Nhiều năm nay, hàng trăm học sinh tại 2 trường tiểu học Kim Đồng và Lê Văn Tám (xã Nghĩa Trung, thành phố Đồng Nai) đang phải học trong những lớp học xuống cấp, phòng học tạm, hay nhà văn hóa thôn vì thiếu phòng học nhưng không thể sửa chữa hay xây mới bởi vướng quy hoạch bô xít.
Hình thành từ năm 1998, sau gần 30 năm hoạt động, Trường tiểu học Kim Đồng (xã Nghĩa Trung) hiện có 1 cơ sở chính và 6 điểm lẻ với 26 lớp học, 952 học sinh. Do đã đưa vào sử dụng nhiều năm, nhiều phòng học đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cả thầy cô và học sinh.
Nhiều vết nứt xuất hiện trên tường phòng học tại Trường tiểu học Kim Đồng
ẢNH: HOÀNG GIÁP
Dẫn phóng viên Thanh Niên đến các lớp học trong điểm trường chính, thầy Phạm Viết Phan, Hiệu trưởng Trường tiểu học Kim Đồng, chỉ tay lên những vết nứt lớn trên tường, cột trụ, bàn ghế… đều đã xuống cấp, hư hỏng.
Thầy Phạm Viết Phan cho biết bàn ghế đã sử dụng hơn 20 năm nay, nhưng nhà trường vẫn cố gắng sửa chữa, chắp vá tạm cho các em học sinh học
“Các phòng học bị lún, tường thì nứt, hệ thống gạch nền, mái ngói đều hư hỏng, ảnh hưởng rất lớn đến công tác giảng dạy cũng như chất lượng giáo dục của nhà trường. Dù cơ sở vật chất xuống cấp, nhưng do nằm trong vùng quy hoạch bô xít, nên hiện nay chưa có phương án đầu tư, sửa chữa khiến nhà trường hết sức lo lắng”, thầy Phan chia sẻ.
Trụ mái hiên của phòng học bất ngờ bị đổ sập đã được thay thế tạm bằng cột sắt
Đáng chú ý, tại điểm trường thôn 5, xã Nghĩa Trung của Trường tiểu học Kim Đồng, một sự cố nguy hiểm đã xảy ra vào tháng 9.2025, khi một cột trụ ngoài hiên lớp học bất ngờ đổ sập.
“May hôm đấy các cháu không đi học, nếu không chắc sẽ gây tai nạn. Giáo viên, học sinh giờ đi dạy và học trong môi trường không an toàn, thiếu thốn về cơ sở vật chất, thiếu ánh sáng. Rất mong các cấp lãnh đạo, cơ quan ban ngành sớm quan tâm để các cháu được học như các trường bạn”, thầy Phan kiến nghị.
Cũng do tình trạng thiếu phòng học, 3 năm qua, Trường tiểu học Kim Đồng buộc phải mượn 6 nhà văn hóa thôn để tổ chức dạy và học.
“Mỗi khi thôn có việc, phải lấy hội trường để làm việc, các cháu học sinh lại phải nghỉ. Cô, trò phải sắp xếp dọn dẹp bàn ghế, trả lại không gian cho thôn, sau đó tự sắp xếp lại để học. Việc nghỉ học cũng có thể xảy ra bất cứ ngày nào trong tuần, sau đó các cháu phải học bù vào thứ bảy hoặc chủ nhật”, thầy Phan nêu những khó khăn.
Tình trạng thiếu phòng học, phòng học xuống cấp cũng diễn ra tại Trường tiểu học Lê Văn Tám (xã Nghĩa Trung). Ngôi trường này cũng được xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 1997, đến nay trường có 1 điểm trường chính, 4 điểm lẻ với 22 lớp học với 645 học sinh. Do mái ngói nhiều phòng học bị hư hỏng, từ nhiều năm trước, nhà trường đã xin thay thế tạm bằng mái tôn, trong thời gian chờ xin chủ trương xây trường mới.
