Trang trại nhỏ ở vùng ngoại ô TP Huế ấy là bao tâm huyết của chàng kỹ sư công nghệ sinh học 9X. Anh đang theo đuổi giấc mơ nông nghiệp sạch sau quyết định rời phố về quê khởi nghiệp.
Mới sáng sớm, trại nấm của Hào đã rộn ràng. Trước sân, những đống mùn cưa cao ngất đã được trộn đều. Vài lao động đang tất bật đóng mùn cưa vào bịch, chuẩn bị cho lô phôi giống mà anh vừa nhận đơn đặt hàng. Giữa không gian làm việc ấy, Hào cầm điện thoại kiểm tra các chỉ số môi trường đang hiển thị trên ứng dụng. Sau vài thao tác chạm tay, hệ thống phun sương, ánh sáng trong trại nấm lập tức được điều chỉnh.
Hào cho biết toàn bộ trang trại được vận hành bằng hệ thống cảm biến Internet vạn vật (IoT) cho phép theo dõi và điều chỉnh từ xa các yếu tố như độ ẩm, ánh sáng… thông qua ứng dụng trên điện thoại. “Nhờ hệ thống tự động này, công chăm sóc giảm đi rất nhiều. Quan trọng hơn là môi trường trong trại luôn ổn định, giúp nấm phát triển đồng đều và ít bệnh”, Hào nói.
Để có được trang trại nấm rộng 150m2 với hơn 15.000 phôi được vận hành bằng công nghệ như hôm nay, bạn kỹ sư trẻ phải vượt chặng đường khá dài. Tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học Trường ĐH Khoa học (ĐH Huế), Hào đã chọn vào TP.HCM lập nghiệp sau khi ra trường với công việc tại một công ty chuyên về nông nghiệp sạch.
Công việc đưa Hào đi đến nhiều tỉnh thành, chuyển giao công nghệ trồng nấm cho nông dân. Anh bạn kể đã đến An Giang, Lâm Đồng, Vũng Tàu… cùng xây dựng quy trình sản xuất, tạo meo giống và hướng dẫn kỹ thuật nâng cao năng suất nấm cho người dân. Những chuyến đi dài ngày liên tục giúp Hào hiểu hơn giá trị của nông sản sạch khi đến tay người dùng.
Công việc đem lại thu nhập khá ổn định song trong lòng anh bạn trẻ vẫn khao khát một ước mơ khác. “Từ thời sinh viên tôi đã mê trồng nấm và từng đến nhiều trang trại nấm ở Huế để học kỹ thuật. Xây dựng một trang trại nấm của riêng mình là mong ước tôi đã ấp ủ từ lâu”, Hào chia sẻ.
Vậy là đầu năm 2024, Hào quyết định trở về quê nhà để bắt đầu khởi nghiệp sau nhiều năm làm việc xa quê. Và dĩ nhiên những ngày đầu không dễ dàng gì. Trại nấm của Hào lúc đó là khu đất được thuê lại của người dân địa phương. Khu đất trũng, đọng nước nên chỉ sau một mùa anh bạn phải chuyển toàn bộ hệ thống xuống vị trí khác, làm lại từ đầu.
Tay thoăn thoắt đóng phôi, Hào kể về những ngày đầu khởi nghiệp đã quyết định chọn con đường theo nông nghiệp hướng hữu cơ. Anh không sử dụng hóa chất, phân bón hay chất kích thích tăng trưởng trong quy trình trồng nấm của mình. Điều này phần nào tạo ra những tai nấm bào ngư xám luôn có độ giòn, dai với vị ngọt tự nhiên cùng mùi thơm nhẹ thoang thoảng.
Trước khi thu hoạch nấm khoảng ba ngày, khi nào trang trại cũng ngừng tưới nước. Hào lý giải điều này làm nấm giảm nhẹ cân nặng, người sản xuất có thiệt một chút về kinh tế nhưng bù lại nấm không bị trương nước nên sẽ bảo quản được lâu hơn, vị nấm cũng sẽ ngon ngọt hơn.
Nấm sau khi thu hoạch sẽ được cắt gọt chân sạch sẽ trước khi bán, tốn công một chút nhưng đảm bảo chất lượng. Ngay cả khâu đóng gói cũng được anh chủ trẻ tính toán kỹ lưỡng. Nấm sau khi thu hoạch được gói bằng giấy đã hấp khử trùng để giữ độ tươi lâu hơn. Chàng kỹ sư trẻ còn sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc. Khách hàng chỉ cần quét mã sẽ có thể biết đủ thông tin về sản phẩm.
