Siu H’tam sinh ra trong một gia đình người Jrai ở xã Ia Dơk, huyện Đức Cơ. Bố em, anh Rơ Mah Nam, 42 tuổi, trước làm cán bộ xã. Từ năm 2025, khi xã sáp nhập theo Nghị định 178, anh nhận trợ cấp nghỉ việc rồi về làm rẫy. Mẹ em, chị Siu H’ơch, phải cắt cụt một chân sau bạo bệnh 10 năm trước nên chỉ quanh quẩn lo nội trợ. Thu nhập của cả nhà phụ thuộc vào rẫy cà phê.
Đầu năm 2026, H’tam liên tục sốt cao, đau nhức xương khớp về đêm. Sau thời gian tự mua thuốc uống không giảm, gia đình đưa em đến Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai, rồi chuyển tuyến vào Bệnh viện Nhi đồng 2, TP HCM. Bác sĩ chẩn đoán em mắc ung thư máu (bạch cầu cấp dòng lympho B). Phác đồ điều trị dự kiến kéo dài gần ba năm.
“Nghe hai chữ ung thư, vợ chồng tôi bủn rủn, suy sụp nhưng quyết định giấu con”, anh Nam kể. Tuy nhiên, qua những lần tình cờ nghe bố mẹ bàn bạc về chi phí điều trị lấy từ khoản tiền trợ cấp nghỉ việc, H’tam dần biết chuyện.
Trong chuyến xe khách vào TP HCM nhập viện, nhìn mẹ trở mình vì vết thương ở chân đau nhức, H’tam nói với bố mẹ rằng em thấy mình là một gánh nặng, xin được về nhà và khuyên bố mẹ sinh em bé khác thay vì chữa trị cho em. Nghe con nói, anh Nam cho biết hai vợ chồng chỉ biết im lặng.
Đầu tháng 4, H’tam trải qua đợt hóa trị đầu tiên khiến cơ thể suy kiệt, nôn ói và rụng tóc. Có lúc đau đớn, cô bé 12 tuổi lại hỏi lý do bố mẹ sinh mình ra. “Con là sinh mạng của bố mẹ”, anh Nam xoa đầu con gái nói.
Đến đợt vào thuốc thứ hai, chị H’ơch về quê, anh Nam ở lại viện một mình chăm con. Hàng ngày, anh cho con xem video, kể chuyện bản làng để con quên mệt mỏi, động viên con sớm khỏe để về đi học. Dần dần, H’tam chịu ăn uống và bắt đầu đáp ứng phác đồ.
Tuy nhiên, gia đình đang đối mặt với khó khăn lớn về kinh tế. Khoản tiền tiết kiệm và trợ cấp hơn 50 triệu đồng đã cạn. Chi phí các xét nghiệm ban đầu hết 12 triệu đồng, chưa kể một số thuốc đặc trị giá 20 triệu đồng mỗi mũi tiêm. Trong lúc bế tắc, người bố 42 tuổi cho biết đang rao bán căn nhà mái tôn – tài sản cuối cùng ở quê để tiếp tục chữa trị cho con.
“Chỉ cần còn được thấy con, vợ chồng tôi cỡ nào cũng cố”, anh Nam nói.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Larry F. Waldman (Mỹ) từng cùng vợ từ bang Arizona về Wisconsin tham dự kỷ niệm 50 năm tốt nghiệp trung học. Ông nhận ra với nhiều người, họp lớp giống như chuyến du hành ngược thời gian, khơi dậy cả sự tự ti lẫn những khoảnh khắc khó xử tuổi thiếu niên. Bà Nan (vợ ông) từng là học sinh tiêu biểu, năng nổ trong các hoạt động. Ngược lại, vì là học sinh chuyển trường từ khu nội thành, ông Waldman không thuộc nhóm nổi bật nào.
Tiến sĩ cho biết thời trẻ ông mắc hội chứng "tầm nhìn hạn hẹp", một trạng thái phổ biến ở tuổi vị thành niên khi không thể hình dung được tương lai mà chỉ cố gắng thi qua môn. Sự khác biệt trong tâm thế thời trẻ khiến mỗi người mang một cảm xúc khác nhau khi nhận lời mời về lại trường cũ.
Biến đổi tâm lý qua các cột mốc
Dẫn số liệu từ tờ Chicago Tribune, tiến sĩ Waldman cho biết mỗi sự kiện họp lớp mang một đặc trưng riêng, phản ánh quá trình trưởng thành của người tham dự:
Kỷ niệm 10 năm: Thường ít người dự nhất nhưng lại phô trương nhất. Các cá nhân tham gia đều nỗ lực chứng tỏ những thành công bước đầu.
Kỷ niệm 20 năm: Có số lượng người tham dự đông nhất. Sự hời hợt bề ngoài giảm bớt, thay vào đó là sự đa dạng trong trải nghiệm sống.
