Luật được Quốc hội thông qua cuối năm 2025, điều chỉnh một số nội dung về quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và việc bảo hộ các quyền này.
Giảm thời gian đăng ký sáng chế
Thay đổi rõ nhất của luật là rút ngắn thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp và đơn giản hóa thủ tục xác lập, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Các mốc thời gian ở từng khâu đều được điều chỉnh giảm.
Cụ thể, thời gian thẩm định nội dung đơn sáng chế giảm từ 18 xuống còn 12 tháng, đơn nhãn hiệu từ 9 còn 5 tháng, đơn kiểu dáng công nghiệp từ 7 xuống 5 tháng. Thời gian công bố đơn cũng rút từ 2 xuống còn 1 tháng. Luật đồng thời bổ sung cơ chế thẩm định nhanh với đơn sáng chế và nhãn hiệu. Trong trường hợp đáp ứng điều kiện, việc thẩm định nội dung có thể rút xuống còn 3 tháng. Đây là mức thời gian rất ít quốc gia đang áp dụng.
Để đáp ứng, luật đặt yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động sở hữu trí tuệ. Quy trình xử lý đơn được đơn giản hóa, tăng hậu kiểm, ứng dụng công nghệ mới và AI nhằm cải thiện hiệu quả.
Tài sản trí tuệ có thể góp vốn, thế chấp
Luật thúc đẩy khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ, coi đây như một loại tài sản sinh lời. Chủ sở hữu có thể sử dụng quyền này trong các giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư, dùng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn hoặc thế chấp vay vốn.
Để hỗ trợ, luật bổ sung quy định hình thành cơ sở dữ liệu về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ, nhằm minh bạch thị trường. Các tổ chức trung gian như định giá, môi giới cũng được khuyến khích phát triển.
Luật cũng yêu cầu doanh nghiệp lập danh mục riêng để quản trị nội bộ đối với quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán. Thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa có thói quen quản lý quyền sở hữu trí tuệ như một tài sản quan trọng, dẫn đến tình trạng không duy trì hoặc gia hạn hiệu lực văn bằng bảo hộ.
Quy định mới là bước khởi đầu cho việc chuyển trọng tâm từ “bảo hộ quyền” sang “khai thác, sử dụng quyền như một tài sản có giá trị”, giảm tình trạng “bằng độc quyền để treo”, mở rộng nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Mở rộng bảo hộ, tăng chế tài xử lý vi phạm
Luật hiện mở rộng phạm vi bảo hộ. Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp giờ áp dụng cả với phần không tách rời được của sản phẩm và các sản phẩm phi vật lý, như giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng (icon). Quyền tác giả và quyền liên quan cũng được bảo hộ đối với tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa.
Song song, luật bổ sung các chế tài và biện pháp dân sự nhằm xử lý hành vi xâm phạm quyền trên môi trường số. Trách nhiệm của nền tảng số trong việc triển khai biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng được quy định rõ hơn. Mức bồi thường thiệt hại theo luật định được nâng lên, nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.
Luật lần đầu đưa ra quy định nhằm xử lý những vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ mới, nhất là trí tuệ nhân tạo. Theo đó, việc khai thác dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống AI được cho phép, với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, tác giả, đồng thời tuân thủ quy định liên quan.
Đặc biệt, luật bổ sung quy định từ chối và hủy bỏ văn bằng bảo hộ khi phát hiện chủ thể tạo ra không phải con người. Quy định này phù hợp với chính sách chỉ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có tác giả là con người hay do con người tạo ra. Với trường hợp sử dụng AI trong quá trình tạo sản phẩm, luật giao Chính phủ quy định cụ thể về việc phát sinh và xác lập quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, về vấn đề đăng ký nhãn hiệu chứa tên quốc gia Việt Nam, Luật cũng bổ sung quy định kiểm soát việc đăng ký đối với nhãn hiệu này.