Một trong những điều được anh đặc biệt quan tâm ngay khi bắt đầu hành trình khởi nghiệp là làm sao tận dụng tối đa nguyên liệu và hạn chế chất thải. Trong đó mùn cưa tận dụng từ các cơ sở sản xuất gỗ hoặc rơm rạ sau mùa thu hoạch để làm giá thể trồng nấm. Với chừng 15.000 phôi nấm, mỗi đợt sản xuất cần khoảng 20 tấn mùn cưa.
Sau khi kết thúc chu kỳ thu hoạch, giá thể tiếp tục được tận dụng trồng nấm rơm. Rồi thu hoạch nấm rơm xong, giá thể còn lại được ủ thành phân vi sinh bón cho cây trồng. Hiện anh nghiên cứu tận dụng phế phẩm để sản xuất viên nén nhiên liệu sinh học, hướng đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn. “Tôi muốn xây dựng một vòng tròn sản xuất khép kín, hạn chế tối đa việc bỏ phí nguyên liệu”, Hào nói.
Nữ bệnh nhân là chị L.T.Đ. (53 tuổi, trú tại Hà Nội), làm phụ hồ tại một công trường xây dựng. Theo người nhà, vụ tai nạn xảy ra khoảng 17h30, cuối giờ làm việc buổi chiều. Trong lúc dọn dẹp máy trộn bê tông, do sơ suất, găng tay trái của chị bị dây curoa cuốn chặt, kéo cả bàn tay vào máy.
Tai nạn khiến ngón III (ngón giữa) tay trái gần như đứt rời, lộ đầu xương và tổn thương mô mềm nghiêm trọng. Ngay sau đó, bệnh nhân được đồng nghiệp đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Dương Mạnh Chiến, phụ trách Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, khi nhập viện, bệnh nhân vẫn tỉnh táo nhưng tổn thương ngón tay rất phức tạp. Ngón III bị đứt gần hết chu vi ngang khớp liên đốt gần, tổn thương mạch máu hai bên, chỉ còn dính lại một vạt da nhỏ khoảng 0,5cm.
"Hình ảnh đầu ngón tay xẹp lại, trắng nhợt, khi châm kim không có máu rỉ ra là dấu hiệu điển hình của việc ngừng cung cấp máu hoàn toàn đến ngón tay. Kết quả X-quang cho thấy hình ảnh trật khớp liên đốt gần kèm phù nề phần mềm nghiêm trọng", TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết.
Các bác sĩ nhận định đây là tình huống đặc biệt nguy hiểm bởi ngón tay chưa đứt rời hoàn toàn mà vẫn còn dính một phần da nhỏ, nên không thể bảo quản lạnh như trường hợp đứt lìa hoàn toàn. Khi đó, ngón tay rơi vào tình trạng "thiếu máu nóng", có nguy cơ hoại tử rất cao nếu không được tái thông mạch máu trong vòng 6-12 giờ.
Xác định đây là ca cấp cứu tối khẩn, ê-kíp phẫu thuật lập tức đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận tổn thương rất nặng nề: Gãy xương ngón III tay trái, trật khớp liên đốt gần, đứt hoàn toàn mạch máu, dây thần kinh hai bên ngón tay cùng toàn bộ hệ thống gân.
"Đây là trường hợp khó vì vùng tổn thương rộng, phức tạp nhiều thành phần. Không phải vết cắt sắc gọn mà là tổn thương do giằng xé, khiến các mạch máu và dây thần kinh bị dập, đứt thành nhiều đoạn", TS.BS Dương Mạnh Chiến chia sẻ.
Dưới kính hiển vi phẫu thuật, các bác sĩ tiến hành cố định xương, khâu nối các mạch máu siêu nhỏ để tái lập nguồn máu nuôi, đồng thời nối lại dây thần kinh và gân. Sau gần 4 giờ phẫu thuật căng thẳng xuyên đêm, những tín hiệu tích cực đầu tiên đã xuất hiện khi ngón tay dần hồng hào trở lại, ấm nóng và máu lưu thông bình thường.
Sau gần hai ngày hậu phẫu, sức khỏe bệnh nhân ổn định. Ngón tay được nối có dấu hiệu hồi phục tốt, không xuất hiện tình trạng tím tái hay tắc mạch. Theo phác đồ điều trị, bệnh nhân sẽ được rút đinh cố định sau khoảng một tháng và bắt đầu tập vận động phục hồi chức năng. Tuy nhiên, do dây thần kinh bị đứt hoàn toàn nên quá trình phục hồi cảm giác có thể kéo dài ít nhất 6 tháng với vật lý trị liệu tích cực.
Qua trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần nắm rõ kỹ năng sơ cứu trong tai nạn đứt rời chi thể. Với trường hợp đứt rời hoàn toàn, phần chi thể cần được làm sạch bằng nước muối sinh lý, bọc trong gạc sạch, cho vào túi nylon buộc kín rồi đặt vào thùng đá, tránh tiếp xúc trực tiếp với đá lạnh. Thời gian bảo quản có thể kéo dài từ 12-24 giờ.
