Tốt nghiệp được 6 tháng, Nguyễn Trần Gia Huy (23 tuổi, ngụ tại đường Thạnh Xuân 13, P.Thới An, TP.HCM) vẫn đang loay hoay tìm việc. “Có những tuần mình ứng tuyển cả chục nơi, nhưng phản hồi nhận lại không nhiều, nhiều nơi im luôn, một số thì báo yêu cầu kinh nghiệm nhiều hơn”, Huy chia sẻ.
Ban đầu, cậu bạn nghĩ chỉ cần chuẩn bị một CV chỉn chu là sẽ sớm có việc, nhưng thực tế khắc nghiệt hơn tưởng tượng. Huy cảm giác lạc lõng so với bạn bè đồng trang lứa: “Có những hôm thấy người khác đăng ảnh đi làm, nhận lương, mình cũng hơi chạnh lòng. Nhiều lúc mình nghĩ chỉ sợ chờ mãi mà không có một cơ hội thật sự để bắt đầu”.
Để không có cảm giác bị “đứng yên”, Huy kể đang học thêm ngoại ngữ, tin học và tìm hiểu cách viết CV thuyết phục hơn. Cậu cũng cân nhắc tìm việc bán thời gian để có thu nhập trong lúc chờ công việc chính thức.
Cùng tâm trạng, Lê Hoàng Khánh Vân (29 tuổi, ngụ tại đường Hồ Biểu Chánh, P.Phú Nhuận, TP.HCM) cho biết đã nghỉ việc gần một năm sau khi gặp vấn đề sức khỏe. Vốn chỉ định nghỉ ngơi ngắn nhưng thời gian tìm việc lại kéo dài hơn Vân dự tính. “Cả tháng nay mình rải CV mấy chục nơi đều im lặng hết, không một cuộc gọi. Có nhiều lần mình thấy mô tả công việc rất hợp, mình đáp ứng được hết các yêu cầu, nhưng sau đó cũng chẳng có phản hồi nào. Mình thấy khó hiểu thực sự”, Vân kể.
Ở tuổi 29, áp lực với Khánh Vân không chỉ là chuyện thu nhập mà còn là những câu hỏi về công việc. “Có những khi mình mất tự tin hẳn, không biết là do thị trường khó, do mình chưa đủ giỏi, hay do mình đang chọn sai hướng. Mình còn ngại đi chơi gặp bạn bè, người quen vì không muốn ai hỏi về công việc”, Vân nói.
Lý giải về tình trạng CV bị “phớt lờ”, ông Phạm Đức Long, Tổng giám đốc Công ty Mstar Corp, cho rằng: “Với sinh viên mới ra trường, CV không đạt có thể là do vị trí công việc đó cần nhiều kinh nghiệm và kỹ năng hơn những gì mà các bạn đang có. Còn với người đã đi làm, vấn đề thường nằm ở chỗ chưa biết cách thể hiện kinh nghiệm trong CV”.
Theo ông Long, nhiều bạn trẻ viết CV khá chung chung theo văn mẫu, không có yếu tố nào chứng tỏ từng làm những dự án có tính thực thi, hay những con số chứng minh thành quả cụ thể. Lời khuyên từ ông Long là trình bày chi tiết hơn về các dự án từng làm. Đặc biệt, nên đầu tư điều chỉnh CV theo từng vị trí ứng tuyển thay vì gửi đi một bản giống nhau cho mọi nơi, vốn là một lỗi phổ biến khiến CV bị loại ngay từ vòng đầu.
Ở góc nhìn khác, ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, gọi đây là tình trạng “lệch pha cung – cầu”. “Hiện nay, việc nhiều bạn trẻ gửi hàng chục CV nhưng ít nhận được lời mời phỏng vấn là thực trạng phổ biến. Không phải các bạn trẻ không giỏi, mà là chưa thể hiện đúng cách và chưa khớp với nhu cầu doanh nghiệp”, ông nhận định.
Theo ông Tuấn, những lỗi phổ biến khi gửi CV ứng tuyển gồm: CV theo kiểu liệt kê, chưa nêu bật kết quả, thành tựu đạt được, hơn nữa chỉ thể hiện lý thuyết, thiếu trải nghiệm thực tế. Việc “rải CV” cũng cần lưu ý: “Ứng tuyển kiểu hàng loạt, thiếu chọn lọc sao cho phù hợp với khả năng, trình độ của bản thân cũng dẫn đến mức độ phù hợp thấp”, ông nói.