Trọng Đạt
Chính sách mới về sở hữu trí tuệ có hiệu lực
Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi có hiệu lực
Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng danh mục AI rủi ro cao
Công bố 522 thủ tục hành chính thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ
Việc làm quen với smartphone có thể là một thách thức, đặc biệt là với hàng loạt biểu tượng và ký hiệu trên màn hình. Một trong những biểu tượng gây nhầm lẫn nhất là hình chữ "N" xuất hiện trên thanh trạng thái của điện thoại Android. Đây là biểu tượng đại diện cho công nghệ giao tiếp trường gần (NFC), vốn cho phép người dùng thực hiện các giao dịch thanh toán và kết nối thiết bị một cách nhanh chóng.
Khi biểu tượng chữ "N" hiển thị trên thanh trạng thái, có nghĩa tính năng NFC đang được bật. NFC cho phép người dùng thanh toán hàng hóa qua các ứng dụng như Google Wallet hoặc Samsung Wallet bằng cách chạm điện thoại vào thiết bị thanh toán. Ngoài ra, NFC cũng được sử dụng trong việc thanh toán vé tàu xe hoặc vào các sự kiện như hòa nhạc và thể thao.
Tính năng NFC không chỉ giúp người dùng thanh toán mà còn mang lại sự an toàn hơn so với việc sử dụng thẻ tín dụng thông thường, vì thông tin thẻ không được tiết lộ trong quá trình giao dịch. Hơn nữa, NFC còn có thể kết nối với các thiết bị như loa Bluetooth hoặc kích hoạt các quy trình thông minh trong nhà.
Tuy nhiên, nếu không sử dụng NFC và muốn xóa biểu tượng này khỏi thanh trạng thái để tiết kiệm pin, người dùng có thể thực hiện một cách dễ dàng. Trên hầu hết điện thoại Android, người dùng chỉ cần truy cập bảng cài đặt nhanh và tìm nút bật/tắt cho NFC. Nếu không thấy, người dùng có thể vào ứng dụng Settings, chọn mục Connections (đối với Samsung Galaxy) hoặc Connected Devices (đối với Google Pixel) hay các thiết bị tương tự để tắt tính năng này.
Việc tắt NFC không chỉ giúp người dùng giải phóng không gian trên màn hình mà còn giúp tiết kiệm pin cho điện thoại. Hãy tham khảo tài liệu hướng dẫn sử dụng của thiết bị nếu cảm thấy gặp khó khăn trong việc tìm kiếm cài đặt này.
Sứ mệnh Artemis II hiện bước sang ngày thứ ba trên vũ trụ. Bốn phi hành gia gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) đang tích cực thực hiện một loạt nhiệm vụ được giao. Trong thời gian 10 ngày trên quỹ đạo, họ cũng ăn uống theo cách riêng.
Theo NASA, thực phẩm trên tàu Artemis II dựa trên tiêu chí hỗ trợ sức khỏe và hiệu suất làm việc tối đa của phi hành đoàn trong suốt sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Do không có khả năng tiếp tế, làm lạnh hoặc nạp đồ muộn, tất cả bữa ăn phải được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo an toàn, bảo quản được lâu và dễ chế biến.
"Việc lựa chọn đồ ăn được phát triển, phối hợp với các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn để cân bằng nhu cầu calo, lượng nước và chất dinh dưỡng, đồng thời đáp ứng sở thích cá nhân của từng thành viên phi hành đoàn, cũng như khả năng tương thích với khối lượng, thể tích và yêu cầu năng lượng của tàu Orion", NASA giải thích trên website.
Cũng theo NASA, thực phẩm trên tàu Orion và các tàu vũ trụ có người lái nói chung phải dễ chế biến và tiêu thụ trong môi trường không trọng lực, hạn chế tối đa vụn thức ăn, đồng thời phải đảm bảo an toàn và ổn định trong suốt sứ mệnh. Phi hành đoàn đã đóng góp ý kiến từ rất sớm trước khi các bữa ăn được đóng gói cho chuyến bay thử nghiệm.
Với một ngày làm nhiệm vụ điển hình, ngoại trừ lúc phóng và quay trở lại Trái Đất, các phi hành gia có lịch trình ăn sáng, ăn trưa và ăn tối cùng nhau. Mỗi phi hành gia được phân bổ hai loại đồ uống có hương vị mỗi ngày, có thể gồm cà phê. Thực phẩm tươi sống sẽ không được vận chuyển trên tàu Artemis II vì tàu Orion không có hệ thống làm lạnh hay rã đông.
