Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-5, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo bất kỳ hãng tàu nào nộp phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz – bao gồm cả những khoản đóng góp từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran – đều có nguy cơ đối mặt với các lệnh trừng phạt.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Tehran trước đó đã đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua khu vực này, như một phần trong các đề nghị nhằm chấm dứt cuộc chiến với Israel và Mỹ.
Trong thông báo từ Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này cho biết Washington đã nắm được việc Iran yêu cầu thanh toán để bảo đảm lộ trình an toàn qua eo biển.
OFAC đã khuyến cáo các doanh nghiệp rằng việc nộp phí có thể khiến họ đối mặt với rủi ro trừng phạt. Đến ngày 1-5, cơ quan này làm rõ rằng các khoản thanh toán được ngụy trang dưới hình thức từ thiện hoặc thực hiện gián tiếp cũng không được phép.
Bộ Tài chính Mỹ không cung cấp chi tiết về các quốc gia hay công ty cụ thể đã thực hiện những khoản thanh toán gián tiếp này. Tuy nhiên đã có báo cáo về ít nhất một trường hợp chi 2 triệu USD để một con tàu được phép đi qua eo biển.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa gửi đề xuất đàm phán mới nhất tới Mỹ thông qua Pakistan – động thái mở ra cơ hội giải quyết tình trạng bế tắc trong đàm phán hiện nay.
OFAC cho biết các yêu cầu từ phía Iran có thể bao gồm nhiều hình thức thanh toán như tiền pháp định, tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức.
Ngoài ra còn có các khoản hiện vật khác, kể cả những đóng góp mang danh nghĩa từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, Quỹ Bonyad Mostazafan hoặc các tài khoản của Đại sứ quán Iran.
“OFAC ban hành cảnh báo này nhằm lưu ý các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước Mỹ về rủi ro trừng phạt khi thực hiện các khoản thanh toán nói trên hoặc yêu cầu sự bảo đảm từ chính quyền Iran để được lưu thông an toàn. Rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán là gì”, thông báo nêu rõ.
OFAC cũng áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với ba công ty trao đổi ngoại tệ của Iran, cho rằng các đơn vị này hỗ trợ thực hiện những giao dịch trị giá hàng tỉ USD mỗi năm.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: “Chúng tôi sẽ kiên quyết nhắm vào khả năng tạo ra, vận chuyển và hồi hương nguồn tiền của chính quyền Iran, đồng thời truy đuổi bất kỳ ai hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh trừng phạt”.
Ngày 3.6, Mỹ thông báo Li Băng và Israel đã đồng ý thi hành thỏa thuận ngừng bắn với điều kiện lực lượng Hezbollah ngừng bắn và rút quân khỏi các khu vực miền nam Li Băng, gần biên giới Israel.
Tuy nhiên, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem chỉ trích cuộc đàm phán và phản đối tuyên bố của Mỹ. Ông gọi đó là "lộ trình cho sự hủy diệt một bộ phận người dân Li Băng và bắt phần còn lại làm nô lệ". "Chừng nào việc chiếm đóng còn diễn ra, cuộc kháng chiến sẽ tiếp tục", ông Qassem tuyên bố, theo Reuters.
Thủ lĩnh Hezbollah yêu cầu một thỏa thuận toàn diện và Israel rút quân khỏi Li Băng. Ông cảnh báo chừng nào làng mạc Li Băng còn bị ném bom và phá hủy, thì các khu định cư miền bắc Israel vẫn chưa an toàn.
Cùng ngày, Lãnh đạo lực lượng tinh nhuệ Quds của Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Esmail Qaani yêu cầu Israel rút khỏi tiền tuyến tại Li Băng về vị trí trước khi xung đột bùng phát.
"Hỗ trợ kháng chiến tại Li Băng là bổn phận của tất cả chúng ta, và loại bỏ Israel khỏi khu vực là mục tiêu khả thi đối với người Hồi giáo", ông Qaani nói.
Phía Iran đã ra điều kiện Israel phải chấm dứt chiến sự tại Li Băng như một phần của thỏa thuận tiềm tàng với Mỹ. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng hai cuộc xung đột là riêng rẽ.
Trong ngày 4.6, quân đội Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Li Băng. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz của Israel tuyên bố quân đội sẽ tiếp tục chiến dịch trên bộ tại miền nam Li Băng và không rút quân, đồng thời cảnh báo người đã rời bỏ nhà cửa sẽ không được quay về.
Ông Katz nhấn mạnh quân đội Israel vẫn giữ quyền tự do hành động với sự hậu thuẫn của Mỹ để oanh tạc tại Beirut nhằm đáp trả việc các cộng đồng Israel bị tấn công.
Việc thiếu nhân sự đã gây gián đoạn nghiêm trọng tại nhiều sân bay, do TSA là lực lượng làm nhiệm vụ soi chiếu an ninh. Theo Reuters, có nơi hành khách đã phải chờ hơn 4 giờ để được kiểm tra an ninh. Số nhân sự TSA nghỉ việc đến nay đã tăng hơn gấp đôi so với con số 460 người hồi cuối tháng 3.
Nghị sĩ hai đảng Dân chủ và Cộng hòa vẫn bất đồng trong vấn đề cấp ngân sách cho DHS, cơ quan quản lý các nhân viên TSA. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson ngày 27.4 nói rằng dự luật ngân sách đã được Thượng viện thông qua sẽ cần sửa đổi để Hạ viện phê duyệt, báo hiệu tình trạng đóng cửa DHS sẽ kéo dài.
