Luật Hộ tịch hiện hành quy định thẩm quyền đăng ký khai sinh, kết hôn, giám hộ hoặc khai tử thuộc UBND cấp xã nơi người đăng ký cư trú. Quá trình triển khai, điều này dần gây nhiều khó khăn cho người dân trong việc đi lại, nhất là các trường hợp có nơi làm việc và nơi thường trú hoặc tạm trú cách xa nhau.
Từ 1.3.2027, luật mới cho phép UBND cấp xã thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú của người đăng ký. Người dân có thể lựa chọn cơ quan đăng ký hộ tịch thuận tiện nhất.
Chính phủ cho hay, hiện đã có đầy đủ các điều kiện để thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính. Trong đó, cơ sở dữ liệu hộ tịch đã đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, phục vụ việc kết nối, tra cứu thuận tiện. Đội ngũ công chức hộ tịch tại các địa phương cũng đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn.
Luật Hộ tịch năm 2026 quy định chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và giấy tờ hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Với quy định mới, chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức hộ tịch ký giấy khai tử. Điều này nhằm giải quyết tình trạng “chủ tịch xã đi công tác thì ai sẽ ký giấy khai tử để người dân tổ chức đám tang” mà đại biểu Quốc hội từng băn khoăn.
Riêng với giấy khai sinh và chứng nhận kết hôn, đây là các giấy tờ gốc, đi theo suốt cuộc đời của mỗi người, không chỉ sử dụng trong nước mà ở cả nước ngoài. Do đó, luật tiếp tục quy định lãnh đạo UBND cấp xã phải trực tiếp ký, nhằm bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ và trang trọng.
Luật Hộ tịch hiện hành quy định người dân có trách nhiệm tự thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử trong thời hạn luật định; nếu chậm đăng ký có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Luật mới bổ sung phương thức đăng ký hộ tịch chủ động. Khi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống hộ tịch, cơ quan đăng ký sẽ tự động thực hiện việc đăng ký khai sinh, khai tử. Lộ trình thực hiện trên toàn quốc chậm nhất là 1.1.2031.
Theo Chính phủ, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vự”.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện thì chủ động triển khai trước. Nhà nước sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.
Một điểm mới quan trọng khác, luật Hộ tịch năm 2026 cho phép thay đổi thông tin về quê quán trong nội dung đăng ký khai sinh của người đã thành niên theo yêu cầu của người đó hoặc trong nội dung đăng ký khai sinh của con chưa thành niên theo yêu cầu của cha, mẹ đẻ.
Chính phủ cho hay, quê quán là thông tin gắn với nguồn gốc, dòng tộc và bản sắc cá nhân, được cha, mẹ thỏa thuận lựa chọn cho con khi đăng ký khai sinh.
Song, thực tiễn phát sinh nhiều trường hợp thông tin này được xác định chưa phù hợp (do khai theo tập quán, theo một bên cha hoặc mẹ, hoặc do sai sót lịch sử) hoặc cá nhân đã thành niên muốn thay đổi quê quán do cha, mẹ đã lựa chọn trước đây.
Vì thế, việc mở rộng phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch như luật mới sẽ tạo điều kiện để cá nhân được điều chỉnh phù hợp với ý chí, nguyện vọng chính đáng của mình.
Luật hiện hành quy định sổ hộ tịch là sổ giấy. Còn theo luật mới, sổ hộ tịch gồm cả sổ giấy và sổ điện tử. Sau thời điểm 1.3.2027, sổ giấy vẫn có giá trị làm căn cứ chứng minh các sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân, sử dụng để tra cứu, cấp giấy tờ hộ tịch.
Chính phủ cho hay, dữ liệu hộ tịch điện tử được lưu trữ tập trung, có cơ chế sao nhiều lớp, bảo đảm an toàn cao hơn so với phương thức lưu trữ phân tán bằng số giấy truyền thống.
Việc duy trì song song hệ thống sổ giấy đối với toàn bộ các sự kiện hộ tịch sẽ làm phát sinh chi phí, tăng khối lượng công việc, chưa kể khả năng sai lệch, không phù hợp với chủ trương chuyển đổi số.
Do vậy, luật mới chỉ yêu cầu sử dụng sổ giấy và sổ điện tử đối với thủ tục đăng ký kết hôn và đăng ký giám hộ.
