Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-5, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo bất kỳ hãng tàu nào nộp phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz – bao gồm cả những khoản đóng góp từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran – đều có nguy cơ đối mặt với các lệnh trừng phạt.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Tehran trước đó đã đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua khu vực này, như một phần trong các đề nghị nhằm chấm dứt cuộc chiến với Israel và Mỹ.
Trong thông báo từ Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này cho biết Washington đã nắm được việc Iran yêu cầu thanh toán để bảo đảm lộ trình an toàn qua eo biển.
OFAC đã khuyến cáo các doanh nghiệp rằng việc nộp phí có thể khiến họ đối mặt với rủi ro trừng phạt. Đến ngày 1-5, cơ quan này làm rõ rằng các khoản thanh toán được ngụy trang dưới hình thức từ thiện hoặc thực hiện gián tiếp cũng không được phép.
Bộ Tài chính Mỹ không cung cấp chi tiết về các quốc gia hay công ty cụ thể đã thực hiện những khoản thanh toán gián tiếp này. Tuy nhiên đã có báo cáo về ít nhất một trường hợp chi 2 triệu USD để một con tàu được phép đi qua eo biển.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa gửi đề xuất đàm phán mới nhất tới Mỹ thông qua Pakistan – động thái mở ra cơ hội giải quyết tình trạng bế tắc trong đàm phán hiện nay.
OFAC cho biết các yêu cầu từ phía Iran có thể bao gồm nhiều hình thức thanh toán như tiền pháp định, tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức.
Ngoài ra còn có các khoản hiện vật khác, kể cả những đóng góp mang danh nghĩa từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, Quỹ Bonyad Mostazafan hoặc các tài khoản của Đại sứ quán Iran.
“OFAC ban hành cảnh báo này nhằm lưu ý các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước Mỹ về rủi ro trừng phạt khi thực hiện các khoản thanh toán nói trên hoặc yêu cầu sự bảo đảm từ chính quyền Iran để được lưu thông an toàn. Rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán là gì”, thông báo nêu rõ.
OFAC cũng áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với ba công ty trao đổi ngoại tệ của Iran, cho rằng các đơn vị này hỗ trợ thực hiện những giao dịch trị giá hàng tỉ USD mỗi năm.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: “Chúng tôi sẽ kiên quyết nhắm vào khả năng tạo ra, vận chuyển và hồi hương nguồn tiền của chính quyền Iran, đồng thời truy đuổi bất kỳ ai hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh trừng phạt”.
Bộ tư lệnh Chuyển đổi Liên minh (SACT), một trong hai cơ quan chỉ huy chiến lược của NATO, và Trung tâm Phân tích, Đào tạo và Giáo dục Chung NATO - Ukraine hôm 22/6 công bố dự án "Thử thách Đổi mới nhằm Vô hiệu hóa Sân bay Liên tục", trong đó treo thưởng 250.000 euro (khoảng 285.000 USD) cho cá nhân và doanh nghiệp tìm ra ý tưởng khả thi nhằm ngăn quân đội Nga tiếp tục sử dụng các căn cứ không quân.
Theo SACT, thực tế chiến trường cho thấy năng lực triển khai lực lượng từ các sân bay an toàn ở hậu phương là một trong những ưu thế quan trọng nhất đối với Nga.
"Nhờ hoạt động từ các căn cứ nằm ngoài tầm với của vũ khí thông thường trong biên chế Ukraine, lực lượng không quân chiến thuật Nga đang tiếp tục tấn công bằng bom dẫn đường, tên lửa hành trình và đạn tầm xa nhằm vào lực lượng đối phương hạ tầng trọng yếu và khu dân cư", thông báo có đoạn.
SACT nhấn mạnh vô hiệu hóa sân bay quân sự sẽ giúp "ngăn chặn từ gốc" các chiến dịch không kích của Nga. Tuy nhiên, nỗ lực hiện tại do Ukraine tiến hành được cho là chưa đủ.
"Các giải pháp tạm thời hiện nay gồm chiến đấu cơ có người lái, hỏa lực tầm xa phóng từ mặt đất như pháo phản lực phóng loạt, tên lửa đạn đạo và các loại đạn tuần kích thông thường hoạt động đơn lẻ, đều cho thấy hiệu quả hạn chế khi dùng để đối phó sân bay có biện pháp bảo vệ. Chúng thiếu khả năng gây hiệu ứng quy mô lớn, liên tục để cùng lúc áp chế sân bay tại nhiều điểm mục tiêu", SACT cho hay.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, cần tìm các công nghệ giúp hạn chế lâu dài khả năng sử dụng hạ tầng hàng không như máy bay, đường băng, kho đạn, kho nhiên liệu và thiết bị hỗ trợ dưới mặt đất.
