Theo Hãng tin Reuters, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái vào tối 4-5 (giờ địa phương), trong bối cảnh một vụ tấn công nghi xuất phát từ Iran gây cháy tại Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah làm ba người bị thương.
Bộ Ngoại giao UAE gọi đây là “bước leo thang nghiêm trọng”, đe dọa trực tiếp an ninh quốc gia và khẳng định nước này bảo lưu quyền đáp trả.
Theo Flightradar24, hàng loạt chuyến bay đến UAE phải chuyển hướng sang Muscat hoặc bay chờ trên không phận Saudi Arabia, trong khi các sân bay tạm thời đóng cửa.
UAE cho biết đã chặn ba tên lửa trên vùng biển, với một quả rơi xuống biển. Iran phủ nhận ý định tấn công cơ sở sản xuất dầu của Abu Dhabi, cáo buộc các diễn biến này là hệ quả từ “sự phiêu lưu quân sự của Mỹ” nhằm mở đường cho tàu thuyền đi qua trái phép eo biển Hormuz và cho rằng Washington “phải chịu trách nhiệm”.
Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah bốc cháy sau đòn tấn công nghi từ Iran – Video: X/@Osint613
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Iran sẽ “bị xóa sổ khỏi Trái đất” nếu tấn công các tàu Mỹ tham gia “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz, theo Đài CNN ngày 4-5.
Phát biểu trên Fox News, ông Trump nhận định Tehran đã trở nên “mềm mỏng hơn nhiều” trong các cuộc đàm phán hòa bình, nhưng khẳng định Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực.
“Chúng tôi có nhiều vũ khí và đạn dược hơn, với chất lượng cao hơn trước đây”, ông nói trong cuộc phỏng vấn. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh nước này sở hữu hệ thống trang bị hiện đại, cùng mạng lưới căn cứ quân sự toàn cầu được dự trữ đầy đủ, và “sẽ sử dụng nếu cần thiết”.
“Dự án Tự do” là chiến dịch của Mỹ nhằm hỗ trợ các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz một cách tự do, dù không triển khai hộ tống quân sự chính thức.
Theo CENTCOM, chiến dịch huy động các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, các hệ thống không người lái đa lĩnh vực, cùng khoảng 15.000 binh sĩ.
Theo Đài CNN ngày 5-5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Mỹ và UAE không nên bị cuốn vào “vũng lầy” tại eo biển Hormuz, nhấn mạnh rằng “không có giải pháp quân sự cho một cuộc khủng hoảng chính trị”.
Trong bài đăng trên X ngày 4-5, ông Araghchi cho biết các cuộc đàm phán đang “có tiến triển” nhờ nỗ lực trung gian của Pakistan, đồng thời “cảnh báo Washington cần thận trọng trước nguy cơ bị các thế lực có ý đồ xấu kéo trở lại xung đột. UAE cũng vậy”.
Ngoại trưởng Iran cũng chỉ trích kế hoạch “Dự án Tự do” (Project Freedom) của Mỹ nhằm hỗ trợ tàu thương mại qua eo biển, cho rằng đây thực chất là “Dự án Bế tắc” (Project Deadlock).
Chính phủ Hàn Quốc cho biết một tàu chở hàng do nước này khai thác đã phát nổ và bốc cháy tại eo biển Hormuz ngày 4-5, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.
Tổng thống Trump cáo buộc Iran đứng sau vụ việc, song phía Seoul cho biết vẫn đang điều tra nguyên nhân.
Theo Bộ Ngoại giao Hàn Quốc, con tàu do hãng HMM vận hành, treo cờ Panama và không ghi nhận thương vong. Đám cháy bùng phát tại phòng máy của tàu, khi đó trên tàu có 24 thuyền viên, trong đó có sáu công dân Hàn Quốc.
Ông Trump nói Iran đã nổ súng vào tàu này và một số mục tiêu khác, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tham gia chiến dịch do Mỹ dẫn đầu nhằm mở lại tuyến hàng hải qua Hormuz.
Tổng thống Trump cho biết quân đội nước này đã bắn hạ bảy tàu cỡ nhỏ của Iran sau khi Tehran tuyên bố nổ súng vào một số tàu thuyền tại eo biển Hormuz.
Cụ thể, nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định các vụ tấn công của Tehran “không gây thiệt hại đáng kể”, ngoại trừ một tàu chở hàng Hàn Quốc.
“Iran đã nổ súng vào các quốc gia không liên quan đến ‘Dự án Tự do’. Chúng tôi đã bắn hạ bảy tàu nhỏ, hay tàu cao tốc như cách họ gọi”, ông nói.
