Bình Thuận (nay là Lâm Đồng) là vùng đất Nam Trung bộ hiền hòa với bề dày truyền thống cách mạng suốt 2 cuộc kháng chiến. Với người Bình Thuận – Phan Thiết, từ lâu nay, không cần dài dòng, chỉ cần nghe 3 chữ “đi thành phố” là đủ hiểu: đó là hành trình hướng về TP.HCM.
Cách gọi mộc mạc ấy không chỉ là thói quen ngôn ngữ, mà còn phản ánh một thực tế ăn sâu vào đời sống của người dân Bình Thuận, ít nơi nào có. Từ những gia đình ở trung tâm P.Phan Thiết (TP.Phan Thiết cũ) đến các vùng nắng gió như Phan Rí Cửa, Bắc Bình hay tận đảo Phú Quý giữa trùng khơi, hiếm có mái nhà nào không có con cái đang học tập, làm việc và sinh sống tại TP.HCM.
“Con cái lớn lên, rời quê vào thành phố học đại học; rồi sau khi tốt nghiệp, các cháu tiếp tục ở lại lập nghiệp, xây dựng gia đình, tạo nên sự gắn bó mật thiết giữa hai vùng đất, tôi nghĩ sự kết nối ấy còn liên tục, nối tiếp qua nhiều thế hệ”, bà Hải Anh, một giáo viên nghỉ hưu ở Phan Thiết, tâm sự như vậy. Hai người con của bà đều học đại học tại TP.HCM, ra trường rồi ở lại thành phố làm việc. Nay bà đã có cháu ngoại ở thành phố; cứ cuối tuần, ông bà lại thu xếp công việc để vào thăm con cháu.
Với ông bà, việc đi lại ấy không còn là một chuyến đi xa, mà đã trở thành nhịp sống quen thuộc. Câu chuyện mà bà Hải Anh kể, với người dân Bình Thuận – Phan Thiết không phải là hiếm hoi. Rất nhiều gia đình ở vùng đất duyên hải này gắn bó với câu nói “đi thành phố”. TP.HCM vì vậy, không chỉ là nơi để đến, mà là nơi để gắn bó, để gửi gắm tương lai, để tiếp nối cuộc sống của bao người dân xứ biển.
Là người dân phố biển, không ai lại không có nhu cầu khám chữa bệnh tuyến trên ở TP.HCM. Khi tuyến tỉnh có lúc quá tải, hoặc không giải quyết được nhu cầu điều trị chuyên sâu thì suy nghĩ ngay lúc đó lại là “đi thành phố”.
Vì thế, mỗi ngày, từ rất sớm, khi phố biển còn chưa thức giấc, các nhà xe ở Phan Thiết đã nhộn nhịp những chuyến xe đi rước khách để khởi hành lúc 2 – 3 giờ, đưa hàng chục người trên xe vào kịp giờ khám, chữa bệnh ở thành phố.
Đó là những người có nhu cầu khám, chữa bệnh ở tuyến trên. Anh Lê Khánh, một tài xế cho nhà xe S.L ở P.Phan Thiết, kể 2 giờ chở bệnh nhân đi, chiều lại đón về, nhưng 1 giờ tài xế đã đi đón khách rồi. “Họ là những người khách quen đi khám bệnh, đi thăm con cái, lại không rành đường ở thành phố, nên nhà xe tới tận nhà đón đi, rồi tối lại trả về tận nhà, đi riết như vậy thành thói quen”, anh Khánh nói.
Không chỉ dừng lại ở nhu cầu khám chữa bệnh, TP.HCM còn là đầu mối giao thương quan trọng sầm uất. Nhiều tiểu thương ở Phan Thiết duy trì thói quen vào thành phố lấy hàng mỗi ngày hoặc mỗi tuần. Việc đi, về trong ngày giờ đây trở nên dễ dàng khi hạ tầng giao thông được cải thiện, biến khoảng cách từng là trở ngại thành một lợi thế kết nối.
