Theo chuyên gia về nghi thức xã giao Elaine Swann (Mỹ) dạy kỹ năng xã hội là bước chuẩn bị để trẻ trở thành người có ích. “Nền tảng của điều đó chính là sự tôn trọng, sự quan tâm và cách cư xử tốt”, chuyên gia Swann chia sẻ.
Dưới đây là 10 kỹ năng quan trọng phụ huynh nên rèn cho con mỗi ngày.
Nói “Làm ơn” và “Cảm ơn”
Việc nói “làm ơn”, “cảm ơn” cần được rèn luyện thành phản xạ tự nhiên từ khi còn nhỏ. Trẻ mẫu giáo thường rất thích bắt chước hành vi của người lớn. Do đó, cha mẹ cần giúp trẻ hiểu rằng những hành động nhỏ của mình cũng sẽ tác động đến cảm xúc của những người xung quanh.
Cách cư xử đúng mực trên bàn ăn
Trẻ em cần được hướng dẫn cách ứng xử lịch sự khi dùng bữa để không làm người khác khó chịu hay gây bừa bộn. Cha mẹ có thể luyện tập cho con những quy tắc cơ bản tại nhà, bao gồm: ngồi đúng tư thế, sử dụng dụng cụ ăn uống đúng cách và miệng khép kín khi nhai thức ăn.
Giao tiếp bằng mắt
Duy trì giao tiếp bằng mắt thể hiện sự tôn trọng đối phương. Tùy thuộc vào độ tuổi, trẻ càng lớn thì càng nên được rèn luyện thói quen này.
Dù là trò chuyện với người thân, giáo viên hay người mới gặp, ánh mắt tự tin và tập trung sẽ giúp trẻ tạo thiện cảm tốt hơn.
Cách ra vào cửa đúng cách
Biết cách giữ cửa cho người đi sau hoặc gõ cửa trước khi vào phòng là những kỹ năng sống cơ bản nhưng cần thiết. Việc hướng dẫn trẻ sử dụng cửa đúng cách sẽ giúp chúng hình thành ý thức tôn trọng không gian riêng tư của người khác.
Cách ngắt lời cuộc trò chuyện của người lớn
Nhiều trẻ nhỏ có thói quen ngắt lời người lớn khi đang nói chuyện, gây cảm giác khó chịu. Cha mẹ nên ngăn chặn thói quen này sớm bằng cách hướng dẫn trẻ hai quy tắc:
– Tiếp cận và nói “xin lỗi”.
– Chờ đợi người lớn cho phép lên tiếng.
Ho và hắt hơi an toàn
Để tránh lây lan vi khuẩn, cha mẹ nên dạy con che miệng bằng khuỷu tay (thay vì bằng bàn tay) khi ho hoặc hắt hơi.
Đồng thời, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ chủ động lấy khăn giấy nếu cảm thấy hắt hơi hoặc sổ mũi.
Hạn chế lạm dụng thiết bị điện tử
Điện thoại hay máy tính bảng không nên được sử dụng như một công cụ để giữ trẻ ngồi yên. Điều này có thể làm giảm khả năng tương tác xã hội của trẻ.
Thay vào đó, phụ huynh nên tạo cơ hội cho con trò chuyện và vui chơi ngoài trời để phát triển kỹ năng giao tiếp thực tế.
Biết khi nào và cách để xin lỗi
Trẻ sẽ có lúc làm người khác tổn thương và cần phải biết cách xin lỗi. Một lời xin lỗi hoàn chỉnh nên bắt đầu bằng chủ ngữ “Con”, nêu rõ điều mình đã làm và cách nó ảnh hưởng đến người kia.
Cha mẹ cũng cần làm gương cho trẻ trong việc này.
Kết thúc cuộc gọi lịch sự
Trẻ em cần được hướng dẫn cách kết thúc cuộc gọi điện thoại hoặc các cuộc họp trực tuyến một cách lịch sự. Cụ thể, trẻ nên nói lời tạm biệt và chờ đầu dây bên kia cúp máy trước, thay vì dập máy đột ngột.
Sử dụng âm lượng giọng nói phù hợp với không gian
Trẻ cần biết cách điều chỉnh giọng nói ở những không gian khác nhau như nhà hàng, thư viện hay công viên.
Cha mẹ có thể tập cho trẻ bằng các tình huống giả định: hỏi xem chúng sẽ nói chuyện như thế nào khi ở công viên so với lúc ở trong nhà để trẻ tự điều chỉnh âm lượng cho phù hợp.
