Từ năm 1965, Mỹ dùng không quân, hải quân mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc trên quy mô lớn, cường độ ngày càng khốc liệt. Huyết mạch giao thông bến phà Gianh bị đánh phá dữ dội. Ngoài bom đạn, nơi đây còn hứng chịu thủy lôi do máy bay thả xuống với mục đích cắt đứt tuyến đường chi viện từ miền Bắc vào Nam.
Tháng 10/1965, chàng trai Trần Xuân Khuể mới 19 tuổi viết đơn tình nguyện vào lực lượng hải quân. Sau đợt khám sức khỏe, ông không đạt tiêu chuẩn nên nhập ngũ vào công binh C26, Tỉnh đội Quảng Bình. Đơn vị của ông làm nhiệm vụ tại phà Giang, vận chuyển xe, vũ khí, lương thực vào chiến trường miền Nam.
Ban đầu được biên chế làm nhiệm vụ đưa phà qua sông, sau 4 tháng ông được đi học lái cano, là một trong 25 người của trung đội làm nhiệm vụ lái cano phá thủy lôi trên sông Gianh.
Mỗi lần máy bay địch quần thảo trên bầu trời thường theo hai chiếc, mỗi chiếc thả 12 quả thủy lôi xuống sông. Tại đây có một đại đội quan sát ngày đêm, khi phát hiện thủy lôi rơi ở vị trí nào sẽ báo cho đội rà phá.
Sông Gianh rộng khoảng 800 m, bờ Nam và bờ Bắc mỗi bên bố trí một đại đội. Để phá thủy lôi, một sợi dây được kéo qua sông, cứ mỗi đoạn 5 m buộc một cục nam châm, tiếp theo 5 m buộc một cục sắt. Sợi dây dài hơn 800 m được kéo qua kéo lại trong khu vực bán kính khoảng 100 m. Mỗi khi dây đi qua gặp thủy lôi, từ trường sẽ kích nổ.
Sau khi kéo dây, đại đội của ông Khuể lái cano rà phá. Công việc chia theo ca kíp, mỗi lần có một người lái và hai người hỗ trợ. Cano chạy qua lại trên sông Gianh theo hang lối, khi gặp thủy lôi sẽ kích nổ.
Thủy lôi địch thả xuống có gắn dù nên thường cách mặt nước khoảng một mét. Để kích nổ, ông cho cano chạy hết tốc độ, khoảng 50-70 km/h. Khi cano băng qua, thủy lôi phát nổ phía sau nên không gây thương tích cho người lái.
Sinh ra ở vùng sông nước Gianh, ông Khuể thông thạo luồng lạch, biết rõ chỗ sâu, chỗ cạn, lợi thế so với nhiều đồng đội từ nơi khác đến. Vì vậy, những khu vực nguy hiểm, khó khăn thường được giao cho ông. “Lái cano mà mắc cạn gặp thủy lôi thì gần như không còn cơ hội sống. Nhờ kinh nghiệm nên tôi biết cách xử lý”, ông nói.
Trên sông Gianh, ngoài công binh còn nhiều đơn vị khác phối hợp làm nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam. Hàng ngày địch dội bom đạn, nhiều người chết và bị thương. Thời điểm chiến tranh khốc liệt, hầu như ngày nào địch cũng cho máy bay thả thủy lôi xuống sông Gianh.
Khi máy bay đến, các đơn vị khác có thể xuống hầm trú ẩn, còn những người lái cano, vận hành bến phà thì trên trời bom đạn, dưới sông thủy lôi, không có gì che chắn. “Mọi người làm việc trong tâm thế sống chết là may rủi của số phận, nhưng ai cũng cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”, ông nhớ lại tâm thế ngày đó.
Năm 1967, mẹ bị trúng rocket qua đời, ông Khuể sống một mình. Do chưa lập gia đình, ông thường nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất với suy nghĩ “nếu có hy sinh cũng không vướng bận”.
Trong hàng trăm lần làm nhiệm vụ, ông nhớ nhất chuyến đi khoảng 4h một ngày tháng 8/1968. Hôm đó trời âm u, ông lái cano cùng hai đồng đội xung phong đi rà phá thủy lôi. Nhóm xuất phát từ sông Gianh ra cửa biển, nơi địch vừa thả thủy lôi và được tiên lượng chuyến đi “lành ít dữ nhiều”.
Trước khi làm nhiệm vụ, đơn vị tổ chức lễ truy điệu sống cho ba người. Chiếc mũ cối cùng nắm cơm vắt được đặt xuống đất, thắp ba nén hương.