Chị Lê Kim Thành kinh doanh đồ điện ở chợ Phan Thiết nói chị có nhiều mối hàng ở TP.HCM, làm ăn từ hàng chục năm qua. Giờ chỉ cần gửi đơn đặt hàng là nhà cung ứng ở thành phố vận chuyển ra tận nơi, không cần phải vào thành phố lấy như trước nữa vì đi lại nhanh hơn trước rất nhiều.
Đặc biệt, trong giai đoạn dịch Covid-19, hình ảnh người dân Phan Thiết ra bến xe gửi từng thùng cá tươi để “chi viện” cho con cái học tập, làm việc ở TP.HCM đã trở thành ký ức khó quên.
“Giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành ở TP.HCM, hàng nghìn gia đình ở Phan Thiết đều phải hằng tuần gửi thực phẩm, cá tươi cho các cháu ở thành phố vì lúc đó đi lại đều rất khó khăn”, bà Hải Anh nhớ lại.
Nếu như trước đây, quãng đường từ Phan Thiết vào TP.HCM mất đến 5 – 6 giờ ô tô di chuyển, thì nay với tuyến cao tốc Phan Thiết – Dầu Giây – Long Thành, thời gian đã được rút ngắn chỉ còn khoảng 2 giờ rưỡi. Sự thay đổi ấy không đơn thuần là câu chuyện giao thông mà đã tác động trực tiếp đến nhịp sống của người dân.
Khoảng cách được thu hẹp kéo theo tần suất đi lại gia tăng. Với hàng chục hãng xe khách chạy tuyến Bình Thuận – TP.HCM, người dân Bình Thuận – Phan Thiết có thể vào thành phố khám bệnh rồi về trong ngày, có thể tranh thủ cuối tuần thăm con cháu, hay đơn giản là đi mua sắm, đi du lịch đều dễ dàng hơn xưa.
Không chỉ thuận lợi vì có cao tốc, tại Phan Thiết còn có nhà ga đường sắt ngay trung tâm. Mỗi chuyến tàu cuối tuần chở biết bao du khách từ TP.HCM đến với các khu du lịch ở Mũi Né.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Bình Thuận, cho rằng thành phố không chỉ cung cấp cơ hội học tập, việc làm, dịch vụ y tế mà còn đem đến cho Bình Thuận một lượng khách du lịch rất lớn. Hằng năm, chỉ tính riêng Khu du lịch quốc gia Mũi Né đã đón hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế; trong số đó khách đến từ TP.HCM là rất lớn, nhất là dịp cuối tuần hay ngày nghỉ lễ.
“Sự kết nối này mang tính hai chiều. Thành phố mang đến cơ hội học tập, việc làm, dịch vụ y tế. Ngược lại, Phan Thiết mang đến không gian nghỉ dưỡng, văn hóa biển và những giá trị truyền thống. Hai vùng đất, hai nhịp sống khác nhau, nhưng lại hòa quyện trong một tổng thể gắn kết chặt chẽ với nhau”, ông Khoa nói.
Còn ông Nguyễn Tư, một cựu chiến binh ở Phan Thiết, chia sẻ rằng đã trải qua hơn nửa thế kỷ từ ngày đất nước thống nhất, mối liên hệ giữa tỉnh Bình Thuận (nay là Lâm Đồng) và TP.HCM được bồi đắp sâu sắc hơn bởi các hoạt động kinh tế, văn hóa, đặc biệt là du lịch. “Sự kết nối ấy trở thành máu thịt, thấm sâu vào mỗi gia đình chúng tôi qua nhiều thế hệ”, ông Tư nói.
Người Bình Thuận – Phan Thiết có thể đi nhiều nơi, nhưng hành trình quen thuộc nhất vẫn là “đi thành phố”. Bởi ở đó có con cái, có công việc, có bệnh viện tuyến trên, có những cơ hội và cả những giấc mơ vươn xa. Và cũng chính từ những hành trình ấy, một mối liên kết bền chặt đã được hình thành, lặng lẽ nhưng không thể tách rời, như một phần tất yếu của đời sống phương Nam.
