Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-5, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo bất kỳ hãng tàu nào nộp phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz – bao gồm cả những khoản đóng góp từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran – đều có nguy cơ đối mặt với các lệnh trừng phạt.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Tehran trước đó đã đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua khu vực này, như một phần trong các đề nghị nhằm chấm dứt cuộc chiến với Israel và Mỹ.
Trong thông báo từ Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này cho biết Washington đã nắm được việc Iran yêu cầu thanh toán để bảo đảm lộ trình an toàn qua eo biển.
OFAC đã khuyến cáo các doanh nghiệp rằng việc nộp phí có thể khiến họ đối mặt với rủi ro trừng phạt. Đến ngày 1-5, cơ quan này làm rõ rằng các khoản thanh toán được ngụy trang dưới hình thức từ thiện hoặc thực hiện gián tiếp cũng không được phép.
Bộ Tài chính Mỹ không cung cấp chi tiết về các quốc gia hay công ty cụ thể đã thực hiện những khoản thanh toán gián tiếp này. Tuy nhiên đã có báo cáo về ít nhất một trường hợp chi 2 triệu USD để một con tàu được phép đi qua eo biển.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa gửi đề xuất đàm phán mới nhất tới Mỹ thông qua Pakistan – động thái mở ra cơ hội giải quyết tình trạng bế tắc trong đàm phán hiện nay.
OFAC cho biết các yêu cầu từ phía Iran có thể bao gồm nhiều hình thức thanh toán như tiền pháp định, tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức.
Ngoài ra còn có các khoản hiện vật khác, kể cả những đóng góp mang danh nghĩa từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, Quỹ Bonyad Mostazafan hoặc các tài khoản của Đại sứ quán Iran.
“OFAC ban hành cảnh báo này nhằm lưu ý các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước Mỹ về rủi ro trừng phạt khi thực hiện các khoản thanh toán nói trên hoặc yêu cầu sự bảo đảm từ chính quyền Iran để được lưu thông an toàn. Rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán là gì”, thông báo nêu rõ.
OFAC cũng áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với ba công ty trao đổi ngoại tệ của Iran, cho rằng các đơn vị này hỗ trợ thực hiện những giao dịch trị giá hàng tỉ USD mỗi năm.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: “Chúng tôi sẽ kiên quyết nhắm vào khả năng tạo ra, vận chuyển và hồi hương nguồn tiền của chính quyền Iran, đồng thời truy đuổi bất kỳ ai hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh trừng phạt”.
"Các binh sĩ Ukraine tiếp tục áp đặt lệnh trừng phạt đối với đội tàu bóng tối chuyên chở dầu của Nga. Họ đã đánh trúng hai tàu như vậy ở vùng biển dẫn vào cảng Novorossiysk ở Biển Đen. Những tàu này từng được sử dụng để vận chuyển dầu, nhưng giờ chúng không còn làm vậy được nữa", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói hôm nay.
Tổng thống Ukraine đăng kèm video từ cảm biến ảnh nhiệt trên một xuồng không người lái tự sát, cho thấy nó tiếp cận phần đuôi một tàu hàng đang thả neo trên biển. Hình ảnh bị cắt sau đó, dường như là khi xuồng tự sát kích nổ bên dưới đuôi mục tiêu, chưa rõ thiệt hại cụ thể.
Truyền thông Ukraine cho biết chiến dịch do Cơ quan An ninh (SBU) và hải quân thực hiện dưới sự chỉ đạo của Bộ tổng tham mưu quân đội.
"Năng lực tác chiến tầm xa của Ukraine sẽ được phát triển toàn diện cả trên biển, trên không và trên bộ", ông Zelensky cho hay, đồng thời gửi lời cảm ơn đến các quân nhân tham gia chiến dịch.
Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.
Alexander Drozdenko, lãnh đạo tỉnh Leningrad, cùng ngày cho hay máy bay không người lái (UAV) Ukraine đã tấn công Primorsk, cảng lớn thứ hai của Nga trên biển Baltic, gây ra hỏa hoạn. Ông nói rằng hơn 60 UAV đã bị bắn hạ trong đêm, đám cháy đã được dập tắt và không có sự cố tràn dầu nào xảy ra.
Các cuộc tập kích bằng xuồng không người lái từ Ukraine từng buộc Hạm đội Biển Đen Nga di chuyển tàu chiến từ cảng nhà ở bán đảo Crimea về thành phố Novorossiysk, cách đó khoảng 300 km về phía đông. Nga cũng xây dựng nhiều lớp rào chắn bằng sà lan và phao nổi, đồng thời triển khai máy bay tuần tra để bảo vệ lực lượng.
Ukraine sau đó cũng nhiều lần nhắm vào cảng Novorossiysk bằng xuồng và tàu lặn không người lái.
Rạng sáng qua (8.4), chưa đầy 2 giờ trước hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra với Iran, ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng nước này đồng ý thỏa thuận ngừng bắn trong 2 tuần với Iran để tiến hành đàm phán.
Cụ thể, Tổng thống Trump cho biết phía trung gian là Pakistan đề xuất Mỹ tạm dừng "tấn công hủy diệt" nhắm vào Iran với điều kiện Tehran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz. Và Tổng thống Trump đã đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần. Theo ông, Mỹ "đã đạt được và vượt qua tất cả các mục tiêu quân sự, và đang tiến rất xa để đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình ở Trung Đông". "Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran, và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được Mỹ và Iran nhất trí, nhưng cần 2 tuần để hoàn tất và thực hiện thỏa thuận", ông Trump viết thêm.
Sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần là "một chiến thắng cho Mỹ", đồng thời ca ngợi những nỗ lực của quân đội nước này trong cuộc chiến với Iran.
Cùng ngày 8.4, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố nước này đã giành được một thắng lợi lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran. Theo đó, kế hoạch 10 điểm của Iran "nhấn mạnh các vấn đề cơ bản" như "việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz dưới sự điều phối của Lực lượng Vũ trang Iran". Tehran cho rằng điều này mang lại cho Iran "vị thế kinh tế và địa chính trị độc nhất vô nhị".
Thực tế, việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên ngay trước thời điểm trước hạn chót mà Tổng thống Trump đưa ra đã đem đến tín hiệu tích cực cho thế giới, nhất là vấn đề kinh tế. Cùng ngày 8.4, giá dầu WTI lẫn Brent đều giảm sâu khoảng 18%, lần lượt còn 93,73 USD/thùng và 92,5 USD/thùng (theo giá cập nhật tối qua). Không những vậy, thị trường chứng khoán Mỹ cũng tăng điểm. Theo CNN, chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.374 điểm (tương đương 2,95%), S&P 500 tăng 2,56% và Nasdaq Composite tăng 3,46%.
Dự kiến, ngay trong ngày 10.4 sắp tới, Mỹ và Iran sẽ cử phái đoàn đến Islamabad (Pakistan) để đàm phán. Dù xung đột đã xuống thang đáng kể nhờ thỏa thuận ngừng bắn, nhưng để Mỹ và Iran đồng thuận với nhau thì lại rất khó khăn. Điển hình, một trong 10 điểm mà Iran đưa ra như điều kiện hòa bình là Iran có thể tiếp tục chương trình làm giàu uranium. Tuy nhiên, đây cũng là lằn ranh của phía Mỹ. Liên quan vấn đề này, viết trên mạng xã hội Truth Social tối qua (8.4, theo giờ VN), Tổng thống Trump nhấn mạnh sẽ không có chuyện Mỹ đồng ý cho Iran tiếp tục làm giàu uranium. Không những vậy, chủ nhân Nhà Trắng còn tuyên bố Iran phải phối hợp để dỡ bỏ chương trình hạt nhân.
Trong khi đó, ngược lại thì Iran cũng từng chỉ trích yêu cầu 15 điểm của Mỹ - bao gồm việc Tehran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân - là "đòi hỏi quá mức, vô lý và phi logic". Thực tế, dù nhiều nhà lãnh đạo Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng giới phân tích chỉ ra rằng những người theo đường lối cứng rắn vẫn đang hoàn toàn kiểm soát chế độ cầm quyền tại Iran. Nên Tehran khó lùi bước trong quá trình đàm phán.
Bên cạnh đó, yêu cầu 10 điểm của Tehran cũng đặt ra việc ngừng tấn công lực lượng Hezbollah ở Li Băng. Nhưng điều này lại lệ thuộc rất nhiều vào Israel nên triển vọng rất thấp, nhất là trong bối cảnh Tel Aviv đang muốn hủy diệt hoàn toàn lực lượng Hezbollah giữa lúc Iran đang gặp khó khăn trong việc tiếp ứng cho Hezbollah.
Theo Hãng tin AFP, trên nền tảng Truth Social ngày 21-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại một chiến dịch quân sự hồi năm ngoái, khẳng định các đợt không kích của Washington khi đó đã "xóa sổ hoàn toàn" các cơ sở "bụi hạt nhân" của Iran.
"Chiến dịch 'Nhát búa giữa đêm' đã xóa sổ hoàn toàn và tổng lực các địa điểm bụi hạt nhân ở Iran. Do đó việc đào bới và thu hồi chúng sẽ là một quá trình lâu dài và đầy khó khăn", ông viết.
Thuật ngữ "bụi hạt nhân" (Nuclear Dust) thường được ông Trump sử dụng để chỉ lượng uranium đã được làm giàu - thứ mà Mỹ cáo buộc Iran tích trữ nhằm phục vụ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân.
Khái niệm này cũng ám chỉ phần vật liệu còn sót lại sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Tehran.
Theo giới chức Israel, Iran đang nỗ lực đẩy nhanh chương trình hạt nhân sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái.
Tháng 2 vừa qua, Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, cũng với mục tiêu loại bỏ điều mà Tel Aviv gọi là "mối đe dọa sống còn" từ chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo AFP, ông Trump khẳng định lượng uranium làm giàu của Iran cuối cùng cũng sẽ được đưa về Mỹ, dù phía Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ hoàn toàn khả năng này.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh tuyên bố: "Chúng tôi sẽ không gửi bất kỳ vật liệu đã làm giàu nào tới Mỹ, vấn đề này không được thảo luận".
Ông Khatibzadeh nhấn mạnh Iran là thành viên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Do đó nước này không chấp nhận việc bị coi là một ngoại lệ của luật pháp quốc tế.
"Chúng tôi có trách nhiệm và quyền hạn. Iran được hưởng những quyền đó, và chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền của mình” - ông khẳng định.