Kỷ niệm 30 năm: Cuộc sống trở nên phức tạp với những biến cố như ly hôn, tái hôn hoặc thay đổi công việc. Người tham dự tự tin hơn, không còn phụ thuộc vào việc phải đưa vợ hoặc chồng đi cùng để làm điểm tựa giao tiếp.
Kỷ niệm 40 năm: Sự tương đồng bắt đầu xuất hiện khi mọi người bước vào tuổi già, cùng đối diện với bệnh tật và kế hoạch nghỉ hưu.
Kỷ niệm 50 năm: Mọi sự giả tạo trong quá khứ biến mất, nhường chỗ cho hoài niệm.
Họp lớp và các giai đoạn khủng hoảng
Để giải thích sự kết nối giữa các cuộc hội ngộ và tâm lý học, ông Waldman vận dụng lý thuyết "8 giai đoạn con người" của nhà phân tâm học Erik Erikson. Mỗi lần họp lớp là một lần con người đối diện với những khủng hoảng tâm lý đặc trưng:
Sự thân mật đối lập cô lập (18-35 tuổi): Ở mốc 20 năm ra trường, nhiều người vẫn loay hoay với câu hỏi về tình yêu, hôn nhân. Những người chưa tạo được sự gắn bó thường thấy lạc lõng trong các buổi gặp này.
Sự sáng tạo đối lập trì trệ (35-60 tuổi): Tại mốc kỷ niệm 30 và 40 năm, trọng tâm cuộc sống chuyển sang sự nghiệp và đóng góp cộng đồng. Các cựu học sinh thường nhìn vào nhau để đánh giá mức độ năng suất của bản thân trong xã hội.
Sự toàn vẹn đối lập tuyệt vọng (từ 65 tuổi): Tại mốc 50 năm, cuộc sống chậm lại. Mọi người thường tự vấn: "Chúng ta đã sống hết mình chưa?". Mục tiêu cuối cùng trong giai đoạn này là đạt được sự khôn ngoan và thanh thản khi nhìn lại quá khứ.
Tiến sĩ Waldman cho biết, dù xuất phát điểm khác nhau, theo thời gian, con người có xu hướng giống nhau nhiều hơn là khác biệt. Việc dự họp lớp nên được nhìn nhận như một cơ hội để kết nối và trân trọng sự tồn tại của nhau, thay vì mặc cảm ngoại hình hay so sánh thành tựu.
Bà Han Myung-ae, 58 tuổi, thường bắt đầu ngày làm việc từ lúc nhiều người còn chưa thức giấc và chỉ kết thúc khi trời đã tối. Là môi giới bất động sản, thu nhập hoa hồng của bà bị giới hạn bởi quy định pháp luật. Vì vậy, bà không khỏi chạnh lòng khi biết nhân viên Samsung Electronics có thể nhận thưởng tới 600 triệu won trong năm nay.
"Họ vốn kiếm nhiều tiền hơn phần lớn xã hội chỉ vì làm ở Samsung, nhưng giờ lại đòi hỏi thêm và gây áp lực lên doanh nghiệp", bà Han nói. "Trong khi đó, rất nhiều người ngoài kia cũng làm việc chăm chỉ và giỏi không kém, nhưng chỉ nhận mức lương cố định".
Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Hàn Quốc (KOSTAT) và Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, thu nhập trung bình của người lao động làm công ăn lương khoảng 3,3 đến 3,5 triệu won một tháng (khoảng 29.000 - 31.000 USD một năm). Với nhóm lao động phổ thông, tự do hoặc môi giới như bà Han, thu nhập khoảng hơn 20.000 USD mỗi năm.
Tại Hàn Quốc, các gói thưởng kỷ lục của hai gã khổng lồ công nghệ Samsung Electronics và SK hynix đang làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu khiến nhu cầu chip nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu tăng mạnh, giúp ngành bán dẫn nước này trúng đậm và thu về khoản lợi nhuận khổng lồ.
Nếu thỏa thuận tiền lương tạm thời giữa Samsung Electronics và công đoàn được phê duyệt, công ty sẽ trích 10,5% từ khoản lợi nhuận năm nay để lập quỹ thưởng hiệu suất đặc biệt. Nhân viên bộ phận sản xuất chip nhớ được ước tính nhận tới 444.000 USD trước thuế, bao gồm cả khoản Khuyến khích Hiệu suất Tổng thể, còn gọi là OPI.
Năm ngoái, đối thủ cạnh tranh SK hynix cũng bỏ mức trần thưởng 10 lần lương cơ bản và chuyển sang cơ chế thưởng gắn với 10% lợi nhuận hoạt động của công ty. Đầu năm nay, mỗi nhân viên SK hynix nhận trung bình khoảng 110.000 USD, tương đương 30 lần lương cơ bản. Một số dự báo cho thấy mức thưởng năm tới của doanh nghiệp này có thể tăng lên mức 444.000 đến 518.000 USD mỗi người.
