Trước khi chào đón Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla tại sự kiện tưởng niệm vụ khủng bố ngày 11/9/2001, Thị trưởng New York Zohran Mamdani được hỏi sẽ thảo luận điều gì với nguyên thủ Anh nếu có cơ hội.
“Nếu được nói chuyện riêng với nhà vua, tôi sẽ kêu gọi ông ấy trả lại viên kim cương Koh-i-Noor”, ông Mamda cho biết hôm 29/4, đồng thời thêm rằng trọng tâm chuyến tiếp đón vẫn là tôn vinh những người đã thiệt mạng trong các vụ tấn công khủng bố.
Chưa rõ liệu Thị trưởng Mamdani có đề cập chủ đề này khi gặp Vua Charles III hay không. Hình ảnh được công bố cho thấy vua Anh bắt tay, cười và trò chuyện với ông Mamdani.
Một chính trị gia Anh đã phản đối phát biểu của Thị trưởng New York và gọi đây là “sự xúc phạm Quốc vương”. “Viên kim cương tuyệt đẹp này đang được trưng bày tại Tháp London. Đó là nơi nó sẽ ở lại”, ông Zia Yusuf cho hay.
Koh-i-Noor là viên kim cương quý giá, có lịch sử lâu đời và được đánh giá là đắt nhất thế giới, bị Anh đưa khỏi tiểu lục địa Ấn Độ vào thế kỷ 19. Viên đá nặng 106 carat sau đó được gắn trên vương miện của vương hậu Anh, nằm trong bộ sưu tập trang sức hoàng gia.
Quyền sở hữu viên kim cương đã gây tranh cãi qua nhiều thế kỷ. Viên đá từng trải qua thời kỳ trị vì của các vương triều ở Nam Á, trước khi Quốc vương Punjab tặng nó cho Nữ hoàng Victoria của Anh vào năm 1849 theo Hiệp ước Hòa bình.
Ấn Độ đã nhiều lần tìm cách đòi lại Koh-i-Noor nhưng không thành công. Một số quốc gia như Afghanistan, Iran và Pakistan cũng tuyên bố chủ quyền đối với viên đá này.
Tin Gốc: Vnexpress
Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch - người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến "cắm trại ngoài vũ trụ", nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt - và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây - khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng - đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là "thợ sửa ống nước ngoài không gian".
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu - và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều "thở phào nhẹ nhõm".
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc "dưới mặt đất" như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực - nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động - phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, "treo mình như một con dơi" giữa khoang tàu - theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông "như trở lại làm một đứa trẻ". Còn Victor Glover - người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng - thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.
Thanh kiếm 2.500 tuổi của Việt Vương Câu Tiễn bất ngờ gây sốt mạng xã hội Trung Quốc. Trong kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động hồi đầu tháng 5, lượng lớn du khách đã đổ tới các điểm tham quan nổi tiếng, trong đó có bảo tàng tỉnh Hồ Bắc ở thành phố Vũ Hán, nơi đang lưu giữ thanh kiếm.
Nhiều người chọn mua bản sao thanh kiếm tại cửa hàng lưu niệm của bảo tàng, khiến sân bay quốc tế Vũ Hán phải dựng biển thông báo.
"Để tiết kiệm thời gian kiểm tra an ninh của quý khách, các loại dao/kiếm có lưỡi dài hơn 6 cm như kiếm Câu Tiễn không được phép mang theo người; chúng phải được gửi lại vào quầy giữ đồ, ký gửi hành lý hoặc gửi qua đường chuyển phát nhanh", nội dung thông báo có đoạn, đi kèm ảnh của thanh kiếm.
"Đến Việt Vương Câu Tiễn có sống lại thì cũng phải ký gửi hành lý thôi. Ngay cả lịch sử cũng không thể đứng trên quy định này", một người dùng mạng nói đùa.
Chủ đề được thảo luận sôi nổi này làm nổi bật một xu hướng rộng hơn, là thế hệ trẻ Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng hồi sinh văn hóa mạnh mẽ trong những năm gần đây.
Thanh niên Trung Quốc, với mong muốn kết nối lại với cội nguồn di sản, đang đổ tới các thị trấn cổ và bảo tàng khắp cả nước như bảo tàng tỉnh Hồ Bắc, nơi lưu giữ hơn 1.000 cổ vật văn hóa gồm đồ đồng, đồ sơn mài, đồ gỗ, thư pháp và tranh họa.
Kiệt tác vô giá của bảo tàng là kiếm Câu Tiễn, lưỡi kiếm bằng đồng dài 55,6 cm, rộng 4,6 cm và nặng 875 gram. Thanh kiếm này được khai quật năm 1965 từ một ngôi mộ cổ ngập nước ở phía nam tỉnh Hồ Bắc.
