”Dịp lễ này tôi được công ty cho nghỉ nhưng cô giáo của con thì không”, người mẹ 36 tuổi, ở Hà Nội, nói.
Trước kỳ nghỉ 30/4 – 1/5, con trai học lớp 5 của chị được cô giáo giao 10 đề thi Toán, Tiếng Việt yêu cầu làm hết và học thuộc đề cương ôn tập môn Khoa học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý. Vì phải kèm cặp con, chị Thủy cũng thuộc lòng. “Sau ba ngày, tôi ngỡ mình như chuyên gia, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý”, chị nói.
Năm nay, lịch thi cuối học kỳ II của con trai diễn ra đầu tháng 5 nên chị Thủy thấy dễ thở hơn. Những năm trước, ngày đi làm, tối chị lại ôn thi với con từ 20h đến 23h. Buổi sáng, hai mẹ con dậy từ 5h để học tiếp. “Thi xong, cả hai mẹ con đều sụt cân”, chị kể.
Chị Trần Thùy, 37 tuổi, ở Hà Nam, cho biết cũng đã “cày nát” đề cương ôn tập Khoa học Tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh lớp 8 cùng đề văn lớp 5 của con trong kỳ nghỉ lễ.
Mỗi mùa thi chị đều phải bên cạnh hai con. Những kiến thức phổ thông đã quên gần hết sau hơn 20 năm, giờ chị phải học lại dạy con. Người mẹ in đề, mang đến công ty tranh thủ giờ trưa ngồi học thuộc để tối về dạy con. Kết quả là nhiều đêm chị Thùy nằm mơ đi thi không làm được bài, bị cô giáo phê bình trước lớp. “Áp lực hơn cả ngày xưa đi thi đại học”, chị nói.
Trên mạng xã hội, một phụ huynh chia sẻ tình trạng “thuộc bài hơn con” sau khi cùng ôn luyện thi cuối học kỳ II, thu hút hơn 2.000 bình luận và 9.000 lượt thích. Dưới bài viết, nhiều phụ huynh nói cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Một số nói phải học cả bài hát, tập đọc nốt nhạc, luyện ném bóng rổ cùng con. Sau một thời gian đồng hành, có phụ huynh nói “cảm thấy mình đủ khả năng mở xưởng mộc, cửa hàng cơ khí” nhờ học môn Công nghệ, hoặc “sắp thành nhạc sĩ” vì đã thành thạo việc viết và đọc nốt nhạc.
”Tôi mới là người học chính, con tôi chỉ là đứa học hộ”, một phụ huynh nói vui.
Theo thạc sĩ Trần Văn Toản, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt (TP HCM), cha mẹ học cùng con không hẳn vì trẻ cần mà do phụ huynh đang quá lo lắng, gắn thành tích của con với năng lực nuôi dạy của cha mẹ. “Chính vì áp lực vô hình đó, thay vì kiên nhẫn để con tự xoay sở và tìm cách giải quyết bài vở, cha mẹ lại tham gia luôn cho nhanh”, ông Toản nói.
Sự sốt sắng này cướp mất cơ hội để con suy nghĩ và rèn luyện trí não. Nhiều người nghĩ đây là sự hy sinh và quan tâm, nhưng xét về lâu dài, kiểu đồng hành này khiến trẻ mất khả năng xử lý thông tin – bước quan trọng nhất của tư duy. Ngoài ra, việc học luôn gắn liền với sự hiện diện của ba mẹ sẽ khiến trẻ hình thành phản xạ có điều kiện, chỉ học khi có bố mẹ giám sát.
Ông Lê Hoàng Phong, nghiên cứu sinh ngành giáo dục tại University College London (Anh) cho rằng hiện tượng phụ huynh thuộc bài của con không chỉ là chuyện hài hước trong mùa thi, mà cho thấy gia đình đang phải gánh một phần trách nhiệm học thuật vốn lẽ ra phải được xử lý trong nhà trường.
Ở các nền giáo dục như Anh, phụ huynh vẫn quan tâm đến học tập. Họ theo dõi kết quả, nhắc nhở làm bài, khuyến khích đọc sách và hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, hình ảnh phụ huynh phải nắm đề cương, học lại kiến thức hay giải bài thay con không xảy ra.
“Không phải phụ huynh Anh thương con ít hơn, mà hệ thống giáo dục của họ không buộc phụ huynh phải trở thành giáo viên thứ hai”, ông Phong chia sẻ.