Năm 2008, UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt quy hoạch xây dựng đài hỏa táng và nghĩa trang vĩnh hằng tại xã Hưng Tây (nay là xã Hưng Nguyên) để làm nơi chôn cất tập trung cho đô thị Vinh và vùng phụ cận. 3 doanh nghiệp đến khảo sát đầu tư xây dựng và làm các thủ tục ban đầu, nhưng sau đó đều bỏ cuộc.
Năm 2017, UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận cho 1 doanh nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa thực hiện dự án Công viên nghĩa trang sinh thái vĩnh hằng và đài hóa thân trên diện tích 85 ha tại khu vực này với tổng vốn đầu tư hơn 465 tỉ đồng.
Dự án sau đó được điều chỉnh còn 78,47 ha, gồm khu tâm linh, khu hỏa táng, khu an táng lần 1, khu cát táng, khu xử lý kỹ thuật, khu cây xanh... Dự án đã được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường vào năm 2019 nhưng một số người dân địa phương không đồng tình vì sợ ảnh hưởng đến môi trường sống.
Năm 2021, lãnh đạo tỉnh Nghệ An ra tối hậu thư cho chính quyền địa phương phải vận động thành công người dân đồng thuận, sớm bàn giao mặt bằng để cuối tháng 11.2021 phải xây xong lò hỏa táng này. Tuy nhiên, dự án không vượt qua được sự ngăn cản của người dân ở xóm Phúc Điền (xã Hưng Nguyên) khi họ cho rằng khoảng cách giữa nhà dân trong xóm đến nghĩa trang này không đạt tiêu chuẩn quy định (không đủ 1.500 m). Người dân đã dựng lán ngay đường ra vào khu vực dự án, chặn không cho thi công. Chính quyền sau đó phải tổ chức nhiều cuộc đối thoại để giải quyết những vướng mắc nhưng vẫn không có kết quả.
Tháng 8.2024, UBND tỉnh Nghệ An quyết định bãi bỏ các văn bản pháp lý do UBND tỉnh này ban hành liên quan tới dự án công viên nghĩa trang sinh thái Vĩnh Hằng ở xã Hưng Nguyên, sau đó giao các sở ngành lấy ý kiến người dân để chuyển quy hoạch lò hỏa táng và nghĩa trang tập trung theo hình thức cát táng, hỏa táng đến xã Diễn Lợi (nay là xã Tân Châu) với quy mô 60 ha. Dự án được quy hoạch lắp đặt lò hỏa táng có công nghệ đạt tiêu chuẩn bảo vệ môi trường của Việt Nam và châu Âu. Dự kiến, dự án hoàn thành sau 12 tháng kể từ ngày giao đất, cho thuê đất dự kiến vào tháng 5.2025. Vị trí lò hỏa táng và nghĩa trang tập trung nằm cách khu dân cư khá xa, đáp ứng tiêu chuẩn quy định.
Dù vậy, khi lấy ý kiến cộng đồng dân cư, người dân ở đây cũng không đồng ý việc xây dựng lò hỏa táng và nghĩa trang vì băn khoăn, lo lắng ảnh hưởng đến môi trường sống. Dự án một lần nữa phải chuyển địa điểm.
Mới đây nhất, tỉnh Nghệ An đồng ý cho doanh nghiệp khảo sát để quy hoạch chuyển lò hỏa táng đến xã Hải Lộc. Nhưng sau đó không lâu, UBND xã Hải Lộc đã có văn bản báo cáo không đồng ý với đề xuất quy hoạch lò hỏa táng tại địa phương.