Được chế tác vào đầu thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, cuối thời Xuân Thu, trên thân kiếm có khắc hai dòng chữ theo lối điểu trùng văn có nội dung: "Việt Vương Câu Tiễn tự tác dụng kiếm" (Kiếm do Vua Câu Tiễn nước Việt tự làm để bản thân sử dụng).
Việt Vương Câu Tiễn, trị vì năm 496 TCN - 465 TCN, là vua nước Việt (ngày nay là Thượng Hải, bắc Chiết Giang và nam Giang Tô) cuối thời kỳ Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.
Ông gắn liền với điển tích "nằm gai nếm mật". Sau khi quân Việt bại trận trước quân Ngô, Ngô vương Phù Sai bắt vợ chồng Câu Tiễn sang nước Ngô làm con tin, sống cực nhọc trong ba năm.
Khi được phóng thích về nước, Câu Tiễn tự đày đọa mình để kiên trì theo đuổi mục tiêu phục thù, như lấy gai, củi lót để nằm ngủ. Ông treo quả mật đắng ở chỗ ngồi, chỗ nằm, thỉnh thoảng lại nếm một ít để nhắc lại nỗi tủi nhục, khổ đau. Cuối cùng ông xây dựng lại quân đội nước Việt để trả thù và thành công thôn tính nước Ngô.
Ông chế tác kiếm Câu Tiễn sau khi được tự do. Kiếm trang trí bằng họa tiết hình thoi màu đen, chuôi khảm thủy tinh xanh và đá ngọc lam. Dù ngôi mộ ngập nước suốt hơn 2.000 năm, khi rút kiếm ra, thanh kiếm hầu như không bị hoen gỉ, vẫn lấp lánh ánh sáng lạnh lẽo, sắc lẹm đủ để chém đứt một xấp giấy dày.
Theo các nhà nghiên cứu, vũ khí được bảo quản nguyên vẹn là nhờ ba yếu tố: chiếc bao kiếm bằng gỗ khít kín như chân không, môi trường lăng mộ thiếu oxy và lớp hợp chất chống ăn mòn có hàm lượng lưu huỳnh cao.
Tuy nhiên, năm 1994, khi kiếm Câu Tiễn được cho mượn để trưng bày trong triển lãm ở Singapore, một nhân viên đã vô tình làm xuất hiện một vết nứt dài 7 mm trên bề mặt khi lấy nó ra khỏi tủ kính lúc triển lãm kết thúc.
Kể từ đó, Trung Quốc nghiêm cấm mang cổ vật này ra khỏi đất nước. Quyết định này được quy định thành văn bản năm 2013, khi thanh kiếm được đưa vào danh sách bảo vật quốc gia cấm tham gia mọi cuộc triển lãm quốc tế.
Ngày nay, các bản sao của kiếm Câu Tiễn được người đam mê lịch sử Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng. Theo truyền thông Trung Quốc, vào lúc cao điểm, có tới 5 bản sao thanh kiếm bị tịch thu mỗi ngày tại sân bay Vũ Hán.
Tin Gốc: Vnexpress
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột gần hai tháng qua giữa Mỹ - Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đến từ vùng Vịnh. Tuy nhiên, ngay khi chiến sự bùng phát, Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, chỉ cho phép tàu của một số quốc gia "thân thiện" đi qua.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy lưu lượng tàu sau đó giảm tới 95%, từ khoảng 130 tàu mỗi ngày trước xung đột xuống còn trung bình 8 tàu mỗi ngày. Hàng trăm tàu chấp nhận mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, do lo ngại bị IRGC tấn công.
Để đi qua Hormuz, các hãng vận hành tàu phải tìm đến những bên trung gian có thể liên hệ với IRGC và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải thực hiện.
Dữ liệu từ nền tảng vận tải biển Lloyd's List Intelligence cho thấy số tàu có liên hệ với Iran được di chuyển qua Hormuz nhiều hơn so với những tàu không có liên hệ nào.
Iran cũng tiếp tục cho đội tàu của mình vận chuyển dầu xuất khẩu qua eo biển Hormuz, với trung bình 1,7 triệu đến 1,8 triệu thùng từ 15/3 đến 14/4, giúp nước này thu về khoảng 5 tỷ USD, theo thống kê của công ty dữ liệu thương mại Kpler. Trước khi xung đột bùng phát, Iran chỉ thu về 115 triệu USD mỗi ngày hồi tháng 2 nhờ xuất khẩu dầu thô, tương đương 3,45 tỷ USD mỗi tháng.
Tuy nhiên, tình hình thay đổi khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 tuyên bố áp lệnh phong tỏa với các cảng biển Iran, nhằm cắt đứt nguồn thu từ xuất khẩu dầu, gia tăng sức ép về kinh tế với Tehran.
