”Dịp lễ này tôi được công ty cho nghỉ nhưng cô giáo của con thì không”, người mẹ 36 tuổi, ở Hà Nội, nói.
Trước kỳ nghỉ 30/4 – 1/5, con trai học lớp 5 của chị được cô giáo giao 10 đề thi Toán, Tiếng Việt yêu cầu làm hết và học thuộc đề cương ôn tập môn Khoa học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý. Vì phải kèm cặp con, chị Thủy cũng thuộc lòng. “Sau ba ngày, tôi ngỡ mình như chuyên gia, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý”, chị nói.
Năm nay, lịch thi cuối học kỳ II của con trai diễn ra đầu tháng 5 nên chị Thủy thấy dễ thở hơn. Những năm trước, ngày đi làm, tối chị lại ôn thi với con từ 20h đến 23h. Buổi sáng, hai mẹ con dậy từ 5h để học tiếp. “Thi xong, cả hai mẹ con đều sụt cân”, chị kể.
Chị Trần Thùy, 37 tuổi, ở Hà Nam, cho biết cũng đã “cày nát” đề cương ôn tập Khoa học Tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh lớp 8 cùng đề văn lớp 5 của con trong kỳ nghỉ lễ.
Mỗi mùa thi chị đều phải bên cạnh hai con. Những kiến thức phổ thông đã quên gần hết sau hơn 20 năm, giờ chị phải học lại dạy con. Người mẹ in đề, mang đến công ty tranh thủ giờ trưa ngồi học thuộc để tối về dạy con. Kết quả là nhiều đêm chị Thùy nằm mơ đi thi không làm được bài, bị cô giáo phê bình trước lớp. “Áp lực hơn cả ngày xưa đi thi đại học”, chị nói.
Trên mạng xã hội, một phụ huynh chia sẻ tình trạng “thuộc bài hơn con” sau khi cùng ôn luyện thi cuối học kỳ II, thu hút hơn 2.000 bình luận và 9.000 lượt thích. Dưới bài viết, nhiều phụ huynh nói cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Một số nói phải học cả bài hát, tập đọc nốt nhạc, luyện ném bóng rổ cùng con. Sau một thời gian đồng hành, có phụ huynh nói “cảm thấy mình đủ khả năng mở xưởng mộc, cửa hàng cơ khí” nhờ học môn Công nghệ, hoặc “sắp thành nhạc sĩ” vì đã thành thạo việc viết và đọc nốt nhạc.
”Tôi mới là người học chính, con tôi chỉ là đứa học hộ”, một phụ huynh nói vui.
Theo thạc sĩ Trần Văn Toản, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt (TP HCM), cha mẹ học cùng con không hẳn vì trẻ cần mà do phụ huynh đang quá lo lắng, gắn thành tích của con với năng lực nuôi dạy của cha mẹ. “Chính vì áp lực vô hình đó, thay vì kiên nhẫn để con tự xoay sở và tìm cách giải quyết bài vở, cha mẹ lại tham gia luôn cho nhanh”, ông Toản nói.
Sự sốt sắng này cướp mất cơ hội để con suy nghĩ và rèn luyện trí não. Nhiều người nghĩ đây là sự hy sinh và quan tâm, nhưng xét về lâu dài, kiểu đồng hành này khiến trẻ mất khả năng xử lý thông tin – bước quan trọng nhất của tư duy. Ngoài ra, việc học luôn gắn liền với sự hiện diện của ba mẹ sẽ khiến trẻ hình thành phản xạ có điều kiện, chỉ học khi có bố mẹ giám sát.
Ông Lê Hoàng Phong, nghiên cứu sinh ngành giáo dục tại University College London (Anh) cho rằng hiện tượng phụ huynh thuộc bài của con không chỉ là chuyện hài hước trong mùa thi, mà cho thấy gia đình đang phải gánh một phần trách nhiệm học thuật vốn lẽ ra phải được xử lý trong nhà trường.
Ở các nền giáo dục như Anh, phụ huynh vẫn quan tâm đến học tập. Họ theo dõi kết quả, nhắc nhở làm bài, khuyến khích đọc sách và hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, hình ảnh phụ huynh phải nắm đề cương, học lại kiến thức hay giải bài thay con không xảy ra.
“Không phải phụ huynh Anh thương con ít hơn, mà hệ thống giáo dục của họ không buộc phụ huynh phải trở thành giáo viên thứ hai”, ông Phong chia sẻ.