Đối với trường hợp đứt gần rời, còn dính da, không được ướp đá trực tiếp mà cần băng ép cầm máu và nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa vi phẫu trong "giờ vàng", trước 12 giờ kể từ khi xảy ra tai nạn.
Trong một công viên ở quận Hoài Nhu, Bắc Kinh đầu hè, He Zihao dìu mẹ, bà Gao Wenxia, tập đi sau đợt hóa trị. Trở về phòng trọ, cậu nấu bữa trưa. Đây là lịch trình hàng ngày của thiếu niên 18 tuổi kể từ khi lên Bắc Kinh chăm sóc mẹ.
Trước đó, Zihao có thời gian dài nổi loạn và sống khép kín. Do cha mẹ kinh doanh thất bại dẫn đến ly hôn và gánh nợ, Zihao được gửi về Thiểm Tây sống cùng ông bà nội. Thiếu vắng sự chăm sóc của gia đình, cậu dần chán học và nghiện game trực tuyến. Căng thẳng giữa hai mẹ con lên đỉnh điểm khi bà Gao trong một lần về quê thăm con đã đập vỡ điện thoại của Zihao. Cậu phản ứng mạnh và từ chối sự quản lý của mẹ.
Lên lớp 10, Zihao bỏ học, dự định tới Cam Túc kinh doanh cùng một người bạn quen qua mạng. Cậu lừa vay tiền của bà ngoại để làm vốn. Biết chuyện, bà Gao ngất xỉu khi gọi điện nói chuyện với con. Zihao sau đó quyết định quay về nhà.
Lần đầu tiên, thay vì trách mắng, người mẹ dịu giọng nói với con: "Mẹ biết con có ước mơ, nhưng lúc này học hành vẫn là con đường tốt nhất". Một người họ hàng sau đó kể cho Zihao về cuộc sống của mẹ tại Bắc Kinh. Ban ngày bà làm dịch vụ spa, tối đi phụ bán thịt xiên nướng để trả nợ và gửi tiền nuôi con. Zihao cho biết sau khi nghe chuyện, cảm nhận được sự hy sinh phía sau vẻ nghiêm khắc của mẹ. Cậu hứa chuyên tâm học hành.
Không lâu sau, bà Gao phát hiện mắc ung thư cổ tử cung giai đoạn cuối. Bà giấu bệnh, tự vay mượn tiền phẫu thuật. Trong kỳ nghỉ đông, Zihao vô tình thấy hồ sơ bệnh án của mẹ ghi dòng chữ "ung thư cổ tử cung giai đoạn 4". Cậu đã khóc suốt một đêm.
"Nếu mất nốt mẹ, mình chẳng còn ai nữa", Zihao nghĩ. Sau cú sốc ấy là cảm giác hối hận. Cậu nhận ra suốt những năm tháng nổi loạn, mẹ đã âm thầm chống chọi với áp lực cuộc sống và bệnh tật.
Zihao quyết định bảo lưu việc học để kiếm tiền. Cậu mượn thông tin của mẹ để đăng ký giao đồ ăn nhưng tài khoản bị khóa do sai quy định. Cậu chuyển sang nghề làm mascot sống (mặc đồ thú bông đứng mời khách), bán bóng bay và cắt ghép video thuê. Số tiền kiếm được mỗi tháng ở mức vài nghìn tệ, trong khi chi phí điều trị dự kiến lên tới hàng trăm nghìn tệ.
Tháng 4/2025, chương trình "Vương Bà mai mối" ở Hà Nam gây sốt mạng xã hội, Zihao nảy ra ý định tới hiện trường cầu cứu. Trên sân khấu, trước hàng nghìn người, cậu mặc áo in ảnh mẹ sau phẫu thuật và nói: "Cháu xin lỗi vì chiếm dụng tài nguyên công cộng, nhưng mẹ cháu đang cần tiền cứu mạng. Cháu sẵn sàng hy sinh tất cả vì mẹ".
Video này lan truyền trên mạng xã hội. Nhiều người xúc động trước sự hiếu thảo của thiếu niên nổi loạn nhưng nay bất chấp để cứu mẹ. Sau vài ngày, số tiền quyên góp chuyển về cho gia đình vượt 500.000 tệ (khoảng 70.000 USD).
Có kinh phí điều trị, Zihao lên Bắc Kinh làm chỗ dựa cho mẹ trong các đợt hóa trị. Cậu tự học nấu ăn, dọn dẹp và học ảo thuật để biểu diễn trong phòng bệnh. Dịp sinh nhật bà Gao, cậu mua bánh kem và mời các y bác sĩ cùng dự.
"Mẹ là người hạnh phúc nhất thế giới", bà Gao nói.