Theo lệnh này, các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở khu vực cách Hormuz hơn 600 km sẽ chặn những tàu hàng đến hoặc đi từ Iran, trong khi phương tiện đến hoặc đi từ cảng của những nước khác vẫn được phép đi qua eo biển.
"Chúng tôi triển khai trực thăng AH-64 Apache ở trong và quanh eo Hormuz, nhằm tạo hiện diện rõ ràng và răn đe, đồng thời thúc đẩy dòng chảy thương mại thông suốt", chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói.
CENTCOM sau đó cho biết lệnh phong tỏa đã "hoàn toàn chặn đứng" hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ, khiến Tehran đối mặt tổn thất kinh tế ngày càng lớn.
Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể mất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.
Đến ngày 17/4, Iran bất ngờ thông báo gỡ phong tỏa Hormuz để hưởng ứng việc Israel và Hezbollah đạt thỏa thuận ngừng bắn. Nhiều tàu bắt đầu di chuyển về phía eo biển Hormuz với ý định đi qua. Nhưng chưa đầy 24 giờ sau đó, Iran đảo ngược quyết định, do Mỹ chưa chấm dứt phong tỏa đối với các cảng của Tehran.
"Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, nhiều tàu đã vào vị trí để rời đi", Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia tại công ty phân tích hàng hải Windward, cho biết. "Nhưng thông tin về việc hai tàu bị tấn công khi đi qua Hormuz xuất hiện và dữ liệu theo dõi cho thấy 33 tàu đã từ bỏ ý định ban đầu".
Theo bà Bockmann, 12 tàu không có liên hệ rõ ràng với Iran đã đi qua được eo biển. Những tàu này cũng phải xin phép Iran và Tehran yêu cầu họ đi theo tuyến gần bờ nước này, thay vì hai luồng chính ở giữa eo biển như trước chiến sự.
"Không còn tự do hàng hải qua eo biển Hormuz", bà Bockmann nói.
Căng thẳng ở eo biển Hormuz sau đó gia tăng đáng kể, khi các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép". Chỉ những tàu đã xin phép hoặc nộp phí cho Iran mới được đi qua eo biển Hormuz, nhưng khi ra tới vịnh Oman, họ đối mặt nguy cơ bị hải quân Mỹ chặn bắt.
Quân đội Mỹ ngày 19/4 đã bắt giữ một tàu chở dầu của Iran, khi phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa. CENTCOM cho biết hôm 22/4 rằng quân đội Mỹ đã buộc 29 tàu phải quay đầu kể từ khi áp lệnh phong tỏa.
Iran đáp trả bằng cách tăng cường nhắm mục tiêu vào các tàu hàng di chuyển qua Hormuz. Ít nhất ba tàu container đã bị xuồng vũ trang Iran nhắm bắn khi đi qua Hormuz trong ngày 22/4, theo Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO). IRGC sau đó thông báo bắt hai tàu hàng MSC Francesca và Epaminondas với cáo buộc "hoạt động mà không có giấy phép cần thiết".
Các diễn biến cho thấy Tehran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, "át chủ bài" có thể mang lại lợi thế cho Iran trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh.
"Iran đang nhắc nhở Mỹ rằng những lời đe dọa tấn công tàu thuyền là thật, và riêng điều đó cũng đủ để làm suy giảm lưu lượng qua Hormuz", Rosemary Kelanic, giám đốc tổ chức nghiên cứu đối ngoại Defense Priorities, cho biết.
Một nhà ngoại giao châu Âu tại Trung Đông nói với Washington Post rằng đây là cách Iran phát thông điệp "đừng thách chúng tôi, chúng tôi nói là làm", thêm rằng Tehran tin họ đang ở vị thế có lợi hơn và quyết định chưa tham gia đàm phán vòng hai với Mỹ.
Theo một số nhà phân tích, việc thiếu vắng sự hiện diện hải quân quy mô lớn của Mỹ tại Hormuz cho thấy Iran vẫn tạo ra sức ép đáng kể ở eo biển.
"Không ai cảm thấy yên tâm để nối lại hoạt động vận tải qua Hormuz, nếu chính hải quân Mỹ còn không muốn hoạt động tại đây", bà Kelanic nhận định.
"Chừng nào Iran còn tấn công, các hãng vận tải biển nhiều khả năng sẽ tiếp tục tránh xa khu vực", Anders Boenaes, giám đốc điều hành cấp cao của tập đoàn vận tải biển Đức Hapag-Lloyd, cho biết. "Việc không có cảnh báo trước đang khiến tình hình trở nên khó lường hơn".
Tin Gốc: Vnexpress