Theo kế hoạch, dự án xây dựng Trường tiểu học Lê Văn Tám đã được cấp có thẩm quyền đưa vào kế hoạch đầu tư trung hạn 2021 – 2025 (thời điểm tỉnh Bình Phước cũ) với tổng mức đầu tư 27 tỉ đồng. Tuy nhiên, đầu năm 2024, dự án này và cả dự án xây mới Trường tiểu học Kim Đồng đều không thể xây dựng do nằm trong vùng quy hoạch bô xít.
Hiện nay, các phòng học tốt nhất của nhà trường đều được Ban giám hiệu sắp xếp, nhường cho học sinh học, và tận dụng các nhà kho, phòng học cũ hơn, ngăn ra làm nơi làm việc cho cán bộ, nhân viên trong trường. Dù vậy, do thiếu phòng học, nhà trường vẫn phải dựng thêm 1 phòng học tạm bằng tôn để đảm bảo đủ lớp.
“Phòng học của các em rất tạm bợ, trời nắng thì nóng bức, trời mưa thì tiếng ồn do mái tôn, các em không tập trung học được. Sân trường cũng hư hỏng, mùa nắng thì bụi, mùa mưa thì nước lênh láng, các em không có chỗ vui chơi”, cô Đường Thị Dung, giáo viên Trường tiểu học Lê Văn Tám, chia sẻ.
Cô Phạm Thị Loan, Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Văn Tám, cho biết nhà trường đã chủ động dặm vá những chỗ dột, trát lại những vết nứt nhỏ để đảm bảo an toàn cho giáo viên và học sinh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, nhà trường cũng đã nhiều lần kiến nghị lên UBND xã.
“Trước mắt, để chuẩn bị cho năm học tới (2026 – 2027) và đảm bảo an toàn, chúng tôi tiếp tục kiến nghị cấp trên cho phép xây dựng các phòng học theo hình thức nhà lắp ghép, nhà tiền chế. Về lâu dài, nhà trường rất mong sớm có phương án điều chỉnh quy hoạch hoặc bố trí quỹ đất mới để đầu tư xây dựng một ngôi trường khang trang, kiên cố hơn, giúp thầy cô và học sinh yên tâm giảng dạy, học tập”, cô Loan mong muốn.
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên, ông Phan Minh Lâm, Phó chủ tịch UBND xã Nghĩa Trung, xác nhận thực trạng cơ sở vật chất xuống cấp ở 2 ngôi trường này.
Ông Lâm cho biết xã cũng đã kiến nghị tỉnh cho nâng cấp sửa chữa các phòng học hư hỏng, tuy nhiên hiện vẫn thiếu rất nhiều phòng học. Xã cũng đã có kế hoạch đưa vào đầu tư công năm 2026, làm bằng hình thức tiền chế, lắp ghép để đảm bảo việc dạy học trong thời gian ngắn hạn của các trường, do địa bàn xã đang vướng quy hoạch bô xít.
“Về lâu dài, xã đã có kiến nghị tỉnh và hiện nay tỉnh cũng có văn bản gửi Chính phủ để xem xét điều chỉnh quy hoạch 866 ra khỏi những vùng chưa khai thác, để địa phương có thể quy hoạch và xây dựng các trường này đảm bảo trong thời gian tới”, ông Lâm nói.
Ngày 24/4, công nhân cùng nhiều máy móc, thiết bị tiến hành dỡ bỏ dải phân cách bằng bêtông nằm giữa tuyến Cộng Hòa, phục vụ phương án mở rộng mặt đường và tổ chức lại giao thông. Một số đoạn được thảm nhựa, kẻ vạch, giúp diện tích mặt đường rộng thêm khoảng 3 m, tạo điều kiện bố trí thêm làn xe.
Theo Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật - Sở Xây dựng TP HCM, việc dỡ bỏ dải phân cách nhằm triển khai phương án tổ chức giao thông mới trên đường Cộng Hòa, với phạm vi toàn tuyến, từ cầu vượt Lăng Cha Cả tới Trường Chinh.
Phần mặt bằng sau khi thu hồi từ dải phân cách sẽ tổ chức lại thành làn xe linh hoạt, kết hợp hệ thống biển báo, vạch sơn và giải pháp phân luồng phù hợp để đảm bảo an toàn khai thác. Dự kiến, việc cải tạo và bổ sung các hạng mục liên quan sẽ hoàn thành trước ngày 15/5.