Chị Trần Thị Vịnh (SN 1989) và anh Nguyễn Văn Huyên (SN 1987) đến từ Hưng Yên, kết hôn năm 2013.
Sau cưới hơn 1 năm vẫn không có "tin vui", anh chị quyết định đi khám tại bệnh viện địa phương. Kết quả khiến cả hai bất ngờ, khả năng có con tự nhiên của anh chị rất thấp vì tinh trùng của anh yếu.
Từ đó, với khát khao cháy bỏng được làm cha, làm mẹ, cứ ai mách ở đâu có thầy thuốc giỏi hay bài thuốc hay, hai vợ chồng anh chị lại tìm đến, nhưng đều ra về trong thất vọng.
Năm 2016, chị Vịnh - anh Huyên đến Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội thăm khám và được các bác sĩ tư vấn thực hiện biện pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, cặp vợ chồng trẻ đành ngậm ngùi quay về vì không có tiền để điều trị ngay.
Năm 2018, sau nhiều năm tích góp được ít kinh phí, anh chị quay lại Bệnh viện và quyết định thử sức làm IVF lần đầu tiên. Tuy nhiên, sau 5 lần chuyển phôi, kết quả vẫn chưa như mong đợi. Trong đó, một lần chuyển phôi có beta hCG dương tính nhưng không giữ được thai, dẫn đến thai sinh hóa.
Những thất bại liên tiếp khiến áp lực tâm lý và gánh nặng tài chính với cặp vợ chồng nghèo ngày càng lớn.
Chị Vịnh là giáo viên dạy hợp đồng, anh Huyên làm công nhân, thu nhập khoảng vài triệu đồng/tháng. Lo cho cuộc sống đã chật vật, khó khăn, phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm với anh chị là một giấc mơ quá xa xôi. Đã có thời điểm gia đình nghĩ đến việc dừng lại, tưởng như hết hi vọng.
Năm 2021, anh chị quyết định thực hiện IVF thêm một lần nữa. Lần này, anh chị nộp hồ sơ xét duyệt và may mắn nhận được gói hỗ trợ miễn phí trong khuôn khổ Tuần Lễ Vàng 2021 do Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội tổ chức.
Và rồi, điều mong chờ nhất cũng đến, lần chuyển phôi thứ 6, chị Vịnh đã đậu thai. Đến năm 2023, chị sinh bé gái Nguyên An khỏe mạnh, trong niềm vui vỡ òa của cả gia đình.
Gần 10 năm mong chờ, cuối cùng anh chị cũng được làm cha, làm mẹ. Năm 2025, hạnh phúc tiếp tục được nhân đôi, gia đình nhỏ đón thêm bé Nguyên Anh.
Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Vịnh chia sẻ, chính thời điểm quyết định nộp hồ sơ xin xét duyệt miễn phí IVF trong chương trình "Tuần Lễ Vàng" năm đó đã mở ra một chương mới cho cuộc đời chị.
Năm nay, Tuần lễ vàng – Ươm mầm hạnh phúc tiếp tục được Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội triển khai từ ngày 15/6 đến 28/6/2026. Đặc biệt, từ ngày 28/5 đến 28/6, bệnh viện nhận xét duyệt hỗ trợ 10 ca IVF miễn phí 100%; 10 ca phẫu thuật vi phẫu tìm tinh trùng MicroTESE; 20 ca xét nghiệm sàng lọc phôi mang gen bệnh lý di truyền (tối đa 10 phôi/ 1 bệnh nhân)...
Nam bệnh nhân 60 tuổi cho biết khoảng 6 năm trước, ông phát hiện móng ngón tay cái bên phải xuất hiện một vệt đen chạy dọc. Nghĩ chỉ là thay đổi bình thường ở móng nên ông không đi khám.
Theo thời gian, vệt màu ngày càng đậm và lan rộng ra vùng da quanh móng. Khoảng nửa năm trở lại đây, móng tay bắt đầu biến dạng, sần sùi, tách móng và nổi gồ bất thường khiến ông lo lắng tới Bệnh viện Da liễu Trung ương kiểm tra.
TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, cho biết qua thăm khám và chụp Dermoscopy phương pháp hỗ trợ phát hiện sớm ung thư da với độ chính xác cao bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân mắc ung thư tế bào hắc tố.
Để xác định chính xác, bệnh nhân được chỉ định sinh thiết toàn bộ tổn thương. Kết quả cho thấy ông mắc ung thư tế bào hắc tố thể đầu cực giai đoạn 1A dạng ung thư da có mức độ ác tính rất cao.
"Đây là loại ung thư da nguy hiểm nhất vì khả năng di căn nhanh và diễn tiến âm thầm", TS Quang cho biết.