“Chính trị viên vừa thật vừa đùa rằng thắp hương cho vui thôi, chứ không chết đâu”, ông nhớ lại. Đó là lời động viên trước giờ xuất phát, còn ai cũng nghĩ có thể bị thương hoặc hy sinh, nhưng không ai từ chối nhiệm vụ. May mắn chuyến đi phá hủy được nhiều thủy lôi và cả ba trở về an toàn.
Năm 21 tuổi, ông được kết nạp Đảng nhờ thành tích trong rà phá thủy lôi. 6 năm cầm lái cano phá thủy lôi trong chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất và lần thứ hai của Mỹ, ông không nhớ đã phá được bao nhiêu quả. “Chỉ nhớ 7 lần thoát chết khi thủy lôi nổ gần. Năm 1968, có lần thủy lôi nổ trúng, tôi bị hất tung lên rồi rơi xuống nước, may được đồng đội cứu”, ông kể.
Ngày 6/7/1972, khi đang ở dưới hầm, ông được cán bộ tỉnh đến trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, được thưởng 180 đồng, phích nước và bộ ấm chén. Số tiền đó ông dành 80 đồng mua hai con lợn, hai cây thuốc lá để toàn đơn vị liên hoan, một phần biếu những gia đình từng cưu mang mình, còn lại 20 đồng gửi về cho người vợ mới cưới, dặn mua bộ quần áo mới.
Cuối năm 1973, Mỹ ngừng bắn ở miền Bắc, đơn vị chuyển sang ngành giao thông, ông cũng chuyển sang lái phà. Đến năm 1998, cầu Gianh được xây dựng, chấm dứt hoạt động của bến phà cuối cùng trên quốc lộ 1, ông chuyển sang làm nhân viên bán vé cho đến năm 2006 thì nghỉ hưu.
Từ một thanh niên nông thôn nhập ngũ, khi trở về ông tiếp tục làm nông, trồng lúa, nuôi gà, lợn. Vợ chồng ông có 5 người con, đều đã lập gia đình. Hai ông bà hiện sống trong căn nhà cấp bốn xây từ năm 1991, ở thôn La Hà, xã Nam Gianh, ngay bên sông Gianh.
Trưa 2-5, một vụ tai nạn giao thông xảy ra trên đường Nguyễn Văn Cừ, phường Thành Vinh (Nghệ An) khiến một ô tô bốc cháy, tài xế mắc kẹt trong xe được người dân kịp thời giải cứu.
Khoảng 11h05, ông K. (66 tuổi, ngụ phường Thành Vinh) điều khiển ô tô màu trắng lưu thông trên đường Nguyễn Văn Cừ. Khi đến trước số nhà 335, ông phát hiện một xe màu đen chạy ngược chiều có dấu hiệu mất lái.
Đây là một trong hai chuyến bay sẽ vận chuyển lực lượng cứu hộ của Bộ Quốc Phòng, Bộ Công An đến Venezuela. Ngoài cán bộ, chiến sĩ, máy bay chở 8 chó nghiệp vụ cùng khoảng 40 tấn trang thiết bị, phương tiện chuyên dụng và hàng hóa phục vụ công tác tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ nhân đạo.
Sau khi bay thẳng đến Paris Charles de Gaulle (Pháp), máy bay tạm dừng để làm công tác kỹ thuật, sau đó tiếp tục hành trình và dự kiến hạ cánh tại sân bay Arturo Michelena (Venezuela) lúc 11h40 ngày 29/6.
Vietnam Airlines đã bố trí phi hành đoàn gồm 7 phi công, 11 tiếp viên, 3 kỹ sư và 3 nhân viên phục vụ mặt đất đi cùng chuyến bay.
Chuyến bay vận chuyển lực lượng cứu hộ thứ hai dự kiến khởi hành trong 1-2 ngày tới.
Đoàn cứu hộ Quân đội nhân dân Việt Nam có 82 người gồm Bộ phận Chỉ huy; 31 cán bộ, chiến sĩ đội công binh cứu sập của Binh chủng Công binh; 30 y bác sĩ thuộc các Bệnh viện Quân y; 10 sĩ quan biên phòng và 8 chó nghiệp vụ của Trường Trung cấp 24 Biên phòng. Đoàn sẽ làm nhiệm vụ trong 20 ngày tại thủ đô Caracas - nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của trận động đất kép.
Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Cục phó Cứu hộ cứu nạn, trực tiếp chỉ huy lực lượng. Lần thứ ba dẫn quân đi làm nhiệm vụ quốc tế, ông cho biết nhiều quân nhân trong đoàn từng đồng hành qua hai lần cứu hộ động đất Thổ Nhĩ Kỳ năm 2023 và Myanmar năm 2025.
Venezuela nằm ở Nam Mỹ, cách Việt Nam hơn 17.000 km. Trận động đất kép 7,2 và 7,5 độ richter vào 18h04 ngày 24/6 tại nước này khiến 1.430 người thiệt mạng, hơn 3.000 người bị thương, hơn 50.000 người mất tích. Con số có thể tiếp tục gia tăng khi nhiều tòa nhà bị sập, trong đó có sân bay quốc tế Simon Bolivar.
Sáng 5.7, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia tâm bão số 1 (Maysak) đã di chuyển sang khu vực phía nam Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Tuy nhiên, hoàn lưu bão số 1 vẫn tiếp tục gây mưa lớn, gió giật mạnh tại Móng Cái (Quảng Ninh).
Theo ghi nhận của phóng viên sáng 5.7, tại các phường Móng Cái 1, Móng Cái 2 và Móng Cái 3, nhiều tuyến đường vẫn bị cây xanh chắn ngang, biển quảng cáo đổ sập, mái tôn văng xuống lòng đường. Nhiều lực lượng chức năng cùng người dân khẩn trương cưa cắt cây đổ, dọn dẹp hiện trường để sớm khôi phục giao thông.
Theo thống kê ban đầu, riêng P.Móng Cái 1 có khoảng 800 cây xanh bị gãy, đổ, nhiều biển quảng cáo, mái che và mái tôn hư hỏng, nhiều khu vực mất điện cục bộ. Tại P.Móng Cái 2, hơn 50 cây xanh bị quật ngã, khoảng 10 căn nhà bị tốc mái cùng nhiều công trình dân sinh bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, trong đêm 4 và rạng sáng 5.7, mưa lớn kết hợp triều cường đã khiến khu vực Hải Hòa 1, Hải Hòa 2 và Hải Hòa 6 ngập sâu, 8 hộ dân với 21 nhân khẩu bị cô lập. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng tiếp cận, đưa toàn bộ người dân đến nơi an toàn ngay trong đêm.
Đứng trước căn nhà còn ngổn ngang cành cây và mái tôn bị tốc, anh Lại Thanh Hoàng (ngụ P.Móng Cái 1) cho biết gia đình gần như không ngủ suốt đêm.
"Khoảng hơn 2 giờ sáng, gió rít rất mạnh, cứ nghĩ bão đi rồi sẽ đỡ nhưng hoàn lưu bão số 1 còn dữ hơn tưởng tượng. Nghe tiếng tôn va đập liên tục, cả nhà phải dậy chằng chống cửa, đến sáng nhìn ra thì cây trước nhà đã bật gốc", anh Hoàng nói.
Cách đó không xa, bà Trần Thị Liên, tiểu thương tại khu Hải Hòa, vẫn đang thu dọn những tấm mái che bị gió cuốn.
"Bão qua rồi nhưng gió vẫn giật từng cơn rất mạnh. Chỉ vài phút là mái tôn bị xé tung. May cả nhà đã kịp di chuyển sang nơi an toàn từ tối hôm trước", bà Liên nói.
Ngay khi mưa và gió giảm cường độ vào rạng sáng 5.7, chính quyền các phường đã huy động lực lượng theo phương châm "4 tại chỗ", phối hợp công an, quân sự, điện lực và các đơn vị môi trường khẩn trương cắt tỉa cây đổ, khơi thông các tuyến đường, kiểm tra hệ thống điện và hỗ trợ người dân khắc phục thiệt hại.
Đến sáng 5.7, địa phương chưa ghi nhận thiệt hại về người do bão số 1. Tuy nhiên, nhiều tuyến đường vẫn còn ngập nước, cây xanh nghiêng đổ và hệ thống điện ở một số khu vực chưa được khôi phục hoàn toàn.
Chính quyền Móng Cái tiếp tục khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển qua các khu vực ngập sâu, nơi có cây xanh bị nghiêng hoặc đường dây điện bị ảnh hưởng; đồng thời theo dõi sát diễn biến của hoàn lưu bão số 1 để chủ động ứng phó, bảo đảm an toàn về người và tài sản.
