Bộ Y tế vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, đặc biệt là bếp ăn trường học, sau khi phát hiện vụ việc giết mổ, tiêu thụ thịt heo mắc bệnh với quy mô lớn.
Theo Bộ Y tế, thời gian qua cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý tình trạng thu gom, vận chuyển, giết mổ và đưa ra thị trường sản phẩm từ heo mắc bệnh tại một số địa phương. Đáng chú ý, nguồn thực phẩm này đã được cung ứng vào các bếp ăn tập thể, trong đó có bếp ăn tại cơ sở giáo dục.
Bếp ăn tập thể là mô hình phục vụ suất ăn với số lượng lớn tại trường học, doanh nghiệp, bệnh viện…, do đó yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm phải được thực hiện nghiêm ngặt. Vụ việc nêu trên làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, đe dọa sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em, học sinh, sinh viên và người lao động.
Bộ Y tế cho biết theo quy định của Luật An toàn thực phẩm, UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý hoạt động bếp ăn tập thể trên địa bàn. Đồng thời ngành giáo dục có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về y tế trường học, trong đó có bảo đảm an toàn thực phẩm.
Thực hiện công điện số 26/CĐ-TTg ngày 30-3-2026, Bộ Y tế đề nghị các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó xây dựng kế hoạch tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở bếp ăn tập thể; phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời công khai kết quả để cảnh báo cộng đồng.
Các đơn vị tổ chức bếp ăn phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố. Công tác tuyên truyền cũng cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao ý thức chấp hành của cơ sở và trách nhiệm của người đứng đầu.
Bộ Y tế cũng yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng phương án và nguồn lực xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm, trong đó phải nhanh chóng điều tra nguyên nhân, truy xuất nguồn gốc thực phẩm liên quan.
Đối với các cơ sở giáo dục có bếp ăn nội trú, bán trú hoặc căng tin, cần thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhà trường tăng cường tuyên truyền kiến thức an toàn thực phẩm cho giáo viên, học sinh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của đơn vị cung cấp suất ăn.
Phụ huynh và các tổ chức đoàn thể trong trường được khuyến khích tham gia giám sát hoạt động bếp ăn, góp phần bảo đảm chất lượng bữa ăn học đường.
Bộ Y tế đề nghị các địa phương chỉ đạo quyết liệt, triển khai đầy đủ các giải pháp nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo đảm hoạt động ổn định của các bếp ăn tập thể.
Ngày 26/5, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Gia Lai cho biết đã có báo cáo nhanh vụ nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì tại hộ kinh doanh L.H. trên đường Hùng Vương, phường Quy Nhơn Đông.
Trước đó, khoảng 12h30 ngày 24/5, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Gia Lai nhận được thông tin nhiều bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa trung tâm tỉnh Gia Lai, nghi ngờ ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì tại hộ kinh doanh L.H. do bà N.Đ.H.L. làm chủ.
Ngay sau đó, đơn vị này phối hợp với cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Quy Nhơn Đông và lực lượng địa phương vào cuộc xác minh thông tin liên quan.
Qua thu thập thông tin, lúc 17h ngày 22/5, một công ty có đặt mua bánh mì tại hộ kinh doanh L.H. cho nhân viên tăng ca gồm 28 ổ bánh mì thập cẩm (chả lụa, chả da bao, thịt ba chỉ thưng, pa tê, bơ sốt trứng gà tươi, dưa món, rau ngò) và 18 ổ bánh mì chan nước không có nhân.
Đến 23h cùng ngày, có 15 người xuất hiện các triệu chứng đau bụng, tiêu chảy cấp nhiều lần, nôn, buồn nôn, sốt. Trong số này, 12 người đi viện và 3 người tự điều trị tại nhà.
Theo khai báo của chủ cơ sở, riêng trong ngày 22/5, cửa hàng đã bán khoảng 200 ổ bánh mì thập cẩm.
Theo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Gia Lai, tính đến 14h ngày 25/5, tổng số bệnh nhân nhập viện điều trị liên quan đến vụ việc là 75 trường hợp. Đáng chú ý, trong số này có bà N.Đ.H.L. chủ cơ sở nêu trên.
Đến thời điểm hiện tại sức khỏe của đa số bệnh nhân đã ổn định, các triệu chứng tiêu chảy, nôn, sốt, đau đầu giảm rõ rệt. Bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt và ăn uống nhẹ được. Đơn vị tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để điều tra nguyên nhân và xử lý vụ việc theo quy định.
Liên quan đến vụ việc trên, Sở Y tế tỉnh Gia Lai cũng có văn bản gửi các cơ quan, chủ động thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh và triển khai các biện pháp xử lý vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm sau khi sử dụng bánh mì tại hộ kinh doanh nêu trên.
Như Dân trí đã thông tin, ngày 25/5, lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa trung tâm tỉnh Gia Lai xác nhận đơn vị đang điều trị 39 trường hợp ngộ độc thực phẩm, nghi do ăn bánh mì. Các bệnh nhân gồm cả người lớn và trẻ em, nhập viện với triệu chứng đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt. Qua khai thác bệnh sử, các bệnh nhân đều cho biết đã ăn bánh mì trước khi xuất hiện triệu chứng.
Cục Phòng bệnh cho hay theo bản tin công khai mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 8 trường hợp, trong đó có 3 trường hợp tử vong; 6 trường hợp được xét nghiệm xác định nhiễm vi rút Hanta, đều được xác định là chủng vi rút Andes (ANDV).