Ngoài ra, ông Tuấn nhắc một số lỗi nhỏ mà nhiều người bỏ qua cũng trở thành điểm trừ với nhà tuyển dụng: “Viết tiêu đề không rõ ràng, quên đính kèm CV, tác phong giao tiếp, viết email chưa chuyên nghiệp, nhiều người bị loại ngay từ bước gửi CV là vì hời hợt, sơ sài”.
Để nhanh chóng tìm được công việc tốt trong thời điểm thị trường việc làm cạnh tranh hiện nay, ông Tuấn khuyên người trẻ cần chuyển từ tư duy “học để biết” sang “học để làm được”. Theo ông Tuấn, có thể nâng cao kỹ năng nghề là làm được việc ngay từ dự án nhỏ, sản phẩm cụ thể, kỹ năng cứng là chuyên môn và công cụ như ngoại ngữ, tin học văn phòng và kỹ năng mềm là tư duy phản biện, khả năng thích nghi, giao tiếp và làm việc nhóm…
Ngoài tìm việc trên những trang tuyển dụng uy tín, trang chính thức của doanh nghiệp, người trẻ tìm việc cần mở rộng mạng lưới để nâng cao cơ hội. “Khoảng 70% cơ hội việc làm đến từ kết nối, không phải từ nộp CV online”, ông Tuấn cho hay.
Với những bạn đang nản lòng, ông Phạm Đức Long nhắn gửi: “Ứng tuyển mà được ngay thì ít thấy, chứ chưa có kết quả thì nhiều lắm. Bạn không phải là người duy nhất gặp phải chuyện đó. Trong thời gian chờ gọi phỏng vấn, hãy tập trung rèn kỹ năng mềm, học thêm khóa nâng cao chuyên môn. Không ngừng học hỏi và luôn có thái độ tích cực là điểm cộng cực kỳ lớn khi đi phỏng vấn”.
Anh Vinh kể từng có công việc huấn luyện viên thể hình ổn định, thu nhập cao, lịch làm việc dày đặc. Thế nhưng, một tai nạn giao thông xảy ra vào tháng 10.2023 đã khiến mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Anh cho biết biến cố bất ngờ không chỉ cướp đi một chân của anh mà còn để lại những tổn thương nghiêm trọng ở chân còn lại, buộc anh phải bắt đầu lại từ con số gần như bằng không.
Theo anh Vinh, thời điểm gặp nạn đang trên đường đi làm tại quê nhà. Tai nạn khiến anh bị gãy cổ xương đùi, đứt dây thần kinh vận động, tổn thương dây chằng và sụn gối. Một bên chân phải cắt bỏ trên đầu gối, chân còn lại cũng không thể vận động bình thường.
Gần một năm nằm viện là quãng thời gian dài nhất trong cuộc đời anh Vinh. “Không còn phòng tập, không còn công việc, cũng không còn nguồn thu nhập như trước, mình đối diện với thực tế khắc nghiệt của việc mất đi sự nghiệp đã gây dựng suốt nhiều năm”, anh Vinh kể. Tuy vậy, thay vì chìm trong bi quan, anh lựa chọn cách nhìn khác là chấp nhận hoàn cảnh và tìm hướng đi mới.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là chỉ khoảng 4 tháng sau tai nạn, khi sức khỏe chưa hoàn toàn ổn định, Vinh đã quay trở lại phòng tập. Thời điểm đó, anh vẫn phải di chuyển bằng xe lăn, việc giữ thăng bằng hay thực hiện các động tác cơ bản đều gặp khó khăn.
“Ban đầu mình muốn tập để hỗ trợ phần thân dưới, nhưng thực tế không cho phép. Chân còn lại bị liệt bàn chân, dây chằng chưa phẫu thuật nên gần như không thể chịu lực”, anh Vinh chia sẻ.
Từ đó, anh Vinh cho biết chuyển hướng hoàn toàn sang tập trung phát triển phần thân trên. Tuy nhiên, việc tập luyện cũng không còn giống trước. Những bài tập quen thuộc phải điều chỉnh để phù hợp với thể trạng mới. Anh ưu tiên các nhóm cơ vai, ngực, lưng và bụng, đồng thời tìm cách biến tấu động tác nhằm đảm bảo an toàn.
Anh Vinh cho biết không thể đứng vững, thực hiện phần lớn bài tập ở tư thế ngồi hoặc có hỗ trợ. “Những động tác tưởng chừng đơn giản như đẩy tạ hay kéo cáp đều cần tính toán kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng đến phần chân bị thương. Việc kiểm soát lực, giữ thăng bằng và duy trì nhịp tập trở thành thử thách mỗi ngày”, anh Vinh chia sẻ.
