Chỉ cần quá hạn một chút hoặc bảo quản sai cách, món gà bổ dưỡng có thể trở thành “mầm bệnh” khiến bạn đối mặt với những cơn đau quặn thắt do ngộ độc thực phẩm.
Thời hạn sử dụng thịt gà khi bảo quản ngăn mát tủ lạnh
“Hãy sử dụng thịt gà tươi trong vòng 1-2 ngày nếu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh”, tiến sĩ Urvi Shah, chuyên gia an toàn thực phẩm, chia sẻ với tờ Good Housekeeping. Tương tự thịt bò, đó là “cửa sổ thời gian” an toàn nhất để bạn chế biến.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, thịt gà sống có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm như Campylobacter, Salmonella, hoặc Clostridium perfringens. Điều đáng sợ nhất là hoàn toàn không thể nhìn thấy chúng bằng mắt thường.
CDC ước tính mỗi năm có khoảng 1 triệu người Mỹ đổ bệnh do ăn thịt gia cầm bị nhiễm khuẩn. Cơ quan này cho biết cứ 25 gói thịt gà tại các cửa hàng tạp hóa thì có 1 gói bị nhiễm khuẩn Salmonella. Đó là lý do tại sao việc xử lý và bảo quản không chỉ là thói quen tốt mà còn là “phao cứu sinh” giúp bạn tránh khỏi những cơn đau dữ dội do ngộ độc thực phẩm.
Dấu hiệu nhận biết thịt gà đã hỏng
Màu sắc không phải lúc nào cũng là chỉ số đáng tin cậy để đánh giá thịt gà. Ông Jorge Thomas, đầu bếp kiêm người sáng lập hệ thống Swaledale Butchers, giải thích rằng thịt gà đóng gói hút chân không “có thể trông và ngửi hơi lạ lúc mới mở nhưng thực tế không có vấn đề gì”. Màu thịt có thể sậm hơn khi vừa bóc bao bì, sau đó sẽ hồng trở lại khi tiếp xúc với không khí. Một mùi nhẹ cũng có thể là bình thường và sẽ biến mất sau vài phút.
“Điều quan trọng hơn là mùi đó có lưu lại lâu không, thịt gà có cảm giác bị nhớt không, hay trông vẫn xỉn màu và ‘sai sai’ sau khi đã để ra ngoài không khí một lúc”, ông Thomas nhấn mạnh. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, đừng ngần ngại vứt bỏ ngay.
Khi nào nên chuyển sang ngăn đông?
Nếu bạn xác định không nấu thịt gà trong vòng một hoặc hai ngày tới, hãy cấp đông khi thịt còn tươi. Đó là cách tốt nhất để đảm bảo chất lượng món ăn sau này.
“Cấp đông hoàn toàn là một ý kiến hay nếu bạn không kịp sử dụng chúng”, ông Thomas khẳng định. Tiến sĩ Shah cũng đồng tình và cho biết thêm rằng việc đông lạnh thịt gà “vô thời hạn” không gây hại gì.
Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý: “Chất lượng thịt có thể giảm sút nếu để quá lâu trong ngăn đá (tối đa 11-12 tháng)”. Để tránh tình trạng thịt bị khô và xuất hiện các đốm xám nâu (cháy lạnh – freezer burn), hãy bọc thịt thật kỹ bằng màng bọc nilon hoặc giấy bạc chuyên dụng trước khi bảo quản lâu dài.
Trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư vừa ban hành, Bộ Y tế nhấn mạnh dinh dưỡng là một phần không thể tách rời trong quá trình điều trị. Việc can thiệp dinh dưỡng cần được cá thể hóa cho từng bệnh nhân, bắt đầu từ thời điểm chẩn đoán và theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị.
Bộ Y tế khuyến nghị người bệnh ung thư bổ sung 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày. Lượng protein tối thiểu là 1,2 g/kg/ngày, trường hợp suy dinh dưỡng nặng hoặc mất nhiều khối cơ có thể tăng lên 1,5 g/kg/ngày.