WHO đánh giá mức độ nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu là ở mức trung bình, trong khi mức độ nguy cơ đối với dân số toàn cầu là ở mức thấp. Tổ chức Y tế thế giới cũng nhấn mạnh hình thức lây truyền của vi rút Hanta khác với COVID-19. WHO tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ và cập nhật đánh giá nguy cơ.
Về nguồn lây, Tổ chức Y tế thế giới cho biết hiện vẫn đang tiếp tục điều tra. Các chuyên gia của WHO hướng đến giả thuyết hiện nay là ca bệnh đầu tiên có thể đã nhiễm vi rút trong quá trình tiếp xúc với môi trường hoặc chuột nhiễm vi rút thông qua hoạt động du lịch ngoài trời, trước khi lên tàu; sau đó việc lây truyền hạn chế từ người sang người có thể đã diễn ra trên tàu qua quá trình tiếp xúc gần và kéo dài.
Do chưa có kết luận điều tra cuối cùng, người dân không nên suy diễn nguồn lây từ tàu, thực phẩm, nước uống hoặc các yếu tố khác khi chưa có thông tin chính thức.
Theo WHO, trong bối cảnh chùm ca bệnh hiện nay, những người có mặt trên tàu và các chuyến bay liên quan được khuyến cáo theo dõi sức khỏe trong 42 ngày sau lần có nguy cơ phơi nhiễm cuối cùng.
Cần theo dõi các triệu chứng ban đầu, bao gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ và các vấn đề về đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng, và thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người tiếp xúc nguy cơ cao, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo theo dõi chủ động và cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày sau lần phơi nhiễm cuối cùng. Cơ quan này không khuyến cáo cách ly đối với người tiếp xúc nguy cơ thấp, nhóm này cần tự theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.
Đến nay chưa ghi nhận công dân Việt Nam có liên quan đến chùm ca bệnh nêu trên. Cục Phòng bệnh đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý véc tơ, diệt chuột và chủ động các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp.
Đối với Việt Nam, bệnh do vi rút Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ. Tuy nhiên qua rà soát thông tin khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng vi rút Andes.
Một số nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu ghi nhận bằng chứng liên quan đến một số chủng vi rút Hanta khác, như vi rút Seoul hoặc các vi rút Hanta phát hiện trên động vật. Vì vậy người dân không hoang mang, lo lắng, cần theo dõi thông tin chính thống, không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.
Cục Phòng bệnh Bộ Y tế khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để phòng mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người theo khuyến cáo.
Trường hợp sau khi tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột mà xuất hiện các biểu hiện như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế kịp thời và thông báo tiền sử tiếp xúc để được tư vấn, khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Cục Phòng bệnh Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để cập nhật diễn biến tình hình, đánh giá nguy cơ và triển khai các biện pháp đáp ứng phù hợp, kịp thời thông tin cho người dân khi có diễn biến mới.
Ngày 6/4, Sở Y tế TPHCM đã công bố kết quả đợt tầm soát, khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại 58 điểm trên toàn địa phương. Cụ thể, có tổng cộng gần 13.800 người tham gia khám và tầm soát sức khỏe miễn phí ngày 5/4.
Trong đó, 8.784 người (63,7%) được ghi nhận có vấn đề sức khỏe cần theo dõi hoặc can thiệp y tế (bao gồm hơn 4.200 trường hợp cần được tiếp tục theo dõi, quản lý tại trạm y tế và hơn 4.500 trường hợp cần được chuyển tuyến để tiếp tục chẩn đoán và điều trị chuyên sâu).
Về phân loại bệnh, nhóm bệnh mạn tính chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 7.600 lượt khám, trong đó có 3.434 trường hợp cần theo dõi tại tuyến y tế cơ sở và 2.904 trường hợp cần chuyển tuyến.
Ở nhóm tầm soát ung thư, có 341 trường hợp (trong số 1.180 lượt tầm soát) cần chuyển tuyến để chẩn đoán và điều trị chuyên sâu.
Song song đó, có 464 trường hợp cần can thiệp chuyên biệt ở nhóm tầm soát bệnh lý mắt; 86 trường hợp ở nhóm bệnh lý tim mạch có chỉ định chuyển tuyến; 310 trường hợp tầm soát bệnh lý phụ khoa cần điều trị chuyên sâu.
Ngoài ra, nhiều chuyên khoa khác (như da liễu, tiêu hóa, hô hấp, tâm thần và răng hàm mặt) cũng phát hiện số ca có vấn đề sức khỏe đáng kể.
Theo Sở Y tế TPHCM, nhiều điểm khám ghi nhận người dân đến từ rất sớm để được đo huyết áp, lấy mẫu xét nghiệm, siêu âm, khám mắt, chăm sóc răng miệng và tư vấn chuyên khoa...
Người dân đến khám, tầm soát bệnh miễn phí trong trạng thái vui và phấn khởi, cho thấy việc tổ chức các điểm chăm sóc sức khỏe ngay tại các trạm y tế đang đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của họ.
Thậm chí, sau buổi khám tại khu vực ở Củ Chi, một bệnh nhân đã gửi bài thơ viết tay tặng các nhân viên y tế của Bệnh viện Da Liễu TPHCM.
Hình ảnh giàu cảm xúc ấy là minh chứng cho sự trân trọng của người dân đối với những nỗ lực đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến gần hơn với cộng đồng.
Trước đó, 58 bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và trung tâm y tế tại TPHCM đã khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí tại 64 phường, xã trên địa bàn. Đợt khám này, TPHCM ưu tiên các khu vực xa trung tâm, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến y tế cơ sở.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, việc triển khai đồng loạt hoạt động khám tầm soát bệnh chuyên khoa tại cộng đồng là một trong những nội dung trọng tâm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