Bộ trưởng An ninh nội địa Markwayne Mullin cho hay Tổng thống Donald Trump đã dùng sắc lệnh sử dụng quỹ khẩn cấp để duy trì việc trả lương cho nhân viên, thế nhưng nguồn tiền này sẽ cạn kiệt vào đầu tháng 5 nếu quốc hội Mỹ chưa thể đồng thuận dự luật ngân sách.
Giới chuyên gia cảnh báo làn sóng nhân viên TSA nghỉ việc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác an ninh cho vòng chung kết World Cup 2026 sẽ khai mạc vào tháng 6 tới, khi nhu cầu đi lại tăng mạnh và nhân viên mới phải mất ít nhất 4 tháng đào tạo. Tình hình nhân sự tại TSA càng thêm phức tạp khi hồi đầu tháng 4, ông Trump đã đề xuất cắt giảm gần 10.000 nhân viên và tư nhân hóa phần lớn hoạt động của cơ quan này.
Tại Đối thoại Shangri-La 2026 vừa diễn ra ở Singapore, liên minh AUKUS gồm Mỹ, Úc và Anh đã công bố dự án phát triển thiết bị lặn không người lái (UUV) thế hệ mới - đánh dấu lần đầu tiên trụ cột thứ hai của liên minh được hiện thực hóa bằng một chương trình hợp tác cụ thể sau thời gian dài chậm trễ.
Dự kiến triển khai từ năm 2027, dự án nhắm vào ba mục tiêu chiến lược: bảo vệ hạ tầng cáp ngầm biển, tăng cường giám sát khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và tấn công chính xác mục tiêu đối phương.
Trong khi phần lớn sự chú ý của dư luận từ trước đến nay đổ vào trụ cột thứ nhất - kế hoạch cung cấp tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Úc - thì trụ cột thứ hai, vốn tập trung phát triển công nghệ quân sự tinh vi, lại gần như bị bỏ ngỏ. Dự án UUV vừa công bố là chương trình đầu tiên thuộc trụ cột này được chính thức hóa, theo thông cáo từ Bộ Quốc phòng Anh.
Tuyên bố chung của ba Bộ trưởng Quốc phòng gồm Pete Hegseth (Mỹ), John Healy (Anh) và Richard Marles (Úc) sau cuộc họp bên lề Đối thoại Shangri-La cho biết dự án nhằm "nâng cao đáng kể năng lực của các đối tác AUKUS trong bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng dưới đáy biển; triển khai năng lực giám sát, trinh sát và tấn công tiên tiến; hoạt động hậu cần; và củng cố ưu thế trong tác chiến chống ngầm, chống tàu mặt nước, chống thủy lôi, tác chiến điện tử và diễn tập tác chiến vùng bờ biển tranh chấp".
Anh là nước đầu tiên công bố con số cụ thể: ít nhất 150 triệu bảng (khoảng 201,8 triệu USD) để trang bị cho các đối tác AUKUS năng lực phát hiện, răn đe và đối phó các mối đe dọa hàng hải, đặc biệt nhắm vào các tuyến cáp và đường ống dưới nước.
"Đây là bước đột phá chưa từng có trong quan hệ đối tác AUKUS", ông Healy phát biểu. Cả Úc và Mỹ đến nay vẫn chưa công khai cam kết con số tương tự.
Về mặt kỹ thuật, tài liệu do Bộ Quốc phòng Anh ấn hành cho biết dự án sẽ tăng cường năng lực tương tác thông qua các tiêu chuẩn chung, khái niệm khung cho hoạt động ba bên và hệ thống điều khiển chung, hướng tới thiết bị có thể hoán đổi cho nhau và tích hợp bởi từng quốc gia trước khi cùng phát triển và sản xuất.
Ông Marles gọi chương trình này là "vô cùng quan trọng" và xác nhận công nghệ mới sẽ được bàn giao từ năm 2027, trong khi ông Hegseth nhấn mạnh UUV thế hệ mới sẽ giúp ba nước duy trì "lợi thế tập thể" về công nghệ.
Tóm gọn tinh thần của cả dự án, ông Healy nói: "Trong một thời gian quá dài với AUKUS, chúng ta đã nói quá nhiều và làm quá ít".
Dù các quan chức AUKUS không gọi đích danh bất kỳ quốc gia nào, bối cảnh địa chính trị đằng sau dự án là khá rõ ràng. Ông Marles trước đó đã cảnh báo về hàng loạt vụ cắt cáp ngầm ở Biển Baltic và gần Đài Loan, và nói rằng nếu đây là hành vi cố ý, thì một số quốc gia có thể đang "thử thách ý chí chính trị của chúng ta trong việc đáp trả".
Người đứng đầu Viện Chính sách chiến lược Úc, ông Justin Bassi, nói với Đài ABC rằng tuyên bố mới "phát đi tín hiệu những hành vi phá hoại và gây hấn dưới đáy biển sẽ không còn được các quốc gia AUKUS dung thứ".
Cả hai trụ cột của AUKUS được nhìn nhận rộng rãi là nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm ứng phó với sự quyết liệt của Bắc Kinh ở các khu vực tranh chấp như Biển Đông.
Trung Quốc nhiều lần gọi AUKUS là "nguy hiểm" và cảnh báo các chương trình của liên minh có thể kích động chạy đua vũ trang khu vực.
Một lượng lớn dữ liệu và thông tin liên lạc toàn cầu lưu chuyển qua các tuyến cáp ngầm - nay đã trở thành huyết mạch thiết yếu với hầu hết quốc gia trên thế giới - khiến việc bảo vệ hạ tầng này ngày càng có tầm quan trọng chiến lược không thể xem nhẹ.