Trong số ý tưởng mà SACT tìm kiếm có hệ thống không người lái, đạn tự hành/bán tự hành và tuần kích, phương pháp dạng bầy đàn, phương pháp triển khai khác với các hệ thống đường không truyền thống và giải pháp kết hợp nhiều công nghệ khác nhau.
SACT cũng lưu ý rằng tất cả giải pháp đều phải hoạt động được trong môi trường bị gây nhiễu GPS và có tác chiến điện tử, cũng như trong mọi điều kiện thời tiết, đồng thời phải có lộ trình khả thi để triển khai nhanh chóng. Bất kỳ giải pháp nào cần hơn một năm để đưa vào sử dụng đều sẽ bị loại.
Cơ quan này cũng tìm kiếm hệ thống có thể liên tục tấn công sâu vào không phận tranh chấp, hoạt động được mà không cần con người điều khiển liên tục, hoàn toàn tự hành và đủ khả năng áp chế nhiều mục tiêu trên một sân bay cùng lúc.
SACT còn muốn các hệ thống chỉ cần đào tạo ở mức tối thiểu để vận hành và có thể thu thập mục tiêu với sự hỗ trợ từ AI.
Hạn chót để nộp ý tưởng là ngày 20/7. 10 đội vào chung kết sẽ được lựa chọn vào ngày 11/8 và họ sẽ được mời tham gia "ngày thuyết trình" vào ngày 3/9, dự kiến diễn ra ở Ba Lan, để trình bày ý tưởng của mình.
Theo chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, một trong những vấn đề lớn nhất mà Ukraine đang đối mặt là không có nhiều nguồn lực tài chính để theo đuổi một số dự án công nghệ quốc phòng. Hội đồng Đại Tây Dương, có trụ sở Mỹ, cũng nhận định Ukraine không có khả năng "sản xuất lượng lớn vũ khí tinh vi và duy trì chuỗi cung ứng quân sự ổn định".
"NATO đã xây dựng quỹ trị giá nửa tỷ USD để phát triển vũ khí cho Ukraine, có thể giúp biến các ý tưởng về công nghệ quốc phòng thành vũ khí thật sự với khả năng kiềm chế lực lượng không quân chiến thuật Nga. Nhưng ngay cả khi điều đó xảy ra, thời gian để phát triển những khí tài này ở quy mô đủ lớn để tạo ra khác biệt thật sự vẫn là thách thức không nhỏ", các chuyên gia của War Zone cho hay.
Một chiếc Shahed được điều khiển trực tuyến của Nga lại vừa đánh trúng một trận địa phòng không Ukraine, ông Serhii “Flash” Beskrestnov, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết. Ông không tiết lộ trận địa nào bị tấn công hay hậu quả ra sao vì lý do an ninh tác chiến.
Điều đáng chú ý nằm ở mục tiêu mà UAV này săn lùng. Moscow đang tăng cường điều khiển Shahed theo thời gian thực ngay từ lãnh thổ Nga, vận hành kiểu giống UAV FPV thay vì bay theo lộ trình lập trình sẵn cố định. Hiện Moscow dùng năng lực này để truy lùng chính các kíp phòng không có nhiệm vụ bắn hạ chúng.
Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat xác nhận đã có nhiều trường hợp Shahed và Gerbera được điều khiển trực tiếp để tấn công các mục tiêu đang di chuyển, chẳng hạn như các tổ hỏa lực cơ động của Ukraine, theo New Voice of Ukraine.
Ngoài ra, ông Beskrestnov kêu gọi các kíp chiến đấu “không chờ lệnh từ cấp chỉ huy” trong việc cơ động khẩn cấp khi có nguy hiểm, cho thấy mối đe dọa đang thay đổi nhanh đến mức nào.
Theo ông Beskrestnov, thuật toán tác chiến của Nga diễn ra theo 2 giai đoạn. Đầu tiên, một chiếc Shahed hoặc Gerbera bay qua để trinh sát, kiểm tra xem trận địa phòng không có hiện diện hay không và tần suất thay đổi vị trí ra sao.
Sau đó là đòn tấn công kép: một mục tiêu đóng vai trò nhử để buộc kíp phòng không khai hỏa vào nó, trong khi chiếc UAV thứ 2 lao vào đánh trận địa đúng lúc tổ chiến đấu đang chiến đấu.