Sau khi được chẩn đoán, bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tổ chức ung thư theo đúng phác đồ điều trị. Hiện sức khỏe ổn định.
Theo TS Nguyễn Hữu Quang, ung thư tế bào hắc tố ở móng thường phát hiện muộn do dễ nhầm với tụ máu sau chấn thương hoặc nấm móng.
Nhiều người nghĩ vệt đen trên móng sẽ mọc dài rồi tự mất đi theo móng cũ. Tuy nhiên, thực tế tế bào ung thư nằm ở phần mầm móng nên dấu hiệu này không biến mất. Đáng lo ngại hơn, bệnh gần như không gây đau hay khó chịu ở giai đoạn đầu.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện sớm, ung thư hắc tố có thể nhanh chóng di căn tới xương, não và nhiều cơ quan nội tạng khác.
Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Xuất hiện vệt đen hoặc nâu chạy dọc móng tay, móng chân
- Vệt sắc tố ngày càng đậm màu, lan rộng
- Móng biến dạng, tách móng hoặc sần sùi bất thường
- Vùng da quanh móng đổi màu hoặc nổi gồ
Theo bác sĩ, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, ung thư tế bào hắc tố vẫn có tiên lượng tốt với tỷ lệ sống cao sau 5 năm.
Người dân được khuyến cáo nên đi khám chuyên khoa da liễu ngay khi xuất hiện tổn thương sắc tố bất thường ở móng tay, móng chân hoặc lòng bàn tay, bàn chân để tránh bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị.
Nếu thấy móng tay thường xuyên bị xước, gãy, nên thực hiện duy trì một số thói quen chăm sóc móng:
- Dinh dưỡng: Bổ sung chế độ ăn giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt cung cấp đầy đủ sắt, magiê, canxi, vitamin A, E, vitamin nhóm B, protein...
- Bảo vệ móng: Đeo găng tay khi làm việc nặng, giữ cho móng được bảo vệ khỏi các tác động có thể gây hại.
Tránh để móng tay trong tình trạng ướt/khô thường xuyên, đặc biệt là khi móng tay dài. Luôn giữ móng tay sạch sẽ, tránh sử dụng các sản phẩm chứa hóa chất có thể gây hại.
Không thường xuyên sử dụng móng tay nhân tạo, vì trước khi dán móng giả lên, phải trải qua bước dũa bề mặt móng thật, để tăng khả năng kết dính. Điều này làm cho móng mỏng đi, hóa chất trong keo gắn dễ dàng làm cho móng yếu đi.
- Không nên để móng quá dài: Giữ móng tay ngắn vừa đủ để bảo vệ đầu ngón tay. Cắt dũa móng tay thường xuyên để sửa chữa các vết xước. Nên sử dụng kìm sắc, dũa mịn để cắt dũa móng không bị tổn thương.
- Nên sử dụng kem dưỡng móng: Thoa kem dưỡng có acid alpha-hydroxy hoặc lanolin lên móng có thể giúp móng khỏe hơn. Nên ngâm móng trong nước khoảng 5 phút, làm sạch rồi lau khô móng trước khi thoa kem.
"Bây giờ tôi mà quay về thì dang dở", Phương Nhi, 31 tuổi, sống tại bang Illinois, Mỹ nói.
Năm 2004, bà Tô Thị Hồng (mẹ Nhi) ở phường Phú Định, TP HCM được chị ruột bảo lãnh sang Mỹ định cư theo diện F4 (chị em ruột bảo lãnh nhau). Hồ sơ cho phép chồng và các con dưới 21 tuổi độc thân đi kèm. Lúc đó, gia đình có 6 thành viên, gồm vợ chồng bà Hồng và bốn người con, trong đó Phương Nhi là con út.
Sau 15 năm chờ đợi, năm 2019 hồ sơ của bà Hồng được duyệt nhưng ba người con đã quá tuổi đi kèm. Vợ chồng bà và Phương Nhi, 24 tuổi (được tính dưới 21 tuổi nhờ Đạo luật CSPA cho phép trừ thời gian hồ sơ chờ phê duyệt) đủ điều kiện định cư.
Để đưa ba người con còn lại sang Mỹ, vợ chồng bà Hồng nộp hồ sơ diện F2B (con trên 21 tuổi chưa kết hôn của thường trú nhân). Họ dự kiến chờ 5 năm, nhưng đến nay hồ sơ vẫn chưa hoàn tất.