Anh Vinh cho biết khi quyết định tham gia thi đấu, phải bước vào giai đoạn tập luyện khắc nghiệt kéo dài 8 tháng. Mỗi ngày, anh dành từ 6 - 8 tiếng đồng hồ trong phòng gym. Song song với tập luyện, chế độ dinh dưỡng cũng được kiểm soát chặt chẽ. Giai đoạn đầu, anh Vinh cho biết tăng cường ăn uống để xây dựng khối cơ.
Theo anh Vinh, khi bước vào quá trình siết cơ, lượng calo giảm xuống còn khoảng 1.200 kcal/ngày. Những ngày cận thi đấu, anh thậm chí phải hạn chế nước và thực phẩm để đạt thể trạng tốt nhất. “Vừa phải chịu đau từ chấn thương, vừa chịu áp lực tập luyện và ăn kiêng, đó là khoảng thời gian không dễ dàng”, anh Vinh bộc bạch.
Điều đặc biệt ở Vinh là tinh thần lạc quan. Trở lại phòng tập trong tình trạng cơ thể không còn nguyên vẹn, anh cho biết không cảm thấy tự ti hay e ngại ánh nhìn xung quanh.
“Với mình, mỗi người đều có số phận riêng. Mình không may thì mình cố gắng hơn”, anh Vinh chia sẻ. Chính suy nghĩ đó giúp anh Vinh vượt qua rào cản tâm lý, duy trì sự kỷ luật trong tập luyện và từng bước thích nghi với cuộc sống mới. Theo anh Vinh sự đồng hành của người thân, đặc biệt là anh trai, người đã gác lại công việc để chăm sóc anh suốt gần một năm giúp có điểm tựa lớn.
Sau quá trình chuẩn bị dài hơi, Vinh tham gia thi đấu ở hạng mục Men’s Physique và giành được giải thưởng “Cống hiến”, tại Giải thể hình nam - nữ bãi biển Phan Thiết 2026. Với anh, kết quả không phải điều quan trọng nhất. “Mình thi không phải để hơn thua, mà muốn truyền đi thông điệp dù cuộc sống khó khăn đến đâu, vẫn phải tiếp tục”, anh Vinh nói.
Hiện tại, ngoài việc tập luyện, anh Vinh cho biết còn làm công việc liên quan đến sáng tạo nội dung, quay chụp và hợp tác với các nhãn hàng. “Cuộc sống đã thay đổi, nhưng đam mê thể hình vẫn còn đó, theo một cách khác”, anh Vinh chia sẻ.
Sau khi tốt nghiệp ngành nông nghiệp sạch Trường Nông nghiệp, ĐH Cần Thơ, chị Ngô Thị Xuân Thủy (36 tuổi, ngụ xã Tam Ngãi, Vĩnh Long - trước là xã Thông Hòa, H.Cầu Kè, Trà Vinh) có nhiều năm làm việc tại các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nông nghiệp. Quá trình làm việc, chị tích lũy được kiến thức, hiểu rõ nhu cầu thị trường và hình thành tư duy phát triển sản phẩm nông nghiệp sạch.
Những lần về quê, thấy bà con hái trái mù u bán dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị chưa được khai thác trọn vẹn khiến chị trăn trở. Đến năm 2019, chị xin nghỉ việc, về quê khởi nghiệp từ trái mù u.
Trong quá trình nghiên cứu, chị phát hiện hạt mù u có thể chiết xuất thành loại dầu thảo dược có giá trị cao, thị trường trong nước còn nhiều tiềm năng. Chị bắt đầu mua hạt từ bà con người đồng bào dân tộc Khmer và những hộ dân quanh vùng, vừa tạo nguồn thu ổn định cho họ, vừa chủ động nguyên liệu sạch.
"Sau khi tìm hiểu, tôi biết cây mù u đã được người dân sử dụng từ hơn 30 năm trước như một phương thuốc trị bỏng rất hiệu quả. Tuy nhiên, bà con chỉ trồng mà chưa biết cách khai thác giá trị kinh tế. Vì vậy tôi nảy sinh ý tưởng làm dầu mù u", chị Thủy cho biết.
Năm 2021, chị Thủy chính thức đưa ra thị trường dòng dầu mù u sạch đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình khởi nghiệp. Chị chọn hướng đi khác biệt, làm dầu sạch theo phương pháp truyền thống, đảm bảo "3 không" (không pha tạp, không hóa chất, không phụ gia), đồng thời kiểm soát quy trình từ hạt đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Tất cả sản phẩm của chị Thủy đều đã được kiểm định chất lượng an toàn tại Trung tâm kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 (Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia).
