Gắn bó với Trường đại học Y Dược TP.HCM hơn nửa đời người, Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối đã dành trọn tâm huyết để gieo tri thức cho biết bao thế hệ y bác sĩ và sinh viên y khoa.
Thầy miệt mài nghiên cứu và hiện thực hóa giấc mơ sau rất nhiều năm ấp ủ và trăn trở, đó là làm sao để trường đại học có một bệnh viện riêng của mình.
Hiện thực ấy chính là Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM thuộc Trường đại học Y Dược TP.HCM.
Đây là nơi để các thầy cô vừa giảng dạy, vừa khám chữa bệnh, vừa nghiên cứu khoa học, để từ đó người thầy giáo vừa là người thầy thuốc và cũng là nhà khoa học.
Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối sinh ngày 2-1-1936 tại xã Tân Dân, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (nay là xã Tân Dân, tỉnh Thanh Hóa).
Lớn lên trong một gia đình trí thức giàu truyền thống hiếu học và nhân nghĩa, ông đã sớm hình thành lý tưởng cống hiến và định hình con đường phát triển bản thân thông qua tri thức.
Năm 1954, sau khi hòa bình được lập lại, ông xuất sắc trúng tuyển thủ khoa của cả hai trường đại học lớn lúc bấy giờ là Đại học Sư phạm và Đại học Y khoa Hà Nội.
Với ước nguyện chữa bệnh cứu người và chăm sóc sức khỏe cho gia đình, nhân dân, ông đã quyết định lựa chọn theo đuổi ngành y.
Năm 1960, sau khi tốt nghiệp bác sĩ, ông được giữ lại Trường đại học Y Hà Nội để công tác tại bộ môn giải phẫu học, trước khi chuyển sang bộ môn ngoại do giáo sư Tôn Thất Tùng chủ nhiệm.
Tại đây, ông đã có 10 năm đảm nhiệm vai trò Trưởng phiên trực tại Bệnh viện Việt Đức và 8 năm làm bác sĩ tham vấn. Dưới sự dẫn dắt trực tiếp của giáo sư Tôn Thất Tùng, bác sĩ Nguyễn Đình Hối không chỉ hoàn thiện tư duy chuyên môn sắc bén mà còn thấm nhuần sâu sắc triết lý hành nghề cao đẹp.
Ông được giới chuyên môn đương thời ghi nhận là một trong những học trò xuất sắc của giáo sư Tôn Thất Tùng, luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm cẩn trong giảng dạy và lòng tận tâm với từng người bệnh.
Năm 1981, theo lời mời của giáo sư Trương Công Trung – Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược TP.HCM lúc bấy giờ, giáo sư Nguyễn Đình Hối chuyển công tác vào TP.HCM. Tại đây, hành trình kiến tạo một di sản y học bền vững của ông chính thức bắt đầu.
Với năng lực chuyên môn và uy tín cao, giáo sư Nguyễn Đình Hối lần lượt đảm nhiệm các trọng trách: giảng viên bộ môn ngoại, sau đó là Trưởng khoa y và tiếp đến là Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược TP.HCM (1993 – 2007).
Những đóng góp to lớn của ông đã đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của nhà trường, để lại nhiều thế hệ y bác sĩ ưu tú và một tấm gương sáng ngời về y đức lẫn y đạo cho các thế hệ mai sau.
Song song với công tác lãnh đạo Trường đại học Y Dược TP.HCM, thầy miệt mài nghiên cứu, biên soạn giáo trình, công bố công trình, định hình chuẩn mực học thuật, tạo nên kho tàng di sản y học làm nền tảng vững chắc để trường nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ và nuôi dưỡng văn hóa học thuật.
Đã có hàng trăm bác sĩ nội trú; bác sĩ chuyên khoa I; bác sĩ chuyên khoa II; thạc sĩ; tiến sĩ được thầy đào tạo.
Bên cạnh công tác quản lý, giáo sư Nguyễn Đình Hối đã để lại một di sản học thuật quý báu cho y học nước nhà.
Ông là tác giả của 6 sách chuyên khảo, chủ biên 10 tập “Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa”, bộ “Bách khoa thư bệnh học” và tham gia soạn thảo các cuốn từ điển ngoại khoa Anh – Pháp – Việt và từ điển y học Anh – Pháp – Việt.
Ở vai trò nhà nghiên cứu, ông đã chủ nhiệm nhiều đề tài khoa học lớn từ cấp thành phố, cấp Bộ cho đến cấp Nhà nước, cùng hơn 70 công trình chuyên ngành giá trị.