Trước đó, Đô đốc Bradley Cooper thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng Mỹ đã phá hủy sáu tàu Iran cỡ nhỏ tại khu vực.
Trong khi ông Trump nhiều lần tuyên bố hải quân Iran bị suy yếu nghiêm trọng, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine thừa nhận lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn còn các tàu nhỏ có thể hoạt động tại eo biển.
Giới chức Mỹ cho biết đến nay chưa ghi nhận thiệt hại đáng kể đối với các tàu đi qua Hormuz ngoài sự cố liên quan tàu Hàn Quốc.
Hãng vận tải biển Đan Mạch Maersk cho biết tàu Alliance Fairfax của hãng đã đi qua eo biển Hormuz dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ vào ngày 4-5, sau thời gian mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2.
Theo Maersk, con tàu trước đó “không thể rời đi” do tình hình an ninh bất ổn. Thời gian gần đây, quân đội Mỹ đã chủ động liên hệ và đề nghị hỗ trợ để tàu rời khu vực dưới sự hộ tống quân sự.
Sau khi phối hợp với các bên liên quan, Alliance Fairfax đã rời Vịnh Ba Tư trong ngày 4-5 cùng các phương tiện quân sự Mỹ.
Hãng khẳng định toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn, không có thương vong, đồng thời cảm ơn phía Mỹ vì “sự chuyên nghiệp và phối hợp hiệu quả” trong chiến dịch.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết có hai tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày. Con tàu Alliance Fairfax thuộc Chương trình An ninh Hàng hải Mỹ, theo đó các tàu thương mại đăng ký tại Mỹ nhận trợ cấp để sẵn sàng phục vụ mục đích quân sự khi cần.
Lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem ngày 4-5 thẳng thừng bác bỏ lệnh ngừng bắn tại Lebanon, tuyên bố “không có lệnh ngừng bắn nào ở đây, mà chỉ có sự xâm lược liên tục của Israel và Mỹ”.
“Không tồn tại cái gọi là ‘lằn ranh vàng’ hay vùng đệm, và sẽ không có điều đó”, ông Qassem nói, khẳng định Hezbollah “cuối cùng sẽ giành chiến thắng”.
Tuyên bố được đưa ra khi quân đội Israel ban hành lệnh sơ tán bốn ngôi làng ở miền nam Lebanon, cho rằng Hezbollah đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Quân đội Israel cho biết đã tiến hành không kích các cơ sở của Hezbollah tại nhiều khu vực, nhằm vào các tay súng hoạt động gần lực lượng Israel. Ở chiều ngược lại, Hezbollah cũng gia tăng tấn công, tuyên bố thực hiện 11 đòn đáp trả chỉ trong ngày 4-5 – mức cao nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ 16-4.
Theo báo Independent ngày 9-4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã gây chú ý khi sử dụng một phép so sánh với vợ mình, Đệ nhị phu nhân Usha Vance, để giải thích lập trường của chính quyền Tổng thống Donald Trump về yêu cầu phi hạt nhân hóa đối với Iran.
Phát biểu trước báo giới trên đường băng tại thủ đô Budapest, Hungary, khi được hỏi liệu Mỹ có chấp nhận kịch bản cho phép Iran làm giàu uranium phục vụ mục đích dân sự hay không, ông Vance đã khẳng định "Tổng thống Trump cũng nói rằng chúng tôi không muốn Iran làm giàu uranium để chế tạo vũ khí hạt nhân và chúng tôi muốn Iran từ bỏ nhiên liệu hạt nhân".
Trước đó, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, khẳng định đề xuất hòa bình 10 điểm của Tehran bao gồm "quyền làm giàu uranium của Iran".
Ông Vance ví von: "Tôi đã tự nghĩ rằng bạn biết gì không? Vợ tôi có quyền nhảy dù, nhưng cô ấy không nhảy ra khỏi máy bay vì cô ấy và tôi có một thỏa thuận rằng cô ấy sẽ không làm điều đó, bởi tôi không muốn vợ mình nhảy ra khỏi máy bay".
Ông nhấn mạnh: "Chúng tôi không thực sự quan tâm đến việc họ tuyên bố họ có quyền làm gì. Chúng tôi quan tâm đến những gì họ thực sự làm".
Sau hơn 5 tuần giao tranh, Mỹ vẫn giữ lập trường ngăn chặn hoàn toàn khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran.