Chị Bùi Thu Thủy đồng ý với quan điểm này. Người mẹ hai con nói thường nhận được tin nhắn của giáo viên nhắc nhở phụ huynh đôn đốc con học bài, kèm danh sách bài tập con phải làm tối đó. Trước kỳ thi, cô giáo ”giao đề” cho con, nhắc phụ huynh sát sao, kèm cặp trẻ. ”Nếu con quên học bài, cô giáo nhắn cho phụ huynh nhắc nhở, thậm chí vào nhóm chung của cả lớp”, chị Thu Thủy nói.
Chị cũng thấy các kiến thức con học đang ”quá xa vời, dài và khó”, nếu bố mẹ không đồng hành, các con không thể tự học.
Ông Phong cho rằng khi cha mẹ cảm thấy tương lai của con phụ thuộc quá nhiều vào các kỳ thi, họ có xu hướng can thiệp sâu hơn. Nỗi lo mất cơ hội, mất lợi thế trong một cuộc cạnh tranh khốc liệt khiến họ chuyển từ vai trò đồng hành sang quản lý việc học, từ hỗ trợ sang thay thế.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nêu quan điểm Việt Nam cần cải thiện hệ thống giáo dục để phụ huynh không cần học thay con.
Trước hết, lớp học cần được thiết kế để quá trình hiểu bài, luyện tập và sửa sai diễn ra ngay tại nhà trường. Nếu giáo viên chỉ giảng lý thuyết rồi giao phần luyện tập quan trọng về nhà, gia đình sẽ tiếp tục phải gánh phần khó nhất. Một bài học hiệu quả cần có sự mô hình hóa rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt kiến thức ngay trên lớp.
Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá cần giảm bớt việc học thuộc lòng, luyện mẫu đề. Khi đánh giá đo lường khả năng hiểu, giải thích, vận dụng và tự sửa sai, việc học thay của phụ huynh sẽ trở nên kém hiệu quả, buộc học sinh phải trở thành chủ thể thực sự của việc học.
Nhà trường cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ tại trường để phát hiện và giúp đỡ sớm cho học sinh dựa trên chẩn đoán lỗ hổng kiến thức cụ thể, thay vì mặc định gia đình sẽ tự bù đắp.
Cuối cùng, theo ông Phong, phải tái định nghĩa vai trò của giáo dục gia đình. Gia đình nên là nơi mang lại cảm giác an toàn, thói quen bền bỉ và niềm tin vào năng lực bản thân, chứ không phải là một lớp học căng thẳng.
”Giải pháp không phải là đẩy phụ huynh ra khỏi việc học, mà là đưa họ về đúng vị trí: biết con đang học gì, quan tâm đến tiến độ nhưng không cần phải học thay hay kiểm soát toàn bộ quá trình”, chuyên gia nói.
Sau những ngày ôn luyện căng thẳng, ngày cuối kỳ nghỉ lễ, chị Thu Thủy cho các con đi chơi quanh Hà Nội, sau khi thuộc lòng một số đề ôn thi theo yêu cầu.
”Tôi mà thi chắc chắn 10 điểm, chỉ lo thằng con thôi”, chị nói vui.
Phó bí thư Thành Đoàn TP.HCM Nguyễn Đăng Khoa đã thăm đội hình “Mùa hè số” Trường đại học Mở TP.HCM và Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM) đang hỗ trợ tại phường Cầu Ông Lãnh. Các bạn hỗ trợ người dân cài đặt các ứng dụng cần thiết.
Tại Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06, Công an TP.HCM), đoàn thăm đội hình “Mùa hè số" hỗ trợ cấp, đổi căn cước công dân, cài đặt định danh điện tử mức 2.
Anh Nguyễn Đăng Khoa ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nhiệt huyết của các đội hình trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại cơ sở.
Anh Khoa mong muốn các bạn tiếp tục phát huy tinh thần xung kích, giúp người dân tiếp cận công nghệ, thích ứng với chuyển đổi số bằng sức trẻ của mình.
Dịp này, đoàn cũng đến thăm đội hình “Mùa hè số” Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) và Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng đang hỗ trợ đảng viên thực hiện 4 thủ tục hành chính, hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng số được TP.HCM khuyên dùng như Công dân số TP.HCM, VssID, VNeID và eTax Mobile tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Diên Hồng cùng trụ sở khu phố 3.
Tại Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an TP.HCM), bạn Lưu Văn Phúc (Đoàn phường Cầu Ông Lãnh) cho biết đơn vị phối hợp với Trường đại học Mở TP.HCM hỗ trợ người dân.
Mỗi đợt sẽ có 15-20 đoàn viên, thanh niên tham gia, hỗ trợ 150 - 200 người dân. Các bạn hướng dẫn bà con dùng ứng dụng VNeID để kiểm tra tình trạng đặt lịch hẹn, đồng thời hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan đến căn cước công dân.