Ngày 12.5, UBND TP.Hà Nội đã có văn bản gửi UBND P.Chương Mỹ và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hà Nội về việc kiểm tra, xử lý thông tin phản ánh trên Báo Thanh Niên, về một lò mổ lợn, cán bộ thú y để cho thương lái tự ý đóng dấu kiểm dịch (dấu K.S.G.M - Kiểm soát giết mổ) lên thân lợn.
Văn bản chỉ đạo của UBND TP.Hà Nội dẫn thông tin, ngày 11.5, Báo Thanh Niên có đăng tải bài viết Thịt bẩn tung hoành qua lỗ hổng kiểm dịch, trong đó có nội dung phản ánh: thay vì thực hiện quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, cán bộ thú y tại một lò mổ lợn ở P.Chương Mỹ (Hà Nội) thản nhiên bỏ chốt, nhờ người nhà chủ lò mổ hoặc thương lái tự ý đóng dấu kiểm soát giết mổ.
Liên quan đến nội dung này, UBND TP.Hà Nội chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hà Nội chủ trì, phối hợp với UBND P.Chương Mỹ và các đơn vị có liên quan khẩn trương kiểm tra, làm rõ thông tin trên Báo Thanh Niên phản ánh, kịp thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nếu có và báo cáo UBND TP.Hà Nội kết quả thực hiện trước ngày 13.5.
Sau gần 1 tháng đeo bám, nhóm phóng viên Thanh Niên đã phát hiện lỗ hổng kiểm dịch tại cơ sở giết mổ lợn tập trung (tạm thời) của ông N.B.D, trên địa bàn P.Chương Mỹ.
Theo quy định, lò mổ lợn này phải có cán bộ thú y trực kiểm tra, giám sát nguồn hàng đầu vào, trong quá trình giết mổ và đóng dấu K.S.G.M cho những thân thịt trước khi vận chuyển đi tiêu thụ.
Nhưng một thời gian dài khảo sát, nhóm phóng viên Thanh Niên ghi nhận, nhiều ngày không có cán bộ thú y trực làm nhiệm vụ. Khay đựng dấu K.S.G.M được thương lái tự ý lấy đóng dấu tùy tiện, sau đó nhận biên lai từ người nhà của lò mổ này.
Đặc biệt, trong ngày 20.4, lò mổ lợn này có cán bộ thú y đến làm việc nhưng đã rời chốt sớm và có nhờ người nhà chủ lò mổ đóng dấu hộ. Người này sau đó cũng cầm xấp biên lai để phát cho thương lái.
Khi xem một số hình ảnh, video do nhóm phóng viên Thanh Niên cung cấp, ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, thủy sản và thú y Hà Nội, khẳng định, việc cán bộ thú y để thương lái, nhờ người nhà lò mổ đóng dấu K.S.G.M là "không được phép" và sẽ cho kiểm tra, xử lý vụ việc, đồng thời phản hồi lại cho Báo Thanh Niên.
Ngày 26.5, tại trụ sở Công an TP.HCM, trung tướng Mai Hoàng (Giám đốc Công an TP.HCM) chủ trì buổi công bố thông tin về vụ án nổ súng giết người nước ngoài xảy ra vào tối 21.5 tại phường Bến Thành.
Tham dự buổi công bố thông tin còn có thượng tá Nguyễn Thành Hưng (Phó giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM), lãnh đạo các phòng nghiệp vụ thuộc Công an TP.HCM; đại diện các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an: thượng tá Lê Vinh Tùng (Phó trưởng phòng Trọng án - Cục Cảnh sát hình sự); Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04); và Công an tỉnh Tây Ninh...
Thượng tá Nguyễn Thành Hưng cho biết, Công an TP.HCM đã giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Vaa Vaa (27 tuổi, người Samoa) và Tafia Steve (23 tuổi, người Samoa) để tiếp tục điều tra về tội "giết người".
Ngoài 2 bị can này, cơ quan công an cũng ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với bị can Nguyễn Trọng Nghĩa (24 tuổi; ở tỉnh Tây Ninh; hành nghề dịch vụ vận chuyển hành khách tuyến TP.HCM - Tây Ninh) cùng 7 bị can là người Việt Nam có liên quan vì đã không tố giác tội phạm, giúp sức cho việc lẩn trốn của 2 nghi phạm nêu trên.
