Cuộc sống người Trung Quốc thời AI

Theo đánh giá, có những nền tảng mạng xã hội tiện dụng lại kém thu hút trong khi không ít nền tảng được cho là nguy hại lại rất thu hút và được học trò dùng rất phổ biến.

Trường THPT Trần Phú ít năm trước đã tiên phong tạm thu điện thoại, ra nội quy cấm dùng điện thoại trong giờ học được nhiều người quan tâm. Xuất phát từ đợt dịch COVID-19 khi học sinh ngồi bên nhau mà không đối thoại, ai cũng cầm điện thoại và hầu như tương tác trên mạng xã hội là chính dù sát bên.

Thầy bí thư Đoàn trường Nguyễn Phạm Hoàng Phúc cho biết quy định cách ly lúc ấy khiến học sinh đến trường nhưng gần như không được ra chơi để tránh lây nhiễm chéo. Giờ giải lao, ai cũng cắm cúi vào chiếc điện thoại, dần thành thói quen gây mê mẩn và để lại nhiều nguy cơ với giao tiếp trong nhà trường.

Thấy tình hình không ổn, ngay sau khi dịch tạm lắng một số giáo viên chủ nhiệm đã tính cách tách học trò khỏi màn hình điện thoại. Nhưng những cảnh báo hay lời nhắc hầu như không tác động là mấy.

Các thầy cô giáo cắt cử ban cán sự hỗ trợ kiểm tra việc mang thiết bị điện tử của từng thành viên lớp trước giờ học. Có giáo viên thấy hiệu quả nên làm theo, còn mua hộc gỗ, rương sắt và yêu cầu các bạn tắt nguồn, cất điện thoại vào đó khóa lại, hết giờ mới được nhận lại.

Chính cách làm này đã trở thành nội quy của trường từ năm 2022. Học sinh không sử dụng điện thoại trong giờ học trừ các tiết cần điện thoại phục vụ tra cứu thông tin phục vụ học tập. Sự thay đổi dần rõ hơn chứ trước đó cứ giờ chơi là học sinh túm tụm bấm điện thoại khiến thầy cô thấy lo nhiều hơn.

"Giờ nhà trường cấm dùng trong giờ học rồi nhưng chưa thể cấm triệt để các bạn sử dụng mạng xã hội vì thiếu quy định, nếu có quy định cấm việc này thì quá tốt", thầy Phúc nói.

Tính đến nay có cả chục trường học tại Đà Nẵng đang dần tính cách hạn chế học sinh sử dụng điện thoại có kết nối Internet trong trường. Một phần cũng vì nhiều vụ bạo lực học đường thời gian qua có nguyên nhân liên quan đến mạng xã hội.

Thầy Võ Thanh Phước - Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Huệ (phường Hải Châu) - nói gần như 100% học sinh có điện thoại thông minh đều dùng mạng xã hội.

Theo thầy Phước, nhiều học sinh lớp 6 đã tạo trang cá nhân trên các nền tảng mạng xã hội để đăng ảnh, thông tin.

"Học sinh dùng mạng xã hội khác người lớn, cha mẹ, thầy cô khó lòng có trong danh sách bạn bè của con nên mọi ứng xử đa phần chỉ với bạn bè trên mạng. Bức ảnh đăng vu vơ đôi khi chỉ một lời chê cũng có thể tạo thành mâu thuẫn", thầy Phước nói.

Hơn 2.000 học sinh ở ngôi trường này nhiều năm qua đã áp dụng một ranh giới đặc biệt. Đó là cột cờ giữa sân trường chính là ranh giới để học sinh tắt mở điện thoại.

Bước vào trường qua ranh giới này học sinh phải tắt kết nối điện thoại, tắt chuông để tập trung học. Chỉ tiết học được thầy cô yêu cầu dùng điện thoại mới được lấy ra phục vụ học tập.

Thầy hiệu trưởng nói quy định cấm học sinh sử dụng điện thoại trong khuôn viên trường được đa phần phụ huynh đồng tình bởi khi ở nhà họ không thể tách con ra khỏi màn hình, càng khó quản con dùng mạng xã hội.