Hướng về cộng đồng, ông còn sáng lập Câu lạc bộ Sức khỏe và Đời sống, mang những kiến thức y học phổ thông đến gần hơn với người dân.
Trên cương vị Hiệu trưởng, giáo sư Nguyễn Đình Hối đã hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, đưa Trường đại học Y Dược TP.HCM bứt phá mạnh mẽ.
Từ quy mô ba khoa ban đầu, ông mở rộng thành cơ sở đào tạo hoàn chỉnh lên thành bảy khoa với bảy chuyên ngành y tế; đặt nền móng cho mô hình đại học đa ngành, đa trung tâm và tiên phong chuẩn hóa năng lực sư phạm y học cho ngành y tế phía Nam.
Điểm sáng ngoạn mục nhất trong sự nghiệp quản trị của thầy chính là mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam.
Được sự ủy nhiệm từ giáo sư Trương Công Trung, ông trực tiếp dấn thân vào một hành trình chưa có tiền lệ: xây dựng bệnh viện hoàn toàn không dùng ngân sách nhà nước.
Vừa là Hiệu trưởng, vừa là Giám đốc đầu tiên, ông đã chèo lái đưa Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM phát triển vượt bậc, trở thành điểm tựa y tế tin cậy của hàng triệu người dân.
Cho đến hôm nay, bức ảnh tư liệu trong lễ khởi công năm 2006 vẫn là một biểu tượng vô giá. Hình ảnh người thầy đáng kính trong bộ mũ bảo hộ, tay cầm xẻng thực hiện nghi thức khởi công… đã kết tinh trọn vẹn cho tinh thần dấn thân, dám nghĩ, dám làm.
Đó không chỉ là một công trình, mà là khát vọng đưa tri thức trên trang sách bước vào thực tiễn, gắn liền với sứ mệnh bảo vệ sự sống cho cộng đồng.
Với gia đình, giáo sư Nguyễn Đình Hối không chỉ là người con hiếu thuận, mà còn là người chồng ấm áp và người cha mẫu mực. Ông sống nghĩa tình, yêu thương anh chị em, chăm lo cho đàn cháu.
Ngày nay, con trai ông – Phó giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hoàng Bắc – nguyên Phó hiệu trưởng phụ trách Trường đại học Y Dược TP.HCM, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – đang tiếp nối hành trình dẫn dắt bệnh viện phát triển theo đúng triết lý mà người cha, người thầy đã khởi dựng và trọn đời xây đắp.
Trong công việc, ông luôn tôn sư trọng đạo, cởi mở chia sẻ và dành sự tin cậy tuyệt đối cho các đồng sự. Chính niềm tin ấy đã gắn kết tập thể, trở thành động lực để mọi người cùng cống hiến.
Với các thế hệ học trò, ông là người dẫn đường tận tụy, luôn nghiêm cẩn nhưng đầy bao dung.
Những bài học của ông không chỉ nằm trên giảng đường, mà đã trở thành kim chỉ nam cho bao thế hệ y bác sĩ với lời răn dạy sâu sắc: “Học kỹ thuật mổ ba đến năm năm là có thể thành thạo, nhưng học để không mổ mà bệnh nhân vẫn khỏe… là phải học cả cuộc đời”.
Ông luôn dạy: “Y đức không phải là lời nói suông, y đức thể hiện trong cách đối nhân xử thế, điều trị toàn diện người bệnh chứ không phải điều trị bệnh”.
Chỉ khi đặt mình vào vị trí của người bệnh, kiên nhẫn lắng nghe và thấu hiểu những gì họ đang trải qua, chúng ta mới thấm nhuần lời dạy “Lương y phải như từ mẫu”.
Tất cả những di sản tinh thần vô giá ấy sẽ sống mãi, là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ mai sau vững bước trên hành trình: giỏi y thuật, vững y lý và sáng y đức.
Mãi mãi ghi nhớ và biết ơn Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối – người để lại di sản của tri thức, quản trị và lòng nhân ái. Cuộc đời của ông sẽ mãi là tấm gương cho các thế hệ thầy giáo, thầy thuốc và nhà khoa học Việt Nam noi theo.