Ông Vance khẳng định Mỹ sẽ yêu cầu Iran từ bỏ nhiên liệu hạt nhân và ngừng mọi hoạt động làm giàu uranium hướng tới chế tạo vũ khí.
Theo báo cáo mật của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) mà Hãng tin AP tiếp cận được, trước khi Mỹ không kích các cơ sở hạt nhân của Iran vào mùa hè năm ngoái, Tehran đã mở rộng đáng kể kho dự trữ uranium giàu ở mức gần cấp độ vũ khí.
Một quan chức Nhà Trắng nói với tờ The New York Times rằng kế hoạch 10 điểm mà Iran công bố không khớp với khuôn khổ mà ông Trump đề ra.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết các cuộc thảo luận đang tiếp diễn và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí. Tuy nhiên, bà tiết lộ Tổng thống Trump tin rằng kế hoạch hiện tại có thể dẫn đến hòa bình lâu dài tại Trung Đông.
Phó tổng thống JD Vance sẽ trực tiếp dẫn đầu phái đoàn của Mỹ. Các cuộc hội đàm hòa bình dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày 11-4 tại thủ đô Islamabad của Pakistan.
Theo New York Post, hành động của ông Mamdani vào ngày 27.6 đã khôi phục truyền thống nhảy xuống hồ bơi trong ngày khai mạc hội bơi mùa hè của các thị trưởng New York. Hai người tiền nhiệm gần nhất là ông Bill de Blasio và ông Eric Adams đều không tham gia sự kiện.
Dù mang lại sự thích thú cho người dân, hành động của ông Mamdani đã vi phạm quy định của Sở Công viên New York. Quy định bắt buộc người đến bơi phải mặc đồ bơi đúng chuẩn (nam giới phải mặc quần bơi có lớp lót lưới hoặc quần bơi bó sát) nhằm duy trì chất lượng và mức độ cân bằng hóa chất trong nước.
Trước những ý kiến trái chiều, Thị trưởng Mamdani đã phản hồi trên mạng xã hội X: "Khi họ bảo tôi 'mặc suit', tôi cứ đinh ninh". Trong tiếng Anh, từ "suit" có thể hiểu là bộ vest công sở, nhưng cũng là cách nói tắt của "swimsuit" (đồ bơi).
Đoạn video ghi lại sự việc nhanh chóng thu hút hơn 2 triệu lượt xem. Dù có một số chỉ trích về việc phá vỡ quy định, nhiều cư dân mạng đánh giá sự nhầm lẫn cố ý này mang lại tiếng cười và giúp vị thị trưởng trông gần gũi hơn.
Đây không phải lần đầu tiên ông Mamdani nhảy xuống nước trong bộ vest. Năm ngoái, khi còn vận động tranh cử, lãnh đạo New York từng nhảy xuống biển Coney Island của thành phố giữa mùa đông để đưa ra cam kết đóng băng giá thuê nhà. Lời hứa này vừa được chính quyền thông qua hôm 25.6, giúp giữ nguyên giá thuê cho khoảng 1 triệu căn hộ tại New York, nơi được xem là một trong những thành phố có chi phí thuê nhà đắt đỏ nhất nước Mỹ.
Hôm qua (21.4), Reuters đưa tin Nhật Bản cùng ngày công bố cuộc đại tu lớn nhất về các quy định xuất khẩu quốc phòng trong nhiều thập niên, loại bỏ các hạn chế đối với việc bán vũ khí ở nước ngoài và mở đường cho xuất khẩu tàu chiến, tên lửa và các vũ khí khác.
Động thái trên củng cố cơ sở bứt phá của công nghiệp quốc phòng Nhật Bản khi đánh dấu bước chuyển mới khỏi những hạn chế từng nằm trong chính sách an ninh của Tokyo sau Thế chiến 2. Bước chuyển này được tiến hành song song việc Nhật Bản đang tăng cường hợp tác quốc phòng với các bên ở châu Á giữa bối cảnh trỗi dậy của Trung Quốc.
Trả lời Thanh Niên hôm qua, GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) phân tích: "Mặc dù các quy định đã được nới lỏng một cách đáng kể, Nhật Bản vẫn duy trì một số rào cản kiểm soát nhất định. Chẳng hạn, việc xuất khẩu loại máy bay tiêm kích thế hệ mới hiện chỉ giới hạn ở những quốc gia đã ký kết hiệp ước quốc phòng với Nhật Bản và không đang trực tiếp tham gia vào các cuộc xung đột. Tuy nhiên, cuộc cải tổ này đánh dấu sự kết thúc dứt khoát của Tokyo đối với kỷ nguyên chủ nghĩa biệt lập quốc phòng nghiêm ngặt".