Tại Mỹ, vợ chồng bà Hồng không biết tiếng Anh để giao tiếp, không nghề nghiệp và thu nhập. Họ phụ thuộc hoàn toàn vào tiền từ Việt Nam gửi sang.
Ban đầu, bà Hồng thích không khí trong lành, yên tĩnh của nước Mỹ, nhưng sự hào hứng dần phai. Hàng ngày, bà đi bộ một vòng công viên rồi về nấu ăn, cuối tuần chờ con chở đi siêu thị châu Á. Chồng bà, ông Minh, nhiều lần học lái xe nhưng đều bỏ dở vì sợ tốc độ cao trên cao tốc. Không có bằng lái, ông ví mình như "người mất chân". Nơi họ sống thưa dân và hiếm người Việt.
Cách đây bốn năm, người chị đứng đơn bảo lãnh qua đời vì ung thư khiến động lực ở lại Mỹ của vợ chồng bà Hồng không còn như trước. Cứ khoảng 6 tháng, họ lại bay về Việt Nam. Việc không ở Mỹ liên tục, ông bà không đủ điều kiện thi lấy quốc tịch.
Về phần Phương Nhi, sau khi bỏ dở chương trình thạc sĩ tại Việt Nam cô học lại bằng đại học chuyên ngành marketing trong hai năm để tìm việc. Sau giờ làm, cô chỉ xem phim, đọc truyện.
Ba anh chị của Nhi ở lại Việt Nam hơn 20 năm qua không dám kết hôn vì sợ ảnh hưởng đến việc xét duyệt hồ sơ định cư.
Nhớ Việt Nam, Phương Nhi muốn về nước. Nhưng cuối năm 2022, luật sư thông báo hồ sơ của ba anh chị em đã bước vào giai đoạn xử lý tại Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC). Cô tiếp tục ở lại Mỹ chờ đợi.
Tình cảnh của gia đình Nhi không hiếm gặp trên các hội nhóm của những người chuẩn bị di cư Mỹ. Dữ liệu năm 2025 của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) ghi nhận khoảng 2,4 triệu đơn I-130 (công dân hoặc thường trú nhân Mỹ bảo lãnh người thân sang định cư) đang chờ xét duyệt.
Nghiên cứu của Viện Cato (Mỹ) chỉ ra thời gian chờ trung bình cho các diện bảo lãnh gia đình tăng từ 4 năm 3 tháng (năm 1991) lên 8 năm 1 tháng (năm 2018). Trong đó, diện F4 có thời gian chờ lâu nhất, trung bình 14 năm 7 tháng. Chờ đợi khiến nhiều người bỏ lỡ các cột mốc quan trọng cuộc đời như học hành, kết hôn, sinh con, chăm sóc cha mẹ.
Ông José Latour, Luật sư trưởng của Văn phòng Luật di trú LatourLaw, trụ sở ở TP HCM, cho biết nhóm hồ sơ toàn cầu diện F4 hiện mới giải quyết đến các đơn nộp trước năm 2008.
"Trong nền văn hóa coi trọng gia đình như Việt Nam, sự chậm trễ này tạo ra áp lực lớn", luật sư nói. Trong 33 năm hỗ trợ các gia đình chuẩn bị hồ sơ định cư Mỹ, ông từng chứng kiến nhiều người phải hoãn việc học của con, hoãn nghỉ hưu, đám cưới hay lễ tốt nghiệp. "Họ không biết mình nên chờ đợi cơ hội định cư hay từ bỏ để ổn định cuộc sống tại quê nhà", ông José Latour nói.
Ông dẫn chứng trường hợp một người cha nộp hồ sơ diện F4, luôn giữ tâm thế sẵn sàng lên máy bay nên dừng mọi kế hoạch đầu tư dài hạn tại Việt Nam với hy vọng các con được sang Mỹ học tập. Khi con ông đã tốt nghiệp đại học, đi làm và quá 21 tuổi khi người cha được cấp thị thực và không còn đủ điều kiện đi cùng. Người con này rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc chờ khiếu nại để giữ cơ hội định cư Mỹ hay kết hôn ở Việt Nam để ổn định cuộc sống và chấp nhận từ bỏ quyền lợi di trú.
Từ thực tế trên, đại diện LatourLaw khuyên các gia đình nên chủ động chuẩn bị kế hoạch học tập, nghề nghiệp và tài chính theo kịch bản thời gian chờ kéo dài, thay vì phụ thuộc vào mốc xét duyệt của cơ quan di trú.
Ông José Latour tin rằng Mỹ quy trình xử lý hồ sơ bảo lãnh gia đình của Mỹ sẽ hiệu quả hơn trong vài năm tới.