Chân dung về một nhà lãnh đạo trí tuệ, một nhà quản trị lỗi lạc, một nhà khoa học uyên bác, một người thầy, một người cha gần gũi và thân thương sẽ luôn hiện hữu và trở thành kim chỉ nam trên hành trình giỏi y thuật, vững y lý, sáng y đức cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP NGND – GS.TS.BS NGUYỄN ĐÌNH HỐI
Gigi Robinson, 27 tuổi, luôn thấy mình khác biệt so với bạn bè đồng trang lứa. Từ nhỏ, cô là người hòa giải các cuộc tranh cãi, ghi nhớ ngày sinh nhật và lo lắng cảm xúc cho từng thành viên trong nhà. Khi trưởng thành, bản năng này theo cô vào tận phòng họp. Robinson luôn dự đoán rủi ro và thúc đẩy công việc trước khi có người yêu cầu.
Tương tự, bà Tsao-Lin Moy, 61 tuổi, không quên được cảm giác của một đứa trẻ phải trưởng thành sớm. "Tôi không nhớ mình có khoảng thời gian vui vẻ nào. Có quá nhiều áp lực phải thể hiện tốt để làm gương cho các em", bà kể.
Với họ, danh xưng "con gái cả" là một công việc toàn thời gian, không lương và không ngày nghỉ.
Năm 2022, Sherri Lu, một phụ nữ tại Manhattan (Mỹ), nhận ra ít người phân tích sâu về tổn thương của các chị lớn. Mong muốn tìm người đồng cảnh ngộ, Lu thành lập Câu lạc bộ Con gái cả (Eldest Daughter Club).
Bắt đầu từ những video trên mạng xã hội chia sẻ về "lời nguyền con gái cả", phong trào này nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần cho hàng nghìn phụ nữ toàn cầu. Với bản tin định kỳ hơn 6.300 người đăng ký và các buổi gặp mặt hàng tháng, câu lạc bộ tạo không gian để phụ nữ chia sẻ những trải nghiệm chưa từng thổ lộ. Nhiều thành viên cho biết họ bắt đầu học cách thiết lập ranh giới với người thân và tự quyết định cuộc đời mà không còn mặc cảm tội lỗi.
Tiến sĩ Ashwini Nadkarni, bác sĩ tâm thần tại Trường Y Harvard, cho biết đây là hiện tượng phổ biến. Trách nhiệm con gái cả gánh vác là con dao hai lưỡi. Một mặt, nó rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Mặt khác, nó củng cố chủ nghĩa hoàn hảo cực đoan và thói quen kìm nén nhu cầu bản thân.
Nghiên cứu của Đại học California, Los Angeles (UCLA) chỉ ra rằng những cô con gái đầu lòng trong gia đình từng gặp biến cố tài chính hoặc tâm lý thường phát triển trách nhiệm cao hơn mức bình thường từ rất sớm.
Để thoát khỏi trách nhiệm này, các chuyên gia khuyến khích phụ nữ tìm kiếm những cộng đồng đồng cảm nhằm xóa bỏ cảm giác cô lập. Quan trọng hơn, mỗi người cần thiết lập ranh giới và hiểu rằng ưu tiên nhu cầu cá nhân không phải là sự ích kỷ. Thay vì làm "phần mở rộng" cho vai trò của cha mẹ, con gái cả cần được trao quyền để tìm lại bản sắc riêng và tận hưởng cuộc sống.
Theo danh sách 18 loại rau và củ giàu dinh dưỡng do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) công bố, cải ngồng đứng ở vị trí thứ 10 với điểm mật độ dinh dưỡng đạt 62,49. Bảng xếp hạng này dựa trên hàm lượng vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu mà thực phẩm cung cấp so với lượng calo chứa trong đó.
Rau cải ngồng quen thuộc trong mâm cơm gia đình Việt. Loại rau này thường được dùng để luộc, xào tỏi hoặc nấu canh. Với thân giòn, vị ngọt nhẹ và dễ chế biến, cải ngồng từ lâu đã trở thành loại rau phổ biến ở cả nông thôn lẫn thành thị.
Cải ngồng thuộc nhóm rau họ cải, có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng hai tháng đã có thể thu hoạch. Đây cũng là loại rau được trồng phổ biến tại nhiều địa phương ở Việt Nam nhờ dễ chăm sóc, năng suất cao và phù hợp với điều kiện khí hậu.