Nhằm đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao giá trị dược liệu địa phương, ngoài trái mù u, chị Thủy mở rộng danh mục sản phẩm từ hạt chùm ngây, tinh dầu sả chanh, bạc hà, vỏ bưởi… Sản phẩm không chỉ góp phần chăm sóc sắc đẹp, mà còn mang đến giải pháp phục hồi da tổn thương theo hướng an toàn.
Chị còn giúp 20 hộ đồng bào Khmer và nông dân trong vùng có đầu ra ổn định cho trái mù u. Nhiều hộ dân cho biết trước đây trái mù u rụng đầy vườn nhưng không ai mua. Từ khi có cơ sở của chị Thủy, bà con phơi khô bán được 10.000 - 15.000 đồng/kg. Bà Diêu Thị Thuận (ngụ xã Tam Ngãi, Vĩnh Long) cho hay: "Hồi trước trồng chơi thôi, trái rụng cũng bỏ. Giờ có cô Thủy mua đều đặn, tới mùa hái bán có thêm thu nhập. Nguồn thu tuy nhỏ nhưng ổn định, giúp nhiều hộ đồng bào Khmer như tôi có thêm chi phí sinh hoạt".
Hiện mỗi năm cơ sở của chị Thủy cung ứng khoảng 3 - 5 tấn dầu mù u, giá bán từ 500.000 đồng/lít, thu nhập dao động 200 - 300 triệu đồng/năm. Với vùng nguyên liệu ngày càng mở rộng, chị đặt mục tiêu tăng công suất lên 10 tấn dầu/năm; đồng thời dự định thành lập tổ hợp tác, HTX liên kết các nhà vườn trong vùng, hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ khâu mua nguyên liệu đến chế biến, tinh luyện, đóng chai, đưa ra thị trường.
Phạm Bích Ngọc, sinh viên Trường ĐH Mở TP.HCM, cho biết mỗi ngày em dành tới 10 tiếng để sử dụng mạng xã hội. Theo Ngọc, hầu như lúc nào rảnh em cũng mở điện thoại để xem Facebook, TikTok và cập nhật hoạt động của bạn bè. Mạng xã hội mang lại cho Ngọc nhiều lợi ích như giải trí và hỗ trợ học tập, nhưng cũng tồn tại không ít tác hại nếu như nghiện mạng xã hội.
"Nhiều lúc không phải học hay cần tìm thông tin em cũng lướt mạng như một thói quen và rất khó bỏ, kiểu "rảnh là mở điện thoại lên xem" như bị "nghiện". Rồi đôi lúc em lướt phải những bài viết tiêu cực, toxic nên sẽ ảnh hưởng đến tâm trạng", Ngọc chia sẻ.
Còn Lê Triệu Ngọc Tú, học sinh Trường THPT Lê Trọng Tấn (P.Tân Sơn Nhì, TP.HCM), cho biết mỗi ngày em dành khoảng 5 tiếng online mạng xã hội, chủ yếu để giải trí. Theo Tú, việc sử dụng mạng xã hội quá nhiều có ảnh hưởng nhất định đến học tập và cuộc sống vì bản thân dễ bị cuốn vào việc lướt xem video ngắn, khó tập trung làm việc khác.
"Đang làm gì đó nhưng em lại cầm điện thoại lên lướt tiếp. Online mạng xã hội quá nhiều khiến bản thân dễ bị "nghiện" và khó tập trung vào học tập, sao nhãng công việc", Tú nói và cho biết để kiểm soát tình trạng này, em thường đặt báo thức nhắc nhở để dừng lướt mạng và quay lại tập trung học tập.
Tương tự, Nguyễn Tiến Phước (26 tuổi, ngụ P.Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk) cho biết mỗi ngày anh dành khoảng 4 - 5 tiếng cho mạng xã hội. Ngoài mục đích giải trí khoảng 1,5 tiếng, Phước còn sử dụng mạng xã hội để học tập, tìm kiếm việc làm và phục vụ nhu cầu đời sống. "Đôi lúc sử dụng mạng xã hội quá nhiều cũng dễ khiến tôi lơ là công việc và ảnh hưởng đến cuộc sống thường ngày", Phước nói.
Trần Quốc Phát Huy, sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết bản thân chỉ sử dụng mạng xã hội khoảng 3 tiếng mỗi ngày, chủ yếu trên Instagram để phục vụ học tập và giải trí.