Theo phương án phân luồng sau khi có làn đường mới, giao thông trên tuyến Cộng Hòa được tổ chức linh hoạt, đảo chiều theo khung giờ cao điểm trong ngày. Vào buổi sáng khi lượng xe theo hướng từ khu vực An Sương vào trung tâm thành phố tăng cao, trên tuyến sẽ ưu tiên bố trí 4 làn xe theo chiều này và 2 làn cho hướng ngược lại.
Đến buổi chiều, khi nhu cầu di chuyển từ trung tâm ra ngoài tăng lên, giao thông sẽ được điều chỉnh ngược lại với 4 làn xe hướng ra An Sương và 2 làn chiều vào khu trung tâm.
Theo Sở Xây dựng, việc linh hoạt đảo chiều theo khung giờ nhằm khai thác tối đa diện tích mặt đường, sát nhu cầu đi lại thực tế để giảm ùn tắc các khung giờ cao điểm. Đây là lần đầu tiên TP HCM tổ chức giao thông theo cách này.
Cùng với đó, việc bỏ dải phân cách giữa giúp tăng làn xe, nâng năng lực thông hành, không cần mở rộng đường, giảm chi phí và ảnh hưởng nhà dân.
Cộng Hòa là trục huyết mạch nối tây bắc TP HCM với trung tâm và sân bay Tân Sơn Nhất, nhiều năm quá tải, lưu lượng vượt khoảng 142% thiết kế, nhất là tại nút Cộng Hòa – Hoàng Hoa Thám. Trước áp lực này, tuyến được đề xuất nghiên cứu làm đường trên cao để tăng kết nối, giảm ùn tắc.
Bên cạnh mở thêm làn xe, thành phố tiếp tục duy trì đóng một số giao lộ như Tân Kỳ Tân Quý, Ấp Bắc, tổ chức lại điểm quay đầu để giảm xung đột các hướng đi. CSGT tăng cường điều tiết tại các nút giao trọng điểm trên tuyến hạn chế tối đa ùn tắc cục bộ.
"Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TP.HCM" là tên gọi và cũng là chủ đề của hội thảo diễn ra trong sáng 5-5 do báo Người Lao Động và Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) phối hợp tổ chức.
Có thể thấy vấn đề năng lượng tại TP.HCM không còn gói gọn trong việc tiết kiệm điện thông thường. Đó phải là "cuộc chiến" mà chỉ cần một sự cố điện tính bằng giây cũng đủ quét sạch hàng triệu USD. Và nơi những trung tâm dữ liệu AI đang "ngốn" lượng điện tương đương một nhà máy điện khổng lồ.
TP.HCM đóng góp hơn 23% GDP quốc gia với mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng, nhưng có một sự thật đáng báo động khi hơn 70% nguồn điện của thành phố đang nhận từ lưới điện quốc gia. Trong khi đó, các trạm biến áp nội thành đã đầy tải, việc mở rộng quỹ đất cho hạ tầng điện đang rơi vào bế tắc về quỹ đất, chi phí.
Ông Trần Việt Hà cho biết sắp tới HEPZA định hướng quy hoạch thu hút các ngành công nghệ số, công nghệ xanh, trung tâm dữ liệu (data center), trí tuệ nhân tạo (AI)… với nhu cầu điện năng rất lớn. Các trung tâm dữ liệu còn yêu cầu sử dụng điện sạch, điện tái tạo.
Vì vậy, ông Hà nhấn mạnh việc phát triển năng lượng tái tạo là nhu cầu cấp thiết của kinh tế số. Để đáp ứng yêu cầu này, việc phát triển nguồn năng lượng sạch của ngành điện cần theo kịp nhu cầu của doanh nghiệp. Đi kèm là yêu cầu thực tế về sự ổn định của nguồn điện.
"Riêng một doanh nghiệp sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời tại TP đã thống kê, tổng kết cho thấy chỉ cần có một vài sự cố nháy điện thôi nhưng năm đó đã gây thiệt hại lên doanh thu của doanh nghiệp đến 5 triệu USD. Từ đó cho thấy vai trò của ngành điện đối với sản xuất công nghiệp là rất lớn", ông Hà chia sẻ.