Chị Bùi Thu Thủy đồng ý với quan điểm này. Người mẹ hai con nói thường nhận được tin nhắn của giáo viên nhắc nhở phụ huynh đôn đốc con học bài, kèm danh sách bài tập con phải làm tối đó. Trước kỳ thi, cô giáo ”giao đề” cho con, nhắc phụ huynh sát sao, kèm cặp trẻ. ”Nếu con quên học bài, cô giáo nhắn cho phụ huynh nhắc nhở, thậm chí vào nhóm chung của cả lớp”, chị Thu Thủy nói.
Chị cũng thấy các kiến thức con học đang ”quá xa vời, dài và khó”, nếu bố mẹ không đồng hành, các con không thể tự học.
Ông Phong cho rằng khi cha mẹ cảm thấy tương lai của con phụ thuộc quá nhiều vào các kỳ thi, họ có xu hướng can thiệp sâu hơn. Nỗi lo mất cơ hội, mất lợi thế trong một cuộc cạnh tranh khốc liệt khiến họ chuyển từ vai trò đồng hành sang quản lý việc học, từ hỗ trợ sang thay thế.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nêu quan điểm Việt Nam cần cải thiện hệ thống giáo dục để phụ huynh không cần học thay con.
Trước hết, lớp học cần được thiết kế để quá trình hiểu bài, luyện tập và sửa sai diễn ra ngay tại nhà trường. Nếu giáo viên chỉ giảng lý thuyết rồi giao phần luyện tập quan trọng về nhà, gia đình sẽ tiếp tục phải gánh phần khó nhất. Một bài học hiệu quả cần có sự mô hình hóa rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt kiến thức ngay trên lớp.
Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá cần giảm bớt việc học thuộc lòng, luyện mẫu đề. Khi đánh giá đo lường khả năng hiểu, giải thích, vận dụng và tự sửa sai, việc học thay của phụ huynh sẽ trở nên kém hiệu quả, buộc học sinh phải trở thành chủ thể thực sự của việc học.
Nhà trường cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ tại trường để phát hiện và giúp đỡ sớm cho học sinh dựa trên chẩn đoán lỗ hổng kiến thức cụ thể, thay vì mặc định gia đình sẽ tự bù đắp.
Cuối cùng, theo ông Phong, phải tái định nghĩa vai trò của giáo dục gia đình. Gia đình nên là nơi mang lại cảm giác an toàn, thói quen bền bỉ và niềm tin vào năng lực bản thân, chứ không phải là một lớp học căng thẳng.
”Giải pháp không phải là đẩy phụ huynh ra khỏi việc học, mà là đưa họ về đúng vị trí: biết con đang học gì, quan tâm đến tiến độ nhưng không cần phải học thay hay kiểm soát toàn bộ quá trình”, chuyên gia nói.
Sau những ngày ôn luyện căng thẳng, ngày cuối kỳ nghỉ lễ, chị Thu Thủy cho các con đi chơi quanh Hà Nội, sau khi thuộc lòng một số đề ôn thi theo yêu cầu.
”Tôi mà thi chắc chắn 10 điểm, chỉ lo thằng con thôi”, chị nói vui.
"Nghĩ đến cảnh mở mắt ra đã phải lo trả lãi ngân hàng, muốn thay đổi công việc cũng không dám vì sợ thu nhập không đủ trả nợ, vợ chồng tôi quyết định dừng kế hoạch mua nhà", Thúy Vân nói.
Khi mới kết hôn ba năm trước, cặp vợ chồng trẻ cũng có kế hoạch mua nhà để "an cư lạc nghiệp" như nhiều gia đình khác. Nhưng giai đoạn 2023-2024, giá căn hộ tại Hà Nội tăng quá nhanh khiến kế hoạch liên tục bị đổ bể. "Có căn chỉ trong vài tháng đã tăng thêm vài trăm triệu đồng. Tiền tích lũy của vợ chồng tôi không thấm vào đâu", Vân kể.
Hiện tại, thu nhập của gia đình vượt 100 triệu đồng mỗi tháng, gấp gần 5 lần mức trung bình (21,5 triệu đồng) của một hộ ở Hà Nội, vợ chồng cô vẫn không dám tái khởi động kế hoạch mua nhà.