Theo thượng tá Hưng, ngay sau khi vụ án xảy ra, nhận thấy các đối tượng hết sức manh động, lực lượng chức năng đã huy động hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ lập tức vào cuộc phá án. Chỉ trong vòng 24 giờ truy xét, Công an TP.HCM cùng các lực lượng phối hợp đã xác định được danh tính và phát hiện 2 bị can gồm: Vaa Vaa và Tafia Steve.
Theo thượng tá Hưng, cơ quan công an cũng làm rõ được lộ trình di chuyển đến điểm gây án và hướng tẩu thoát của các nghi phạm. Đến 23 giờ 15 phút cùng ngày 21.5, các đối tượng di chuyển về hướng Thủ Đức để dọn đồ bỏ trốn.
Dưới sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của lãnh đạo Bộ Công an, cùng sự phối hợp của các cục nghiệp vụ và công an các địa phương, lực lượng phá án đã vượt qua nhiều khó khăn.
"Dù đối tượng hoạt động mang tính chuyên nghiệp, hết sức manh động, có vũ khí và sẵn sàng chống trả khi bị phát hiện, nhưng công an đã kịp thời bắt giữ thành công cả 2 đối tượng khi đang lẩn trốn tại khu vực giáp biên giới Việt Nam - Campuchia sau chưa đầy 72 giờ đồng hồ gây án. Hai đối tượng được di lý về trụ sở Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đảm bảo tuyệt đối an toàn", thượng tá Hưng nói.
Tại cơ quan điều tra, bước đầu 2 nghi phạm người nước ngoài nói trên đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội, rằng thực hiện vụ án theo sự "chỉ đạo" của một đối tượng ở nước ngoài.
Trước đó, vào ngày 14.5, 2 nghi phạm này nhập cảnh vào TP.HCM qua sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và "nghiên cứu" quy luật hoạt động của các nạn nhân. Đến tối 21.5, khi các nạn nhân cùng nhóm bạn vừa kết thúc bữa tiệc tại nhà hàng trên đường Trương Định (ở quận 1 cũ) ra đứng ở vỉa hè trước nhà hàng, thì bị 2 nghi phạm sát hại bằng 3 phát súng.
Tại buổi họp báo, trung tướng Mai Hoàng khẳng định việc triển khai có hiệu quả và xác định hướng lẩn trốn của đối tượng và đặc biệt là đã bắt giữ an toàn các đối tượng gây án khẳng định rằng công dân Việt Nam cũng như công dân nước ngoài phải thượng tôn pháp luật. Khi vi phạm pháp luật trên lãnh thổ Việt Nam đều bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Nếu như các đối tượng khai báo thành khẩn thì sẽ nhận được sự khoan hồng của pháp luật Việt Nam.
Công an TP.HCM đang tiếp tục điều tra, làm rõ vụ nổ súng giết người tại phường Bến Thành.
Ngày đầu tháng 6, cửa biển Lý Hòa, xã Đông Trạch, bị một dải cát dài khoảng 1,6 km, rộng gần 100 m, cao gần 2 m chắn ngang. Luồng cho tàu thuyền qua lại giờ chỉ còn sâu nửa mét nước, rộng hơn 15 m.
Mỗi chiều, ông Hồ Sĩ Quang, chủ tàu cá công suất 15 CV, phải đứng hàng giờ bên cửa biển quan sát con nước trước khi quyết định cho tàu xuất bến. Điều khiến ông lo nhất không phải sóng gió ngoài khơi mà là đoạn luồng chật hẹp, nông ngay trước cửa biển.
Trong khi lái tàu len lỏi qua dòng nước chảy, ông Quang đứng phía đuôi tàu quan sát màu nước để xác định vị trí còn đủ độ sâu. Chỉ cần lệch hướng, tàu có thể mắc cạn. "Nhiều hôm nước triều xuống, tàu không thể vào được, tôi phải neo ngoài biển, rất nguy hiểm nếu gặp thời tiết xấu", ông nói.
Theo ông Quang, tình trạng cửa biển bị cát bồi lấp đã kéo dài nhiều năm. Mỗi lần chính quyền thuê máy móc nạo vét, luồng lạch chỉ thông thoáng được vài ngày rồi lại bị cát lấp kín sau những đợt gió chướng.