"Theo em, thời lượng này không ảnh hưởng đến các công việc khác, em kiểm soát và đặt giới hạn chỉ dưới 3 tiếng online mỗi ngày để tránh việc học bị ảnh hưởng", nam sinh nói và cho rằng mạng xã hội mang lại lợi ích hay tác hại tùy thuộc vào mục đích sử dụng của mỗi người, nhưng với sinh viên, đây là công cụ giúp giải trí và giảm căng thẳng khá hiệu quả.
Trong khi đó, trung bình mỗi ngày, Lê Nguyễn Trọng Minh (25 tuổi, ngụ P.Tân Lợi, tỉnh Đắk Lắk) online TikTok hoặc Facebook khoảng 3 - 4 tiếng, trong đó hơn 1 tiếng Minh dành cho giải trí, còn lại phục vụ công việc và học tập. Theo Minh, sử dụng mạng xã hội quá lâu sẽ khiến người ta mất nhiều thời gian cho những việc khác và ảnh hưởng đến khả năng tập trung học tập nếu quá sa đà vào giải trí. Để hạn chế lướt mạng, Minh tự xây dựng thời gian biểu, phân chia rõ khoảng thời gian dành cho mạng xã hội và những công việc khác trong ngày.
Còn Néang Diêm (35 tuổi, ngụ P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), cho biết trung bình mỗi ngày dành khoảng 3 tiếng cho mạng xã hội nhưng thừa nhận bản thân vẫn chưa quản lý tốt thời gian sử dụng. Phần lớn thời gian online của Diêm là để nghe nhạc, xem YouTube và giải trí. Theo Diêm, việc quá sa đà vào mạng xã hội khiến bản thân bị cuốn theo nội dung trên mạng, làm mất thời gian và ảnh hưởng đến những dự định cá nhân lẫn giấc ngủ.
"Có hôm định đọc sách nhưng cuối cùng lại dành quá nhiều thời gian cho TikTok nên việc đọc sách cũng bị ít đi. Điều này còn khiến mình chểnh mảng với công việc và năng suất giảm sút. Mình đã phải tắt hết tất cả thiết bị khi đi ngủ để tránh oline tới khuya", Diêm chia sẻ.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, cố vấn chuyên môn tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cho rằng việc giới trẻ lướt mạng xã hội quá nhiều có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả sức khỏe tinh thần lẫn thể chất. Ví dụ thức khuya lướt mạng dẫn đến rối loạn giấc ngủ hay tiếp xúc quá nhiều với mạng xã hội còn khiến người trẻ có thể bỏ bê ăn uống, sinh hoạt thiếu điều độ, từ đó làm tăng nguy cơ béo phì và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
"Mạng xã hội còn tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến tâm lý và hành vi của người trẻ. Nhiều bạn trẻ dễ bị cuốn theo hoặc bắt chước những nội dung sai lệch, độc hại trên mạng. Có thể dẫn đến những hành động ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của bản thân hoặc gây tác động xấu đến người khác", bác sĩ Khanh nói.
Theo ông Khanh, giải pháp là cần định hướng để người trẻ hạn chế tiếp cận những thông tin độc hại, đồng thời giảm thời gian sử dụng cũng như sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh và hợp lý hơn chứ không thể bỏ.
PGS.TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, nguyên Giám đốc Trung tâm Điều tra Dư luận xã hội (Viện Xã hội học), cho rằng với một bộ phận người dùng, nhất là giới trẻ, mạng xã hội dần trở thành thói quen khó bỏ vì mạng xã hội không chỉ phục vụ giải trí, mà còn là công cụ hỗ trợ trong nhiều hoạt động của đời sống. Thậm chí có trường hợp trở thành "nô lệ" của các nền tảng số.
"Đặc biệt, những người có nhiều thời gian rảnh rất dễ rơi vào trạng thái liên tục lướt mạng xã hội và bị cuốn vào thế giới trực tuyến. Việc từ bỏ hoàn toàn mạng xã hội trong bối cảnh hiện nay là điều rất khó, mà là làm sao để không bị lệ thuộc vào nó", ông Bình nói.
Để sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh và hiệu quả, ông Bình cho rằng mỗi cá nhân cần nhận thức và tự kiểm soát, tính toán và sắp xếp thời gian hợp lý, không để bản thân rơi vào trạng thái mất kiểm soát hay "đắm chìm" trong mạng xã hội. "Người trẻ phải biết điều tiết, chế ngự và thắng được sự ham mê đó", ông nhấn mạnh và cho rằng, việc cân bằng giữa mạng xã hội với các công việc, trách nhiệm và mục tiêu khác trong cuộc sống chính là cách để hạn chế sự phụ thuộc vào các nền tảng số.