Còn Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Đà Nẵng) Lê Thanh Hải nói là một người cha, ông hoàn toàn ủng hộ việc cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Mạng xã hội, theo ông, ngoài một số ít mặt tích cực đang tạo ra vô vàn cạm bẫy với trẻ em, học sinh. Trong khi người dưới 16 tuổi chưa đủ kỹ năng để phân biệt, ứng xử và nhận thức rõ đúng sai.

Thầy Hải cho rằng nhiều trường hạn chế học sinh dùng điện thoại mà đích đến không gì khác là cấm mạng xã hội.

"Người lớn cũng bị cám dỗ bởi môi trường mạng xã hội chứ nói gì trẻ em. Nếu có quy định đồng bộ, thống nhất cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, tôi cho rằng sẽ hạn chế nhiều tiêu cực phát sinh từ môi trường này mà học sinh đang phải đối diện", thầy Hải phân tích.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 20/7, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Khôi, Phó Giám đốc Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi, cho biết qua khai quật khẩn cấp tại khu vực thành cổ Châu Sa (xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi), các chuyên gia khảo cổ đã phát hiện các lò nung của người Chăm, có niên đại khoảng thế kỷ II-III.

Trước đó, một người dân xã Tịnh Khê đào hố trồng cây và phát hiện dấu tích một lò nung cổ. Tiếp nhận thông tin, Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức khai quật khẩn cấp. Chuyên gia khảo cổ đã đào 2 hố khai quật trên diện tích 100m2, qua đó xác định có 4 lò nung hình bầu dục còn khá nguyên vẹn. Mỗi lò dài khoảng 3,5m, rộng 1m.

Đoàn khảo cổ cũng phát hiện một bãi thải chứa nhiều ngói, sạn và than nằm xung quanh các lò nung. Những dấu tích này cho thấy khu vực thành cổ Châu Sa từng là một quần thể công xưởng, trung tâm sản xuất ngói quy mô lớn của người Chăm nhằm phục vụ các công trình đền đài, cung điện.

Theo Tiến sĩ Đoàn Ngọc Khôi, việc phát hiện khu lò nung là một mắt xích quan trọng để các chuyên gia khảo cổ tiếp tục nghiên cứu, giải mã sâu hơn về các giá trị lịch sử của di tích thành cổ Châu Sa.

Thành cổ Châu Sa được xây dựng trước thế kỷ X, là tòa thành đất duy nhất của người Chăm cổ. Thành có 2 vòng gồm thành nội và thành ngoại, tựa vào các dãy núi tự nhiên và kết nối trực tiếp với mạng lưới giao thông đường thủy. Di tích này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa quốc gia vào năm 1994.

Tin Gốc: Dân Trí

4h sáng, Ray Kuschert chạy bộ qua phố Bùi Viện, TP HCM. Người đàn ông Australia nhăn mặt, chứng kiến nhóm người nước ngoài bước ra từ một quán bar. Họ có vẻ đã say, mất kiểm soát và lao vào nhau ẩu đả trên vỉa hè.

"Tôi tức giận và xấu hổ khi nhìn cảnh tượng đó. Họ đang làm mất thiện cảm của người dân Việt Nam với khách nước ngoài", Ray Kuschert, 59 tuổi, giáo viên tiếng Anh một trường phổ thông ở TP HCM nói.

Ông liệt kê một loạt vụ "bê bối" xảy ra gần đây như vụ thanh niên từ Perth, Australia đập phá tài sản tại một quán cà phê ở Đà Nẵng hồi cuối tháng 5. Trước đó, vụ hai người đàn ông Samoa vào một nhà hàng tại TP HCM và nổ súng khiến một người tử vong. Mới nhất là vụ cặp vợ chồng người Ấn Độ hôm 1/7 đập phá tài sản và xô xát với nhân viên sau khi được nhắc nhở vì để trẻ em ném giấy ăn, bát đĩa.