Những khoản thưởng lớn bằng cả gia tài của các hãng chip khiến nhiều lao động Hàn Quốc cảm thấy bị bỏ lại phía sau trong bối cảnh lạm phát và khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng. Làn sóng phản đối này càng dâng cao khi công đoàn Samsung liên tục tổ chức các cuộc đàm phán kéo dài và đe dọa bãi công để ép doanh nghiệp phải nâng tỷ lệ trích lợi nhuận chia cho người lao động.
Ông Kim, 70 tuổi, một người đã nghỉ hưu, cho rằng công đoàn Samsung Electronics đang đòi hỏi quá mức khi dùng biện pháp mạnh để ép doanh nghiệp chia thêm tiền, bất chấp việc họ đã nhận đãi ngộ rất cao. "Bạn có thể yêu cầu chia lợi nhuận, nhưng cũng phải sẵn sàng chia sẻ cả thua lỗ", Kim nói.
Ông phân tích tiền lương và chia sẻ lợi nhuận là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Việc nhân viên yêu cầu thêm lợi nhuận ngoài lương đồng nghĩa họ đang đòi hỏi phần vốn thuộc về các cổ đông. Các tập đoàn công nghệ phải bỏ lượng vốn rất lớn để duy trì hoạt động cũng như nghiên cứu phát triển, nên khi có lãi, một phần bắt buộc cần được giữ lại để tái đầu tư nhằm phòng ngừa những giai đoạn thị trường khủng hoảng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phản đối các khoản thưởng này. Một số người dân cho biết họ ghen tị nhưng vẫn cho rằng nhân viên Samsung xứng đáng được nhận. Anh Kim Chang-jin, một kế toán 33 tuổi, bày tỏ bản thân có chút đố kỵ nhưng xem đây là chính sách chính đáng của công ty. "Họ nhận được thành quả xứng đáng khi ở đúng nơi vào đúng thời điểm", anh nói.
Anh Lee Jong-seong, 42 tuổi, là nhân viên công nghệ thông tin, nói nhân viên Samsung tự kiếm được khoản thưởng nhờ hiệu suất làm việc thực tế. "Tôi ghen tị, nhưng không thể phủ nhận họ tự làm ra nó", anh Lee nói.
Chiều 4/6, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) có văn bản về việc cảnh báo thu hồi khẩn cấp 2 sản phẩm thực phẩm chức năng của thương hiệu Nature's Own đang lưu hành tại Úc do nguy cơ có thể xuất hiện mảnh kính trong chai đựng sản phẩm.
Theo đó, ngày 4/6, Cơ quan Quản lý dược phẩm Úc (TGA) đã phát đi cảnh báo thu hồi khẩn cấp đối với hai sản phẩm thực phẩm chức năng thuộc thương hiệu Nature's Own sau khi phát hiện nguy cơ tồn tại mảnh kính bên trong lọ đựng.
TGA cho biết các mảnh kính, nếu có, không nằm trong viên uống mà có thể xuất hiện trong chai chứa sản phẩm. Tuy nhiên, việc sử dụng các sản phẩm bị ảnh hưởng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương cho người tiêu dùng.
Hai sản phẩm bị thu hồi gồm: Nature's Own Glucosamine Sulfate with Chondroitin loại 320 viên, số lô 1662937, hạn sử dụng tháng 4-2028.
Nature's Own Magnesium Glycinate 1150mg loại 300 viên, số lô 1665576, hạn sử dụng tháng 4-2028.
Các sản phẩm này do Sanofi Consumer Healthcare (thuộc Tập đoàn Sanofi) phân phối và đã được bán rộng rãi tại thị trường Úc từ ngày 7/5/2026.
Sau khi tiếp nhận thông tin cảnh báo từ phía Úc, Cục An toàn thực phẩm đã tra cứu dữ liệu cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm.
Kết quả cho thấy cơ quan này chưa cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe đối với hai sản phẩm nêu trên.
Để bảo đảm an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đề nghị các sở y tế, sở an toàn thực phẩm và chi cục an toàn thực phẩm trên cả nước khẩn trương rà soát việc đăng ký bản công bố hoặc tự công bố đối với hai sản phẩm.
Các đơn vị chức năng được yêu cầu làm việc với doanh nghiệp công bố sản phẩm (nếu có), yêu cầu thông báo đến các đơn vị phân phối và người tiêu dùng ngừng sử dụng sản phẩm, đồng thời triển khai thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Cục An toàn thực phẩm cũng yêu cầu các doanh nghiệp liên quan báo cáo số lượng sản phẩm đã nhập khẩu, đã bán ra thị trường, số lượng còn tồn kho và đề xuất biện pháp xử lý đối với các lô sản phẩm thuộc diện thu hồi.