Các sứ mệnh Apollo trước đây dựa trên công nghệ thực phẩm sơ khai với ít sự đa dạng, trong khi các sứ mệnh tàu con thoi mở rộng hơn. Tuy nhiên, thực đơn của Artemis II đa dạng nhất từ trước đến nay, phản ánh sự tiến bộ qua nhiều thập kỷ trong hệ thống thực phẩm vũ trụ.
Phi hành đoàn Artemis II có quyền trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn thực đơn. Trước khi phóng, các thành viên sẽ dùng thử, đánh giá và xếp hạng tất cả các món ăn. Lượng thức ăn sẽ đóng gói đủ dùng cho một người trong 2-3 ngày, sau đó đổi món, tạo sự linh hoạt trong việc lựa chọn bữa ăn trong suốt nhiệm vụ. Do là đồ chế biến sẵn, phi hành đoàn sử dụng thiết bị nhỏ gọn dạng vali để làm nóng bữa ăn.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo NASA)
Ảnh cận cảnh Mặt Trăng đầu tiên chụp từ Artemis II
Tranh luận về ảnh chụp Trái Đất cách đây 54 năm 'sáng đẹp' hơn 2026
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'
Kích thước, công nghệ màn hình, thương hiệu và giá cả là những điều hiển nhiên được chú ý đối với Smart TV. Tuy nhiên, một chi tiết quan trọng thường bị người dùng bỏ qua khi mua sắm là các cổng HDMI.
Tất cả Smart TV hiện nay đều có cổng HDMI, nhưng không phải tất cả các cổng này đều giống nhau. Một số được trang bị cả cổng HDMI 2.0 và HDMI 2.1, trong khi một số khác chỉ có cổng HDMI 2.1. Nếu mua TV chỉ có một cổng HDMI 2.1 hoặc không có cổng này, người dùng có thể sẽ hối hận trong tương lai.
Chuẩn HDMI đã phát triển đáng kể từ khi ra mắt lần đầu vào năm 2002, với khả năng hỗ trợ độ phân giải lên đến 1.080p. Ra mắt năm 2017, HDMI 2.1 hỗ trợ độ phân giải 4K ở tần số quét lên đến 120 Hz và mở khóa nhiều tính năng hiện đại như Variable Refresh Rate (VRR), Auto Low Latency Mode (ALLM), eARC (Enhanced Audio Return Channel) và Dynamic HDR (cho các định dạng như Dolby Vision và HDR10+).
Nếu muốn trải nghiệm hình ảnh và âm thanh tốt nhất, HDMI 2.1 là lựa chọn lý tưởng. Nếu mua Smart TV chỉ có một cổng HDMI 2.1, thường được kết nối với eARC, trong khi các cổng còn lại là HDMI 2.0 sẽ khiến người dùng phải thường xuyên cắm rút cáp khi kết nối nhiều thiết bị như PS5, Xbox Series X, Switch 2 hoặc loa soundbar.
Khi mua Smart TV mới, lựa chọn lý tưởng nhất là chọn chiếc có 4 cổng HDMI 2.1 nhằm giúp người dùng không phải lo lắng về việc kết nối thiết bị vào đúng cổng. Tuy nhiên, các mẫu TV này thường chỉ có ở phân khúc cao cấp, như dòng LG C5 và G5 OLED hay các mẫu Samsung S95C, S90C và S90F OLED, với giá trên 25 triệu đồng.
Nếu ngân sách hạn chế, hãy tìm Smart TV có ít nhất hai cổng HDMI 2.1. Nhiều mẫu như dòng Hisense U6 và TCL QM6K sử dụng công nghệ Mini-LED và đáp ứng yêu cầu này. Nếu cần thêm cổng HDMI 2.1, người dùng thể sử dụng bộ chuyển đổi HDMI để mở rộng số lượng cổng.
Tóm lại, khi mua Smart TV mới, tốt hơn hết người dùng đừng bỏ qua khả năng của các cổng HDMI. Việc có ít nhất hai cổng HDMI 2.1 sẽ giúp người dùng kết nối nhiều thiết bị mà không gặp rắc rối, đồng thời đảm bảo chất lượng hình ảnh và các tính năng tốt nhất cho trải nghiệm giải trí của bản thân.
