Đài NPR ngày 30/3 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ về tổn thất tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi sau đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Iran tiến hành cuối tuần trước. Theo đó, hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry đã bị hư hại và hơn 10 quân nhân bị thương, một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.
Quan chức này không đề cập đến phi đội máy bay tiếp dầu đồn trú ở sân bay Prince Sultan, dù thông tin ban đầu cho thấy một số chiếc cũng bị trúng đòn.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, đến nay vẫn chưa lên tiếng về cuộc tấn công.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày khẳng định mục tiêu trong đòn tập kích căn cứ Prince Sultan là lực lượng Mỹ đang đồn trú tại đây, chứ không nhằm gửi thông điệp đe dọa Arab Saudi. Ông nhấn mạnh Tehran tôn trọng Riyadh và xem nước này là “quốc gia anh em”.
“Hãy nhìn rõ chúng tôi đã làm gì với máy bay chỉ huy trên không của đối phương. Đã đến lúc các nước khu vực xua đuổi lực lượng Mỹ”, Ngoại trưởng Iran cho hay.
Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay E-3 Sentry nằm trong số phi cơ trúng đòn trong cuộc tập kích của Iran. Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết ngoài chiếc E-3, đòn tấn công đã khiến 12 binh sĩ Mỹ bị thương và hàng loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại.
Hình ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh chụp căn cứ Prince Sultan được công bố sau đó cho thấy chiếc E-3G Sentry mang số đuôi 81-0005, thuộc biên chế Không đoàn Chỉ huy trên không số 552 của không quân Mỹ, gần như đã bị phá hủy hoàn toàn.
E-3 Sentry được ví như “máy bay mắt thần” nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng.
Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.
Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.
Chỉ một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến cũng khiến phi đội Sentry ngày càng quá tải và giảm độ linh hoạt trong kế hoạch tác chiến.
Số máy bay còn lại sẽ phải làm nhiệm vụ trong thời gian dài hơn và tần suất cao hơn để bù đắp khoảng trống, gây áp lực lớn về mặt sức khỏe và tinh thần đối với quân nhân, cũng như tăng tốc độ hao mòn khí tài và tỷ lệ hỏng hóc. Nếu duy trì tần suất làm nhiệm vụ hiện tại, không quân Mỹ sẽ đối mặt với lỗ hổng phòng thủ, gây nguy cơ để lọt mối đe dọa từ đối phương.
“Mất một chiếc E-3 là diễn biến rất nghiêm trọng, do mẫu máy bay này đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các đợt tập kích của đối phương và điều phối hoạt động tác chiến trên nhiều mặt trận”, Rogoway nhận xét.
Bốn chuyện này là Pakistan cáo buộc chính thể Taliban ở Afghanistan dung túng cho lực lượng Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) hoạt động khủng bố ở Pakistan, là bất đồng quan điểm về đường biên giới hiện tại, là việc chính thể Taliban ở Afghanistan thất vọng về Pakistan nên xích lại gần Ấn Độ, và là áp lực đối nội ở cả hai phía.
Thời điểm và thời cuộc hiện tại khiến cuộc xung đột gây ra nhiều hệ lụy mới. Trước hết là tình trạng bế tắc trong tiến trình đàm phán giữa Pakistan và chính thể Taliban ở Afghanistan. Có 2 điều đáng chú ý ở đây. Thứ nhất, sau nhiều vòng đàm phán với vai trò ngoại giao trung gian của Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và chính thể Taliban ở Afghanistan gần như chưa đạt được tiến triển đáng kể nào. Điều này cho thấy hai bên đều chưa có đủ thiện chí đàm phán và chưa cùng nhau gây dựng được mức độ tin cậy đủ để tiến trình hòa đàm có thể đạt kết quả tích cực.
Thứ hai, cả Trung Quốc lẫn Thổ Nhĩ Kỳ đều chưa thành công với vai trò trung gian ngoại giao giữa Pakistan và chính thể Taliban ở Afghanistan. Điều này đồng nghĩa với việc những đối tác bên ngoài khác giờ có cơ hội để gây dựng vai trò này.
Tình thế mới sẽ là hai bên xung khắc có thêm nhiều lựa chọn trung gian hòa giải trong khi cuộc ganh đua giữa các đối tác bên ngoài sẽ thêm quyết liệt. Xung đột tái bùng phát ảnh hưởng tiêu cực tới vai trò của Pakistan trong hòa đàm giữa Mỹ với Iran và như thế có lợi cho chính thể Taliban ở Afghanistan. Từ những hệ lụy mới mà dự liệu thì cuộc xung đột cũ này có thể còn đưa lại nhiều đợt giao tranh mới nữa.
"Chúng tôi đã chi tất cả số tiền đó cho họ. Và rồi khi chúng tôi muốn được giúp đỡ một vài việc nhỏ, họ lại từ chối và nói rằng không muốn giúp", Tổng thống Donald Trump phát biểu trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng, đề cập tới NATO.
"Thật là một câu trả lời ngốc nghếch, bởi chúng ta cũng có thể nói điều đó với họ nếu chúng ta muốn và chúng ta rất có thể sẽ làm như vậy", ông cho biết thêm.
