với quy mô ngày càng mở rộng, đến nay chương trình đã phủ khắp các trường học, tiếp tục hướng đến mục tiêu mới là phấn đấu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường theo Kết luận 91 của Bộ Chính trị về thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22.8.2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT.
Là một trong những người chứng kiến và góp phần triển khai chương trình tăng cường tiếng Anh, nhà giáo Lê Ngọc Điệp, nguyên Trưởng phòng Giáo dục tiểu học, Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết chương trình đã tạo được tiếng vang lớn, được lãnh đạo Bộ GD-ĐT đánh giá cao, phụ huynh và học sinh ủng hộ.
Những ngày đầu mới triển khai, chương trình gặp nhiều khó khăn từ việc tìm nguồn giáo viên giỏi, xây dựng chương trình, thiết kế chuẩn đầu ra đáp ứng mục tiêu chuẩn quốc tế. Đến nay, chương trình đã lan tỏa mạnh mẽ, có sự vào cuộc của nhiều đơn vị đầu tư về giáo dục giúp chất lượng đào tạo ngày càng tốt hơn, đáp ứng chuẩn đầu ra quốc tế.
Sau gần 3 thập kỷ triển khai, chương trình đã tạo được dấu ấn rõ nét, là một trong những "điểm son" của giáo dục TP.HCM nói chung, phong trào dạy và học ngoại ngữ nói riêng trên địa bàn thành phố. Đóng góp vào thực hiện thành công nhiều đề án, chủ trương chung của thành phố như đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Đề án "Giáo dục thông minh và học tập suốt đời tại TP.HCM giai đoạn 2021-2030"...
Tại buổi họp mặt, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Bác Dụng, Hiệu trưởng đầu tiên của Trường THPT Trần Đại Nghĩa, ôn lại kỷ niệm về những ngày đầu tiên xây dựng trường chuyên ngữ đầu tiên của TP.HCM, sáng kiến thành lập của cố Nhà giáo ưu tú Trương Song Đức.
"Tôi được giao nhiệm vụ 'lèo lái' ngôi trường chuyên ngữ đón đầu lứa học sinh đầu tiên của chương trình tăng cường tiếng Anh cuốn chiếu từ bậc tiểu học. Trường THPT Trần Đại Nghĩa là trường công lập đầu tiên dạy học 2 buổi/ngày (trong thời điểm đó) nên gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng với nỗ lực của cả tập thể sư phạm, ngôi trường đã tạo dựng được chỗ đứng, góp phần quan trọng vào việc tạo nguồn học sinh giỏi tiếng Anh cho thành phố", nhà giáo Nguyễn Bác Dụng bày tỏ.