Mô hình này phù hợp với sự thay đổi đã được ghi nhận trước đó. Nga đang sử dụng các UAV Shahed điều khiển trực tuyến theo mạng lưới mesh, trong đó các kíp điều khiển bên trong lãnh thổ Nga dẫn đường cho UAV thông qua các liên kết vô tuyến chuyển tiếp từ khoảng cách hàng trăm km để trinh sát các trận địa tác chiến điện tử và phòng không Ukraine trước khi tấn công, theo Ukrinform.
Mạng lưới mesh là kiểu mạng trong đó nhiều thiết bị kết nối trực tiếp với nhau và đồng thời đóng vai trò như các nút chuyển tiếp tín hiệu, thay vì phụ thuộc vào một trạm trung tâm duy nhất.
Khi Nga phóng số lượng lớn UAV theo kiểu "bầy đàn", một chiếc hoặc thiết bị chuyển tiếp có thể nhận tín hiệu điều khiển rồi truyền tiếp cho UAV khác. Tín hiệu được truyền qua nhiều nút trung gian chính là các UAV để vượt khoảng cách rất xa. Nếu một UAV bị bắn rơi, mạng vẫn có thể tự tìm đường truyền khác.
Trước tình hình có tính khẩn cấp, ông Beskrestnov đã phát thông điệp gửi tới các đơn vị phòng không: “Tôi đề nghị tất cả những người tham gia nhiệm vụ phòng không đừng chờ mệnh lệnh từ cấp chỉ huy, mà phải tự phân tích tình huống và suy nghĩ".
Ông đưa ra khuyến cáo chiến thuật cụ thể: “Hãy ngụy trang, thay đổi vị trí, theo dõi các chuyến bay của UAV trinh sát".
“Khi một kíp chiến đấu đang xử lý mục tiêu, luôn phải có người bên cạnh quan sát khu vực xung quanh để phát hiện các mục tiêu khác xuất hiện gần đó. Đừng khai hỏa bừa bãi, đừng để lộ vị trí”, ông nói thêm.
"Nga có thể ngừng bắn bất cứ lúc nào. Chúng tôi cũng sẽ ngừng đáp trả và chiến sự sẽ chấm dứt. Hòa bình là cần thiết, cần có những bước đi thiết thực để đạt được mục tiêu đó", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm nay cho hay.
Ông cáo buộc Nga "giả tạo khi kêu gọi ngừng bắn chỉ để tổ chức kỷ niệm, trong lúc vẫn tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái mỗi ngày cho đến sát thời điểm ngừng bắn".
Nga đã phóng 11 tên lửa đạn đạo và 164 máy bay không người lái trên khắp Ukraine vào đêm qua. Tổng thống Zelensky nói rằng Nga chủ yếu nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Cuộc tấn công khiến 4 người thiệt mạng ở tỉnh Poltava. Cơ quan khẩn cấp Ukraine cho biết Nga đã phóng 4 tên lửa vào cùng địa điểm trước đó bị drone tấn công, gây ra vụ nổ lớn. Một người khác thiệt mạng tại Kharkov.
Nga trước đó công bố lệnh ngừng bắn đơn phương với Ukraine trong 2 ngày 8-9/5, trong khi Kiev cũng tự tuyên bố lệnh ngừng bắn riêng vào ngày 5-6/5. Ngày 8-9/5 năm nay là thời điểm Moskva tổ chức lễ kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng trong Thế chiến II. Nga cảnh báo nếu Ukraine có ý định phá hoại sự kiện, Moskva sẽ phát động cuộc tấn công tên lửa trả đũa "quy mô lớn" nhằm vào trung tâm Kiev.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng của họ nhắm vào ngành quốc phòng và cơ sở năng lượng Ukraine, để đáp trả "các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự ở Nga". Nga cũng cho biết đã bắn hạ hơn 300 drone của Ukraine từ tối 4/5 đến sáng 5/5, khiến nhiều sân bay trên khắp cả nước phải tạm dừng hoạt động trong buổi sáng.
Một drone Ukraine ngày 5/5 đâm vào tòa chung cư tại thành phố Cheboksary của Nga, cách tiền tuyến khoảng 1.000 km. Ủy ban Điều tra Nga cho biết có "người chết và bị thương", nhưng chưa công bố con số cụ thể.
Các lệnh ngừng bắn ngắn hạn giữa Nga và Ukraine không phải hiếm. Hai bên từng tạm dừng tấn công tầm xa trong dịp lễ Phục sinh Chính thống giáo tháng trước. Tuy nhiên, không dấu hiệu nào cho thấy cuộc chiến kéo dài hơn 4 năm này sắp được giải quyết thông qua đàm phán.
Nhà phân tích chính trị Ukraine Volodymyr Fesenko nhận định các lệnh ngừng bắn đối ứng chỉ là "cuộc đấu chiến thuật" trên mặt trận chính trị.