Còn bạn Phan Nguyễn Hoàng Oanh (Trường đại học Mở TP.HCM) khoe vừa hướng dẫn một cô lớn tuổi thực hiện chứng thực bản sao căn cước công dân bằng công nghệ số tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Cầu Ông Lãnh.
Hoàng Oanh nói niềm hạnh phúc lớn nhất là được trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ và các dịch vụ công một cách thuận tiện hơn.
"Mùa hè của mình thật ý nghĩa khi mang sự nhiệt huyết và tinh thần trách nhiệm của sức trẻ thành phố Bác qua từng việc nhỏ", Oanh bày tỏ.
Ông Nguyễn Hoàng Chi (66 tuổi, khu phố 19, phường Cầu Ông Lãnh) cho biết các chiến sĩ tình nguyện "Mùa hè số" rất nhiệt tình hướng dẫn bà con thực hiện thủ tục số nhanh chóng.
"Lớn tuổi nên nhiều khi chúng tôi còn lúng túng với công nghệ. Nhưng cứ vào trung tâm thấy các bạn đoàn viên là yên tâm, tin tưởng vì ai cũng niềm nở, tận tình hướng dẫn từng bước", ông Chi chia sẻ.
Theo CEO Phạm Thăng, trong quá trình làm việc ông gặp nhiều trường hợp gặp vấn đề răng miệng kéo dài nhưng không đủ điều kiện tài chính để điều trị hoặc phục hình răng sứ. Điều này khiến ông nhận ra rằng một nụ cười đẹp không chỉ phục vụ nhu cầu thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, giao tiếp và công việc hằng ngày.
Từ suy nghĩ đó, ông cùng đội ngũ hướng đến mô hình phát triển nha khoa gắn với giá trị cộng đồng. Bên cạnh hoạt động chuyên môn, doanh nghiệp triển khai nhiều chương trình hỗ trợ chi phí làm răng sứ cho người lao động có thu nhập thấp, khách hàng gặp khó khăn hoặc những trường hợp cần phục hồi chức năng ăn nhai.
CEO Phạm Thăng chia sẻ rằng mỗi khách hàng được hỗ trợ đều mang một câu chuyện riêng. Có người từng ngại cười, hạn chế giao tiếp hoặc mất tự tin trong công việc vì tình trạng răng miệng. "Sau khi được điều trị và phục hình phù hợp, họ trở nên cởi mở, tự tin và tích cực hơn trong cuộc sống. Đó cũng là giá trị ý nghĩa mà ngành nha khoa có thể mang lại cho cộng đồng", CEO Phạm Thăng nói.
Bên cạnh việc làm răng sứ, CEO Phạm Thăng cho rằng chăm sóc sau điều trị là yếu tố rất quan trọng. Nhiều khách hàng thường chú trọng kết quả ban đầu nhưng chưa thực sự quan tâm đến việc vệ sinh và bảo vệ răng miệng lâu dài. Vì vậy, đội ngũ nha khoa luôn đồng hành hướng dẫn chế độ chăm sóc, vệ sinh, ăn uống và thăm khám định kỳ để duy trì hiệu quả bền vững.
"Một bộ răng đẹp chỉ thật sự có giá trị khi đi cùng sức khỏe răng miệng ổn định và sự chăm sóc đúng cách. Việc đồng hành cùng khách hàng sau dịch vụ không chỉ giúp tăng độ bền của răng sứ mà còn hạn chế những vấn đề phát sinh về sau", CEO Phạm Thăng nói.
Một người đàn ông 42 tuổi ở Trung Quốc đã duy trì thói quen ăn cà chua gần như mỗi ngày trong suốt một năm vì sự tiện lợi trong công việc bận rộn. Kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ sau đó khiến chính bác sĩ cũng phải ngạc nhiên vì các chỉ số tim mạch của ông ở mức rất tốt so với tuổi.
Người đàn ông làm việc văn phòng, thường xuyên tăng ca và ít thời gian nấu nướng. Thay vì ăn tối đầy đủ, ông duy trì thói quen đơn giản 2-3 quả cà chua mỗi ngày suốt hơn một năm.
Ban đầu, ông chỉ coi đây là cách ăn nhanh cho qua bữa. Tuy nhiên, thói quen kéo dài lại mang đến những thay đổi đáng chú ý cho sức khỏe.
Điều đáng nói khi đi kiểm tra định kỳ, ông Vệ lo lắng vì nghĩ rằng việc thức khuya và ngồi nhiều sẽ khiến sức khỏe suy giảm. Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn ngược lại.
Bác sĩ cho biết các chỉ số như huyết áp, mỡ máu và độ đàn hồi mạch máu của ông đều rất ổn định, thậm chí tốt hơn nhiều người cùng độ tuổi. Điều này khiến cả bác sĩ cũng phải "bất ngờ và ghen tị nhẹ".