Chất béo nên chiếm dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên các loại chất béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa cũng như chất béo chuyển hóa. Vitamin và khoáng chất được bổ sung theo nhu cầu khuyến nghị như người bình thường; chỉ sử dụng liều cao khi có bằng chứng thiếu hụt cụ thể và theo chỉ định của nhân viên y tế.
Đáng chú ý, Bộ Y tế khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn kiêng nghèo năng lượng, bao gồm chế độ ăn keto, cho người bệnh ung thư. Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh các chế độ ăn này giúp cải thiện hiệu quả điều trị, song có thể làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, nhất là với bệnh nhân thể trạng yếu.
Ung thư hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới và tại Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính căn bệnh này đã cướp đi khoảng 10 triệu sinh mạng trong năm 2022. Số ca mắc mới tiếp tục gia tăng do già hóa dân số, đô thị hóa và các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và ít vận động.
Những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sống. Song, các phương pháp này cũng gây nhiều tác dụng phụ lên hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng ăn uống, tăng nhu cầu chuyển hóa và dẫn đến suy dinh dưỡng, suy mòn.
Theo Bộ Y tế, mối liên hệ giữa ung thư và dinh dưỡng mang tính hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh. Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư có thể lên tới 80%, tùy thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.
Vì vậy, hướng dẫn mới yêu cầu sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ khi chẩn đoán. Người bệnh có nguy cơ hoặc đã bị suy dinh dưỡng cần được đánh giá toàn diện về cân nặng, chỉ số BMI, mức độ sụt cân, khối lượng cơ, khẩu phần ăn và các chỉ số cận lâm sàng liên quan để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Bộ Y tế cho rằng phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, can thiệp kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ điều trị với bác sĩ dinh dưỡng sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng, cải thiện chất lượng sống và tiên lượng lâu dài cho người bệnh ung thư.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với cà phê. Có những thức uống khác vẫn hỗ trợ duy trì năng lượng và giúp não bộ tập trung tốt hơn khi bắt đầu ngày mới, theo trang sức khỏe Health.
Não bộ chứa khoảng 75% là nước. Khi cơ thể thiếu nước, khả năng suy nghĩ, ghi nhớ và tập trung có thể suy giảm đáng kể.
Theo đó, chỉ cần không uống nước trong khoảng 12 giờ, mức độ tỉnh táo và tốc độ phản ứng đã giảm xuống.
Một nghiên cứu trên tạp chí IJERPH năm 2021 cũng ghi nhận rằng việc uống nước trước khi đi ngủ và thêm 500 ml vào buổi sáng giúp cải thiện sự tỉnh táo và khả năng phản ứng của cơ thể.
Vì vậy, một cốc nước sau khi thức dậy là cách đơn giản để hỗ trợ hoạt động của não bộ ngay từ đầu ngày.
Trà xanh chứa caffeine và L-theanine, một loại axit amin có lợi cho não bộ. Sự kết hợp giữa hai hợp chất này giúp tăng khả năng tập trung hiệu quả hơn so với chỉ sử dụng caffeine. Trong khi caffeine kích thích não bộ hoạt động mạnh hơn, L-theanine lại giúp tinh thần thư giãn và dễ chịu.
Ngoài ra, trà xanh chứa ít caffeine hơn cà phê. Một tách trà xanh có khoảng 30 mg caffeine, thấp hơn nhiều so với khoảng 92 mg trong một tách cà phê. Điều này giúp giảm nguy cơ xuất hiện cảm giác bồn chồn hoặc khó chịu do tiêu thụ quá nhiều caffeine.
Trà xanh còn giàu chất chống oxy hóa catechin, có tác dụng hỗ trợ chức năng não và giảm tình trạng viêm trong cơ thể.
Matcha là loại trà xanh được nghiền từ toàn bộ lá trà thành bột mịn.