Bất chấp mối quan hệ căng thẳng với liên minh, Tổng thống Trump dự kiến vẫn tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng tới.
Trước đó, Tổng thống Trump từng nhiều lần chỉ trích NATO không giúp đỡ khi Mỹ cần. Ông gọi NATO là "hổ giấy" sau khi liên minh không tham gia nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz và một số quốc gia thành viên không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ trên lãnh thổ của họ cho chiến dịch Trung Đông.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ tiếp tục gửi một thông điệp cảnh báo tới Iran. "Nếu Iran không thực hiện đúng thỏa thuận, hoặc nếu họ cư xử không đúng mực, tôi sẽ làm những gì mình phải làm", ông Trump nói với các phóng viên tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng.
Hôm 21/6, trả lời phỏng vấn Fox News, ông Trump đã dọa khiến phái đoàn Iran đang đàm phán với Mỹ tại Thụy Sĩ không còn đất nước để quay về nếu hai bên không đạt thỏa thuận.
Phái đoàn Iran ngay lập tức đưa ra tuyên bố phản đối. Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Mỹ không nên đe dọa Iran, đồng thời tuyên bố "các lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả".
"Chẳng lẽ Mỹ không nghĩ nếu đe dọa có tác dụng thì họ đã không rơi vào tình trạng bế tắc như hôm nay? Chúng tôi không bận tâm tới những lời đe dọa từ Mỹ", ông Ghalibaf nói. "Tốt hơn hết Mỹ nên thận trọng hơn trong phát ngôn. Dù họ nói gì đi nữa, chúng tôi mới là bên hành động".
Phái đoàn Iran từ chối quay trở lại phòng đàm phán, dù các thông điệp vẫn tiếp tục được trao đổi thông qua trung gian Pakistan và Qatar.
Tehran và Washington tuần trước ký một bản ghi nhớ nhằm đặt nền móng cho các cuộc đàm phán hòa bình sau hơn 3 tháng xung đột. Như một phần của thỏa thuận, Mỹ cam kết giải phóng và cho phép Iran sử dụng đầy đủ các khoản tiền và tài sản đang bị phong tỏa ngay khi bản ghi nhớ được thực thi.
Tổng thống Trump cho biết Iran có nghĩa vụ phải sử dụng số tiền được phá băng để mua thực phẩm độc quyền từ Mỹ. "Tất cả số tiền đó sẽ quay trở lại thông qua việc mua thực phẩm mà họ đang rất cần. Họ có 91 triệu dân và không thể tự nuôi sống nổi. Vì vậy, số tiền được phá băng đó sẽ chảy vào túi những người nông dân của chúng ta", ông = khẳng định.
Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati nói rằng Tehran không có nghĩa vụ phải mua các mặt hàng nông nghiệp đầu vào từ Washington. Ông cho hay số tiền được giải phóng không nhất thiết chỉ được dùng để mua các mặt hàng thiết yếu, mà có thể được sử dụng để mua các loại hàng hóa khác không nằm trong danh mục trừng phạt.
Điện Buckingham ngày 25/6 cho biết việc công khai thuế cá nhân của Vua Charles III là một phần cam kết minh bạch của hoàng gia, trong bối cảnh tài chính của họ ngày càng chịu nhiều sự giám sát từ công chúng.
Theo thông tin được công bố trong báo cáo tài chính thường niên của hoàng gia, số thuế mà Vua Anh nộp kể từ khi kế vị vào tháng 9/2022 đã vượt 30 triệu bảng Anh (39,6 triệu USD).
Con trai cả của Vua Charles, Thái tử William, cũng lần đầu tiên công khai thông tin thuế cá nhân. Kể từ khi thừa hưởng tước hiệu Thân vương xứ Wales sau khi cha lên ngôi, Thái tử đã nộp hơn 20 triệu bảng Anh (gần 26,4 triệu USD) tiền thuế.
Theo quy định pháp luật, Vua Charles không bắt buộc phải nộp thuế thu nhập, thuế lãi vốn hay thuế thừa kế đối với phần tài sản ông tiếp nhận từ mẹ là Nữ hoàng Elizabeth II. Tuy nhiên, ông đã tự nguyện nộp thuế thu nhập và thuế lãi vốn khi bán các tài sản thuộc sở hữu cá nhân.
Ngoài khoản 132 triệu bảng Anh (175 triệu USD) mà ông nhận từ chính phủ trong năm tài khóa 2025-2026 để phục vụ các nhiệm vụ hoàng gia, Vua Anh còn có nguồn thu nhập cá nhân từ đất đai, điền trang và hoạt động đầu tư.
"Việc công bố thuế nhằm giúp công chúng hiểu rõ hơn về trách nhiệm giải trình của chúng tôi", người phát ngôn Điện Buckingham tuần trước cho biết.
Theo hoàng gia Anh, Vua Charles từng công khai thông tin về các khoản thuế của mình khi còn giữ tước hiệu Thân vương xứ Wales và có ý định tiếp tục duy trì việc này trong những năm tới trên cương vị quốc vương.