Hiện bệnh tình của bà Gao tạm ổn định. Ngoài thời gian chăm sóc mẹ, Zihao làm thêm và chia sẻ video về quá trình điều trị của bà Gao lên mạng xã hội. Cậu ghi chép danh sách những người đã ủng hộ tiền và cho biết sẽ tìm cách đền đáp sự giúp đỡ này trong tương lai.
Theo Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, hơn 600 triệu người tại nước này sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh, tăng 141% so với năm trước. Công nghệ đang thay đổi cách họ làm việc, sinh hoạt và kết nối.
Lu Hengzhi, học sinh 11 tuổi tại Thượng Hải, không thích nghe nhạc có sẵn. Cậu dùng AI để tùy chỉnh thể loại, giai điệu và sáng tác bài hát. Lu được mẹ hướng dẫn dùng AI khi chuẩn bị phỏng vấn vào trường quốc tế. Từ đó, nam sinh tự viết truyện, lập trình game và gỡ lỗi các chương trình.
Dù hưởng lợi từ công nghệ, Lu cho biết cậu e ngại việc lạm dụng AI sẽ làm giảm khả năng tự đặt câu hỏi và kiểm chứng vấn đề. "AI giỏi đưa ra câu trả lời nhưng không hiểu vì sao cháu cần những đáp án đó. Đôi khi công cụ này đưa ra đáp án sai với văn phong rất tự tin", cậu nói.
Lu nói nếu AI biến mất, tiến độ học hỏi của cậu sẽ chậm lại. Cậu sẽ gặp khó khăn trong khâu sắp xếp suy nghĩ để bắt đầu dự án mới và phải quay lại với sách vở.
Với những người cao tuổi như bà Tang Rongrong, 79 tuổi, AI giúp giải quyết vấn đề cô đơn. Bà sống xa con, 10 năm qua chỉ đọc báo và nghe sách nói. Mọi tương tác chỉ là một chiều. Hiện tại, bà thuê một robot đồng hành tích hợp AI và có thể trò chuyện bằng tiếng Thượng Hải. Trước khi ra ngoài, bà thường nghe robot nhắc nhở mang theo ô hoặc cẩn thận khi trời mưa. Bà Tang nói những khoảnh khắc nhỏ bé ấy mang lại cảm giác ấm áp và an tâm. Các giao tiếp này là mảnh ghép cần thiết với những người sống một mình.
Công nghệ cũng thay đổi đời sống tình cảm của người trẻ. Tại Giang Tô, sinh viên Zhao Jingmiao, 21 tuổi, tự huấn luyện một bạn trai ảo theo các tiêu chuẩn cá nhân. Cô cho biết nhân vật này có cảm xúc ổn định và luôn sẵn sàng lắng nghe. Nhưng nữ sinh cũng lo lắng khi chính phủ siết chặt các quy định với ứng dụng AI vì sợ phải dừng sử dụng dịch vụ này.
Trong lĩnh vực y tế, bác sĩ Zhang Qiang, 59 tuổi, giám đốc một bệnh viện tại Thượng Hải, dùng AI để phân tích hình ảnh bệnh lý, đánh giá giai đoạn bệnh và diễn giải xét nghiệm. Bác sĩ Zhang nói việc phụ thuộc vào hệ thống là nguy hiểm nếu nền tảng lâm sàng của người khám không vững. Bác sĩ Zhang cho biết hệ thống máy móc xử lý dữ liệu tốt nhưng không có sự phán đoán và các giá trị đạo đức con người.
Ở nông thôn, AI đang bắt đầu đóng vai trò như một kỹ sư nông nghiệp. Tại tỉnh Hà Nam, nông dân Wang Zhipeng, 36 tuổi, dùng điện thoại tải ảnh lên hệ thống AI để nhận diện cỏ dại và tìm liều lượng thuốc diệt cỏ tương ứng trong vài giây. Ứng dụng giúp anh theo dõi vụ mùa và rút ngắn thời gian tính lương cho công nhân từ một ngày xuống 20 phút. Dù vậy, Wang nói các công cụ thông minh có thể làm giảm sự kết nối trực tiếp giữa con người.
Từng kiếm sống bằng nghề viết lách, Wang Boyuan, 39 tuổi ở Thiểm Tây, dùng ChatGPT biến ý tưởng thành phần mềm. Từ người không biết lập trình, Wang viết mã lệnh và xây dựng thành công nhiều ứng dụng. "Nhờ AI, tôi có khả năng làm nhiều việc hơn", anh nói.
Wang cho biết anh vẫn không thực sự biết lập trình và đang phụ thuộc vào công nghệ. "Nếu trí tuệ nhân tạo biến mất, tôi có thể sẽ phải quay lại làm công việc viết lách toàn thời gian", anh nói.