Theo tính toán của Vân, nếu mua một căn hộ 64 m2 giá khoảng 5 tỷ đồng, vợ chồng cô sẽ phải vay ngân hàng 3 tỷ đồng, thời hạn 20 năm. Trong thời gian hưởng ưu đãi lãi suất, mỗi tháng gia đình phải trả khoảng 30 triệu đồng. Vào giai đoạn lãi suất thả nổi, số nợ phải trả có thể tăng lên 35 triệu đồng mỗi tháng.
Năm ngoái, vợ chồng cô mua ôtô phục vụ đi lại. Họ thuê một căn hộ một phòng ngủ rộng 43 m2 với giá hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, gồm cả điện, nước và phí dịch vụ. Con gái ba tuổi học trường tư tốn hơn 7 triệu đồng mỗi tháng. Tổng chi phí nuôi con hơn 20 triệu đồng. "Rõ ràng là phương án đi thuê nhà dễ thở hơn nhiều", Vân nói. "Tôi có thể mua sắm theo sở thích, ăn uống theo nhu cầu và đi du lịch vài lần mỗi năm nhờ không gánh nợ".
Với cách tính tương tự, vợ chồng Thu Hương, 32 tuổi, ở phường An Khánh, TP HCM cũng chọn thuê căn hộ 56 m2 trong khu chung cư có hồ bơi, phòng gym và khu thể thao, giá 20 triệu đồng mỗi tháng.
Bạn bè khuyên họ vay mua nhà vì số tiền thuê không ít. Tuy nhiên, căn hộ hai phòng ngủ tương đương căn đang thuê có giá bán khoảng 4,5 tỷ đồng. Nếu vay 3,5 tỷ đồng mua nhà, trong 20 năm, mỗi tháng, họ phải trả nợ hơn 40 triệu đồng. "Tôi sẽ phải gánh khoản nợ này suốt 1/3 cuộc đời", cô nói.
Nếu dồn tiền trả nợ sớm, hai vợ chồng buộc phải hy sinh nhiều nhu cầu hiện tại, chưa kể, một đứa trẻ chào đời, gánh nặng sẽ tăng thêm. "Nghĩ đến nợ, chúng tôi tạm thời ở thuê cho nhẹ đầu", cô nói.
Hiện tại, căn hộ ở thuê cách công ty chồng Hương khoảng một km, cách nơi làm việc của vợ 4 km. Nếu thay đổi công việc, cô có thể thoải mái chọn thuê căn hộ khác cạnh chỗ làm mới. "Ở thuê giúp không gian sống luôn bám sát nhu cầu thực tế thay vì cố định vào một nơi lâu dài rồi dần không còn phù hợp", Hương nói.
Sau giờ làm, hai vợ chồng đi tập gym, chơi pickleball hoặc đưa thú cưng đi dạo. Điều Hương thích nhất khi ở nhà thuê là không phải lo sửa chữa hay bảo trì. Thiết bị nào trong nhà hỏng, cô chỉ cần nhấc máy gọi công ty phụ trách cho thuê, sẽ được xử lý ngay.
Hai vợ chồng dành ngân sách cho du lịch nước ngoài vài chuyến mỗi năm, đầu tư cho sở thích cá nhân và trải nghiệm sống. Sắp tới họ sẽ chuyển sang căn rộng hơn để có thêm phòng xông hơi và không gian cho hai con mèo chạy nhảy.
Ngày càng nhiều gia đình trẻ từ bỏ kế hoạch mua nhà để chọn thuê như vợ chồng Thúy Vân, Thu Hương. Nghiên cứu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng) ưu tiên thuê nhà, coi đây là giải pháp tối ưu để giảm gánh nặng tài chính và tận hưởng sự tự do trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.
Theo dữ liệu từ Numbeo - nền tảng thống kê chi phí sinh hoạt lớn trên thế giới, Việt Nam nằm trong top 10 thế giới về mức độ khó tiếp cận nhà ở. Các chuyên gia cho biết giai đoạn 2023-2024 người dân cần khoảng 23 năm thu nhập để mua nhà, con số này tăng lên 26 năm vào 2025 và hiện đã vượt 30 năm do giá bất động sản tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập. Mức này cao gấp đôi mặt bằng bình quân toàn cầu.