Tương tự, cũng trả lời Thanh Niên, TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) đánh giá: "Nhật Bản nới lỏng quy định xuất khẩu vũ khí vì các quy định vốn dĩ không thực tế. Điển hình trong thỏa thuận mới đây Nhật Bản xuất khẩu tàu chiến lớp Mogami cho Úc, vì quy định mà hai bên phải áp dụng hình thức "phát triển chung" thay vì xuất khẩu vũ khí. Nhưng về bản chất thì vẫn là xuất khẩu vũ khí".
"Trong khi đó, Nhật Bản cần xuất khẩu vũ khí để hỗ trợ việc tăng cường năng lực quân sự cho các đồng minh và đối tác trước các thách thức mới ở khu vực. Xuất khẩu vũ khí đòi hỏi quá trình đào tạo, bảo trì sửa chữa, cung cấp đạn dược để vận hành nên cần loại bỏ nhiều hạn chế để thực hiện. Ngoài ra, ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ. Thị trường nước ngoài có thể đem đến nhiều cơ hội và duy trì dây chuyền sản xuất vũ khí của Tokyo. Thời gian qua, Mỹ thúc đẩy Nhật Bản chia sẻ gánh nặng an ninh trong khu vực này, nên nhu cầu nới lỏng quy định để xuất khẩu vũ khí càng lớn hơn với Tokyo", TS Nagao phân tích thêm.
Những năm qua, Tokyo không ngừng tăng cường xuất khẩu vũ khí song song việc dần loại bỏ các hạn chế trong quy định pháp luật về vấn đề này. Năm 2023, Nhật Bản thông qua kế hoạch cho phép xuất khẩu chiến đấu cơ, tên lửa và một số loại vũ khí sát thương cho 12 quốc gia bao gồm: Úc, Ấn Độ, Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Ý và 5 quốc gia Đông Nam Á. Đến tháng 3.2024, Nhật Bản nới lỏng các quy định nghiêm ngặt về chuyển giao thiết bị quân sự để cho phép xuất khẩu chiến đấu cơ thế hệ tiếp theo đang được nước này phát triển với Anh và Ý. Cùng năm 2024, Nhật Bản thông báo sẽ bán tên lửa Patriot cho Mỹ để Lầu Năm Góc bù vào kho vũ khí đang thiếu hụt vì tài trợ cho Ukraine.
Mới đây, hợp đồng Nhật Bản cung cấp tàu hộ tống lớp Mogami cho Úc được 2 bên ký kết vào ngày 18.4. Theo đó, Nhật cung cấp 11 chiến hạm loại này cho Úc với tổng giá trị đơn hàng lên đến 6,8 tỉ USD. Có độ choán nước toàn tải hơn 5.000 tấn, tàu hộ tống lớp Mogami có khả năng tàng hình, tích hợp nhiều công nghệ hiện đại và vũ khí mạnh mẽ.
Thực tế, Nhật Bản nhiều năm qua phát triển nền công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới, sản xuất nhiều loại vũ khí hiện đại. Đến nay, Nhật Bản đã tự lắp ráp chiến đấu cơ F-35, đồng thời đang tự phát triển chiến đấu cơ thế hệ 6. Trước đó, nước này tự sản xuất chiến đấu cơ Mitsubishi F-2 từ dòng F-16 của Mỹ, đồng thời phát triển máy bay săn ngầm Mitsubishi P-1 để thay thế P-3 Orion do Mỹ cung cấp.
Tokyo cũng nâng cấp các tàu khu trục chở máy bay trực thăng lớp Izumo để trở thành các tàu sân bay có thể mang theo chiến đấu cơ thế hệ 5 tàng hình F-35. Dòng tàu ngầm chạy bằng dầu diesel và điện của nước này cũng được đánh giá tối tân và năng lực tác chiến mạnh mẽ. Tương tự, các lớp tàu khu trục của Nhật Bản cũng sở hữu các hệ thống vũ khí hiện đại, uy lực. Hay xe tăng chiến đấu chủ lực T-10 của nước này luôn đứng cao trong các bảng xếp hạng toàn cầu.
Với nền tảng như thế, khi đẩy mạnh xuất khẩu vũ khí có thể giúp Nhật Bản tăng cường hiệu quả các hoạt động ngoại giao khi nước này không ngừng thúc đẩy hợp tác quân sự với nhiều bên trong khu vực. Qua đó, Tokyo có thể càng khẳng định vai trò quan trọng về an ninh quân sự ở châu Á - Thái Bình Dương.