Các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhóm rau họ cải vì chứa nhiều vitamin A, C, K, chất xơ, kali, sắt cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Nhờ hàm lượng calo thấp nhưng giàu dưỡng chất, cải ngồng là lựa chọn phù hợp với người muốn duy trì cân nặng hoặc xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan, các loại rau họ cải như cải xoăn, bắp cải, cải Brussels, bông cải xanh và các loại cải xanh khác từ lâu đã được xem là thành phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh. Việc bổ sung thường xuyên nhóm rau này có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ thấp hơn. Ngoài ra, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu vai trò của những hợp chất thực vật có trong rau họ cải đối với việc giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Cải ngồng còn là nguồn cung cấp vitamin A dồi dào, góp phần duy trì thị lực khỏe mạnh và hỗ trợ bảo vệ mắt trước các vấn đề thường gặp do tuổi tác. Bên cạnh đó, lượng vitamin K trong rau giúp hỗ trợ sức khỏe xương và quá trình đông máu bình thường.
Không chỉ giàu vitamin, cải ngồng còn chứa lượng kali đáng kể, giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp. Hàm lượng sắt trong rau cũng góp phần tham gia vào quá trình tạo hồng cầu, từ đó hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu khi kết hợp với chế độ ăn cân đối.
Để tăng khả năng hấp thu sắt từ thực vật, các chuyên gia khuyến nghị nên dùng cải ngồng cùng những thực phẩm giàu vitamin C như cam, chanh, ổi hoặc cà chua.
Bên cạnh đó, lượng chất xơ dồi dào trong cải ngồng còn giúp tăng cảm giác no, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần kiểm soát lượng đường trong máu sau bữa ăn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có loại thực phẩm nào có thể đơn lẻ ngăn ngừa ung thư hay các bệnh mạn tính. Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Mỹ, lợi ích sức khỏe đến từ một chế độ ăn đa dạng với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm có nguồn gốc thực vật, đồng thời hạn chế đồ ăn chế biến sẵn và thực phẩm nhiều đường, muối hoặc chất béo bão hòa.
Vì vậy, cải ngồng là một lựa chọn bổ dưỡng nên xuất hiện thường xuyên trong thực đơn, nhưng cần được kết hợp cùng nhiều nhóm thực phẩm khác để tạo nên chế độ dinh dưỡng cân đối.
Để giữ được hàm lượng dưỡng chất, nên chế biến cải ngồng bằng các phương pháp đơn giản như luộc, hấp hoặc xào nhanh với lượng dầu vừa phải, tránh nấu quá lâu khiến vitamin bị hao hụt.
Cải ngồng xào tỏi là món ăn dân dã nhưng luôn được nhiều gia đình yêu thích nhờ hương vị thanh ngọt, giòn mềm và cách chế biến đơn giản. Chỉ với vài nguyên liệu quen thuộc, bạn đã có thể hoàn thành một món rau vừa ngon miệng vừa giàu dinh dưỡng.
Nguyên liệu
350g cải ngồng
2 thìa canh dầu ăn
Tiêu xay (tùy chọn)
Cách chế biến
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
Cải ngồng nhặt bỏ phần già, rửa sạch nhiều lần dưới vòi nước rồi để ráo. Cắt thành từng khúc dài khoảng 5–6cm.
Tỏi bóc vỏ, băm nhỏ 2 tép, phần còn lại thái lát để tăng hương thơm và giúp món ăn đẹp mắt hơn.
Bước 2: Chần cải
Đun sôi một nồi nước với một chút muối và vài giọt dầu ăn. Cho cải ngồng vào chần khoảng 1–2 phút đến khi rau vừa chín tới.
Sau khi vớt ra, có thể cho rau vào tô nước lạnh hoặc nước đá trong khoảng 30 giây đến 1 phút rồi để ráo. Cách này giúp rau giữ được màu xanh tươi và độ giòn. Không nên ngâm quá lâu vì có thể làm giảm hương vị và thất thoát một phần dưỡng chất.
Làm nóng chảo, cho dầu ăn vào rồi phi thơm tỏi băm và tỏi lát.
Cho cải ngồng vào xào trên lửa lớn, đảo nhanh tay để rau chín đều. Nêm khoảng 2 thìa cà phê hạt nêm, 1/2 thìa cà phê đường và một ít tiêu xay tùy khẩu vị.
Tiếp tục đảo thêm khoảng 1–2 phút rồi tắt bếp. Không nên xào quá lâu vì rau sẽ mềm, mất độ giòn và giảm hương vị tự nhiên.
- Rửa rau trước khi cắt để hạn chế thất thoát vitamin tan trong nước.
- Chần rau nhanh trong nước sôi có thêm chút muối và dầu ăn sẽ giúp rau xanh và giòn hơn.
- Xào trên lửa lớn, đảo nhanh để rau không bị ra nhiều nước.