Doanh nhân Lê Quốc Kiên, người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bất động sản ở TP HCM, cho rằng phần lớn người trẻ hiện làm việc trong khu vực trung tâm đô thị. Với 10-15 triệu đồng tiền thuê mỗi tháng, họ có thể sống trong căn hộ đầy đủ tiện ích và di chuyển thuận tiện đến nơi làm việc. "Nhiều người chấp nhận ở thuê tiện nghi còn hơn sở hữu một căn nhà quá xa nơi làm việc", ông nói.
Lối sống độc lập, kết hôn muộn cũng là nguyên nhân khiến người trẻ chọn ở thuê, khi giá nhà đắt đỏ, không có trợ giúp từ người thân, mua nhà thành bất khả thi.
Chuyên gia Phan Dũng Khánh, Giám đốc Tư vấn Đầu tư tại Công ty Chứng khoán Maybank cho rằng tư duy "an cư lạc nghiệp" của người Việt khiến nhiều gia đình vô thức gắn toàn bộ kế hoạch tài chính và cuộc sống vào một tài sản cố định.
Ngoài ra, khi mang áp lực vay mua nhà, họ thường phải chọn công việc an toàn để duy trì dòng tiền trả nợ, từ đó hạn chế cơ hội thử sức với các hướng đi mới hoặc đầu tư mạo hiểm để làm giàu. Ngược lại, những người ít áp lực nợ vay có xu hướng dành tiền cho trải nghiệm, học tập và đa dạng kênh đầu tư nhằm mở rộng cơ hội thu nhập dài hạn.
"Không có kết luận đúng hay sai khi đi thuê nhà. Mục tiêu cuối cùng vẫn là sống hạnh phúc, chứ không phải gồng gánh một tài sản", ông Khánh nói.
Ở chiều ngược lại, PGS Nguyễn Đức Lộc, Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội (Social Life) lo ngại cảm giác ở tạm có thể làm suy giảm tính gắn kết cộng đồng. Nếu xu hướng đi thuê nhà kéo dài, các đô thị lớn có nguy cơ trở thành "thành phố của những người tạm trú", nơi các mối quan hệ láng giềng và kết nối xã hội ngày càng lỏng lẻo.
Ông cũng cho rằng không "an cư" góp phần khiến nhiều người trẻ trì hoãn kết hôn, ngại sinh con hoặc lựa chọn sinh ít con hơn.
Theo chuyên gia, các chính sách nhà ở hiện nay chưa chú ý đủ đến nhu cầu sống lâu dài của các hộ gia đình trẻ. Nhiều căn hộ cho thuê hoặc nhà ở xã hội có diện tích nhỏ, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, khu vui chơi hay tiện ích phục vụ trẻ em.
Mỗi tháng, vợ chồng Thúy Vân mua hai chỉ vàng để dành và một khoản tiền gửi ngân hàng. Họ cũng có thể chi tiền cho khóa học tiếng Anh hay phát triển bản thân khi có nhu cầu. "Khi nào tích lũy được khoảng 70% giá trị căn hộ tôi mới mua. Nếu vẫn không đủ, tôi sẽ tiếp tục ở thuê và dành tiền mua đất ở quê dưỡng già", Vân nói.
Ngày 24/4, chị Fan ở thành phố Cám Châu, tỉnh Giang Tây chia sẻ về người chủ nhà cũ tên Chen với truyền thông địa phương.
Năm 1992, cha chị hỏng hai mắt, một mình lên Giang Tây thuê nhà mưu sinh. Nhiều chủ trọ từ chối do ngại rắc rối. Thời điểm đó, ông Chen quyết định giao chìa khóa căn phòng 40 m2 cho cha chị Fan với giá 50 tệ, thấp hơn mức 200-300 tệ của thị trường. "Tôi chỉ thu tiền để khách yên tâm ở", ông Chen nói.
Mức giá 50 tệ được duy trì suốt 20 năm gia đình chị Fan sinh sống tại đây dù giá thuê xung quanh tăng lên mức 600 tệ mỗi tháng. Những lần cha chị Fan chậm tiền, người chủ nhà không hối thúc.
Ông Chen cũng tự tay sửa điện nước, đưa chị Fan đi viện và cung cấp thêm gạo, rau mỗi khi gia đình khách trọ gặp khó khăn.