Nói thêm về vấn đề này, PGS.TS Lê Quốc Cường (Phó trưởng Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM) đưa ra một cảnh báo "nặng ký" với các ngành công nghệ cao như bán dẫn hay AI, chất lượng điện phải đạt độ tin cậy gần như tuyệt đối.
Trong ngành vi mạch và các ngành công nghệ cao, chất lượng điện phải ổn định và "sạch", bao gồm điện áp và tần số ổn định, công suất lớn. Đó còn là sự linh hoạt và có khả năng mở rộng. Nhu cầu của doanh nghiệp là khi cần phải có khả năng mở rộng công suất gần như tức thời, nguồn điện phải luôn sẵn sàng đáp ứng và có dự phòng cho nhà đầu tư.
Các chuyên gia chỉ ra chỉ riêng một dự án trung tâm dữ liệu AI mà TP.HCM đã chấp thuận chủ trương đầu tư tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung đang có dự báo đến năm 2030 có thể sử dụng khoảng 1.000MW điện. Như vậy, ngay trong quy hoạch, chỉ riêng các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khối lượng điện rất lớn trong cơ cấu khách hàng tương lai. Để so sánh, con số này tương đương với công suất của một nhà máy thủy điện hoặc nhiệt điện loại lớn.
Và rồi, nghịch lý nằm ở chỗ dù TP.HCM có dư địa điện mặt trời mái nhà cực lớn, nhưng hiện tại tỉ lệ lắp đặt tại các khu chế xuất, khu công nghiệp chưa tới 20%. Việc sở hữu những "mỏ vàng" trên mái nhà nhưng lại để lãng phí vì những rào cản về cơ chế điều phối.
Ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực Miền Nam, chia sẻ một thông tin chấn động về mặt kỹ thuật khi đỉnh cao điểm điện của TP.HCM đã thay đổi hoàn toàn. Nếu như trước đây tiêu thụ điện thường rất căng thẳng vào buổi sáng hoặc trưa, thì nay, do sự phát triển của năng lượng tái tạo, đỉnh cao điểm đã dịch chuyển sang khung giờ tối (21h - 22h30).
Điều này đồng nghĩa với việc nếu chỉ lắp điện mặt trời đơn thuần mà không có hệ thống lưu trữ (BESS), doanh nghiệp sẽ hoàn toàn "trắng tay" khi bước vào giờ cao điểm khốc liệt nhất.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thông tin trong những tháng đầu năm 2026, chính quyền TP.HCM rất quan tâm tới các giải pháp tăng trưởng 2 con số, trong đó có việc bảo đảm năng lượng.
Sở Công Thương được giao nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển xanh. Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà, qua các giai đoạn từ năm 2017 - 2018 tới nay, các cơ chế, chính sách đã có những điều chỉnh nhất định theo hướng làm sao để phát triển xanh, đặc biệt là việc phát triển điện mặt trời mái nhà - dư địa của TP.HCM là rất lớn.
Tính đến nay, trên địa bàn TP.HCM đã có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt, với tổng công suất khoảng 1.832 MWp. Tuy nhiên, tiềm năng phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong khu vực dân cư, thương mại và công nghiệp.
Từ đó, TP.HCM đang tổ chức đồng thời nhiều nhóm giải pháp như thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn ưu đãi ngân hàng, mô hình hợp tác mua bán điện. Đồng thời phát huy vai trò của Quỹ tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO để giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu.
Về kỹ thuật, thành phố tăng cường chuyển đổi số trong ngành năng lượng, đặc biệt trong việc giải quyết thủ tục hành chính, kiến nghị của doanh nghiệp và người dân; hỗ trợ, tư vấn trong quá trình lắp đặt và quá trình vận hành; nghiên cứu xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời mái nhà nhằm giúp lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả. Cùng đó là các chính sách ưu đãi về thuế.
Ngày 1.7, ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã chủ trì buổi làm việc với các sở, ban, ngành để nghe báo cáo tình hình triển khai dự án Khu công nghiệp, hậu cần cảng Tam Hiệp và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Một trong những nội dung trọng tâm được đưa ra thảo luận là việc xử lý các tồn tại liên quan đến Nhà máy sản xuất Sô đa Chu Lai.
Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Công Thanh Hiển, Giám đốc Trung tâm Phát triển hạ tầng (Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai), cho biết ngày 20.7.2010, Công ty Kỳ Hà – Chu Lai ký hợp đồng cho Công ty CP sản xuất Sô đa Chu Lai thuê lại đất tại Khu công nghiệp, hậu cần cảng Tam Hiệp (xã Tam Hiệp, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng).
Đến ngày 6.6.2014, hai bên ký phụ lục điều chỉnh hợp đồng, nâng tổng giá trị thuê đất lên gần 55 tỉ đồng.
Theo hợp đồng, doanh nghiệp mới thanh toán 8 tỉ đồng, còn nợ gần 47 tỉ đồng tiền gốc. Năm 2015, toàn bộ khoản công nợ được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển hạ tầng quản lý, theo dõi và thu hồi.
Tính đến ngày 30.9.2025, tổng số nợ gốc và lãi tạm tính đã lên khoảng 96,136 tỉ đồng.
Đến nay, Công ty CP sản xuất Sô đa Chu Lai vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng thuê lại đất. Dự án đã đầu tư phần lớn các hạng mục công trình nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý về môi trường để đưa vào vận hành và nhiều lần phải dừng hoạt động theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Hiện khu đất rộng 33,9 ha của dự án được giao Trung tâm Phát triển hạ tầng quản lý hiện trạng. Tuy nhiên, do chưa có quyết định của Nhà nước cho Trung tâm thuê đất nên chưa đủ cơ sở pháp lý để ký hợp đồng thuê lại đất hoặc thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Theo ông Hiển, Công ty CP sản xuất Sô đa Chu Lai hiện đang được TAND thành phố Đà Nẵng giải quyết theo thủ tục phá sản.
Sau khi TAND thành phố Đà Nẵng hoàn tất thủ tục phá sản, Trung tâm Phát triển hạ tầng đề nghị UBND thành phố Đà Nẵng xem xét thu hồi dự án Nhà máy sản xuất Sô đa Chu Lai theo quy định, đồng thời giao trung tâm thực hiện thủ tục thuê đất để quản lý thống nhất quỹ đất 33,9 ha.
Trong trường hợp có nhà đầu tư mới nhận chuyển nhượng tài sản gắn liền với đất, trung tâm đề xuất chỉ xem xét cho thuê lại đất khi nhà đầu tư đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, hoàn thành các nghĩa vụ tài chính và phù hợp với quy hoạch. Khoản nợ của Công ty CP sản xuất Sô đa Chu Lai sẽ tiếp tục được xử lý theo trình tự giải quyết phá sản và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Kết luận cuộc họp, ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết trước đây cơ quan thi hành án đã mất gần một năm để thực hiện việc định giá tài sản và thuê đơn vị tư vấn. Tuy nhiên, khi chuẩn bị đưa tài sản ra đấu giá thì chủ đầu tư nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản nên toàn bộ quá trình xử lý phải tạm dừng.
Ông Bình yêu cầu các cơ quan liên quan phối hợp, đẩy nhanh tiến độ mở thủ tục phá sản để sớm xử lý tài sản, tránh thất thoát, lãng phí và hạn chế phát sinh thêm chi phí.
Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho hay trong thời gian kéo dài thủ tục, mỗi tháng nhà máy vẫn phát sinh hàng trăm triệu đồng tiền điện cùng nhiều khoản chi phí duy trì khác. "Bây giờ khoản tiền điện đó ai sẽ chịu trách nhiệm chi trả?", ông Bình đặt vấn đề.
Ông Phan Thái Bình yêu cầu trong hôm nay (1.7), Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai tham mưu văn bản để UBND thành phố Đà Nẵng gửi TAND thành phố Đà Nẵng đề nghị đẩy nhanh tiến độ mở thủ tục phá sản đối với Nhà máy sản xuất Sô đa Chu Lai theo đúng quy định của pháp luật nhằm tránh thất thoát, lãng phí tài sản.