- Phi tỏi đến khi vàng thơm rồi mới cho rau vào để món ăn dậy mùi hấp dẫn.
- Nên thưởng thức ngay sau khi chế biến để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt tự nhiên và độ giòn của cải ngồng.
Với vị thanh mát, hương thơm của tỏi và màu xanh bắt mắt, cải ngồng xào tỏi là món ăn phù hợp cho mọi bữa cơm gia đình. Món rau này cũng có thể kết hợp cùng thịt bò, nấm hoặc tôm để tăng thêm hương vị và giá trị dinh dưỡng.
Đó là câu chuyện của các bạn trẻ Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu (khoa công tác xã hội - nhân học - xã hội học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) chọn cách lắng nghe bằng ánh mắt và trái tim, mong muốn xã hội đổi thay cách nhìn với người khiếm thính.
Những buổi sinh hoạt của câu lạc bộ diễn ra trong không gian khá đặc biệt. Ở đó chỉ có những đôi tay chuyển động, những ánh mắt tập trung và từng nụ cười nhẹ. Mỗi động tác được thực hiện chậm rãi, chính xác. Họ giao tiếp không cần âm thanh.
Điều đáng nói phần lớn thành viên câu lạc bộ đều không phải người điếc hay khiếm thính. Họ là những sinh viên bình thường song lại chọn học một ngôn ngữ không lời để hiểu những con người mà đôi khi vốn ít được lắng nghe trong xã hội.
Thành lập năm 2012, Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu nhiều năm qua đã trở thành điểm đến của những sinh viên yêu thích hoạt động xã hội. Họ còn có điểm chung khác là mong muốn tìm hiểu, hỗ trợ cộng đồng người điếc. Các bạn không đến câu lạc bộ với suy nghĩ cho đi như bao hội, nhóm thiện nguyện khác mà là hướng đến sự hiểu đúng và tôn trọng dành cho những người kém may mắn này.
"Ban đầu tụi mình cũng nghĩ học cho biết thôi nhưng càng học, càng tiếp xúc mới thấy đây không chỉ là một ngôn ngữ mà là cả một thế giới" - bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), chia sẻ.
Sinh viên Huỳnh Quốc Nam - chủ nhiệm câu lạc bộ - kể từng nghĩ người điếc cần được giúp đỡ nhưng khi tiếp xúc đã nhận ra họ không cần sự thương hại mà chỉ cần sự tôn trọng và được hiểu đúng. Điều này cũng làm thay đổi góc nhìn của nhiều bạn trong câu lạc bộ. "Có không ít người vô thức dùng cụm từ người khiếm khuyết với ý nghĩa tiêu cực nhưng thực ra họ có văn hóa riêng và cách giao tiếp riêng, tức là họ không thiếu mà chỉ là họ khác chúng ta", Nam nói.
Cuối tháng 3 vừa qua, chương trình thiện nguyện "Dấu yêu" do câu lạc bộ phối hợp tổ chức tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Đồng Nai đã để lại nhiều cảm xúc cho các thành viên. Không có lời dẫn chuyện qua micro, không có những bài hát được nghe bằng tai nhưng ấy là không gian tràn ngập niềm vui.
Những trò chơi đơn giản, những tiết mục "múa dấu" theo nhịp nhạc, những cái nắm tay thật chặt… tạo nên một ngày kết nối rất khác. Các bạn nhỏ không cần cố gắng "nghe" để hòa nhập với người khác mà chính sinh viên chủ động bước vào thế giới của trẻ. "Có những khoảnh khắc mình không cần nói gì, chỉ cần nhìn ánh mắt và nụ cười của các em là hiểu, sự im lặng không còn là rào cản", một thành viên câu lạc bộ kể lại.
Sinh hoạt cùng câu lạc bộ, nhiều bạn sinh viên bảo rằng tìm được môi trường giúp mình thay đổi. Bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học, khoe rất tình cờ song bạn đã gắn bó khá lâu dù ban đầu khá rụt rè, giao tiếp không tốt.
Tham gia câu lạc bộ, Yến nói buộc phải quan sát nhiều hơn, chú ý đến người khác nhiều hơn, chưa kể việc học ngôn ngữ ký hiệu không chỉ là học động tác tay mà còn là học cách cảm nhận.
"Mình nhận ra trước đây nghe nhiều nhưng chưa chắc đã hiểu, còn bây giờ mình học cách lắng nghe bằng mắt, bằng cảm xúc, Nhờ đó thấy tự tin vào khả năng kết nối của bản thân hơn trước", Yến bộc bạch.