Văn bản này cho rằng, hiện nay trên địa bàn đã có khu liên hiệp xử lý chất thải rắn (bãi rác sinh hoạt) đang hoạt động, phát sinh nhiều tác động đến môi trường, đời sống người dân như: mùi, khí thải, nước rò rỉ, lưu lượng phương tiện vận chuyển tăng cao, gây tâm lý lo ngại trong nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục đầu tư thêm cơ sở hỏa táng tại cùng khu vực sẽ làm gia tăng áp lực môi trường, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng sống của người dân, đồng thời gây khó khăn trong công tác bảo đảm an ninh trật tự tại cơ sở. Do đó, xã này kiến nghị các cơ quan chức năng lựa chọn vị trí khác phù hợp hơn, bảo đảm khoảng cách an toàn về môi trường và khu dân cư.
Một lãnh đạo Sở Xây dựng Nghệ An cho biết, dự án nghĩa trang và lò hỏa táng ở xã Tân Châu đã bị dừng quy hoạch. Tại xã Hải Lộc thì đang lấy ý kiến dân cư. UBND tỉnh Nghệ An giao các sở, ngành tiếp tục lập và chọn các vị trí phù hợp, lấy ý kiến của cộng đồng dân cư để thực hiện các bước tiếp theo.
"Hiện nay đã thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp nên tỉnh phân cấp, đang giao cho các xã quy hoạch, lựa chọn địa điểm để xây dựng nghĩa trang có lò hỏa táng", vị này nói.
Trong khi hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước đã có các trung tâm hỏa táng và nghĩa trang tập trung cho đô thị lớn thì Nghệ An với dân số hơn 3,8 triệu người vẫn chưa có lò hỏa táng nào. Những người qua đời ở Nghệ An phải đưa qua tỉnh Hà Tĩnh hoặc Thanh Hóa với khoảng cách rất xa để hỏa táng làm phát sinh thêm chi phí và tốn thêm nhiều thời gian. Đặc biệt, tại các phường thuộc đô thị Vinh, chưa có nghĩa trang tập trung đúng chuẩn để chôn cất nên các nghĩa trang tự phát của các phường, xã cũ vẫn tiếp tục phải gánh công việc này, dù hầu hết các nghĩa trang này nằm sát bên khu dân cư đông đúc và đã quá tải.
Theo quy chuẩn xây dựng nghĩa trang của Bộ Xây dựng, khoảng cách giữa tường nhà dân đến nghĩa trang hung táng (hình thức mai táng thi hài trong một khoảng thời gian nhất định sau đó sẽ được cải táng) tối thiểu là 1.500 m. Thế nhưng, các nghĩa trang tự phát hiện nay ở các phường thuộc đô thị Vinhcó khoảng cách chỉ là… mấy bước chân.
Chỉ ra khu nghĩa trang với hàng ngàn ngôi mộ cũ, mới, thậm chí vừa mới chôn cất, nằm cách nhà chỉ một con đường rộng chừng 4 m, bà Phan Thị Hải (P.Trường Vinh) thở dài nói khi có người mới chôn cất, gia đình bà không dám mở cửa vì sợ tử khí.
"Sống ở đây lâu rồi, thành quen nên chúng tôi cũng không sợ gì, chỉ sợ ô nhiễm môi trường. Người mất nếu đã hỏa táng rồi chôn cất còn đỡ, chứ những trường hợp không hỏa táng thì rất ngại", bà Hải nói.
Người dân sống ở gần nghĩa trang này cho biết họ đã nhiều lần đề nghị chính quyền dừng chôn cất mới tại đây, nhưng không có kết quả vì chính quyền phản hồi rằng nếu dừng thì không biết chôn cất ở đâu.
"Chúng tôi chỉ mong tỉnh sớm quy hoạch lò hỏa táng và nghĩa trang tập trung để các phường làm nơi chôn cất, chứ để chôn cất kiểu tự phát, không ai quản lý như thế này vừa ô nhiễm môi trường sống, vừa mất mĩ quan đô thị", bà Hải bày tỏ.