"Phương án này giống như muối bỏ bể, tiền của bỏ ra nhưng hiệu quả không cao", ngư dân 45 tuổi nói, mong muốn nhà nước đầu tư xây kè để giải quyết tận gốc tình trạng bồi lấp.
Cửa biển Lý Hòa là nơi ra vào của hơn 210 tàu cá dài 6-12 m và hơn 100 tàu cá nhỏ dưới 6 m. Khi luồng bị bồi lấp, nhiều tàu không thể ra khơi khai thác thủy sản. Một số chủ tàu phải thuê máy cẩu đưa tàu vượt qua bãi cát, phát sinh thêm chi phí trong khi giá nhiên liệu và chi phí đánh bắt ngày càng tăng.
Đối với các tàu lớn dài khoảng 12 m, việc ra vào gần như không thể. Nhiều chủ tàu buộc phải đưa phương tiện về neo đậu tại âu thuyền Thanh Khê, cách khoảng 6 km, hoặc vào phường Đồng Hới, cách khoảng 20 km, làm tăng chi phí đi lại, vận chuyển ngư cụ.
Không chỉ ảnh hưởng đến nghề cá, cửa biển bị bịt kín còn khiến nước trong sông Lý Hòa khó thoát ra biển. Khoảng 50 ha lúa bị ngập úng, 20 ha không thể gieo trồng đúng thời vụ. Hơn 200 ha nuôi trồng thủy sản cũng bị ảnh hưởng do nguồn nước tù đọng.
Đầu năm nay, xã Đông Trạch chi 200 triệu đồng thuê bốn máy múc đào hàng nghìn mét khối cát, mở một cửa biển tạm dài khoảng 100 m, rộng 30 m nhằm tiêu úng cho đồng ruộng và tạo lối cho tàu cá ra vào.
Sau đó, UBND tỉnh Quảng Trị tiếp tục bố trí 700 triệu đồng để nạo vét bằng máy hút cát, tạo luồng rộng 50 m, dài 200 m và sâu 4 m. Tuy nhiên, chỉ sau vài đợt gió chướng, toàn bộ luồng vừa hình thành tiếp tục bị cát bồi lấp.
Không chỉ bị bồi lấp phía cửa biển, khu vực bờ nam sông Lý Hòa đang bị xâm thực mạnh. Nhiều diện tích rừng phòng hộ bị cuốn xuống sông, nguy cơ sạt lở tiếp tục uy hiếp nhà dân ven bờ.
Ông Võ Hải Quân, Chủ tịch xã Đông Trạch, cho biết giải pháp nạo vét hiện nay chỉ mang tính tạm thời. Từ đầu năm đến nay địa phương đã hai lần nạo vét với tổng kinh phí 900 triệu đồng nhưng nguy cơ cửa biển bị bịt kín trở lại vẫn hiện hữu. Hàng trăm ngư dân thấp thỏm nhìn con nước mỗi ngày, đối mặt nguy cơ mất an toàn và giảm sinh kế.
"Xã đề nghị tỉnh và các sở ngành nghiên cứu phương án chỉnh trị dòng chảy, xây dựng kè tại cửa sông Lý Hòa để chống sạt lở, điều tiết dòng chảy giữa sông và biển, đồng thời kết hợp khoang thông thuyền bảo đảm tàu cá ra vào an toàn", ông nói.
UBND tỉnh Quảng Trị đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu phương án chỉnh trị tổng thể cửa sông Lý Hòa, gồm xây dựng kè hướng dòng, đê chắn cát hoặc các giải pháp kỹ thuật phù hợp nhằm ổn định dòng chảy, hạn chế bồi lấp, bảo đảm tiêu thoát lũ và an toàn cho tàu thuyền.
Cửa biển Lý Hòa là một trong 5 cửa sông chính ở phía bắc tỉnh Quảng Trị. Năm 2022, cửa biển từng bị cát bồi lấp, tỉnh Quảng Bình cũ đầu tư 14 tỷ đồng để nạo vét, khơi thông luồng lạch. Tuy nhiên, sau mùa mưa lũ cùng năm, cửa biển lại bị cát lấp kín như cũ.