Ray đã sống tại Việt Nam 13 năm. Sự hiếu khách của người Việt đã giữ chân ông ở lại, dù ban đầu ông chỉ định đến đây du lịch 6 tháng. Ông từng đạp xe qua nhiều vùng quê, được người lạ mời vào nhà trú mưa, tặng cà phê và rủ uống bia. Ray nhận thấy người Việt luôn sẵn sàng đón nhận khách nước ngoài và cởi mở với khác biệt văn hóa.

Khảo sát Expat Insider của tổ chức InterNations với hơn 12.000 người thuộc 177 quốc tịch cho thấy, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia dễ hòa nhập nhất thế giới. Khoảng 84% người nước ngoài đánh giá người Việt thân thiện, vượt mức trung bình 66% toàn cầu. 83% người tham gia khảo sát cảm thấy được chào đón khi sinh sống tại Việt Nam.

"Nhưng văn hóa thân thiện của Việt Nam bị một bộ phận người nước ngoài hiểu sai và lạm dụng", Ray nói. Theo ông, sự lạm dụng thể hiện rõ nhất ở những khu vực đông người nước ngoài như khu Thảo Điền, phường An Khánh. Việc co cụm trong các "expat bubbles" (cộng đồng khép kín) khiến một bộ phận tách biệt khỏi đời sống địa phương, dẫn đến hành vi say xỉn, tranh cãi với nhân viên phục vụ. "Tôi dừng đến các địa điểm này vì mệt mỏi khi phải chứng kiến hành vi đó", ông nói.

Người đàn ông Australia cho rằng mô hình du lịch giá rẻ với chi phí vé máy bay, chỗ ở và đồ uống thấp là một phần nguyên nhân. Chi phí khiến một nhóm du khách chọn Việt Nam vì rẻ thay vì coi đây là điểm đến để tìm hiểu văn hóa.

Nguyên nhân thứ hai, theo Ray là cách ứng xử "dĩ hòa vi quý" của người Việt. Khi chứng kiến hành vi không phù hợp, người bản địa thường chọn cách phớt lờ, né tránh để hạn chế xung đột. Phản ứng chỉ trở nên rõ ràng khi tình huống vượt quá giới hạn. Điều này khác biệt với Australia, nơi người dân thường phản ứng trực diện ngay từ đầu đối với các hành vi gây khó chịu nơi công cộng.

Chủ đề "người nước ngoài xấu xí" đang trở thành tiêu điểm thảo luận trên các diễn đàn của cộng đồng expat tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM, đồng thời lan rộng trên TikTok với nhiều video thu hút hàng triệu lượt xem. Trên một diễn đàn cộng đồng, một bài đăng thu hút hơn 500 bình luận, phần lớn chỉ trích các hành vi thiếu chuẩn mực, thiếu tôn trọng quy định và văn hóa địa phương.

Nathan, 33 tuổi, quốc tịch Anh, sống tại TP HCM 7 năm, nhận thấy các tranh luận về ứng xử văn hóa xuất hiện nhiều hơn trong năm 2026, trong đó có cuộc thảo luận xoay quanh vụ việc mặc bikini với áo dài ở Hội An, Đà Nẵng.

Anh lo ngại hành vi thiếu chuẩn mực của một bộ phận du khách sẽ tạo định kiến cho cả cộng đồng. "Nếu tôi thấy một người Anh làm điều tương tự, tôi sẽ xấu hổ vì mọi người có thể nghĩ người Anh hay gây rắc rối", Nathan nói.

Theo Nathan, gốc rễ của các hành vi lệch chuẩn bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết. Nhiều người không tìm hiểu quy định trước khi đi du lịch. Anh lấy ví dụ về việc cởi trần có thể là bình thường ở Anh nhưng không phù hợp tại nơi công cộng ở Việt Nam. Nathan cho biết anh đã nhắc nhở gia đình về quy tắc trang phục kín đáo khi họ chuẩn bị sang Việt Nam tham quan vào tháng 10.

"Khách du lịch không cần tìm hiểu văn hóa theo kiểu học thuật, nhưng họ cần có nhận thức cơ bản và tôn trọng những người xung quanh", anh nói.

Tin Gốc: Vnexpress