Đây cũng là tình cảnh của rất nhiều hộ dân khác ở các phường thuộc Nghệ An, khi nghĩa trang nằm sát nhà dân, gây ô nhiễm môi trường. Thậm chí, một số khu đô thị mới được xây dựng bên cạnh các nghĩa trang tự phát cũ, chủ đầu tư đã cam kết sẽ đóng cửa nghĩa trang này từ nhiều năm qua, nhưng không thể dừng chôn cất vì dự án xây dựng dự án nghĩa trang tập trung với tên gọi công viên vĩnh hằng vẫn chưa có lời giải.
Chỉ vì nóng vội đánh lái sớm vài chục mét để nhập cao tốc, nhiều tài xế đã bị CSGT ghi hình xử lý. Điều đáng nói, không ít người vẫn nghĩ mình đi đúng cho đến khi bị dừng xe kiểm tra hoặc nhận thông báo phạt nguội.
Ngày 13.7, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT) cho biết vừa tiếp tục bố trí cán bộ hóa trang ghi hình tại nút giao giữa đường dẫn cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu với cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đây là khu vực thời gian qua liên tục ghi nhận nhiều trường hợp ô tô chuyển làn sai quy định khi ra vào cao tốc.
Theo đó, khoảng 8 giờ 47 cùng ngày, CSGT ghi hình xe ô tô biển số 72 và 51 cùng nối đuôi nhau nhập vào cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Lúc này, 2 xe đang lưu thông trên làn chỉ được phép đi thẳng hoặc chuyển sang phải nhưng tài xế lại đánh lái sang trái, đè lên phần vạch kép gồm một vạch liền và một vạch đứt. Đây là vị trí chưa được phép chuyển làn theo hướng xe đang di chuyển.
Trước đó khoảng 15 phút, tại nút giao này, 1 ô tô biển số 72A cũng mắc lỗi tương tự. Điều đáng chú ý là cùng thời điểm, có thêm 2 ô tô khác cũng có nhu cầu nhập vào cao tốc. Tuy nhiên, thay vì chuyển làn ngay, các tài xế này tiếp tục bật tín hiệu và chạy thêm khoảng 30 m, đến đúng vị trí được phép rồi mới chuyển làn. Vì vậy, cả 2 tài xế đều không vi phạm.
Theo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6, đây là lỗi khá phổ biến tại nút giao. Nhiều tài xế thấy lối nhập cao tốc ở ngay phía trước nên vội đánh lái mà không để ý vạch kẻ đường.
Không chỉ xử lý lỗi ra vào cao tốc sai quy định, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 cũng thường xuyên bố trí CSGT hóa trang ghi hình các trường hợp chuyển làn nhưng không bật tín hiệu báo hướng trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Theo CSGT, khá nhiều tài xế khi được dừng xe đều tỏ ra bất ngờ vì cho rằng mình chỉ chuyển làn để kịp nhập cao tốc. Chỉ sau khi xem lại hình ảnh do lực lượng chức năng ghi nhận, họ mới nhận ra bánh xe đã đè lên phần vạch liền hoặc quên không bật xi nhan.
Cả hành vi chuyển làn không đúng nơi quy định và chuyển làn không có tín hiệu báo trước đều bị phạt 5 triệu đồng, đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe.
Trao đổi với Thanh Niên, đại diện Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 cho biết khi đi qua nút giao này, tài xế không nên chỉ nhìn lối ra hoặc lối nhập cao tốc phía trước mà cần quan sát kỹ hệ thống vạch kẻ đường.
Khu vực ra vào cao tốc được tổ chức bằng vạch kép gồm một vạch liền và một vạch đứt để tách dòng xe nhập làn và tách làn.
Nguyên tắc đơn giản tài xế cần nhớ là xe ở phía tiếp giáp vạch đứt được phép chuyển làn khi bảo đảm an toàn, còn xe ở phía tiếp giáp vạch liền thì không được chuyển làn hoặc đè lên vạch.