Theo chuyên gia dinh dưỡng, cà chua không phải "thần dược", nhưng chứa nhiều hoạt chất tốt, đặc biệt là lycopene một chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào và mạch máu.
Ngoài ra, cà chua còn cung cấp:
- Kali: hỗ trợ ổn định huyết áp
- Vitamin C: tăng cường miễn dịch
- Chất xơ: hỗ trợ tiêu hóa
Một số nghiên cứu cũng cho thấy người ăn nhiều rau quả, trong đó có cà chua, có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Dù có lợi, cà chua không thể thay thế hoàn toàn chế độ ăn cân bằng. Các chuyên gia nhấn mạnh:
- Ăn quá nhiều vẫn không giúp "chống bệnh" nếu sinh hoạt thiếu lành mạnh
- Người có bệnh dạ dày cần hạn chế ăn khi đói
- Cà chua chỉ phát huy tốt khi kết hợp chế độ ăn và lối sống hợp lý
Trường hợp của người đàn ông 42 tuổi cho thấy đôi khi những thay đổi nhỏ và đơn giản trong ăn uống cũng có thể tạo ra khác biệt tích cực cho sức khỏe nhưng chỉ khi được duy trì đúng cách và đi kèm lối sống lành mạnh.
Cà chua là nguyên liệu quá quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, xuất hiện từ món canh, món xào cho đến nước ép hằng ngày. Tuy nhiên, đằng sau sự bình dân ấy lại là một "kho dinh dưỡng" đáng chú ý, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe mà không phải ai cũng biết, đặc biệt là nam giới trung niên.
Nguồn dinh dưỡng dồi dào, ít calo
Cà chua chứa nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin A, B, C, kali, sắt, canxi… cùng các acid hữu cơ có lợi cho cơ thể. Trong khi đó, lượng calo lại rất thấp, giúp dễ tiêu hóa và phù hợp với người cần kiểm soát cân nặng.
Nhờ thành phần cân bằng này, cà chua được xem là thực phẩm vừa "nhẹ bụng" vừa hỗ trợ tăng cường sức khỏe tổng thể, giúp cơ thể hoạt động ổn định hơn mỗi ngày.
Lycopene "lá chắn" chống oxy hóa tự nhiên
Điểm nổi bật nhất của cà chua chính là lycopene, một chất chống oxy hóa mạnh có khả năng trung hòa các gốc tự do nguyên nhân gây lão hóa và nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Nhiều nghiên cứu cho thấy lycopene có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới. Người có thói quen ăn cà chua hoặc các sản phẩm từ cà chua thường xuyên được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn so với nhóm ít sử dụng.
Tác dụng tốt cho tim mạch và mạch máu
Không chỉ liên quan đến ung thư, cà chua còn có vai trò hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Các hoạt chất chống oxy hóa trong cà chua giúp giảm quá trình oxy hóa cholesterol "xấu", từ đó hạn chế nguy cơ hình thành mảng bám trong mạch máu.
Kết hợp với hàm lượng kali tự nhiên, cà chua còn góp phần hỗ trợ ổn định huyết áp và cải thiện độ đàn hồi của mạch máu, giúp hệ tuần hoàn hoạt động hiệu quả hơn.
Ngoài các tác dụng chính, cà chua còn mang đến nhiều lợi ích khác trong đời sống hằng ngày:
- Hỗ trợ thị lực: giàu vitamin A và các chất chống oxy hóa, giúp giảm nguy cơ mỏi mắt và suy giảm thị lực theo tuổi tác
- Hỗ trợ làm đẹp da: giúp da khỏe hơn, hạn chế tác hại từ tia UV và quá trình lão hóa sớm
- Ổn định đường huyết: lượng carbohydrate thấp, phù hợp với chế độ ăn kiểm soát đường máu
- Hỗ trợ giấc ngủ: một số dưỡng chất giúp cơ thể thư giãn, cải thiện chất lượng giấc ngủ
- Tốt cho xương: cung cấp vitamin K và canxi, góp phần giảm nguy cơ loãng xương
Ăn đúng cách để tận dụng tối đa dinh dưỡng
Các chuyên gia khuyến nghị nên kết hợp cả cà chua sống và cà chua nấu chín. Cà chua chín hoặc chế biến cùng một ít dầu giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn, trong khi cà chua tươi giữ được nhiều vitamin C.
Tuy nhiên, cà chua không phải "thực phẩm thần kỳ". Hiệu quả chỉ thực sự rõ rệt khi được kết hợp với chế độ ăn cân bằng, vận động hợp lý và lối sống lành mạnh.