Do sử dụng trọn vẹn lá trà nên matcha cung cấp nhiều caffeine và L-theanine hơn trà xanh pha thông thường. Nhờ đó, thức uống này có thể giúp duy trì sự tỉnh táo và tập trung trong thời gian dài hơn.
Ca cao nóng không chứa nhiều caffeine nhưng lại là nguồn cung cấp theobromine khá tốt.
Một nghiên cứu trên tạp chí BMC Nutrition năm 2017 cho thấy ca cao pha nóng giúp giảm các sai sót xảy ra trong quá trình tập trung.
Khi kết hợp thêm caffeine, khả năng tập trung tiếp tục được cải thiện và cảm giác căng thẳng thường gặp khi chỉ dùng caffeine cũng giảm đi.
Đây là lựa chọn phù hợp cho những ai muốn bắt đầu ngày mới bằng một thức uống ấm và dễ uống.
Não bộ sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính. Khi đường huyết tăng giảm thất thường, sự minh mẫn và khả năng tập trung cũng bị ảnh hưởng.
Các bữa ăn cân bằng giúp hạn chế tình trạng tụt năng lượng đột ngột trong ngày. Trong nhóm đồ uống, sinh tố giàu protein và không bổ sung đường có thể hỗ trợ cung cấp năng lượng ổn định hơn.
So với các loại nước tăng lực chứa nhiều đường và caffeine, sinh tố giàu protein giúp cơ thể duy trì sự tỉnh táo trong thời gian dài mà không gây cảm giác mệt mỏi sau đó.
Miền Bắc, Trung đang bước vào đỉnh điểm nắng nóng, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C trong hôm nay và ngày mai, khiến điều hòa không khí trở thành thiết bị không thể thiếu. Các bác sĩ nêu những sai lầm khi dùng điều hòa mùa nóng có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng.
Theo đó, bác sĩ Trần Đình Thắng, Khoa Cấp cứu đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Hà Nội), nói sai lầm phổ biến nhất là chuyển trạng thái đột ngột từ môi trường nóng ngoài trời vào thẳng phòng điều hòa lạnh, hoặc ngược lại.
Khi đó, cơ thể không thích nghi kịp, mạch máu co đột ngột, gây choáng váng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao nhất. "Cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt dần, không thể nhảy ngay từ nóng sang lạnh hay ngược lại", bác sĩ Thắng nhận định.
Người làm việc ngoài trời thường ra nhiều mồ hôi, cần lau khô người trước khi vào phòng điều hòa để tránh hạ nhiệt đột ngột. Khi muốn ra ngoài, nên mở cửa đứng vài phút cho quen với nhiệt độ xung quanh rồi mới bước ra.
Một nguy cơ khác ít được chú ý là chất lượng không khí trong phòng ngủ. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chỉ ra rằng nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người liên tục hô hấp suốt đêm làm nồng độ CO2 tăng dần, gây mệt mỏi và ngủ không sâu.
Phòng kín lâu ngày còn tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường, khiến chất lượng không khí giảm thêm. Nhóm người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn đặc biệt nhạy cảm với môi trường thiếu thông thoáng.
Để xử lý vấn đề này, chỉ cần mở hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát. Các gia đình có thể bổ sung thêm quạt trần, quạt hơi nước hoặc máy làm mát để phân tán luồng không khí.
Về nhiệt độ cài đặt, các bác sĩ khuyến cáo không để dưới 26–28 độ C và duy trì mức chênh lệch giữa trong và ngoài phòng không quá 7 độ C. Khi phòng đã đủ mát, nâng nhiệt độ lên tối thiểu 27–28 độ C.
Người cao tuổi và người có bệnh nền về tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt, ưu tiên di chuyển vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi thời tiết đã dịu bớt.
Bổ sung đủ nước mỗi ngày giúp tăng thể tích dịch cơ thể, ngăn máu cô đặc và hạn chế hình thành huyết khối. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng ổn định và tránh xa rượu bia, thuốc lá là những biện pháp hỗ trợ quan trọng trong đợt nắng nóng kéo dài này.