Ở đoạn đầu của nút giao, phương tiện đang lưu thông trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây được phép chuyển sang phải để ra quốc lộ 51 vì tiếp giáp với vạch đứt. Trong khi đó, xe từ hướng cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu vẫn phải tiếp tục đi thẳng vì đang nằm phía vạch liền.
Sau 1 đoạn khoảng 30 m có dải phân cách, phần vạch liền sẽ nằm về phía cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Lúc này, xe trên tuyến cao tốc này không còn được chuyển sang phải, trong khi phương tiện từ hướng cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu lại được phép chuyển làn để nhập vào cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây nếu bảo đảm an toàn.
Theo CSGT, việc bố trí như vậy nhằm tách riêng từng dòng xe, hạn chế tình trạng các phương tiện cắt ngang nhau tại nút giao, qua đó giảm nguy cơ va chạm.
Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 khuyến cáo tài xế khi chuẩn bị đến nút giao cần giảm tốc độ phù hợp, quan sát biển báo, mũi tên chỉ hướng và hệ thống vạch kẻ đường từ sớm để chủ động chọn đúng làn.
Dương lịch hôm nay là thứ năm, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 167. Theo lịch âm hôm nay 18.6 là ngày 4 tháng 5, theo cách gọi can chi là ngày Quý Hợi, tháng Giáp Ngọ, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Tài. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi nhiều người cho rằng ngày này "nên xuất hành, cầu tài thắng lợi, được người tốt giúp đỡ, mọi việc đều thuận".
Về góc độ tiết khí, hôm nay là ngày thứ 13 người Việt đón tiết khí Mang chủng, tiết khí thứ 9 trong 24 tiết khí của năm 2026. Tiết khí này kéo dài từ ngày 5.6 và kết thúc vào ngày 21.6, khi tiết Hạ chí bắt đầu.
Ở Việt Nam, ngày 18.6 không phải là ngày lễ lớn. Tuy nhiên trên thế giới, ngày này được nhiều người quan tâm khi là ngày Quốc tế ẩm thực bền vững (Sustainable Gastronomy Day).
Trang Timeanddate.com cho biết ngày này do Liên Hiệp Quốc khởi xướng từ năm 2017, nhằm khuyến khích sản xuất và tiêu dùng thực phẩm bền vững. Ngày này còn thúc đẩy an ninh lương thực, dinh dưỡng, đa dạng sinh học và nông nghiệp bền vững, đồng thời kêu gọi sự hợp tác toàn cầu để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.
Cũng liên quan tới ẩm thực, hôm nay là ngày Sushi quốc tế (International Sushi Day). Theo nationaltoday.com, ngày Sushi quốc tế diễn ra vào ngày 18.6 hằng năm, mời gọi những người yêu thích sushi trên toàn thế giới cùng nhau kỷ niệm món ăn biểu tượng của Nhật Bản.
Vào thời Edo, từ năm 1600 đến năm 1800 ở Nhật Bản, món sushi như chúng ta biết ngày nay đã được hình thành. Cá và rau được cuộn trong cơm và trộn với giấm.
Cũng giống như Narezushi, mỗi vùng miền lại có những biến thể riêng, nhưng đây là phiên bản gần giống với phiên bản mà hầu hết mọi người trên thế giới ngày nay đều quen thuộc. Vào đầu những năm 1800, kiểu nigirizushi bắt đầu xuất hiện. Món này bao gồm một đống cơm với một lát cá được đặt lên trên.
Trận động đất Kanto năm 1923 đã làm gián đoạn nền kinh tế Nhật Bản và khiến nhiều người dân ở Edo phải di dời. Người Nhật buộc phải bắt đầu lại cuộc sống ở những nơi mới và điều này đã đưa sushi lan rộng khắp thế giới.
Ngày 18.6 hôm nay cũng là ngày Tự hào về người tự kỷ (Autistic Pride Day), tôn vinh sự đa dạng thần kinh và nâng cao nhận thức về tự kỷ.