Năm 2012, chị Fan trưởng thành, gia đình chuyển đi nơi khác. Dù vậy, ông Chen vẫn thường xuyên đi xe buýt đến thăm bạn già. Bất chấp việc mắc bệnh phong thấp, ông mang theo sữa, đồ bổ và từ chối nhận quà báo đáp. Thỉnh thoảng, ông để lại tiền hỗ trợ khách cũ phòng khi có việc gấp.
Hiện tại, cha chị Fan 77 tuổi, còn ông Chen bước sang tuổi 80. Khoảng cách giữa hai gia đình thu hẹp lại khi họ chuyển đến sống cách nhau 1,5 km. Ông Chen chuyển sang đi bộ để duy trì thói quen thăm bạn già vài lần mỗi năm.
Chị Fan cho biết gia đình trân trọng sự giúp đỡ của ông Chen và coi đây là động lực lớn giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn.
Bản lĩnh Marketer là cuộc thi về lĩnh vực marketing được tổ chức thường niên bởi Câu lạc bộ Marketing Trường đại học Ngoại thương. Trải qua chặng đường 13 năm hình thành và phát triển, Bản lĩnh Marketer đã thu hút hơn 22.000 sinh viên đến từ hơn 50 trường đại học trong nước và quốc tế, hợp tác với nhiều doanh nghiệp, chuyên gia đầu ngành.
Cuộc thi mở từ ngày 14-6 đến hết 8-7, được đầu tư chuyên môn với 4 vòng thi thử thách, mô phỏng sát nhất quy trình tuyển dụng và làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia.
Vòng 1 diễn ra từ ngày 5-6 đến 18-7, trong đó các thí sinh tham dự theo đội thi 2 thành viên, giải quyết bài toán kinh doanh trong vòng 72 giờ nhằm tìm ra top 30 đội thi xuất sắc nhất tiến vào vòng 2. Các đội xếp hạng từ top 31 đến top 60 sẽ tiếp tục tranh tài tại hạng mục Second Chance.
Vòng 2 diễn ra từ ngày 20 đến 28-7, các thí sinh tiếp tục tham gia giải quyết bài toán kinh doanh dưới hình thức cá nhân, pitching trực tuyến và trả lời câu hỏi từ ban giám khảo. Top 20 thí sinh thể hiện tốt nhất sẽ bước tiếp vào vòng trong.
Vòng 3 diễn ra từ ngày 1 đến 12-8, bao gồm 2 chặng. Ở vòng 3.1, thí sinh được chia thành các đội mới gồm 4 người, thực hiện đề án nhóm và trình bày trong buổi Assessment Center - mô phỏng vòng phỏng vấn nhóm trong chương trình tuyển dụng của các tập đoàn đa quốc gia.
Trong vòng 3.2, top 20 thí sinh tiếp tục được chia thành các đội mới gồm 5 người và trực tiếp giải quyết bài toán kinh doanh dưới sự quan sát của các giám khảo. Kết quả đề án nhóm và Assessment Center sẽ quyết định top 6 thí sinh chung cuộc.
Vòng chung kết diễn ra vào ngày 22-8, nơi top 6 thí sinh thuyết trình, tranh biện theo hình thức nhóm và cá nhân để tìm ra người phù hợp nhất cho ngôi vị quán quân của Bản lĩnh Marketer 14.
Không chỉ dừng lại ở một sân chơi tranh tài, Bản lĩnh Marketer 14 còn mở ra những cơ hội bứt phá và đặc quyền vượt trội cho các tài năng trẻ. Tham gia cuộc thi, các thí sinh sẽ được trực tiếp cọ xát và giải quyết những bài toán kinh doanh thực tiễn.
Đồng thời có cơ hội kết nối, học hỏi trực tiếp từ các chuyên gia đầu ngành, tiếp cận mạng lưới đối tác chiến lược của chương trình như Unilever, Nestlé, Panasonic, Microsoft, TikTok, Grab...
Thông qua lộ trình thử thách cùng chuỗi sự kiện bổ trợ chuyên sâu, thí sinh không chỉ được mài giũa tư duy chiến lược mà còn phát triển tối đa các kỹ năng mềm cốt lõi.
Cuộc thi nhằm thu hẹp khoảng cách giữa sinh viên và doanh nghiệp. Đây sẽ là đấu trường trí tuệ giúp các tài năng trẻ bứt phá giới hạn và khẳng định bản lĩnh chuyên môn trong kỷ nguyên số.
